ას-693-649-2010 22 ოქტომბერი, 2010 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პ. ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ნ. კვანტალიანი, ლ. ლაზარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ნ. გ-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს “ს.”

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება სააპელაციო სასამართლოში

დავის საგანი _ თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 18 იანვრის გადაწყვეტილებით შპს “ს.-ს” სარჩელი მოპასუხე ნ. გ-შვილის მიმართ საიჯარო ქირის _ 2925 ლარისა და საურავის _ 2225 ლარის, სულ _ 5150 ლარის დაკისრების თაობაზე ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ნ. გ-შვილს შპს “ს.-ს” სასარგებლოდ დაეკისრა 2539 ლარის გადახდა, შპს “ს.-ს” უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე 2611 ლარის მოთხოვნის ნაწილში.

სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2007 წლის 19 აპრილს შპს “ს.-სა” და ლ. გ-შვილს შორის დაიდო წერილობითი ხელშეკრულება არასაცხოვრებელი ფართის იჯარით გადაცემის შესახებ, რომლის თანახმად, ლ. გ-შვილმა დროებითი სარგებლობის უფლებით მიიღო ქ.თბილისში, ..., მე-4 მ/რ-ის მე-14 კორპუსში მდებარე 115 კვ.მ ფართის წიგნის ¹72 მაღაზია. ხელშეკრულების თანახმად, საიჯარო ქირის ოდენობა განისაზღვრა ყოველთვიურად 455 აშშ დოლარის ოდენობით, ხოლო ხელშეკრულების მოქმედების ვადა 2009 წლის 20 აპრილამდე. ხელშეკრულების 4.2 პუნქტის “ბ” ქვეპუნქტის შესაბამისად, ქირის გადაუხდელობის შემთხვევაში, “მოიჯარეს” პირგასამტეხლოს სახით ყოველი ვადაგადაცილებული დღისათვის დაერიცხებოდა საიჯარო ქირის 01,%-ის გადახდა.

მითითებული ხელშეკრულების შესაბამისად, ლ. გ-შვილმა საიჯარო ქირა გადაიხადა აპრილის, მაისის და ივნისის თვეებში, ხოლო ივლისიდან ქირა აღარ გადაუხდია, რასაც მხარეები სადავოდ არ ხდიან.

ქ.თბილისის მერიის კეთილმოწყობის საქალაქო სამსახურის მიერ 2007 წლის 20 დეკემბერს გაცემული ცნობის თანახმად, 2007 წლის ივლისში დაიწყო ... მე-4 მ/რ-ის მე-14 კორპუსის აღდგენა-გამაგრებითი სამუშაოები, რაც სავარაუდოდ დასრულდებოდა 2008 წლის ბოლომდე.

ნ. გ-შვილის 2007 წლის 9 ოქტომბრის განცხადების საფუძველზე, რომლითაც იგი ითხოვდა ლ. გ-შვილისათვის იჯარით გადაცემული ფართის მისთვის შეღავათიან ფასად მიქირავებას და, ამასთან, იღებდა ვალდებულებას წინა მოიჯარის დავალიანების _ 1114 ლარის გადახდის თაობაზე, 2007 წლის 10 ოქტომბერს, შპს “ს.-სა” და ნ. გ-შვილს შორის დაიდო არასაცხოვრებელი ფართის იჯარით გადაცემის შესახებ წერილობითი ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, მას დროებით გადაეცა ქ.თბილისში, ..., მე-4 მ/რ-ის მე-14 კორპუსში მდებარე 115 კვ.მ ფართის წიგნის მაღაზია. ხელშეკრულების თანახმად, საიჯარო ქირის ოდენობა ყოველთვიურად განისაზღვრა 250 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარით, ხოლო ხელშეკრულების მოქმედების ვადა _ მაღაზიის აუქციონის წესით იჯარით გაცემამდე. გარდა ამისა, ხელშეკრულების 4.2 პუნქტის შესაბამისად, მხარეები შეთანხმდნენ, რომ ნ. გ-შვილი 2007 წლის ბოლომდე გადაიხდიდა წინა მოიჯარის (ლ. გ-შვილის) დავალიანებას 2114 ლარის ოდენობით.

მხარეთა განმარტებების თანახმად, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2007 წლის 10 ოქტომბრის ხელშეკრულების დადების შემდეგ ნ. გ-შვილს საიჯარო ქირა არ გადაუხდია.

სსიპ “საწარმოთა მართვის სააგენტოს” 2007 წლის 7 ნოემბრის ბრძანების საფუძველზე, საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს 2007 წლის 18 ოქტომბრის ¹16/1083 წერილის შესაბამისად, შპს “ს.-ს” საწესდებო კაპიტალიდან ამოღებულ იქნა ქ.თბილისში, ..., მე-4 მ/რ-ის მე-14 კორპუსში მდებარე 115 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი. შესაბამისად, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს “ს.-ს” საწესდებო კაპიტალიდან ამოღებულ იქნა ნ. გ-შვილისათვის იჯარით გადაცემული ფართი მხარეთა შორის ხელშეკრულების დადებიდან 28-ე დღეს და მითითებული ფართი სსიპ “საწარმოთა მართვის სააგენტოს” 2007 წლის 7 ნოემბრის ბრძანების მიღების მომენტიდან შპს “ს.-ს” საკუთრებას აღარ წარმოადგენდა.

