საქმე N:ას-702-657-2010

¹ას-702-657-2010 5 იანვარი, 2011 წელი ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ვ. როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მ. სულხანიშვილი, ლ. მურუსიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ვ. ხ-შვილი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება _ ერთიანი სატრანსპორტო ადმინისტრაცია (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 17 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, იძულებით განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

ვ. ხ-შვილმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება – ერთიანი სატრანსპორტო ადმინისტრაციის მიმართ სამუშაოდან განთავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობის, სამუშაოზე აღდგენის და იძულებით გაცდენილი დროის ხელფასის ანაზღაურების მოთხოვნით შემდეგ გარემოებებზე მითითებით: საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება _ ერთიანი სატრანსპორტო ადმინისტრაციის უფროსის 2007 წლის 13 აპრილის ¹კ1/67 ბრძანებით ვ. ხ-შვილი გათავისუფლდა სსიპ საქართველოს ტრანსპორტის მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის აპარატის საავტომობილო ტრანსპორტის დეპარტამენტის ტექნიკური რეგულირების სამმართველოს სპეციალისტის თანამდებობიდან „ტრანსპორტის სფეროს მართვისა და რეგულირების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის პირველი პუნქტისა და საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე და 38-ე მუხლების საფუძველზე. მოსარჩელის განმარტებით, საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2007 წლის 12 აპრილის ¹1-584 ბრძანებით დამტკიცებული დებულების თანახმად, ახლად შექმნილ ერთიან სატრანსპორტო ადმინისტრაციას საქართველოს ტრანსპორტის მარეგულირებელ ეროვნულ კომისიაში დასაქმებული პირები უნდა გაეთავისუფლებინა „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის და არა შრომის კოდექსის ნორმათა შესაბამისად, ვინაიდან კანონით გათვალისწინებული ფუნქციები განახორციელა უკვე რეორგანიზებულმა ადმინისტრაციამ, რომელსაც კანონმდებლობა ავალდებულებს იმოქმედოს მხოლოდ „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით. 2007 წლის 11 აპრილიდან 2007 წლის 13 აპრილამდე დაწესებულების რეორგანიზება უკვე განხორციელებული იყო, აღარ არსებობდა კომისია და მისი სტრუქტურები, შესაბამისად, აღარ არსებობდა კომისიის თანამდებობები, რის გამოც დაწესებულების თანამშრომლები 2007 წლის 13 აპრილს თანამდებობის გარეშე იყვნენ რეორგანიზებული ადმინისტრაციის თანამშრომლები. მოსარჩელე ითვლებოდა ადმინისტრაციის მოსამსახურედ და არა საჯარო სამართლის იურიდიული პირის კომისიის _ საავტომობილო ტრანსპორტის დეპარტამენტის ტექნიკური რეგულირების სამმართველოს სპეციალისტად, როგორც ეს მითითებულია 2007 წლის 13 აპრილის ¹კ-1/67 ბრძანებაში. ამდენად, საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების ერთიანი სატრანსპორტო ადმინისტრაციის უფროსი არ იყო უფლებამოსილი გაეთავისუფლებინა იგი დაკავებული თანამდებობიდან. ამასთან, ერთიანი სატრანსპორტო ადმინისტრაციის უფროსის 2007 წლის 13 აპრილის ¹კ-1/67 ბრძანება არის უკანონო, ვინაიდან, იგი გამოცემულია საქართველოს შრომის კოდექსის ნორმების საფუძველზე, მოსარჩელე კი წარმოადგენდა საჯარო მოსამსახურეს და მისი გათავისუფლებაც უნდა მომხდარიყო „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 8 თებერვლის გადაწყვეტილებით ვ. ხ-შვილის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ვ.ხ-შვილმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 26 სექტემბრის განჩინებით ადმინისტრაციული საქმე _ ვ.ხ-შვილის სარჩელის გამო, საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების _ ერთიანი სატრანსპორტო ადმინისტრაციის მიმართ ბრძანების ბათილად ცნობის, სამუშაოზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების თაობაზე განსჯადობით განსახილველად გადაეცა ამავე სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 24 დეკემბრის განჩინებით ვ.