ას-695-651-2010 10 მარტი, 2011 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პ. ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, ნ. კვანტალიანი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორები _ ი. და რ. ლ-ძეები

მოწინააღმდეგე მხარე _ მ. გ-ძე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 10 ივნისის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ თანხის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელ სადგომზე მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2010 წლის 8 თებერვალს ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სარჩელით მიმართეს ი. და რ. ლ-ძეებმა მოპასუხე მ. გ-ძის მიმართ. მოსარჩელეებმა მოითხოვეს მათ მიერ დაკავებული, ქ.ბათუმში, ჯ-ის ქ.¹20-22-ში მდებარე 40კვ.მ ფართის საბაზრო ღირებულების 25%-ის მოპასუხისათვის გადახდის სანაცვლოდ, აღნიშნული ფართის მესაკუთრეებად ცნობა.

სარჩელის თანახმად, 1968 წელს ბათუმის აღმასკომის გადაწყვეტილებით ი. და რ. ლ-ძეების ოჯახს საცხოვრებლად გამოეყო ქ.ბათუმში, ჯ-ის ქ.¹20-22-ში მდებარე საცხოვრებელი ფართი. მოგვიანებით, ისევ ბათუმის აღმასკომის გადაწყვეტილებით მოსარჩელეების ოჯახს, როგორც მრავალსულიან ოჯახს, გადაეცა იქვე მდებარე ოთახი. მშობლების გარდაცვალების შემდეგ ი. და რ. ლ-ძეების სახელზე გაიცა სამკვიდრო მოწმობა. ისინი ამ დრომდე რეგისტრირებულნი არიან ზემომითითებულ მისამართზე, იხდიან კომუნალურ გადასახადებს. მოსარჩელეებმა აღნიშნეს, რომ როგორც მათთვის გახდა ცნობილი ქ.ბათუმში, ჯ-ის ქ.¹22-ში მდებარე ხალთმფლობელობა მემკვიდრეობით მიუღია მ. გ-ძეს, რომელმაც 2009 წელს მიმართა პოლიციას და მოითხოვა მათი საცხოვრებელი ფართიდან გამოსახლება. მოსარჩელეთა მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში სახეზე იყო «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ» საქართველოს კანონით მოსაწესრიგებელი ურთიერთობა. მოპასუხე უარს აცხადებდა ამ კანონიდან გამომდინარე ვალდებულების შესრულებაზე, მოსარჩელეებისათვის სადავო საცხოვრებელი ფართის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდაზე. ამიტომ, მ. გ-ძეს უნდა დავალებოდა მოსარჩელეების მიერ ამ ფართის ღირებულების 25%-ის მისთვის გადახდის სანაცვლოდ, მითითებული ფართის მოსარჩელეების საკუთრებაში გადაცემა (ტომი 1, ს.ფ. 2-6).

საქალაქო სასამართლოში საქმის განხილვისას მოსარჩელეებმა მოთხოვნა დააზუსტეს, კერძოდ, მათ მოითხოვეს ქ.ბათუმში, ჯ-ის ქ.¹20-22-ში მდებარე 18.09 კვ.მ ფართის მოსარგებლედ ცნობა და შესაბამისი ღირებულების გადახდის სანაცვლოდ ამ ფართის საკუთრებაში გადაცემა (ტომი 1, ს.ფ. 57-63).

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 12 მარტის გადაწყვეტილებით ი. და რ. ლ-ძეების სარჩელი დაკმაყოფილდა: მოსარჩელეებს მ. გ-ძის სასარგებლოდ დაეკისრათ 1800 ლარის გადახდა; დადგინდა, რომ დასახელებული თანხის მოპასუხისათვის გადახდის შემდეგ ისინი ცნობილ იქნებოდნენ ქ.ბათუმში, ჯ-ის ქ.¹22-ში მდებარე მათ სარგებლობაში არსებული 18.09 კვ.მ ფართის მესაკუთრეებად.

