¹ ას-704-663-2011 30 ივნისი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები _ რ., დ., გ. ნ-შვილები, ლ. კ-ძე, ნ ნ-შვილი, ვ. გ-ვა, ლ., ბ. ნ-შვილები, გ. გ-იანი, თ. მ-შვილი, ტ. ხ-ძე, ე. მ-იანი, ც. ც-ძე, ლ. ა-ძე, ელ. ც-ძე, ე. ც-ძე, ი. ბ-იანი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ სს «ს. ქ-ა”, შპს « ჯ. ვ-ი”, შპს «ბ. კ-ნი” (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 24 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ აქციათა ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა და ემისირებული აქციების დაბრუნება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

რ. ნ-შვილმა, დ. ნ-შვილმა, გ. ნ-შვილმა, ლ. კ-ძემ, ნ ნ-შვილმა, ვ. გ-ვამ, ლ. ნ-შვილმა, ბ. ნ-შვილმა, გ. გ-იანმა, თ. მ-შვილმა, ტ. ხ-ძემ, ე. მ-იანმა, ც. ც-ძემ, ლ. ა-ძემ, ელ. ც-ძემ, ე. ც-ძემ და ი. ბ-იანმა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში სს «ს. ქარხნის”, შპს « ჯ. ვ-ის” და შპს «ბ. კ-ნის” მიმართ აქციათა ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობისა და ემისირებული აქციების სს «ს. ქარხნისთვის” დაბრუნების შესახებ.

მოპასუხე სს «ს. ქ-ამ” და შპს «ბ. კ-ნმა” სარჩელი არ ცნეს ხანდაზმულობისა და დაუსაბუთებლობის მოტივით. სარჩელს არ დაეთანხმა არც შპს «ჯ. ვ-ი”, რადგან შპს «ჯ. ვ-იმა” სადავო აქციები შეიძინა მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულების საფუძველზე, დარეგისტრირდა რეესტრში და, როგორც უფლებამოსილმა პირმა, შემდგომში გადასცა შპს « ბ. კ-ნს”, რომლისგანაც აქციების უკან გამოთხოვა დაუშვებელია. Gგარდა ამისა, დაუშვებელია ასევე სადავო აქციების სს «ს. ქარხნისათვის” საკუთრებაში დაბრუნება.

მოცემული საქმე არაერთხელ იქნა განხილული სხვადასხვა ინსტანციის სასამართლოების მიერ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 8 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელეებმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 24 ნოემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

1999 წლის 20 აპრილს შედგა სს «ს. ქარხნის” აქციონერთა კრება, კრებაზე მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება 99 389 ცალი ჩვეულებრივი სახელობითი აქციის გამოშვების თაობაზე. შპს « ჯ. ვ-ს” მიეცა უფლება, ემისირებული აქციების სრული ოდენობით შესყიდვისა და ცნობად იქნა მიღებული აქციონერთა უარი ემისირებულ აქციათა უპირატესი შესყიდვის უფლების გამოყენებაზე.

2000 წლის 10 იანვარს შპს «ი. ვ-სა” და შპს « ჯ. ვ-ს” შორის გაფორმდა მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად შპს «ი. ვ-მა” სს «ს. ქარხნის” აქციონერთა 1999 წლის 20 აპრილის კრების გადაწყვეტილების საფუძველზე სააქციო საზოგადოების ემისირებული აქციების შეძენის უფლება გადასცა შპს « ჯ. ვ-ს”. ხელშეკრულების თანახმად, ცედენტმა სს «ს. ქარხნის” ანგარიშზე უნდა შეიტანოს 99 389 ცალი აქციის ღირებულება 99 389 აშშ დოლარი.

2000 წლის 13 იანვარს სს «ს. ქ-ასა” და შპს «ი. ვ- კომპანის” შორის გაფორმდა ხელშეკრულება სს «ს. ქ-ის” 99 389 ჩვეულებრივი სახელობითი აქციის შეძენის შესახებ. ერთი აქციის ფასი განისაზღვრა 1 აშშ დოლარით. შპს «ჯ. ვ-ის” მიერ სს «ს. ქ-სათვის” გადახდილ იქნა 99 389 ჩვეულებრივი სახელობითი აქციის ღირებულება.

შპს «ჯ. ვ-ი” სს «ს. ქ-ის” ემისირებული 99 389 ცალი აქციის მესაკუთრე გახდა, შპს «ი. ვ-ის” მიერ სს «ს. ქ-ას” აქციონერთა საერთო კრების გადაწყვეტილებით მინიჭებული, აქციების შეძენის უფლების მისთვის გადაცემისა და 2000 წლის 13 იანვრის აქციათა ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე.

