ას-708-663-2010 16 მაისი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პ. ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მ. სულხანიშვილი, ბ. ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი _ ა. ფ-ნი

მოწინააღმდეგე მხარე _ ს. გ-ძე, ე. გ-ძე

მესამე პირი _ ბ. მ. გ-ა

მოპასუხე _ სს “ქ. ფ-ი”

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 მაისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება

დავის საგანი _ საერთო სარგებლობის სახელმწიფო გზაზე უფლების აღიარება, ხელშეშლის აღკვეთა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2009 წლის 24 აპრილს ბაღდათის რაიონულ სასამართლოს სარჩელით მიმართეს ს. და ე. გ-ძეებმა მოპასუხეების _ ა. ფ-ნისა და სს “ქ. ფ-ის” მიმართ. მოსარჩელეებმა მოითხოვეს მათი უფლების აღიარება ბაღდათში, ... ქ.¹4^ა-ში მდებარე საერთო სარგებლობის მისასვლელ გზაზე.

სარჩელის თანახმად, ს. გ-ძემ ბ. გ-ის მიერ 2007 წლის 22 მაისს ჩატარებულ აუქციონზე შეიძინა 88.3 კვ.მ ფართი ბაღდათში, ... ქ.¹4ა-ში მდებარე ძველი ...ი საპირფარეშოს ტერიტორიაზე. აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე სათანადო პროექტის დაცვით კვლავ მოეწყო ...ი საპირფარეშო. საპირფარეშოს ჩრდილოეთით ესაზღვრება საერთო სარგებლობის მისასვლელი სახელმწიფო გზა, რომლითაც სარგებლობდნენ ასევე სს “ქ. ფ-ის” კუთვნილი კინოთეატრი და ე. გ-ძე. ამ უკანასკნელს მითითებული გზიდან ჰქონდა ეზოში შესასვლელი. 2008 წლის 5 მარტს სს “ქართულმა ფ-მა” ჩაატარა აუქციონი შპს “მაპანეტის” მიერ შედგენილი აზომვითი ნახაზის საფუძველზე. კინოთეატრი შეიძინა ა. ფ-ნმა. მან თავის მხრივ შეადგენინა ახალი აზომვითი ნახაზი, რომელიც განსხვავდება შპს “მაპანეტის” მიერ შედგენილი აზომვითი ნახაზისაგან. აღნიშნულის შედეგად მოსარჩელეების საკუთრების ჩრდილოეთ მხარეს კინოთეატრის კუთვნილი 1 მეტრისა და 48 სმ-ის ნაცვლად მისაკუთრებულ იქნა მოსარჩელეთა საკუთრებასთან მისასვლელი საავტომობილო გზის ნაწილი. ამის თაობაზე მოსარჩელეებისათვის ცნობილი გახდა საჯარო რეესტრიდან დოკუმენტების გაცნობის შემდეგ (ტომი 1, ს.ფ. 1-11, 54-64).

ბაღდათის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 25 ივნისის საოქმო განჩინებით საქმეში მოსარჩელის მხარეზე მესამე პირად ჩაება ბ. მ. გ-ა (ტომი 1, ს.ფ. 168-171).

ბაღდათის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 5 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ს. და ე. გ-ძეების სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

რაიონულმა სასამართლომ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2007 წლის 22 მაისს ბ. გ-ის მიერ ჩატარებულ აუქციონზე ს. გ-ძემ შეიძინა ბაღდათში, კონოთეატრ “ბ-ის” გვერდით, ყოფილი ...ი საპირფარეშოს ტერიტორია 88.3 კვ.მ, რომელზეც აშენდა კვლავ ...ი საპირფარეშო;

სს “ქ. ფ-ის” მიერ უძრავი ქონების, მიწის ფართისა და შენობა-ნაგებობის (მდებარე ბაღდათი, ... ქ.¹4) გასხვისების მიზნით მოწყობილ აუქციონში გაიმარჯვა ფიზიკურმა პირმა ა. ფ-ნმა, რომელთანაც გაფორმდა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება.