ხ-შვილის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: საქართველოს ტრანსპორტის მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2006 წლის 13 ოქტომბრის ¹3/პ ბრძანების, საქართველოს შრომის კოდექსის მე-6 მუხლის მე-3 ნაწილის, საქართველოს პრეზიდენტის 2006 წლის 12 ოქტომბრის ¹599 ბრძანებულებით დამტკიცებული დამოუკიდებელი ეროვნული მარეგულირებელი ორგანოს _ საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – საქართველოს ტრანსპორტის მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის დებულების მე-7 მუხლის მე-6 პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტისა და საქართველოს ტრანსპორტის მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2006 წლის 13 ოქტომბრის ¹01/1 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული საშტატო განრიგის საფუძველზე ვ. ხ-შვილი 2006 წლის 13 ოქტომბრიდან დაინიშნა საქართველოს საავტომობილო ტრანსპორტის მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის საავტომობილო ტრანსპორტის დეპარტამენტის ტექნიკური რეგულირების სამმართველოს სპეციალისტად და განესაზღვრა ამ თანამდებობისთვის გათვალისწინებული სარგო. საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება _ ერთიანი სატრანსპორტო ადმინისტრაციის უფროსის 2007 წლის 13 აპრილის ¹კ-1/67 ბრძანებით „ტრანსპორტის სფეროს მართვისა და რეგულირების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის პირველი პუნქტისა და საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტის, 38-ე მუხლის პირველი და მესამე ნაწილების საფუძველზე ვ. ხ-შვილი – საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – საქართველოს საავტომობილო ტრანსპორტის მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის აპარატის საავტომობილო ტრანსპორტის დეპარტამენტის ტექნიკური რეგულირების სამმართველოს სპეციალისტი გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან 2007 წლის 13 აპრილიდან შრომითი ხელშეკრულების მოშლის გამო. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაარღვია საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის მეორე პუნქტი, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 და 26-ე მუხლები, ასევე სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლით დადგენილი განსჯადობის წესები, რადგანაც ვ. ხ-შვილის სარჩელი ექვემდებარებოდა განხილვას სამოქალაქო და არა ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით, ვინაიდან დავის საგანი ემყარება შრომის კოდექსის 37-ე და 38-ე მუხლებს, ამასთან, საჯარო სამართლის იურიდიული პირის რიგითი თანამშრომლის სამუშაოზე დანიშვნა და გათავისუფლება განსხვავდება ხელმძღვანელი პირის დანიშვნისა და გათავისუფლების წესისაგან და სწორედ ეს უკანასკნელი აქტი წარმოადგენს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, ამდენად, ვინაიდან ვ.ხ-შვილი არ იყო ხელმძღვანელი თანამდებობის პირი, მისი გათავისუფლების შესახებ ბრძანება ვერც ამ საფუძვლით იქნება მიჩნეული ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მეორე მუხლით რეგლამენტირებულ სახაზინო (საბიუჯეტო) დაწესებულებათა ჩამონათვალში არ შედის საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, ასევე საქართველოს პრეზიდენტის 2001 წლის 21 ივლისის ¹286 ბრძანებულებით დამტკიცებულ „საჯარო სამსახურის თანამდებობათა რეესტრში“ რანგირების მიხედვით მოცემულ ჩამონათვალში საერთოდ არ არის მითითება საჯარო სამართლის იურიდიული პირის თანამშრომელზე, როგორც საჯარო სამსახურის ფარგლებში საჯარო სამსახურის განმახორციელებელ სუბიექტზე, რის გამოც სასამართლომ მიაჩნია, რომ ვ.