¹ას-681-642-2011 30 ივნისი, 2011 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
თ.თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ვ. როინიშვილი, მ.სულხანიშვილი
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – ე. ჯ-ძე
მოწინააღმდეგე მხარე _ ქ. ქ-შვილი
დავის საგანი – თანხის გადახდის სანაცვლოდ, საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცნობა
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 23 თებერვლის განჩინება
კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ქ. ქ-შვილმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ე. ჯ-ძის მიმართ და მოითხოვა ქ. თბილისში, ... ¹4-ში მდებარე, ე. ჯ-ძის კუთვნილ საცხოვრებელ სადგომზე _ ფართობით 36,43 კვ.მ. საკუთრების უფლების გადაცემა სადგომის საბაზრო ღირებულების 8500 აშშ დოლარის 25 %-ის გადახდის სანაცვლოდ შემდეგი საფუძვლებით:
სარჩელის თანახმად, ქ. ქ-შვილის მამამ _ აწ გარდაცვლილმა პ. ქ-შვილმა 1940 წელს, 45000 რუსულ მანეთად, სანოტარო ფორმის დაუცველად შედგენილი ხელწერილით, მ. ი-ისაგან შეისყიდა ქ. თბილისში,... ¹4-ში 25 კვ.მ ფართის ბინა, სადაც დაბადებიდან ცხოვრობს მოსარჩელე და, რომლის მესაკუთრედაც რეგისტრირებულია ე. ჯ-ძე. ვინაიდან მხარეთა შორის შეთანხმება არსებული ურთიერთობიდან გამომდინარე, უფლებებთან დაკავშირებით ვერ განხორციელდა, მოსარჩელემ მოითხოვა თანხის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცნობა.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელე სადავო სადგომში ჩაწერილი იყო უკანონოდ, იმდროინდელი მესაკუთრის მ. ჯ-ძის თანხმობის გარეშე, ამასთან, იგი «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ» კანონის მიღების მომენტისათვის სადგომს არ ფლობდა, გათხოვდა 1966 წელს და მას შემდეგ სადავო სადგომში არ უცხოვრია.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 29 თებერვლის გადაწყვეტილებით ქ. ქ-შვილის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ქ. ქ-შვილს ე. ჯ-ძის სასარგებლოდ დაეკისრა 2125 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში. მოსარჩელე ცნობილ იქნა ქ. თბილისში, ... ¹4-ში მდებარე ე. ჯ-ძის საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი სადგომის _ 36,43 კვ.მ-ის მესაკუთრედ (ოთახი _ 23,59 კივ.მ, შუშაბანდი _ 12,84 კვ.მ).
საქალაქო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ე. ჯ-ძემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 23 თებერვლის განჩინებით ე. ჯ-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.
სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
ქ. ქ-შვილი ქ. თბილისში, ... ¹4-ში მდებარე საცხოვრებელ სადგომს ფლობს და აღნიშნულ მისამართზე რეგისტრირებულია 1977 წლიდან, სადაც მუდმივად ცხოვრობდა 1987 წლამდე. მოგვიანებით ბინა დაკეტა და საცხოვრებლად გადავიდა მეუღლესთან. მოსარჩელე აღრიცხული იყო დამოუკიდებელ აბონენტად და იხდიდა კომუნალურ გადსახადებს, რაც ცხადყოფს, რომ ქეთევან ქართველიშვილი სადავო საცხოვრებელი სადგომის მართლზომიერი მფლობელია;
ქ. თბილისში, ... ¹4-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი ე. ჯ-ძის საკუთრებას წარმოადგენს;
სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მფლობელობაში არსებული სადავო საცხოვრებელი სადგომის ფართი შეადეგნდა 36,43 კვ.მ-ს (23,59 კვ.მ ოთახი და 12,84 კვ.მ შუშაბანდი) და მისი საბაზრო ღირებულებაა 8500 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი;
სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოპასუხე ე. ჯ-ძე არ დაეთანხმა სასარჩელო მოთხოვნას და უარი განაცხადა ურთიერთობის მოწესრიგებაზე «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ» კანონის საფუძველზე, იმ მოტივით, რომ ქ. ქ-შვილი არ უნდა მიჩნეულიყო სადავო ქონების მოსარგებლედ და მფლობელად;
სასამართლომ აღნიშნა, რომ საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1996 წლის 27 ივნისამდე წარმოშობილი ურთიერთობები, მათი სპეციფიკური ხასიათიდან გამომდინარე, წესრიგდებოდა «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთოებების შესახებ» საქართველოს კანონით.