რაიონულმა სასამართლომ აღნიშნა, რომ შპს “მაპანეტმა” 2007 წლის 11 მაისს შეადგინა ბ-ის კინოთეატრის აზომვითი ნახაზი, რომლის საფუძველზეც 2007 წლის 6 ივლისს მოხდა ბაღდათში, ... ქ.¹4-ში მდებარე 675.56 კვ.მ მიწის ნაკვეთისა და მასზე არსებული კინოთეატრის დარეგისტრირება საჯარო რეესტრში სს “ქ. ფ-ის” საკუთრებად. მოპასუხე ა. ფ-ნის განმარტებით, მის მიერ აუქციონზე შეძენილი, ბაღდათში, ... ქ.¹4-ში მდებარე 675.56 კვ.მ მიწის ნაკვეთის და მასზე არსებული კინოთეატრის შენობის საჯარო რეესტრში დარეგისტრირების დროს გამოვლინდა, რომ მითითებული მიწის ნაკვეთი ფარავდა ს. გ-ძის საკუთრებას, კერძოდ, ...ი ტუალეტის ტერიტორიას. ამის გამო საჯარო რეესტრმა მოითხოვა კინოთეატრის შენობის დასარეგისტრირებლად ახალი ნახაზის წარმოდგენა 14 კვ.მ მიწის გამოკლებით. 2009 წლის 16 მარტს დასახელებულ მიწის ნაკვეთზე საკადასტრო აზომვითი ნახაზი შეადგინა ინდმეწარმე ავთანდილ ფურცელაძემ. ბაღდათში, ... ქ.¹4-ში მდებარე 661.6 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, მასზე არსებულ კინოთეატრის შენობასთან ერთად საჯარო რეესტრში 2009 წლის 17 მარტს დარეგისტრირდა ა. ფ-ნის საკუთრებად.

რაიონული სასამართლოს მითითებით, ინდმეწარმე ავთანდილ ფურცელაძის მიერ 2009 წლის 16 მარტს შედგენილ საკადასტრო აზომვით ნახაზთან ერთად საქმეზე წარდგენილი იყო საკადასტრო აღწერის აქტი, რომლითაც ირკვეოდა ბაღდათში, ... ქ.¹4-ში მდებარე კინოთეატრის მოსაზღვრე ნაკვეთების მართლზომიერი მფლობელები და მესაკუთრეები. აღნიშნული საკადასტრო აღწერის აქტის თანახმად, კინოთეატრს ¹6 ნაკვეთად ესაზღვრება სახელმწიფო მიწა.

რაიონულმა სასამართლომ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელემ საქმეზე წარადგინა 16.07.2007წ. ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან, რომლის მიხედვით, ე. გ-ძეს ბაღდათში, ... ... ქ.¹1-ში აქვს სავაჭრო მომსახურების სახლი. ამიტომ სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მითითება იმის შესახებ, რომ ე. გ-ძეს ბაღდათში, ... ქ.¹4-ში აქვს ზემოთ დასახელებული სავაჭრო სახლი და შესასვლელი საავტომობილო გზა.

რაიონულმა სასამართლომ ასევე ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებაზე, რომ 11.06.2007წ. ამონაწერში საჯარო რეესტრიდან ს. გ-ძის მიერ შეძენილი 88.3 კვ.მ ფართის მისამართად მითითებულია: ბაღდათის ადმინისტრაციული ერთეული, კინოთეატრის გვერდით, ხოლო მშენებლობის ნებართვაში მშენებლობის ობიექტის _ ...ი ტუალეტის მისამართად მითითებულია: ბაღდათი, ა.... ქ.¹4. მოსარჩელის მიერ წარდგენილ, ...ი დანიშნულების ფასიანი საპირფარეშოს პროექტში ქუჩის ნომერი გადასწორებულია შესაბამისი აღნიშვნის გარეშე. ამიტომ, აღნიშნული გადასწორება სასამართლომ სარწმუნოდ არ მიიჩნია.