ხ-შვილი მუშაობდა რა საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – საქართველოს საავტომობილო ტრანსპორტის მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის აპარატის ტრანსპორტის დეპარტამენტის ტექნიკური რეგულირების სამმართველოს სპეციალისტად, არ წარმოადგენდა საჯარო მოსამსახურეს და, ამდენად, მას და დამსაქმებელს შორის არსებულ შრომით ურთიერთობებზე ვრცელდებოდა საქართველოს შრომის კოდექსი, შესაბამისად, სადავო ბრძანების, როგორც კერძო სამართლის საფუძველზე მიღებული აქტის კანონიერება უნდა შემოწმდეს სამოქალაქო სამართალწარმოების ფარგლებში კერძო სამართლის შესაბამის საკანონმდებლო აქტებთან მიმართებაში. სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ ვინაიდან სადავო ბრძანების გამოცემის დროისათვის აღარ არსებობდა სსიპ საქართველოს ტრანსპორტის მარეგულირებელ ეროვნულ კომისიაში მისი თანამდებობა, იგი წარმოადგენდა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება – ერთიანი სატრანსპორტო ადმინისტრაციის დაქვემდებარებაში მყოფ პირს, შესაბამისად, საჯარო მოსამსახურეს და მასზე ვრცელდებოდა „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონი და არა საქართველოს შრომის კოდექსი, ვინაიდან საქმის მასალებიდან არ დგინდება ვ.ხ-შვილის თანამდებობაზე დანიშვნის ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 26-ე მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად გაფორმებული ბრძანება. ამასთან, სასამართლოს აღნიშნული დასკვნები შესაბამისობაშია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის 2007 წლის 10 ივლისისა და ამავე სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 26 ივნისის განჩინებებში მითითებულ დაკვნებთან. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიაჩნია, რომ აღნიშნული საქმე წარმოადგენს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ შრომით-სამართლებრივი ურთიერთობიდან წარმოშობილ დავას და მისი გადაწყვეტა უნდა მოხდეს სამოქალაქო საქმეების განხილვისა და გადაწყვეტისათვის დადგენილი საპროცესო წესების დაცვით, ხოლო, ვინაიდან გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გამოტანილია ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის ნორმებზე დაყრდნობით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მეორე ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებისა და ამავე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, აღნიშნული გარემოება გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველია.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ვ. ხ-შვილმა, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის დაბრუნება თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატაში შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო სასამართლოს მიერ მითითებული დასკვნები არ შეესაბამება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის 2007 წლის 10 ივლისის განჩინებაში მითითებულ განმარტებებს, კერძოდ აღნიშნულ განჩინებაში მითითებული გარემოება, რომ მხარე მუშაობდა საჯარო სამართლის იურიდიულ პირ _ ,,საზოგადოებრივ მუწყებელში”, რომელიც სამსახურიდან გათავისუფლდა იურიდიული პირის თავმჯდომარის ბრძანებით, საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის საფუძველზე, ისე, რომ იურიდიული პირის რეორგანიზაცია სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულებად არ მომხდარა. სწორედ აღნიშნული გარემოება წარმოადგენს გათავისუფლების შესახებ ბრძანების სამოქალაქო სამართლებრივ აქტად მიჩნევის საფუძველს, რომლის კანონიერება უნდა შემოწმდეს კერძო სამართლის შესაბამისი აქტების საფუძველზე. სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა განჩინებაში უთითებს რა, რომ ვ.