ას-683-639-2010 15 ნოემბერი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პ. ქ. (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, ნ. კვანტალიანი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ თ. დ-ია

მოწინააღმდეგე მხარე _ ნ. შ-ავა-დ-ია

გასაჩივრებული განჩინება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 3 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი _ არასრულწლოვანი შვილების აღსაზრდელად გადაცემა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

მარტვილის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილებით თ. დ-იას სარჩელი ნ. შ-ავა-დ-იას მიმართ განქორწინებისა და შვილების აღსაზრდელად გადაცემის თაობაზე ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, თ. დ-იასა და ნ. დ-იას შორის შეწყდა 2001 წლის 26 დეკემბერს რეგისტრირებული ქორწინება, მოპასუხე ნ. დ-იას აღსაზრდელად გადაეცა შვილები _ მ. და ზ. დ-იები.

რაიონულმა სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

მხარეები რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებიან 2001 წლის 26 დეკემბრიდან, ერთად ცხოვრების პერიოდში შეეძინათ ორი შვილი _ 2003 წლის 17 იანვარს დაბადებული მ. დ-ია და 2004 წლის 28 იანვარს დაბადებული _ ზ. დ-ია;

2008 წლის 24 ოქტომბრიდან თ. და ნ. დ-იებს შორის ფაქტობრივად შეწყდა ქორწინება; ნ. დ-ია უფროს შვილთან მ. დ-იასთან ერთად ცხოვრობდა მშობლებთან, სენაკის რაიონის სოფელ..., ხოლო უმცროსი შვილი ზ. დ-ია ცხოვრობდა მამასთან _ თ. დ-იასთან მარტვილის რაიონის სოფელ .... ამჟამად ორივე ბავშვი იზრდება მამასთან, რომელმაც ისინი მოტყუებით წაიყვანა თავის სახლში და მიუხედავად ნ. დ-იას არაერთი მცდელობისა, მას შვილებთან ურთიერთობისა და ნახვის საშუალებას არ აძლევს;

სოციალური მომსახურების სააგენტოს სენაკის განყოფილების დასკვნის თანახმად, მ. დ-იასა და ზ. დ-იას ფსიქო-ემოციური თუ ფიზიკური განვითარებისათვის აუცილებელია მათ ურთიერთობა ჰქონდეთ ბიოლოგიურ მშობლებთან, როგორც დედასთან, ასევე მამასთან.

საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, აგრეთვე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1226-ე, 1200-1201-ე მუხლების შესაბამისად, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ნ. დ-იას ოჯახში უკეთესი მატერიალური მდგომარეობა იყო ბავშვების სწორად აღზრდა-განვითარებისათვის საჭირო მორალური პირობების შექმნის თვალსაზრისით, შესაბამისად, სასამართლომ მიზანშეწონილად ჩათვალა ბავშვების აღზრდა დედის მიერ, მით უმეტეს, რომ დედა არ უკრძალავდა ბავშვებს მამასთან ურთიერთობას.