ამდენად, რაიონული სასამართლოს მითითებით, ირკვეოდა, რომ ორივე შენობა _ კინოთეატრი და ...ი საპირფარეშო მდებარეობდა ერთ მისამართზე, ბაღდათში, ... ქ.¹4-ში. მათ შორის სახელმწიფო საკუთრებაში საავტომობილო გზის არსებობა საქმეში არსებული მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა.

რაიონულმა სასამართლომ აღნიშნა, რომ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბაღდათის სარეგისტრაციო სამსახურის 2009 წლის 23 მარტის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ა. ფ-ნის მოთხოვნა გარიგების საფუძველზე ბაღდათში, ... ქ.¹4-ში მდებარე უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის თაობაზე, რომელიც არ გასაჩივრებულა. სადავოდ არ იყო გამხდარი ასევე არც ნასყიდობის ხელშეკრულება და არც 2007 წლის 6 ივლისითა და 2009 წლის 17 მარტით დათარიღებული ამონაწერები საჯარო რეესტრიდან. ამასთან, სახელმწიფო საავტომობილო გზის არსებობის დამადასტურებელი მტკიცებულებები საქმეში არ მოიპოვებოდა. რაიონული სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნული გარემოებები იძლეოდა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს.

სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 312.1 მუხლზე და განმარტა, რომ საჯარო რეესტრის სისწორის ვარაუდი გულისხმობს უფლების, როგორც მის შემძენზე რეგისტრაციის სისწორეს, ისე ამ უფლების ადრინდელ მფლობელზე რეგისტრაციის სისწორეს. ამდენად, 2007 წლის 6 ივლისისა და 2009 წლის 17 მარტის საჯარო რეესტრის ჩანაწერები სწორი იყო, რამდენადაც მათი უზუსტობა არ დამტკიცებულა. სადავო მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა ა. ფ-ნის საკუთრებას. მოსარჩელემ ვერ წარადგინა რაიმე მტკიცებულება იმის დასადასტურებლად, რომ ბაღდათში, ... ქ.¹4-ში მდებარე კინოთეატრსა და ... საპირფარეშოს შორის არსებობდა სახელმწიფო საავტომობილო გზა. პირიქით, მოსარჩელის შუამდგომლობით დაკითხულმა მოწმე ო.კოტორაშვილმა აჩვენა, რომ ტერიტორიას, რომელზეც მოსარჩელე აცხადებდა პრეტენზიას ფლობდა “ქ. ფ-ი”. სასამართლომ არ გაიზიარა ბ. მ. გ-ის წარმომადგენლის განმარტება იმის შესახებ, რომ საპირფარეშოსთან შესასვლელი გზა იყო 3 მეტრი სიგანის, რადგან საქმეში არსებული მტკიცებულებებით აღნიშნული არ დასტურდებოდა (ტომი 1, ს.ფ. 238-244).

პირველი ინსტაციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება, კერძოდ, ბაღდათში, კინოთეატრ “ბ-ის” სამხრეთის კედლის გასწვრივ მიმდებარე მიწის გრძივ მონაკვეთზე (კედლიდან 1.48 მეტრის მოშორებით) მოპასუხის საკუთრების უფლების გაუქმება (ტომი 1, ს.ფ. 255-263).

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 მაისის გადაწყვეტილებით ს. და ე. გ-ძეების სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ბაღდათის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 5 აგვისტოს გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ს. და ე. გ-ძეების სარჩელი დაკმაყოფილდა: ბაღდათში, ... ქ.¹4^ა-ში მდებარე ძველ ... საპირფარეშოსთან არსებულ სამანქანო მისასვლელ გზაზე აღიარებულ იქნა ს. და ე. გ-ძეების სარგებლობის უფლება.