ხ-შვილი მუშაობდა სსიპ კომისიის სპეციალისტის თანმდებობაზე და მას და ადმინისტრაციას შორის არსებული შრომითი ურთიერთობა რეგულირდებოდა საქართველოს შრომის კოდექსით, სასამართლომ არ იმსჯელა იმ გარემოებაზე, რომ ამ დროისათვის ერთიანი სატრანსპორტო ადმინისტრაციის ხელმძღვანელს აღარ ჰქონდა უფლება, განხორციელებული რეორგანიზაციის გამო, კერძო სამართლის აქტებით ხელმძღვანელობისა, შესაბამისად, სადავო ბრძანება ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზეა გამოცემული, სადაც არასწორად, ადმინისტრაციის ხელმძღვანელის მიერ თვითნებურად მიეთითა საქართველოს შრომის კოდექსის ნორმებზე, ხოლო თავად ბრძანების კანონიერება უნდა შემოწმდეს ადმინისტრაციული სამართალწარმოების ფარგლებში ადმინისტრაციული სამართლის საკანონმდებლო აქტების საფუძველზე. კასატორის მითითებით, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ სამართლებრივი ფორმის არჩევის საფუძველს წარმოადგენს სადავო ბრძანების გამოცემის მომენტში მოსარჩელის სამართლებრივი სტატუსი და სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების მუშკთან ურთიერთობის მარეგულირებელი საკანონმდებლო აქტები. სადავო ბრძანების გამოცემის დროისათვის ერთიან სატრანსპორტო ადმინისტრაციაში აღარ არსებობდა არათუ კასატორის მიერ მანამდე დაკავებული თანამდებობა, არამედ არც ერთი სხვა თანამდებობა და ,,ტრანსპორტის სფეროს მართვისა და რეგულირების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის მეხუთე პუნქტის თანახმად, ადმინისტრაციის დებულების დამტკიცებამდე და ადმინისტრაციის უფროსის დანიშვნამდე დასახელებული კანონის მოთხოვნები უნდა განეხორციელებინა საქართველოს მთავრობის მიერ განსაზღვრულ ადმინისტრაციულ ორგანოს. სადავო ბრძანების გამოცემის დროისათვის დამტკიცებული დებულების შესაბამისად, კასატორი იყო საქვეუწყებო დაწესებულებაში დასანიშნი პირი, რაც დასტურდება იმ გარემოებითაც, რომ მოწინააღმდეგე მხარემ ვ.ხ-შვილს 11-12 აპრილის ხელფასიც აუნაზღაურა. გათავისუფლების დროისათვის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელს არ ჰქონდა უფლება კასატორის სამსახურიდან გათავისუფლებისა და ამის საფუძვლად კერძო სამართლის სფეროს მარეგულირებელი ნორმების გამოყენებისა, რადგანაც ადმნისტრაციის უფროსს კანონმდებლობა იმპერატიულად ავალდებულებდა ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის გამოყენებას, ამასთან, სადავო ბრძანება გამოცემულია სპეციალური კანონის _ ,,ტრანსპორტის სფეროს მართვისა და რეგულირების შესახებ” კანონის მე-10 მუხლის პირველი პუნქტის შესასრულებლად, ხოლო ადმინისტრაციის დებულების მე-3 მუხლის მეორე პუნქტის ,,ვ” ქვეპუნქტის თანახმად, ადმინისტრაციის უფროსი თანამდებობაზე ნიშნავს და ათავისუფლებს მხოლოდ ადმინისტრაციის თანამშრომლებს და მას სხვა არარსებული დაწესებულების თანამშრომლის გათავისუფლების უფლება არ ჰქონდა. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ კასატორი სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების გამოცემის დროისათვის რეორგანიზებული იურიდიული პირის თანამშრომელი აღარ იყო, რის გამოც დავის კერძო სამართლის საფუძველზე გადაწყვეტა დაუშვებელია. სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატაში საქმის განხილვისას არც მთავარ სხდომამდე და არც მის შემდეგ მოწინააღმდეგე მხარეს არ უშუამდგომლია საქმის განსჯადობით სამოქალაქო საქმეთა პალატისათვის გადაცემის თაობაზე, ხოლო ადმინისტრაციულმა პალატამ წარმოებაში მიღებული საქმე თავისი ინიციატივით გადასცა სამოქალაქო საქმეთა პალატას, რაც საპროცესო ნორმათა დარღვევაა, რადგანაც რამდენიმე სასამართლოს განსჯადი საქმის არსებობის შემთხვევაში სასამართლოს არჩევის უფლება ეკუთვნის მოსარჩელეს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2009 წლის 29 ივნისის განჩინებით ვ. ხ-შვილის საკასაციო საჩივარი ბრძანების ბათილად ცნობისა და სამუშაოზე აღდგენის მოთხოვნის ნაწილში დატოვებულ იქნა განუხილველად კასატორის მიერ ამავე სასამართლოს 2009 წლის 20 მაისის განჩინებით დადგენილი ხარვეზის გამოუსწორებლობის გამო.