აღნიშნული გადაწყვეტილება ნ. დ-იასათვის შვილების აღსაზრდელად გადაცემისა და სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების ნაწილში, სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თ. დ-იამ, რომელმაც მოითხოვა ამ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და მისი სარჩელის დაკმაყოფილება.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 3 მაისის განჩინებით თ. დ-იას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა მარტვილის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და აღნიშნა, რომ, ბავშვების ინტერესებიდან გამომდინარე, პირველი ინსტანცის სასამართლომ მართებულად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 1201-ე მუხლის მეორე ნაწილი და სწორად დაადგინა მათი აღსაზრდელად დედისათვის გადაცემა.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ნ. დ-იას მიერ პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარდგენილი შესაგებელი, რომლითაც მან მოითხოვა ბავშვების აღსაზრდელად მისთვის გადაცემა და თ. დ-იასათვის ალიმენტის გადახდის დაკისრება, თავისი სამართლებრივი ბუნებით წარმოადგენდა შეგებებულ სარჩელს, რომელიც ძირითადი სარჩელის წინააღმდეგ იყო მიმართული და ნაწილობრივ გამორიცხავდა მის დაკმაყოფილებას. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მართალია, რაიონულმა სასამართლომ შეგებებული სარჩელი წარმოებაში განჩინებით არ მიიღო, მაგრამ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 183-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, იგი წარმოებაში მიღებულად ჩათვალა, რომლის შესახებაც იმსჯელა სასამართლომ მთავარ სხდომაზე და ფაქტობრივად განიხილა მხოლოდ ბავშვების აღსაზრდელად დედისათვის გადაცემის მოთხოვნა, ხოლო დანარჩენი მოთხოვნების განხილვაზე უარი განაცხადა, ანუ შინაარსობრივად შეგებებული სარჩელი ნაწილობრივ დატოვა განუხილველად. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არსებითად რაიონული სასამართლოს გასაჩივრებული ნაწილით, ნ. დ-იას შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად შეაფასა მხარეთა მატერიალური მდგომარეობა და ნ. დ-იას საყოფაცხოვრებო პირობები უკეთესად მიიჩნია აპელანტის პირობებთან შედარებით, თუმცა აღნიშნა, რომ მხოლოდ უკეთესი საყოფაცხოვრებო პირობების არსებობა არ იყო საკმარისი ბავშვების საცხოვრებელი ადგილის განსაზღვრისათვის. აღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლო დაეყრდნო სოციალური მომსახურების სააგენტოს დასკვნებსა და სპეცილისტის განმარტებას, რომელთა მიხედვითაც, ბავშვების ინტერესებიდან გამომდინარე, აუცილებელი იყო, რომ მათ ურთიერთობა ჰქონოდათ ორივე მშობელთან. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მშობლებთან ურთიერთობაში მოიაზრებოდა არა მხოლოდ ფიზიკური კონტაქტი, არამედ ფსიქოლოგიური კავშირიც, რადგან ბავშვების ფსიქო-ემოციური და ფიზიკური განვითარებისათვის აუცილებელია ისინი მშობლებს აღიქვამდნენ ძვრიფას, ახლობელ ადამიანებად, რომლებიც ზრუნავენ მათზე და უყვართ ისინი. იმის გათვალისწინებით, რომ დედასთან ყოფნის დროს უფროსი შვილი მ. დ-ია მამის მიმართ ნეგატიურად არ განწყობილა, ხოლო მამასთან საცხოვრებლად გადასვლის შემდგომ, ცუდად განეწყო დედის ნ. დ-იას მიმართ, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აპელანტი ჯეროვნად ვერ ასრულებდა, ბავშვების ინტერესების შესაბამისად, მშობლის მოვალეობებს, რის გამოც შვილები აღსაზრდელად დედას უნდა გადასცემოდა.

სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ. დ-იამ, რომელმაც მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით შვილების აღსაზრდელად მისთვის მიკუთვნება, შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა იმის შესახებ, რომ ნ. დ-იას მიერ წარდგენილი შესაგებელი თავისი სამართლებრივი ბუნებით წარმოადგენს შეგებებულ სარჩელს, მოკლებულია ყოველგვარ სამართლებრივ საფუძველს. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 177-ე, 178-ე, 188-ე და 189-ე მუხლების შესაბამისად, მითითებული შესაგებელი არანაირად არ წარმოადგენს შეგებებულ სარჩელს, რაც იმაზე მეტყველებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 183-ე მუხლის მე-3 ნაწილი.

კასატორის მოსაზრებით, უსაფუძვლოა სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ თ. დ-ია ჯეროვნად ვერ ასრულებს მშობლის მოვალეობას და ცდილობს შვილები დედის წინააღმდეგ განაწყოს, რამდენადაც ასეთი დასკვნა არ გამომდინარეობს საქმის მასალების ერთობლიობაში შეფასებიდან.

კასატორის მითითებით, მართალია, სააპელაციო სასამართლომ სწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 1201-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, მაგრამ არასწორად განმარტა იგი. სასამართლომ გადაწყვეტილების გამოტანისას არ გაითვალისწინა ბავშვების ინტერესები, რომლებსაც სურთ იცხოვრონ მამასთან, სადაც მათ აღსაზრდელად უკეთესი პირობებია, ვიდრე დედასთან.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ. დ-იას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას თ. დ-იას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ვ” ქვეპუნქტის შესაბამისად, კასატორი თ. დ-ია გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. თ. დ-იას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.