შპს «ჯ. ვ-მა” შესყიდული აქციები გადასცა შპს «ბ. კ-ნს”.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება, რომ 2000 წლის 13 იანვრის აქციათა ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ფაქტობრივ საფუძველს წარმოადგენს ის გარემოება, რომ აქციონერთა კრების გადაწყვეტილებით აქციათა შეძენის უფლება მიეცა არა შპს «ჯ. ვ-ს”, არამედ შპს «ი. ვ-ს”, რომელსაც უნდა განეხორციელებინა გარკვეული ინვესტიციები.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, პალატამ მიუთითა, რომ 2000 წლის 10 იანვარს შპს «ი. ვ-სა” და შპს « ჯ. ვ-ს” შორის გაფორმდა მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც შპს « ჯ. ვ-სა” და სს «ს. ქ-ას” შორის გაფორმდა 2000 წლის 13 იანვრის აქციათა ნასყიდობის ხელშეკრულება და გადახდილ იქნა 99 389 აქციის ღირებულება. შესაბამისად, სასამართლომ ჩათვალა, რომ შპს « ჯ. ვ-ი” მართლზომიერად გახდა აქციათა მესაკუთრე და სრული უფლება ჰქონდა, განეკარგა მის საკუთრებაში არსებული ქონება შპს « ბ. კ-ნზე”.

სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს და სწორად მიიჩნია, რომ სადავო გარიგებების ბათილობის სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობდა.

სააპელაციო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებს და დასკვნებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლთან მიმართებით და მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელეებს სარჩელის მიმართ იურიდიული (სამართლებრივი დაცვის) ინტერესი არ ჰქონდათ.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება რ. ნ-შვილმა, დ. ნ-შვილმა, გ. ნ-შვილმა, ლ. კ-ძემ, ნ ნ-შვილმა, ვ. გ-ვამ, ლ. ნ-შვილმა, ბ. ნ-შვილმა, გ. გ-იანმა, თ. მ-შვილმა, ტ. ხ-ძემ, ე. მ-იანმა, ც. ც-ძემ, ლ. ა-ძემ, ელ. ც-ძემ, ე. ც-ძემ და ი. ბ-იანმა გაასაჩივრეს საკასაციო წესით, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

დაუსაბუთებელია სასამართლოს მსჯელობა, რომ მოსარჩელეებს მოცემულ სარჩელთან მიმართებით იურიდიული ინეტერესი არ გააჩნიათ. აღნიშნული მსჯელობა ეწინააღმდეგება მოცემულ საქმეზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის განჩინებას.

სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ მოსარჩელეები არიან აქციონერები, რომელთა მიერაც მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება აქციათა ძალზედ დიდი პაკეტის ემისიისა და ამგვარად ემისირებული აქციების კონკრეტული სუბიექტისათვის მიყიდვის თაობაზე. ამრიგად, აქციონერებმა თავადვე აირჩიეს მომავალი პარტნიორი სამართლებრივ ურთიერთობაში. ამ სუბიექტის ვინაობა განაპირობებდა გადაწყვეტილებას, რომლის მიხედვითაც არსებულმა აქციონერებმა გაინახევრეს კუთვნილი აქციების წილობრივი მაჩვენებელი. ამდენად, ცხადია, რომ მათ გააჩნიათ დამოუკიდებელი და სრულფასოვანი ინტერესი აღნიშნული დავის მიმართ, რაც სასამართლოს საერთოდ არ მიუღია მხედველობაში.

აღსანიშნავია, რომ სარჩელის დაკმაყოფილების შემთხვევაში იარსებებს იმ მდგომარეობის აღდგენის შესაძლებლობა, რომელიც მოისპო სადავო გარიგებების დადებით და რომლის აღდგენაშიც სრულიად კანონიერად დაინტერესებულია თითოეული მოსარჩელე.