იმავე სასამართლოს 2009 წლის 30 ოქტომბრის განჩინებით ვ. ხ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 24 დეკემბრის განჩინება უცვლელად დარჩა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 22 იანვრის გადაწყვეტილებით ვ. ხ-შვილის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება ვ. ხ-შვილმა სააპელაციო წესით გაასაჩივრა, მისი გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 17 ივნისის განჩინებით ვ. ხ-შვილის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და პირველი ინსტანციის სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები მიიჩნია:

მოსარჩელე ვ. ხ-შვილი საქართველოს ტრანსპორტის

მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის თავმჯდომარის ა. ჩ-ძის 2006 წლის 13.10.06წ. ¹3/პ ბრძანებით დაინიშნა საქართველოს ტრანსპორტის მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის საავტომობილო დეპარტამენტის ტექნიკური რეგულირების სამმართველოს სპეციალისტად 2006 წლის 13 ნოემბრიდან, ბრძანების საფუძვლად მითითებული იყო საქართველოს შრომის კოდექსის მე-6 მუხლის მე-3 ნაწილი, საქართველოს პრეზიდენტის 2006 წლის 12 ოქტომბრის ¹ 599 ბრძანებულებით დამტკიცებული «დამოუკიდებელი მარეგულირებელი ორგანოს, საჯარო სამართლის იურიდიული პირის - საქართველოს ტრანსპორტის მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის დებულების მე-7 მუხლის მე-6 პუნქტის «ზ» ქვეპუნქტი და საქართველოს ტრანსპორტის მარეგულირებელი კომისიის 2006 წლის 13 ოქტომბრის ¹ 01/1 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული საშტატო განრიგი;

«ტრანსპორტის სფეროს მართვისა და რეგულირების შესახებ» საქართველოს კანონის (2007 წლის 30 მარტი, სსმ ¹ 50, 12.04.07წ. ძალაშია გამოქვეყნებისთანავე) მე-10 მუხლის I ნაწილის თანახმად - «განხორციელდეს დამოუკიდებელი მარეგულირებელი ორგანოს – საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – საქართველოს ტრანსპორტის მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის რეორგანიზება საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულებად – ერთიან სატრანსპორტო ადმინისტრაციად» - საქართველოს ტრანსპორტის მარეგულირებელი ეროვნული კომისია რეორგანიზებულ იქნა და ამ ორგანოს გაუქმების შედეგად შეიქმნა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება ერთიანი სატრანსპორტო ადმინისტრაცია, რომლის დებულება საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის ¹1-1/584 ბრძანებით ( სსმ ¹ 50, მუხ.554, 12.04.07) დამტკიცებულ იქნა და ძალაში შევიდა 2007 წლის 12 აპრილიდან.

საქართველოს პრემიერ-მინისტრის ¹44, 10.04.2007წ. ბრძანებით ირაკლი თ-შვილი დაინიშნა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების ერთიანი სატრანსპორტო ადმინისტრაციის უფროსის თანამდებობაზე;

მოსარჩელე ვ. ხ-შვილი საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების ერთიანი სატრანსპორტო ადმინისტრაციის უფროსის ი. თ-შვილის 2007 წლის 13 აპრილის ¹-კ-1/67 ბრძანების საფუძველზე გათავისუფლდა საჯარო სამართლის იურიდიული პირის საქართველოს ტრანსპორტის მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის აპარატის საავტომობილო დეპარტამენტის ტექნიკური რეგულირების სამმართველოს სპეციალისტის თანამდებობიდან;

ვ. ხ-შვილთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა მოხდა «ტრანსპორტის სფეროს მართვისა და რეგულირების შესახებ» საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის I პუნქტისა და საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის I ნაწილის «დ» ქვეპუნქტისა და 38-ე მუხლის მე-3 პუნქტის საფუძველზე;

ვ. ხ-შვილს შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-3 პუნქტით დადგენილი წესით, გადაუხადეს ერთი თვის შრომის ანაზღაურება;

საქართველოს კანონის «ტრანსპორტის სფეროს მართვისა და რეგულირების შესახებ» კანონში 2008 წლის 23 დეკემბერს შესული ცვლილებით საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების ერთიანი სატრანსპორტო ადმინისტრაცია იწოდება როგორც საქართველოს რეგიონალური განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების ერთიანი სატრანსპორტო ადმინისტრაცია.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვ. ხ-შვილი არ წარმოადგენდა საჯარო მოსამსახურეს და, შესაბამისად, დავის გადასაწყვეტად გამოყენებული უნდა ყოფილიყო საქართველოს შრომის კოდექსის ნორმები. სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა აპელანტის მტკიცება, რომ ადმინისტრაციის უფროსი არ იყო უფლებამოსილი იგი სამსახურიდან გაეთავისუფლებინა და აღნიშნა, რომ გათავისუფლების შესახებ ბრძანება ადმინისტრაციის უფროსის დანიშვნის შემდეგ იყო გამოცემული.

სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება ვ. ხ-შვილმა საკასაციო წესით გაასაჩივრა. კასატორმა თავისი მოთხოვნის დასასაბუთებლად შემდეგ ფაქტობრივ-სამართლებრივ წანამძღვრებზე მიუთითა:

1. სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ სადავო ბრძანების გამოცემის მომენტში დამსაქმებელს, ფაქტობრივად, წარმოადგენდა საქვეუწყებო დაწესებულება – ადმინისტრაციული ორგანო, რომელსაც «საჯარო სამსახურის შესახებ» კანონით უნდა ეხელმძღვანელა;

2. ვ. ხ-შვილი სხვა დასაქმებულ პირთან იდენტურ მდგომარეობაში იმყოფებოდა, რომლის მიმართაც განსხვებული გადაწყვეტილება იქნა მიღებული, «საჯარო სამსახურის შესახებ» კანონზე დაყრდნობით. ადმინისტრაციის უფროსმა სხვდასხვაგვარად გადაწყვიტა ერთნაირ მდგომარეობაში მყოფი პირების დასაქმების საკითხი, შესაბამისად, ადგილი ჰქონდა დისკრიმინაციას;

3. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა შრომის კოდექსის მხოლოდ ზოგიერთი ნორმით და დავის გადასწყვეტად სპეციალური ნორმები არ გამოიყენა. კერძოდ კი, სასამართლომ არ გამოიყენა შრომის კოდექსის პირველი მუხლი, მე-2 მუხლის მე-4 ნაწილი, იმავე მუხლის მე-6 ნაწილი, ასევე «ტრანსპორტის სფეროს მართვისა და რეგულირების შესახებ» საქართველოს კანონის მთელი რიგი ნორმები;

4. სასამართლომ, კანონის არასწორად განმარტების შედეგად, ადმინისტრაციის უფროსს ის უფლებამოსილება მიანიჭა, რაც მას არ გააჩნდა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ განიხილა საკასაციო საჩივარი, შეისწავლა საქმის მასალები, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი დასაბუთებულობა და მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული განჩინება ნაწილობრივ უნდა გაუქმდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს შემდეგ გარემოებებზე: ვ. ხ-შვილის სასარჩელო მოთხოვნა იყო ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა და იძულებით განაცდურის ანაზღაურება.

აღნიშნული განჩინება ვ. ხ-შვილმა საკასაციო წესით გაასაჩივრა. უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 29 ივნისის განჩინებით ვ. ხ-შვილის საკასაციო საჩივარი ბრძანების ბათილად ცნობისა და სამუშაოზე აღდგენის ნაწილში განუხილველად დარჩა. მიუხედავად ამისა, საქმის დაბრუნების შემდეგ, როგორც პირველი, ისე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოებმა ვ. ხ-შვილის სარჩელზე სრული მოცულობით იმსჯელეს, სამუშაოზე აღდგენის შესახებ სასარჩელო მოთხოვნის ჩათვლით.