საქალაქო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

თავისუფალ კომუნალურ საცხოვრებელ ბინებში მოქალაქეთა შესახლების შესახებ ბათუმის მშრომელთა დეპუტატების საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1968 წლის 3 ივლისის ¹463 გადაწყვეტილებით იაკობ ლ-ძე ოჯახთან ერთად შესახლდა ქ.ბათუმში, ჯ-ის ქ.¹14-ში (ერთი ოთახი ფართით 12 კვ.მ, ეგორშინის ყოფილი ბინა, ამჟამად ¹22). აღნიშნულის საფუძველზე იაკობ ლ-ძე ოჯახის წევრებთან ერთად ცხოვრობდა და სარგებლობდა მითითებული უძრავი ქონებით;

ქ.ბათუმში, ჯ-ის ქ.¹22-ში მდებარე ბინა 22-ში გადასახადების გადამხდელად რეგისტრირებულია იაშა (იაკობ) ლ-ძე;

იაკობ ლ-ძე გარდაიცვალა 2001 წლის 1 აპრილს. სამკვიდროს გახსნის ადგილს წარმოადგენდა ქ.ბათუმი, ჯ-ის ქ.¹22;

ი. და რ. ლ-ძეები ამ დრომდე რეგისტრირებულნი არიან ქ.ბათუმში, ჯ-ის ქ.¹22-ში. ი. ლ-ძის რეგისტრაციის თარიღია 1985 წლის 9 იანვარი, რ. ლ-ძის _ 1991 წლის 29 ივლისი;

მ. დურსუნის ძე გ-ძე წარმოადგენს ქ.ბათუმში, ჯ-ის ქ.¹22-ში მდებარე 87.25 კვ.მ ფართის მესაკუთრეს;

ქონების შეფასების აუდიტორული დასკვნის თანახმად, შესაფასებლად წარდგენილი, მოსარჩელეების სარგებლობაში მყოფი 40 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის საბაზრო ღირებულება შეფასების მომენტისათვის შეადგენდა 18000 ლარს.

საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ» საქართველოს კანონის 1¹ მუხლიდან გამომდინარე, კანონი მოსარგებლედ მიიჩნევს 3 კატეგორიის სუბიექტს, კერძოდ: ა. პირს, რომელსაც მესაკუთრესთან სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული აქვს წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულება; ბ. პირს, რომელსაც მფლობელობის უფლება მიღებული აქვს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით; დ. პირს, რომელიც მფლობელობის უფლებით აღიჭურვა ადმინისტრაციული აქტის საფუძველზე.

საქალაქო სასამართლოს მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში დგინდებოდა, რომ ი. და რ. ლ-ძეები საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობდნენ ზემოთ დასახელებული კანონის ამოქმედებამდე. მათ მამას იაკობ ლ-ძეს ბათუმის მშრომელთა დეპუტატების საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1968 წლის 3 ივლისის ¹463 გადაწყვეტილებით გამოეყო და გადაეცა ორდერი ქ.ბათუმში, ჯ-ის ქ.¹14-ში (ამჟამად ¹22) 12 კვ.მ ოთახზე, ხოლო მიმდებარე ოთახი დაიკავა, როგორც მრავალსულიანმა ოჯახმა. ამდენად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეების მიერ ადგილი ჰქონდა საცხოვრებელი ფართის მართლზომიერ მფლობელობასა და სარგებლობას. საცხოვრებელი ფართი თავდაპირველად გადაეცა იაკობ ლ-ძეს, რომლის გარდაცვალების შემდეგ მოსარჩელეები სარგებლობდნენ და ამ დროისთვისაც სარგებლობენ აღნიშნული ფართით. გარდა ამისა, საქმეზე დგინდებოდა, რომ მოსარჩელეები მოცემულ მისამართზე რეგისტრირებულნი იყვნენ და იხდიდნენ კომუნალურ გადასახადებს.

საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, ის ფაქტი, რომ მოსარჩელეები ფართის მოსარგებლეები იყვნენ დასტურდებოდა მოპასუხის მიერ პოლიციის განყოფილებისათვის მიმართვით და მათი ბინიდან გამოსახლების მოთხოვნით, სადაც საუბარია იმაზე, რომ მოსარჩელეებს დაკავებული აქვთ ქ.ბათუმში, ჯ-ის ქ.¹22-ში 40 კვ.მ ფართი.