2007 წლის 21 ნოემბრის წერილით შპს “ს.-მ” ნ. გ-შვილს აცნობა მისი მხრიდან ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების არაჯეროვნად შესრულების გამო საიჯარო სანქციების გამოყენების შესახებ და მიუთითა, რომ თუ დავალიანებას 2007 წლის 30 ნოემბრამდე სრულად არ დაფარავდა, ხელშეკრულება ცალმხრივად შეწყდებოდა. შპს “ს.-ს” 2007 წლის 30 ნოემბრის ბრძანებით, საიჯარო ქირის გადაუხდელობის საფუძვლით, შპს “ს.-მ” ნ. გ-შვილთან შეწყვიტა 2007 წლის 10 ოქტომბერს დადებული საიჯარო ხელშეკრულება.

ნ. გ-შვილის მითითება იმასთან დაკავშირებით, რომ მას საიჯარო ქირის დავალიანება არ გააჩნდა, რადგან ქ.თბილისის მერიის მიერ მიმდინარეობდა კორპუსის აღდგენა-გამაგრებითი სამუშაოები, რის გამოც წიგნის მაღაზიის ამუშავების შესაძლებლობა არ ჰქონდა, სასამართლომ არ გაიზიარა და აღნიშნა, რომ ქირავნობის ხელშეკრულების დადების დროისათვის მოპასუხე ინფორმირებული იყო აღნიშნული სამუშაოების მიმდინარეობის შესახებ, იგი აცნობიერებდა წიგნის მაღაზიის ამუშავებისათვის ხელშემშლელი ფაქტორების არსებობას, თუმცა მიუხედავად ამისა, მაინც გააფორმა ხელშეკრულება, მით უმეტეს, რომ წინა მოიჯარე (დედამისი) _ ლ. გ-შვილი იყო; ამდენად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ წიგნის მაღაზიის აუმოქმედებლობა ნიშნავდა იმას, რომ დამქირავებელს სარგებლობაში ხელი შეეშალა თავისი მიზეზით, იმ ნაკლის გამო, რაც მისთვის ხელშეკრულების გაფორმების დროს ცნობილი იყო. აქედან გამომდინარე, სასამართლომ ჩათვალა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 536-ე, 538-ე და 544-ე მუხლების თანახმად, არ არსებობდა ნ. გ-შვილისათვის ქირის შემცირების ან ქირის გადახდისაგან გათავისუფლების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებებითა და იმის გათვალისწინებით, რომ სსიპ “საწარმოთა მართვის სააგენტოს” 2007 წლის 7 ნოემბრის ბრძანების საფუძველზე, საიჯარო ფართი შპს “ს.-ს” საკუთრებას აღარ წარმოადგენდა, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს “ს.-სა” და ნ. გ-შვილს შორის საიჯარო ურთიერთობის ფაქტობრივად შეწყვეტის საფუძველი 2007 წლის 7 ნოემბერს დადგა და, შესაბამისად, ნ. გ-შვილს 2007 წლის 10 ოქტომბრის ხელშეკრულების საფუძველზე, საიჯარო ქირა 2007 წლის 10 ოქტომბრიდან 7 ნოემბრამდე პერიოდისათვის უნდა გადაეხადა.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა ნ. გ-შვილისათვის პირგასამტეხლოს დაკისრების არც ფაქტობრივი და არც სამართლებრივი საფუძველი, ვინაიდან, მართალია, ნ. გ-შვილმა 2007 წლის 10 ოქტომბრის იჯარის ხელშეკრულებით იმ ვალდებულების შესრულება იკისრა, რომელიც 2007 წლის 19 აპრილის საიჯარო ხელშეკრულებით დედამისს _ ლ. გ-შვილს წარმოეშვა, მაგრამ აღნიშნული არ ნიშნავდა იმას, რომ ნ. გ-შვილსა და შპს “ს.-ს” შორის 2007 წლის 10 ოქტომბრის ხელშეკრულებით მოწესრიგებულ სამართალურთიერთობებზე 2007 წლის 19 აპრილის ხელშეკრულების პირობები ვრცელდებოდა, 2007 წლის 10 ოქტომბრის ხელშეკრულება კი ვალდებულების შეუსრულებლობისათვის პირგასამტეხლოს დაკისრებას არ ითვალისწინებდა. ამასთან, სასამრთლომ აღნიშნა, რომ ნ. გ-შვილმა 2007 წლის 10 ოქტომბრის ხელშეკრულებით თავის თავზე აიღო ლ. გ-შვილის ფულადი დავალიანების გადახდის ვალდებულება 2114 ლარის ოდენობით ყოველგვარი პირგასამტეხლოს გარეშეE და ხელშეკრულების შესრულების ვადად 2007 წლის ბოლო განისაზღვრა, მაშინ, როდესაც საიჯარო ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი 2007 წლის 7 ნოემბერს წარმოიშვა.

ზემოაღნიშულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ შპს “ს.-ს” მოთხოვნა ნ. გ-შვილისათვის 2007 წლის 10 ოქტომბრის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე 2114 ლარისა და საიჯარო ფართის ერთი თვის ქირის _ 250 აშშ დოლარის ეკვივალენტი _ 425 ლარის, სულ - 2539 ლარის დაკისრების მოთხოვნის ნაწილში საფუძვლიანი იყო, ხოლო პირგასამტეხლოს დაკისრების ნაწილში მოსარჩელის მოთხოვნა არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

სასამართლომ გადაწყვეტილების სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 316-317-ე, 361-ე, 50-ე, 327-ე, 319-ე, 417-ე, 53-ე, 62-ე, 531-ე, 558-ე, 533-ე, 535-ე, 554-ე, 536-ე და 538-ე მუხლები.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. გ-შვილმა, მოითხოვა მისი გაუქმება შპს “ს.-ს” სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 მაისის განჩინებით ნ. გ-შვილის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, ამ გარემოებების მიმართ მის მიერ გაკეთებული დასკვნები და სამართლებრივი შეფასებები და დამატებით განმარტა, რომ განსახილველ შემთხვევაში ნ. გ-შვილსა და შპს “ს.-ს” შორის უფლება-მოვალეობები განისაზღვრა 2007 წლის 10 ოქტომბრის ხელშეკრულების ფარგლებში.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ, მართალია, ქ.თბილისის მერიის მიერ 2007 წლის ივლისიდან მიმდინარეობდა კორპუსის აღდგენა-გამაგრებითი სამუშაოები, მაგრამ საქმის მასალებით არ დგინდებოდა და მოპასუხე ვერ ადასტურებდა იმ გარემოებას, რომ აღნიშნული სამუშაოები შეუძლებელს ხდიდა საიჯარო ფართით სარგებლობას.

აპელანტის მიერ მითითებული არგუმენტი იმასთან დაკავშირებით, რომ 2007 წლის 10 ოქტომბრის იჯარის ხელშეკრულება მასსა და შპს “ს.-ს” შორის დაიდო იძულებით, სამოქალაქო კოდექსის 81-ე მუხლის დარღვევით, დირექტორისა და თანამშრომლების მხრიდან მასზე ზეწოლისა და მოტყუების შედეგად, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა, ვინაიდან აღნიშნულის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება საქმეში არ მოიპოვებოდა და მხოლოდ აპელანტის ვარაუდებსა და მოსაზრებებს ეყრდნობოდა.

ნ. გ-შვილის განმარტება იმასთან დაკავშირებით, რომ 2007 წლის 10 ოქტომბრის ხელშეკრულების არც პირველ და არც მეორე გვერდზე არ იყო დაფიქსირებული მისი ხელმოწერა, სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა, ვინაიდან საქმეში წარმოდგენილი ხელშეკრულების შესაბამისად, ნ. გ-შვილმა 2114 ლარის აღიარება მოახდინა ხელშეკრულების პირველ გვერდზე. ამასთან, სასამართლომ აღნიშნა, რომ ხსენებული გარემოება ნ. გ-შვილს პირველი ინსტანციის სასამართლოში დავის განხილვისას არ დაუყენებია და არც სააპელაციო სასამართლოში მიუთითებია რაიმე საპატიო მიზეზზე, რამაც ხელი შეუშალა პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას მითითებული ფაქტობრივი გარემოება სადავოდ გაეხადა. აქედან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 380-ე მუხლის თანახამდ, სასამართლომ აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება არ მიიღო და, შესაბამისად, არ გაიზიარა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 მაისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. გ-შვილმა, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოში.

კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ საქმის განხილვისას, წარმოდგენილ მტკიცებულებებს არ მისცა შესაბამისი სამართლებრივი შეფასება, არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, რამაც გამოიწვია მისთვის საზიანო გადაწყვეტილების მიღება.

კასატორის განმარტებით, ხელშეკრულების დადებისას მისთვის ცნობილი რომ ყოფილიყო ის გარემოება, რომ შპს “ს.-ს” საწესდებო კაპიტალიდან მოხდებოდა იჯარით გაცემული ფართის ამოღება, მაშინ იგი არ გააფორმებდა ამ ხელშეკრულებას და არ ივალდებულებდა წინა ხელშეკრულებით გადასახდელ 2114 ლარის გადახდას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. გ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ნ. გ-შვილის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ამასთან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70% _210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ. გ-შვილის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. ნ. გ-შვილს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.