¹ ას-680-641-2011 23 ივნისი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ მ. მ-შვილი, მ. დ-ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ნ. ქ-ვა (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 10 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ თანხის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა, თანხის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. მ-შვილმა და მ. დ-ძემ სარჩელი აღძრეს სასამართლოში ნ. ქ-ვას მიმართ თანხის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემის, მ. მ-შვილის, როგორც მოსარგებლის მიერ საცხოვრებელ სადგომზე განხორციელებული მიშენება-დაშენებისა და არსებითი გაუმჯობესების ხარჯების _ 5000 აშშ დოლარის ანაზღაურების შესახებ.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მხარეთა შორის საცხოვრებელი სადგომის სარგებლობის დათმობის ურთიერთობა არ წარმოშობილა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 10 აპრილის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელეებმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილებით მ. მ-შვილის და მ. დ-ძის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა იმ ნაწილში, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მ. მ-შვილის და მ. დ-ძის სარჩელი მოპასუხე ნ. ქ-ვასადმი 5000 აშშ დოლარის დაკისრების თაობაზე, სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხე ნ. ქ-ვას მოსარჩელეების სასარგებლოდ დაეკისრა 5000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა, დანარჩენ ნაწილში კი სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 9 ნოემბრის განჩინებით მ. მ-შვილისა და მ. დ-ძის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ნ. ქ-ვას საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილება გაუქმდა ნ. ქ-ვასათვის მ. მ-შვილისა და მ. დ-ძის სასარგებლოდ გაწეული ხარჯების ანაზღაურების სახით 5 000 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში და ამ ნაწილში საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა ამავე სასამართლოს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 10 თებერვლის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებანი:

ქ.თბილისში, ...¹48 ბინა შედიოდა საბინაო-სამშენებლო კოოპერატივ «ვ-ის» ფონდში.

საბინაო-სამშენებლო კოოპერატივ «ვ-ის» წევრი იყო ქ. ტ-ძე. 1996 წლის ივლისში ქ. ტ-ძემ მოახდინა ზემოხსენებული ბინის პრივატიზაცია, რითაც იგი გახდა აღნიშნული ბინის მესაკუთრე. მ. მ-შვილი იყო ქ. ტ-ძის დისშვილი. 1982 წლიდან იგი რეგისტრირებული იყო სადავო ბინაში. მ. მ-შვილი აღნიშნულ ფართში დარეგისტრირდა ქ. ტ-ძის ნების საფუძველზე, რაც დადგინდა საქმის არსებითი განხილვისას მოწმის სახით დაკითხული ლ. მ-ძის და ნ. მ-ძის ჩვენებების, სარჩელის შინაარსის და თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 23 მარტის გადაწყვეტილების საფუძველზე.

1982 წლიდან მ. დ-ძე ასევე რეგისტრირებული იყო ამავე მისამართზე, 1999 წლიდან კი ირიცხებოდა სს «თელასის» აბონენტად.

მ. მ-შვილმა დროის სხვადასხვა პერიოდში გაიღო ქ.თბილისში, ... კორპუსში მდებარე ქონების მოვლისა და გაუმჯობესების ხარჯები.

თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 6 აგვისტოს განჩინებით დამტკიცდა ქ. ტ-ძესა და მ. მ-შვილს შორის მორიგება, რომლითაც სადავო ბინის სასტუმრო ოთახი საცხოვრებლად გამოეყო ქ. ტ-ძეს, ხოლო საძინებელი _ მ. მ-შვილს, საერთო სათავსები დარჩა საერთო სარგებლობაში.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2001 წლის 23 მარტის გადაწყვეტილებით, მ. მ-შვილი აღიარებულ იქნა ქ. თბილისი, ... ¹48 ბინის მართლზომიერ მფლობელად, ამავდროულად, არ იქნა დაკმაყოფილებული ქ. ტ-ძის სარჩელი მ. მ-შვილის თანმხლებ პირებთან ერთად ბინიდან გამოსახლების თაობაზე და მ. მ-შვილის შეგებებული სარჩელი ბინის მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე.

2001 წლის 13 სექტემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე ნ. ქ-ვამ შეიძინა ქ. თბილისში, ... ¹48, რომელიც, 2009 წლის 27 იანვარს საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, მის სახელზე ირიცხება.

სასამართლომ იხელმძღვანელა «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ» საქართველოს კანონის 1¹-ლი მუხლის «ა» ქვეპუნქტით და მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მართალია, მ. მ-შვილი და მ. დ-ძე 1982 წლიდან რეგისტრირებული იყვნენ სადავო ბინაში და მ. მ-შვილს ბინის გაუმჯობესებისა და მოვლის მიზნით გაწეული ჰქონდა სხვადასხვა სახის ხარჯები, მაგრამ იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ ბინის თავდაპირველი მესაკუთრის მიერ მ. მ-შვილის საცხოვრებელ სადგომში ჩაწერა განხორციელდა როგორც მისი ნათესავის და არა გარიგების საფუძველზე, მათ შორის არსებული ურთიერთობა განმარტებულ იქნა არა როგორც საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის გარიგების საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობა, არამედ, როგორც ერთი ოჯახის წევრებს შორის არსებული ურთიერთობა.

თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 6 აგვისტოს განჩინებით ქ. ტ-ძესა და მ. მ-შვილს შორის დამტკიცებული მორიგების თანახმად, მ. მ-შვილს სადავო ბინიდან საცხოვრებლად გამოეყო გარკვეული ფართი. პალატამ ჩათვალა, რომ აღნიშნული მორიგების აქტი არ შეიძლება მიჩნეულიყო «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ» საქართველოს კანონით გათვალისწინებული გარიგების ერთ-ერთ სახედ. მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლოს განჩინება მიღებულ იქნა 1996 წლის 6 აგვისტოს, ხოლო ზემოაღნიშნული კანონის პირველი მუხლის თანახმად, ეს კანონი აწესრიგებდა საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1996 წლის 27 ივნისამდე წარმოშობილ იმ ურთიერთობებს, რომლებიც სპეციალურ სამართლებრივ მოწესრიგებას მოითხოვდა. ამდენად, ამ შემთხვევაშიც, თუ მხარეთა შორის მიღწეული მორიგება ჩაითვლებოდა უკვე არსებული ურთიერთობის ახლებურად მოწესრიგების საფუძვლად, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მორიგება მიღწეულ იქნა 1996 წლის 6 აგვისტოს და არა «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ» საქართველოს კანონით გათვალისწინებული დროის მონაკვეთში, ე.ი. 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1996 წლის 27 ივნისამდე, მოსარჩელეები არ შეიძლება მიჩნეულ ყოფილიყვნენ «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ» საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ მოსარგებლეებად.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელეების მოსაზრება, რომ მ. მ-შვილი და მ. დ-ძე «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ» საქართველოს კანონის შესაბამისად, წარმოადგენდნენ თბილისში, ... ¹48-ის მოსარგებლეებს.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ 1982 წლიდან მ. მ-შვილი რეგისტრირებულია სადავო ბინაში და მის მიერ საცხოვრებელი პირობების გასაუმჯობესებლად გაწეულ იქნა გარკვეული სარემონტო სამუშაოებიც, თუმცა საქმის მასალებით ასევე დადასტურებულია ის გარემოებაც, რომ 2001 წლის 13 სექტემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებით ბინა გაიყიდა და მის მესაკუთრედ საჯარო რეესტრის ჩანაწერების თანახმად აღირიცხა ნ. ქ-ვა. სასამართლო სხდომაზე აპელანტის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ ვერ გამიჯნავდა მისი მარწმუნებლის მიერ 2001 წლის შემდეგ 2008 წლამდე კონკრეტულად რაში გამოიხატებოდა სადავო ბინის საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესება და ვერ მიუთითა იმ კონკრეტულ მტკიცებულებებზე, რომლებითაც დადასტურდებოდა ეს გარემოებები, შესაბამისად, მან მოითხოვა მთელი მტკიცებულებები განხილულიყო ერთობლიობაში 1984 წლიდან.

ზემოაღნიშნულ გარემოებათა გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლებით მხარისათვის დაკისრებული, სადავო გარემოებების მტკიცების ტვირთი ვერ განახორციელა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მ. მ-შვილმა და მ. დ-ძემ შეიტანეს საკასაციო საჩივარი, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლოს უნდა გაეზიარებინა კასატორთა მოსაზრება, რომ საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებები 1984 წლიდან უნდა განხილულიყო ერთობლიობაში, ვინაიდან პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაადგინა, რომ მ.მ-შვილმა სხვადასხვა პერიოდში გაიღო სადავო ქონების მოვლისა და გაუმჯობესების ხარჯები. 1983 წლიდან მ. მ-შვილი საკუთარი სახსრებით მონაწილეობდა კოოპერატივის საერთო საქმიანობაში, საკუთარი სახსრებით შეჰქონდა წვლილი საერთო ქონების მოვლასა და გაუმჯობესებაში. 1985-1986 წლებში მან გამოცვალა ორივე სადარბაზოს სახურავი, ბრტყელ გადახურვას გაუკეთდა ხის მასალა, დამრეცი სახურავი და გადაიხურა თუნუქის ფურცლებით, საკუთარი სახსრებით მონაწილეობა მიიღო 36 კვ.მ ფართის მშენებლობაში, რასაც ადასტურებს საქმეში წარდგენილი 1999 წლის 14 სექტემბრის ¹... ოქმით. აღნიშნული გარემოებები ასევე დადასტურებულია პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაკითხულ მოწმეთა მიერ.

მიუხედავად იმისა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია აღნიშნული გარემოებები, ნ.ქ-ვას არ დააკისრა თანხის გადახდა ერთადერთი საფუძვლის გამო, კერძოდ, მ.მ-შვილი არ ჩათვალა საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის მონაწილედ.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ქ. ტ-ძემ 2001 წელს სადავო ბინა მიჰყიდა ნ.ქ-ვას, თუმცა არ გაითვალისწინა, რომ ამ უკანასკნელს საერთოდ არ უცხოვრია აღნიშნულ ბინაში, სადაც ცხოვრობდა მ.მ-შვილი. 2008 წელს ნ.ქ-ვას განცხადების საფუძველზე იგი გამოსახლდა ბინიდან. აღნიშნულ პერიოდშიც და მანამდეც მ.მ-შვილი ცხოვრობდა აღნიშნულ ბინაში და აწარმოებდა ბინის გაუმჯობესებას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 3 ივნისის განჩინებით მ. მ-შვილისა და მ. დ-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა მ. მ-შვილისა და მ. დ-ძის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძველით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ მ. მ-შვილსა და მ. დ-ძეს სოლიდარულად უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ნ. ბ-შვილის მიერ 2011 წლის 25 მაისს გადახდილი 419,05 ლარის 70% _ 293,33 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

მ. მ-შვილისა და მ. დ-ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

კასატორ მ. მ-შვილსა (პირადი ¹...) და მ. დ-ძეს (პირადი ¹01008001022) დაუბრუნდეს შემდეგ ანგარიშზე: თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების ¹200122900, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი _ ¹220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ ¹300773150, დანიშნულება _ «სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე» ნ. ბ-შვილის მიერ 2011 წლის 25 მაისს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 293,33 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.