საკასაციო პალატა ხაზს უსვამს, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლო საკასაციო ინსტანციას წარმოადგენს და მის მიერ მიღებული გაადწყვეტილება ან განჩინება საბოლოოა, რომელიც კანონიერ ძალაში მირებისთანავე შედის. უზენაესი სასამართლოს განჩინებით საქმეზე დამდგარი შედეგი ქვემდგომი ინსტანციებისათვის გასაზიარებლად სავალდებულოა და მათი მხრიდან შეცვლას არ ექვემდებარება. ამდენად, ვინაიდან ვ. ხ-შვილის სკასაციო საჩივარი სამუშაოზე აღდგენის ნაწილში უზენაესი სასამართლოს განჩინებით განუხილველად დარჩა, ქვემდგომ სასამართლოებს აღნიშნულის თაობაზე მსჯელობის უფლება არ ჰქონდათ, არც მოსარჩელეს ჰქონდა ზემოაღნიშნული საკითხის ხელმეორედ დაყენების უფლება.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის «ბ» ქვეპუნქტის თანახმად, სასამართლო წყვეტს საქმის წარმოებას, თუ არსებობს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება ან განჩინება, რომელიც გამოტანილია დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და საფუძვლით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინება ნაწილობრივ გაუქმდეს და ვ. ხ-შვილის საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების ერთიანი სატრანსპორტო ადმინისტრაციის 2007 წლის 13 აპრილის ¹-კ-1/67 ბრძანების ბათილად ცნობისა და სამუშაოზე აღდგენის შესახებ სასარჩელო მოთხოვნის ნაწილში საქმის წარმოება შეწყდეს.

რაც შეეხება იძულებით განაცდურის ანაზღაურების შესახებ სასარჩელო მოთხოვნას: აღნიშნული წარმოადგენს ძირითადი მოთხოვნის _ ბრძანების ბათილად ცნობის თანმდევ მოთხოვნას და მისი კანონიერება უნდა შემოწმდეს ძირითადი მოთხოვნის კანონიერების გარკვევის საფუძველზე. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო პრეტენზიის აღნიშნული ნაწილი დარჩა განუხილველად, სასამართლო მოკლებულია მისი, როგორც დამოუკიდებელი მოთხოვნის კანონიერებაზე მსჯელობის შესაძლებლობას, რადგანაც მხოლოდ იძულებითი განაცდურის ანაზღაურებაზე უარის თქმის კანონიერების საკითხის გადაწყვეტა სამართლებრივი საფუძვლის _ ბრძანების ბათილად ცნობაზე უარის თქმის კანონიერების შესწავლისა და გაანალიზების გარეშე დაუშვებელია.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ამ ნაწილში ვ. ხ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება უცვლელად დარჩეს.

ვ. ხ-შვილის საკასაციო საჩივარს ერთვის სახელმწიფო ბაჟის სახით 300 ლარის ჩარიცხვის დამადასტურებელი ქვითარი.

«სახელმწიფო ბაჟის შესახებ» კანონის მე-6 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი ექვემდებარება მთლიანად ან ნაწილობრივ დაბრუნებას საქმის წარმოების შეწყვეტისას ან სარჩელის განუხილველად დატოვებისას.

იმავე კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის «ა» ქვეპუნქტის მიხედვით, საერთო სასამართლოებში განსახილველ საქმეებზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან თავისუფლდებიან ფიზიკური პირები – სარჩელებზე ხელფასის გადახდევინების შესახებ და სხვა მოთხოვნებზე შრომის ანაზღაურების თაობაზე, რომლებიც გამომდინარეობს შრომის სამართლებრივი ურთიერთობიდან.

ვინაიდან სამუშაოზე აღდგენის შესახებ სასარჩელო მოთხოვნის მიმართ საქმის წარმოებაშეწყდა, ხოლო იძულებით განაცდურის ანაზღაურების შესახებ სასარჩელო მოთხოვნის ნაწილში კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ვ. ხ-შვილის მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი სრულად უნდა დაუბრუნდეს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 410-ე, 272-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 17 ივნისის განჩინება ბრძანების ბათილად ცნობისა და სამუშაოზე აღდგენის თაობაზე ვ. ხ-შვილის სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 22 იანვრის გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების ნაწილში;

2. ვ. ხ-შვილის სარჩელზე საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების ერთიანი სატრანსპორტო ადმინისტრაციის 2007 წლის 13 აპრილის ¹-კ-1/67 ბრძანების ბათილად ცნობისა და სამუშაოზე აღდგენის შესახებ მოთხოვნის ნაწილში შეწყდეს საქმის წარმოება;

3. კასატორს დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი – 300 ლარი;

4. დანარჩენ ნაწილში თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 17 ივნისის განჩინება დარჩეს უცვლელად;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.