საქალაქო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებაზე, რომ მ. გ-ძემ სადავო ქონება მემკვიდრეობით მიიღო 1996 წელს, რა დროსაც საცხოვრებელ სახლზე გაიცა ტექნიკური პასპორტი და იგი მის მესაკუთრედ აღირიცხა. დასახელებულ პერიოდში მოსარგებლეებს წარმოადგენდნენ მოსარჩელეები. მ. გ-ძეს, როგორც სახლის მესაკუთრეს, აღნიშნულზე პრეტენზია იმთავითვე არ განუცხადებია, მან მხოლოდ 2010 წლის იანვარში მიმართა პოლიციის განყოფილებას. აქედან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ გარკვეულწილად მესაკუთრის მხრიდან ადგილი ჰქონდა საკუთრებით სარგებლობის უფლების დათმობას.

იმის გათვალისწინებით, რომ მესაკუთრე მ. გ-ძე უარს აცხადებდა მოსარგებლეებისათვის (ი. და რ. ლ-ძები) საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდაზე, ამასთან, მოსარგებლეები თანახმანი იყვნენ გადაეხადათ მათ მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის (18.09 კვ.მ) საბაზრო ღირებულების 25%, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სარჩელი მოსარგებლეების ამ ფართის მესაკუთრედ ცნობის შესახებ დაკმაყოფილებას ექვემდებარებოდა. აღნიშნული დასკვნის გამოტანისას სასამართლომ მხდველობაში მიიღო «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ» საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-3 და მე-6 პუნქტები, აგრეთვე, საქმეზე წარდგენილი აუდიტორული დასკვნა, რომლის შესაბამისად, მოსარჩელეების სარგებლობაში არსებული 40 კვ.მ ფართიდან 18 კვ.მ ფართის ღირებულება შეადგენდა 7200 ლარს (ტომი 1, ს.ფ. 66-70, ტომი 3, ს.ფ. 3).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ. გ-ძემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (ტომი 1, ს.ფ. 78-88).

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 10 ივნისის გადაწყვეტილებით მ. გ-ძის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 12 მარტის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ი. და რ. ლ-ძეების სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ბათუმის მშრომელთა დეპუტატების საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1968 წლის 3 ივლისის ¹463 გადაწყვეტილებით იაკობ ლ-ძე ოჯახთან ერთად შესახლდა ქ.ბათუმში, ჯ-ის ქ.¹14-ში (ამჟამად ¹22) მდებარე 12 კვ.მ საცხოვრებელ ფართში. ამ პერიოდიდან იგი ცხოვრობდა და სარგებლობდა სადავო ფართით. საქმეზე დგინდებოდა, რომ უფლებამოსილ ადმინისტრაციულ ორგანოს არ გამოუცია რაიმე სხვა ადმინისტრაციული აქტი, რომელიც ასეთივე უფლებას მიანიჭებდა მოსარჩელეებს (ან მათ მამკვიდრებელს) სადავო 18.09 კვ.მ ფართზე. ასევე დგინდებოდა და არც მოსარჩელეები ხდიდდნენ სადავოდ იმ გარემოებას, რომ მათ დურსუნ გ-ძესთან (აპელანტის მამა) არ დაუდიათ რაიმე სახის გარიგება მითითებულ 18.09 კვ.მ ფართთან დაკავშირებით.

გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქმის მასალებით დადგენილ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე:

ქ.ბათუმში, ჯ-ის ქ.¹22-ში მდებარე 75.95 კვ.მ ფართის მესაკუთრეა მ. გ-ძე;

სადავო 18.09 კვ.მ ფართი შედის მ. გ-ძის სახელზე რეგისტრირებულ 75.95 კვ.მ ფართში;

1996 წლის 24 იანვრის კანონისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობის თანახმად, მ. გ-ძემ მამის დურსუნ გ-ძისაგან მემკვიდრეობით მიიღო ქ.ბათუმში, ჯ-ის ქ.¹20-ის ბინა 22-ში მდებარე 279.20 კვ.მ სასარგებლო ფართი, მათ შორის, სადავო საცხოვრებელი ფართი;

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 1997 წლის 3 მარტის ¹3-333 გადაწყვეტილებით მ. გ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა, მას საკუთრების უფლებით დაუბრუნდა ჯ-ის ქ.¹22-ში მდებარე ორსართულიანი საცხოვრებელი სახლი;

ბათუმის მერიის 1997 წლის 5 აგვისტოს გადაწყვეტილებით რეპრესიების პერიოდში ახმედ სუდიყის ძე გ-ძისათვის უკანონოდ ჩამორთმეული სახლთმფლობელობა ამოირიცხა კომუნალური საკუთრებიდან და მის მემკვიდრეს მ. დურსუნის ძე გ-ძეს პირად საკუთრებაში დაუბრუნდა (საერთო ფართით 158 კვ.მ). ამასთან, ტექნიკური ინვენტარიზაციის სამსახურს დაევალა ჩანაწერებში შესაბამისი ცვლილებების შეტანა.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოსარჩელეები განმარტავდნენ, რომ ისინი სადავო (როგორც 12.05 კვ.მ, ასევე 18.09 კვ.მ) ფართის მოსარგებლეები გახდნენ ადმინისტრაციული ორგანოს გადაწყვეტილების, ანუ ადმინისტრაციული აქტის საფუძველზე. მათ არც პირველი და არც სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში სხვა მოსაზრება ან პოზიცია არ დაუფიქსირებიათ. ანუ მოსარჩელეებს არ დაუფიქსირებიათ პოზიცია იმის თაობაზე, რომ მათ მოსარგებლის სამართლებრივი სტატუსი მოპოვებული ჰქონდათ მესაკუთრესთან ფორმის დაუცველად დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით, ან მესაკუთრესთან სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ზემოაღნიშნულ პირობებში ი. და რ. ლ-ძეების სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობდა, რამდენადაც არ არსებობდა ადმინისტრაციული აქტი, რომლის საფუძველზეც მოსარჩელეები სადავო 18,09 კვ.მ ფართში იქნებოდნენ შესახლებულნი. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 103-ე მუხლიდან გამომდინარე, მითითებული ფაქტობრივი გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება (მისი არსებობის შემთხვევაში) სწორედ მოსარჩელეებს უნდა წარედგინათ (ტომი 1, ს.ფ. 132-140).

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ი. და რ. ლ-ძეებმა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასატორები მიიჩნევენ, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი. სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელეები რეგისტრირებულნი არიან სადავო საცხოვრებელ ფართში და იხდიან კომუნალურ გადასახადებს, თუმცა ყურადღება გაამახვილა მხოლოდ ადმინისტრაციული აქტის არსებობა-არარსებობაზე. გარდა ამისა, სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელეები 1996 წლისათვის და ამჟამადაც ფაქტობრივად ფლობენ ქ.ბათუმში, ჯ-ის ქ.¹22-ში მდებარე 18.09 კვ.მ ფართის ოთახს. «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ» საქართველოს კანონის 1.1 მუხლით, მოსარგებლე არის პირი, რომელიც კანონის მიღების მომენტისათვის კეთილსინდისიერად ფაქტობრივად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს მესაკუთრესთან სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ან მფლობელობის უფლება მიღებული აქვს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით ან ადმინისტრაციული აქტით. ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოსარჩელეები გასული საუკუნის 70-იანი წლებიდან ფლობენ ფართს (რასაც არ უარყოფს მოწინააღმდეგე მხარე), სასამართლომ არ მიიჩნია საცხოვრებელ სადგომზე გარიგების არსებობის დამადასტურებლად. ის ფაქტი, რომ მოსარჩელეებს ადმინისტრაციული აქტით გადაეცათ 12 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი, არ გამორიცხავს, რომ იმავე სახლში სხვა ფართზე არსებობდეს საცხოვრებელი ფართის დათმობის შესახებ გარიგება, რასაც სასამართლომ ყურადღება არ მიაქცია (ტომი 1, ს.ფ. 188-193).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის ფარგლებში საკასაციო საჩივრის საფუძვლების გამოკვლევის შედეგად მიიჩნევს, რომ ი. და რ. ლ-ძეების საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, უცვლელად უნდა დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები.