სასამართლოს მითითებით, შპს „ ჯ. ვ-სა“ და სს „ს. ქ-ას“ შორის დადებული ხელშეკრულება აქციონერთა 1999 წლის 20 აპრილის საერთო კრების გადაწყვეტილებას არ ეწინააღმდეგება, ვინაიდან, სასამართლოს აზრით, გარიგების საფუძველია მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულება შპს „ ჯ. ვ-სა“ და შპს «ი. ვ-ს» შორის. მოცემულ შემთხვევაში არსებობს იდენტური სახელწოდების, მაგრამ სრულიად სხვა შინაარსის გარიგება, რაც სასამართლოს საერთოდ არ შეუფასებია და იხელმძღვანელა მარტოოდენ სიტყვასიტყვით მნიშვნელობებით, რომელიც ასახულია ამ გარიგებაში.

სასამართლოს მხედველობიდან გამორჩა, რომ მიუხედავად უფლების დათმობის ხელშეკრულების არსებობისა, ასეთი ხელშეკრულება არ გამხდარა საფუძველი შპს „ ჯ. ვ-სათვის“ აქციებზე საკუთრების უფლების გადაცემისათვის, არამედ ურთიერთობა გაფორმდა სრულიად სხვაგვარად. გასათვალისწინებელია, რომ ამ ხელშეკრულების დადების საფუძვლებში მითითებულია სს „ს. ქ-ნის“ აქციონერთა 1999 წლის 20 აპრილის საერთო კრების გადაწყვეტილება.

სასამართლოს საერთოდ არ უმსჯელია იმ გარემოებასთან დაკავშირებით, რომ სადავო ხელშეკრულება არ ყოფილა დადებული სანოტარო წესით დამოწმების გზით, რასაც საკუთრივ ხელშეკრულება სავალდებულოდ ადგენდა.

დაუსაბუთებელია სასამართლოს მითითება, რომ სააქციო საზოგადოება არ შეიძლება იყოს მის მიერ გამოშვებული აქციების მესაკუთრე, ვინაიდან „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის არაერთი ნორმა განსაზღვრავს ამგვარი შესაძლებლობის არსებობას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 15 ივნისის განჩინებით რ., დ., გ. ნ-შვილების, ლ. კ-ძის, ნ ნ-შვილის, ვ. გ-ვას, ლ., ბ. ნ-შვილების, გ. გ-იანის, თ. მ-შვილის, ტ. ხ-ძის, ე. მ-იანის, ც. ც-ძის, ლ. ა-ძის, ელ. ც-ძის, ე. ც-ძისა და ი. ბ-იანის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა რ., დ., გ. ნ-შვილების, ლ. კ-ძის, ნ ნ-შვილის, ვ. გ-ვას, ლ., ბ. ნ-შვილების, გ. გ-იანის, თ. მ-შვილის, ტ. ხ-ძის, ე. მ-იანის, ც. ც-ძის, ლ. ა-ძის, ელ. ც-ძის, ე. ც-ძისა და ი. ბ-იანის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძველით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ რ., დ., გ. ნ-შვილებს, ლ. კ-ძეს, ნ ნ-შვილს, ვ. გ-ვას, ლ., ბ. ნ-შვილებს, გ. გ-იანს, თ. მ-შვილს, ტ. ხ-ძეს, ე. მ-იანს, ც. ც-ძეს, ლ. ა-ძეს, ელ. ც-ძეს, ე. ც-ძესა და ი. ბ-იანს სოლიდარულად უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით რ. ნ-შვილის მიერ 2011 წლის 13 ივნისს გადახდილი 6000 ლარის 70% _ 4200 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

რ., დ., გ. ნ-შვილების, ლ. კ-ძის, ნ ნ-შვილის, ვ. გ-ვას, ლ., ბ. ნ-შვილების, გ. გ-იანის, თ. მ-შვილის, ტ. ხ-ძის, ე. მ-იანის, ც. ც-ძის, ლ. ა-ძის, ელ. ც-ძის, ე. ც-ძისა და ი. იანის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

კასატორებს _ რ. (¹...), დ. (¹...), გ. ნ-შვილებს (¹...), ლ. კ-ძეს (¹...), ნ ნ-შვილს (¹...), ვ. გ-ვას (¹...), ლ. (¹...), ბ. ნ-შვილებს (¹...), გ. გ-იანს (¹...), თ. მ-შვილს (¹...), ტ. ხ-ძეს (¹...), ე. მ-იანს (¹...), ც. ც-ძეს (¹...), ლ. ა-ძეს (¹...), ელ. ც-ძეს (¹...), ე. ც-ძესა (პირადი ¹...) და ი. იანს (¹...) დაუბრუნდეს შემდეგ ანგარიშზე: თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების ¹200122900, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი _ ¹220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ ¹300773150, დანიშნულება _ «სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე» გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 4200 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.