სასამართლომ დასახელებული კანონის 11 მუხლის «ა» პუნქტის შესაბამისად, ამავე კანონის მე-2 მუხლის მე-3, მე-4 და მე-6 პუნქტებზე მითითებით და დადგენილი გარემოებების შეფასების საფუძველზე, მიიჩნია, რომ ქ. ქ-შვილი უნდა მიჩნეულიყო სადავო საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლედ, რომელსაც მფლობელობის უფლება მიღებული ჰქონდა საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით, რომლის მფლობელობის ფაქტიც დასტურდებოდა ბინის მისამართზე მისი რეგისტრაციითA და კომუნალური გადასახადების გადახდით. ამასთან, სასამართლომ აღნიშნა, რომ განსახილევლ შემთხვევაში მესაკუთრემ სრულიად უარყო ქ. ქ-შვილის, როგორც მოსარგებლის სტატუსი, კერძოდ სადავოდ გახადა, როგორც მოსარჩელის მიერ საცხოვრებელი სადგომის ფლობის ფაქტი, ასევე მფლობელობის უფლების მოპოვება სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით.
აპელანტის მოსაზრება მასზე, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა შეცვლილი ფორმით, კერძოდ, მოსარჩელემ თავდაპირველად მოითხოვა მესაკუთრედ ცნობა საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების 10%-ის გადახდის სანაცვლოდ, ხოლო საქმის არსებითად განხილვის შემდეგ _ 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ, რასთან დაკავშირებითაც არ ყოფილა გარკვეული მოპასუხის პოზიცია, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა და აღნიშნულთან დაკავშირებით განმარტა, რომ დასახელებული გარემოება წარმოადგენდა არა სარჩელის საგნის შეცვლას, არამედ მოსარჩელის მიერ დაყენებული მოთხოვნისა და მის საფუძვლად მითითებული გარემოებების სამართლებრივ შეფასებას. სასამართლომ აღნიშნა, რომ გადაწყვეტილების გამოტანის დროს, სასარჩელო მოთხოვნაზე მსჯელობისას სასამართლო შეზღუდულია მხარეთა მიერ მითითებული გარემოებებით, როგორც სარჩელის საფუძვლით და მათ დასადასტურებლად წარდგენილი მტკიცებულებებით, ხოლო სამართლებრივი კავლიფიკაციისას იგი ვერ იქნება დამოკიდებული მხარეთა მითითებებზე და, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 244-ე მუხლის შესაბამისად, თავად არის ვალდებული გადაწყვიტოს თუ რომელი კანონი უნდა იქნას გამოყენებული და განსაზღვროს საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე რა გარემოებები დგინდება მხარეთა მიერ დაფიქსირებული პოზიციების ფარგლებში. განსახილველ შემთხვევაში, სასამართლომ განმარტა, რომ მოსარჩელე საცხოვრებელ სადგომთან დაკავშირებით ფორმის დაუცველად დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების არსებობისა და ბინის საფასურად _ 45000 მანეთის გადახდასთან ერთად უთითებდა სადგომში ჩაწერისა და მის მიერ კომუნალური გადასახადების ფაქტზე, რაც პალატის აზრით, დადასტურების შემთხევაში საკმარისი საფუძველი იყო პირის მოსარგებლედ მისაჩნევად, ვინაიდან მტკიცების ამგვარი სტანდარტი სწორედ კანონით იყო განსაზღვრული.
პელანტის მოსაზრება მასზე, რომ იგი არ დაეთანხმა მხოლოდ საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების 90%-ის ოდენობით კომპენსაციის გადახდის საფუძვლებს და მას უარი არ განუცხადებია თავის უპირატეს უფლებაზე, მოეთხოვა მოსარგებლისათვის მფლობელობის შეწყვეტა მისთვის ქონების საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ, სააპელაციო პალატამ «საცხოვრებელი სადგომით წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ» საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-3 და ამავე მუხლის მე-6 პუნქტზე მითითებით, არ გაიზიარა.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ელგუჯა ჯაფარიძის სააპელაციო საჩივარი უსაფუძვლო იყო და არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 23 თებერვლის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ე. ჯ-ძემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის შემდეგი საფუძვლებით:
კასატორის განმარტებით, სასამართლოს გადაწყვეტილების გამოტანისას ყურადღება არ გაუმახვილებია იმ გარემოებაზე, რომ მას, როგორც მესაკუთრეს, უარი არ განუცხადებია თავად მოეთხოვა კომპენსაციის სანაცვლოდ, ქ. ქ-შვილის გამოსახლება სადავო ფართიდან
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 მაისის განჩინებით ე. ჯ-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ე. ჯ-ძის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ე. ჯ-ძის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (100 ლარი) 70% _ 70 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ე. ჯ-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. კასატორს დაუბრუნდეს ე. ჯ-ძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (100 ლარი) 70% _ 70 ლარი;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