ბათუმის მშრომელთა დეპუტატების საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1968 წლის 3 ივლისის ¹463 გადაწყვეტილებით იაკობ ლ-ძე (ი. და რ. ლ-ძეების მამა) ოჯახთან ერთად შესახლდა ქ.ბათუმში, ჯ-ის ქ.¹14-ში (ამჟამად ¹22) მდებარე 12 კვ.მ საცხოვრებელ ფართში. მითითებული პერიოდიდან იაკობ ლ-ძე ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა და სარგებლობდა ხსენებული ფართით;

უფლებამოსილ ადმინისტრაციულ ორგანოს არ გამოუცია რაიმე სხვა ადმინისტრაციული აქტი, რომელიც ასეთივე უფლებას მიანიჭებდა მოსარჩელეებს (ან მათ მამკვიდრებელს) სადავო 18.09 კვ.მ ფართზე;

მ. გ-ძე წარმოადგენს ქ.ბათუმში, ჯ-ის ქ.¹22-ში მდებარე 75.95 კვ.მ ფართის მესაკუთრეს, რომელიც მან 1996 წლის 24 იანვრის კანონისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობის საფუძველზე მემკვიდრეობით მიიღო მამის – დურსუნ გ-ძისაგან.

სადავო 18.09 კვ.მ ფართი შედის მ. გ-ძის სახელზე რეგისტრირებულ 75.95 კვ.მ ფართში;

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 1997 წლის 3 მარტის ¹3-333 გადაწყვეტილებით მ. გ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა, მას საკუთრების უფლებით დაუბრუნდა ჯ-ის ქ.¹22-ში მდებარე ორსართულიანი საცხოვრებელი სახლი;

ბათუმის მერიის 1997 წლის 5 აგვისტოს გადაწყვეტილებით რეპრესიების პერიოდში ახმედ სუდიყის ძე გ-ძისათვის უკანონოდ ჩამორთმეული სახლთმფლობელობა ამოირიცხა კომუნალური საკუთრებიდან და მის მემკვიდრეს მ. დურსუნის ძე გ-ძეს პირად საკუთრებაში დაუბრუნდა (საერთო ფართით 158 კვ.მ). ამასთან, ტექნიკური ინვენტარიზაციის სამსახურს დაევალა ჩანაწერებში შესაბამისი ცვლილებების შეტანა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

განსახილველ შემთხვევაში კასატორებს არ წარმოუდგენიათ დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებების მიმართ.

კასატორები ქ.ბათუმში, ჯ-ის ქ.¹20-22-ში მდებარე 18.09 კვ.მ საცხოვრებელ ფართზე მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნას (მოპასუხისათვის ამ ფართის საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ) იმით ასაბუთებენ, რომ მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა მხარეთა შორის «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ» საქართველოს კანონით გათვალისწინებული გარიგება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო კასატორების ხსენებულ მოსაზრებას ვერ გაიზიარებს და მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. დასახელებული ნორმის დანაწესიდან გამომდინარე, კასატორებს ეკისრებათ იმ გარემოების დამტკიცების ტვირთი, რომ ქ.ბათუმში, ჯ-ის ქ.¹20-¹22-ში მდებარე 18.09 კვ.მ ფართზე სარგებლობის უფლება მათ მოიპოვეს მოპასუხესთან (ან მის მამკვიდრებელთან) დადებული გარიგების საფუძველზე. აღნიშნულის დასადასტურებლად კასატორები მიუთითებენ საცხოვრებელ სადგომში მათი რეგისტრაციისა და კომუნალური გადასახადების გადახდის ფაქტზე.

«საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ» კანონის 1¹ მუხლის «ა» ქვეპუნქტის თანახმად, ამ კანონის მიზნებისათვის მოსარგებლე არის პირი, რომელიც კანონის მიღების მომენტისათვის (1998 წლისათვის) კეთილსინდისიერად, ფაქტობრივად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს მესაკუთრესთან სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე ან მფლობელობის უფლება მიღებული აქვს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით, ან ადმინისტრაციული აქტით. ამავე კანონის მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, მხარეთა შორის საცხოვრებელი სადგომის სარგებლობის უფლების დათმობის გარიგების არსებობის შემთხვევაში მესაკუთრეს უფლება აქვს, მოითხოვოს მოსარგებლის მფლობელობის შეწყვეტა დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდით. თავის მხრივ, კანონის მე-2 მუხლის მე-6 პუნქტის თანახმად, თუ მესაკუთრე უარს აცხადებს კომპენსაციის გადახდაზე, მოსარგებლესაც აქვს უფლება, მოითხოვოს საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ. კანონის მე-2 მუხლის მე-4 პუნქტი ადგენს, რომ გარიგება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ უნდა დასტურდებოდეს შემდეგი გარემოებებით: სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაცია და კომუნალური გადასახადების გადახდა, ან/და მესაკუთრისათვის გარკვეული ოდენობის საფასურის გადახდა (გარდა ქირავნობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქირისა).

ზემოაღნიშნულ ნორმათა ანალიზიდან გამომდინარეობს, რომ «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ» კანონის მიზნებისათვის მოსარგებლედ მიიჩნევა მხოლოდ ის პირი, რომელსაც მესაკუთრემ «დაუთმო» საცხოვრებელი სადგომი. ამასთან, ამგვარი «დათმობა» უნდა დასტურდებოდეს ან წერილობითი ფორმით დადებული გარიგებით ან ისეთი ფაქტობრივი გარემოებებით, რომლებიც სარწმუნოდ მიუთითებენ საცხოვრებელი სადგომის დათმობაზე. შეიძლება ითქვას, რომ ზემოხსენებული კანონის 2.4 მუხლში მითითებული გარემოებები: სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაცია, კომუნალური გადასახადების გადახდა, მესაკუთრისათვის გარკვეული ოდენობის საფასურის გადახდა, წარმოადგენენ იმ ფაქტებს, რომლითაც უნდა დასტურდებოდეს საცხოვრებელი სადგომის დათმობის ფაქტი.

მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ კასატორების მამკვიდრებელმა იაკობ ლ-ძემ (თავის ოჯახთან ერთად) ქ.ბათუმში, ჯ-ის ქ.¹20-22-ში მდებარე 12 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი სარგებლობის უფლებით მიიღო ადმინისტრაციული აქტის საფუძველზე. ეს ფაქტი თავისთავად განაპირობებდა დასახელებულ მისამართზე იაკობ ლ-ძისა და მისი ოჯახის წევრების, მათ შორის, კასატორების რეგისტრაციას. აღნიშნული გარემოება ასევე წარმოშობდა ამავე ფართზე კასატორების მხრიდან კომუნალური გადასახადების გადახდის აუცილებლობას. ასეთ ვითარებაში, ქ.ბათუმში, ჯ-ის ქ.¹22-ში მდებარე მისამართზე კასატორების რეგისტრაცია და კომუნალური გადასახადების გადახდა, უტყუარად ვერ ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ ამავე მისამართზე მდებარე 18.09 კვ.მ ფართის ოთახი მათ დაკავებული აქვთ მესაკუთრესთან დადებული სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების საფუძველზე. მოწინააღმდეგე მხარე ამგვარი გარიგების არსებობას უარყოფს. თავად კასატორები კი სარჩელში და ახსნა-განმარტებაში აღნიშნავდნენ, რომ ქ.ბათუმის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის გადაწყვეტილებით 1968 წელს მათ ოჯახს სარგებლობის უფლებით გამოეყო ქ.ბათუმში, ჯ-ის ქ.¹20-22-ში მდებარე 12 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის ოთახი, ხოლო მოგვიანებით ამავე ორგანოს გადაწყვეტილებით, როგორც მრავალსულიან ოჯახს, გადაეცა იქვე მდებარე ოთახი (სადავო 18.09 კვ.მ ფართი). ამდენად, მოსარჩელეები სადავო ფართზე სარგებლობის უფლების ქონას ასაბუთებდნენ სახელმწიფოს მიერ გამოცემული ადმინისტრაციული აქტის და არა მესაკუთრესთან დადებული სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების საფუძველზე. არც პირველი და არც სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოებში მათ სხვა მოსაზრება არ დაუფიქსირებიათ. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა და სადავო არაა, რომ მოსარჩელეებს ქ.ბათუმში, ჯ-ის ქ.¹20-22-ში მდებარე 18.09 კვ.მ საცხოვრებელი ოთახის სარგებლობის უფლებით გადაცემის თაობაზე ადმინისტრაციული აქტი არ წარმოუდგენიათ. მესაკუთრესთან საცხოვრებელი სადგომის სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების არსებობის თაობაზე კი მათ მხოლოდ საკასაციო საჩივარში მიუთითეს. კასატორების აღნიშნული განმარტება დაუსაბუთებელია, რაზეც უკვე იყო მსჯელობა გადაწყვეტილების კვლევით ნაწილში, თუმცა საკასაციო სასამართლოს შეეძლო არც ემსჯელა ამ განმარტებაზე (სსსკ-ის 407.1 მუხლი).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორების მიერ მითითებულ კანონის დარღვევას ადგილი არა აქვს, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივარზე უარის თქმის საფუძველია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 199¹ მუხლის თანახმად, სარჩელის მიღებაზე უარის თქმის, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის, სარჩელის განუხილველად დატოვების ან საქმის წარმოების შეწყვეტის შემთხვევაში სასამართლო თავისი გადაწყვეტილებით (განჩინებით) აუქმებს ამ სარჩელთან დაკავშირებით გამოყენებულ უზრუნველყოფის ღონისძიებას, რაც საჩივრდება ამ გადაწყვეტილების (განჩინების) გასაჩივრებისათვის კანონით დადგენილი წესით.

საქმის მასალებით ირკვევა, რომ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 10 ივნისის განჩინებით დაკმაყოფილდა ი. ლ-ძის შუამდგომლობა და ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 12 მარტის გადაწყვეტილების აღსრულების უზრუნველყოფის მიზნით შეჩერდა ბათუმის შინაგან საქმეთა სამმართველოს პოლიციის პირველი განყოფილების მიერ მოპასუხე ი. ლ-ძის გამოსახლება სადაო ფართიდან, მდებარე ქ.ბათუმი, ჯ-ის ქ.¹22 (ს.ფ. 141-143).

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ აღნიშნული უზრუნველყოფის ღონისძიება უნდა გაუქმდეს, ვინაიდან საკასაციო სასამართლოს წინამდებარე განჩინებით, რომელიც საბოლოოა და რომლითაც მოცემულ საქმეზე მთავრდება საკასაციო წარმოება, ი. და რ. ლ-ძეების საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 10 ივნისის გადაწყვეტილება. თავის მხრივ, სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილებით გაუქმებულია ბათუმის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ი. და რ. ლ-ძეების სარჩელის დაკმაყოფილების შესახებ, რომლის უზრუნველყოფის მიზნითაც იყო მიღებული ზემოხსენებული უზრუნველყოფის ღონისძიება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ი. და რ. ლ-ძეების საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 10 ივნისის გადაწყვეტილება.

3. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 10 ივნისის განჩინებით გამოყენებული უზრუნველყოფის ღონისძიება, რომლითაც ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 12 მარტის გადაწყვეტილების აღსრულების უზრუნველყოფის მიზნით შეჩერდა ბათუმის შინაგან საქმეთა სამმართველოს პოლიციის პირველი განყოფილების მიერ მოპასუხე ი. ლ-ძის გამოსახლება სადაო ფართიდან, მდებარე ქ.ბათუმი, ჯ-ის ქ.¹22.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.