სააპელაციო სასამართლომ აპელანტთა განმარტებიდან გამომდინარე დადასტურებულად მიიჩნია ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ ბაღდათის კინოს შენობას არ ჰქონია განსაზღვრული მიწის ნაკვეთი. 1992 წლის მონაცემებით გეგმა-ნახაზზე მიშენება განხორციელდა შენობის წინა მხრიდან. დღეისათვის ეს მიშენება განხორციელებულია შენობის გვერდითა მხრიდან და სწორედ ამის გამო დაირღვა აპელანტთა უფლებები ისარგებლონ სახელმწიფო გზით. მიწის ნაკვეთი ა. ფ-ნის საკუთრებაა, მაგრამ საჯარო რეესტრში არასწორად მოხდა მისი დარეგისტრირება, სადავო გზა წარმოადგენდა სახელმწიფო გზას, რომელიც ა. ფ-ნის საკუთრებაში არასწორად დარეგისტრირდა. შესაბამისად, სახელმწიფო გზის გამოყენება თანაბარი უფლებებით უნდა მოხდეს მხარეების მიერ.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა ბ. მ. გ-ის წარმომადგენლის განმარტებაზე, რომლითაც ირკვეოდა, რომ კინოს შენობას ყოველთვის გააჩნდა კიბის უჯრედი, რომელიც შედიოდა კინოს შენობის შემადგენლობაში. ... ტუალეტთან მისასვლელი გზა ყოველთვის არსებობდა, გზის სიგანე ისეთი იყო, რომ ავტომანქანით სარგებლობა შეიძლებოდა.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, საჯარო რეესტრის სამსახურის მიერ შედგენილ დოკუმენტში შეცდომა იყო დაფიქსირებული იმ მხრივ, რომ ა. ფ-ნის საკუთრებაში დაფიქსირდა მის მიერ აუქციონზე შეძენილი უძრავი ქონება იმაზე მეტი ფართით, ვიდრე იგი არსებობდა, კერძოდ, ა. ფ-ნს მიეკუთვნა რეესტრის ჩანაწერის თანახმად კინოთეატრის საკუთვნებელი 1.48 კვ.მ ფართის ნაცვლად საერთო სარგებლობის სახელმწიფო გზის ფართიც, რომელიც საერთო მისასვლელი იყო კინოთეატრისთვისაც და აპელანტებისთვისაც.

ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებების დადგენილად მიჩნევისა და სასამართლო სხდომაზე დაკითხული ექსპერტის განმარტების საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ ... ტუალეტთან, რომელიც ს. გ-ძემ აუქციონზე კანონიერად შეიძინა (ფართით 88.3 კვ.მ), ძველად არსებობდა ამ ტუალეტთან მისასვლელი სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული გზა, რომლითაც თანაბრად სარგებლობდნენ მხარეები და რომელიც არასწორად (შეცდომით) დარეგისტრირდა მოპასუხის საკუთრებაში. ამის გამო აპელანტებს ხელი ეშლებოდათ მათი საკუთრებით თავისუფალ სარგებლობაში.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სადავო გზა წარმოადგენდა სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ გზას, რომელიც ორივე მხარეს თანაბარი უფლებებით ეკუთვნოდა. შესაბამისად, საფუძვლიანი იყო მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი საერთო გზით სარგებლობასთან მიმართებით, მით უფრო, რომ მისივე მითითებით, სადავო გზიდან უფრო მოსახერხებელი იყო მათ უძრავ ქონებასთან დაკავშირება. სადავო გზა იყო საჯარო ნივთი ანუ ბ. მ. გ-ის საკუთრებაში არსებული ნივთი.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ არსებობს საჯარო ნივთით სარგებლობის საერთო და სპეციალური წესი. საჯარო ნივთით საერთო სარგებლობაში იგულისხმება მისი გამოყენება ჩვეულებრივი საყოფაცხოვრებო დანიშნულებით, ხოლო სპეციალურ სარგებლობაში ძირითადად იგულისხმება ამ ნივთიდან ნაყოფისა და შემოსავლის მიღების შესაძლებლობა. საჯარო გზით სარგებლობა იმისათვის, რომ მოსარგებლე მასზე გადაადგილდეს, არის გზით საერთო სარგებლობა და ჩვეულებრივ იგი არათუ იზღუდება, არამედ დაცულია კანონით.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქმეზე უდავოდ დგინდებოდა, რომ ს. და ე. გ-ძეებისათვის სადავო გზით (... ქუჩიდან) უფრო ხელსაყრელი იყო მათ საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებასთან კავშირი. ა. ფ-ნის მიერ უკანონოდ საჯარო გზის (მიწის ნაკვეთის) მისაკუთრებით მოსარგებლეებს (ს. და ე. გ-ძეებს) ესპობოდათ შესაძლებლობა ესარგებლათ საჯარო (სახელმწიფო-მუნიციპალური) გზით.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, თუ საკუთრების ხელყოფა ან სხვაგვარი ხელშეშლა ხდება ნივთის ამოღების ან მისი ჩამორთმევის გარეშე, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია ხელის შემშლელს მოსთხოვოს ამ მოქმედების აღკვეთა, თუ ამგვარი ხელშეშლა კვლავ გაგრძელდება, მესაკუთრეს შეუძლია მოითხოვოს მოქმედების აღკვეთა სასამართლოში სარჩელის შეტანის გზით. სასამართლომ მიუთითა ასევე სამოქალაქო კოდექსის 180-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, თუ მიწის ნაკვეთს არ აქვს ჯეროვანი გამოყენებისათვის აუცილებელი კავშირი საჯარო გზებთან, ელექტრო, ნავთობის, გაზისა და წყალმომარაგების ქსელთან, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია მეზობელს მოსთხოვოს, რომ მან ითმინოს მისი მიწის ნაკვეთის გამოყენება ამგვარი აუცილებელი კავშირის უზრუნველსაყოფად. იმ მეზობლებს, რომელთა ნაკვეთზედაც გადის აუცილებელი გზა ან გაყვანილობა, უნდა მიეცეთ შესაბამისი კომპენსაცია, რომელიც მხარეთა შეთანხმებით, შეიძლება ერთჯერადი გადახდით გამოიხატოს.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ, რამდენადაც მოპასუხე სადავო გზის მესაკუთრეს არ წარმოადგენდა, ამიტომ მას არ ჰქონდა უფლება მოსარჩელეთათვის შეეზღუდა საერთო გზით სარგებლობა.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აპელანტების მოთხოვნა მოპასუხის მიერ საჯარო გზის გათავისუფლების თაობაზე დაკმაყოფილებას ექვემდებარებოდა (ტომი 2, ს.ფ. 132-143).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ა. ფ-ნმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება.

საკასაციო საჩივარი ეფუძნება შემდეგ მოტივებს:

სადავო სახელმწიფო გზის არსებობის დამადასტურებელი მტკიცებულებები მოსარჩელეებს სასამართლოსათვის არ წარუდგენიათ. მიუხედავად ამისა, სააპელაციო სასამართლომ სახელმწიფო გზად მიიჩნია მიწის ნაკვეთი, რომელიც, საქმეში არსებული საარქივო ცნობის თანახმად, კინოთეატრის საკუთრება იყო, ხოლო ამჟამად კასატორის საკუთრებაა.

სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ საჯარო რეესტრმა სადავო სახელმწიფო გზა შეცდომით დაარეგისტრირა მოპასუხის საკუთრებად, ამასთან, ყურადღება არ მიაქცია იმ გარემოებას, რომ საჯარო რეესტრის ჩანაწერი დავის საგანს არ წარმოადგენს და მისი გასაჩივრების ვადაც გასულია (ტომი 2, ს.ფ. 153-160).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ა. ფ-ნის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, უნდა გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით ს. და ე. გ-ძეების სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ქ.ბაღდათში, ... ქ.¹4-ში მდებარე 661.6 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის და მასზე მდებარე 550 კვ.მ კინოს შენობის მესაკუთრედ საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია მოპასუხე ა. ფ-ნი (ტომი 1, ს.ფ. 100-101). მოსარჩელე ს. გ-ძე წარმოადგენს მოპასუხის კუთვნილი მიწის ნაკვეთის მოსაზღვრედ მდებარე 88.3 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს, ხოლო მოსარჩელე ე. გ-ძე – ქ.ბაღდათში, ... ... ქ.¹1-ში მდებარე 125 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს (ტომი 1, ს.ფ. 65, 120). მოსარჩელეთა მოთხოვნაა მათ მიწის ნაკვეთებთან მისასვლელ საერთო სარგებლობის საზოგადოებრივ გზაზე უფლების აღიარება და ამ გზით სარგებლობაში მოპასუხის მხრიდან ხელშეშლის აღკვეთა.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოპასუხემ უკანონოდ მიისაკუთრა მოსარჩელეთა მიწის ნაკვეთთან მისასვლელი სერთო სარგებლობის გზა. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, მართალია, სადავო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს წარმოადგენს მოპასუხე, მაგრამ საჯარო რეესტრის სამსახურის მიერ შედგენილ დოკუმენტში დაშვებულია შეცდომა, კერძოდ, მოპასუხის საკუთრებაში არასწორად აღირიცხა სახელმწიფო გზის ფართიც, რომელიც საერთო სარგებლობის გზას წარმოადგენდა მხარეებისათვის და – რომელიც ამჟამად ბ. მ. გ-ის საკუთრებაა.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნულ მსჯელობას. უპირველესად, უნდა აღინიშნოს, რომ სადავო მიწის ნაკვეთის (გზის) ბ. მ. გ-ის საკუთრებაში არსებობის ფაქტის დამადასტურებელ მტკიცებულებაზე სააპელაციო სასამართლოს არ მიუთითებია. ამასთან, მოპასუხის მიერ შეძენილ მიწის ნაკვეთზე საერთო სარგებლობის სახელმწიფო გზის თავიდანვე არსებობის ფაქტი სააპელაციო პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია მოსარჩელის და მესამე პირის – ბ. მ. გ-ის წარმომადგენლის განმარტებების საფუძველზე, მაშინ, როცა ამ ფაქტის არსებობას მოპასუხე უარყოფდა. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სახელმწიფო გზის არსებობის ფაქტი არ შეიძლება დადასტურდეს მხოლოდ მოსარჩელისა და მესამე პირის ახსნა-განმარტებების საფუძველზე. “საჯარო რეესტრის შესახებ” საქართველოს კანონის თანახმად, უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლება ვლინდება საჯარო რეესტრში ამ უფლების რეგისტრაციით. მოცემულ შემთხვევაში უდავო ფაქტობრივი გარემოებაა, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი, რომელიც, მოსარჩელის მოსაზრებით, საჯარო (სახელმწიფო) გზას წარმოადგენდა, საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია მოპასუხის საკუთრებად.

სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. ამავე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, იმ პირის სასარგებლოდ, რომელიც გარიგების საფუძველზე სხვა პირისაგან იძენს რომელიმე უფლებას და ეს უფლება გამსხვისებლის სახელზე იყო რეესტრში რეგისტრირებული, რეესტრის ჩნაწერი ითვლება სწორად, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ამ ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ შეტანილია საჩივარი ან შემძენმა იცოდა, რომ ჩანაწერი უზუსტოა. საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მონაცემების უტყუარობის პრეზუმფციის შესახებ შესაბამის დანაწესს შეიცავს ასევე “საჯარო რეესტრის შესახებ” საქართველოს კანონის მეხუთე მუხლი, რომლის თანახმად, საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ მონაცემთა მიმართ მოქმედებს უტყუარობის პრეზუმფცია, ვიდრე ისინი საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ძალადაკარგულად, ბათილად ან არარად არ იქნება ცნობილი.

მითითებული ნორმები განსაზღვრავენ რეესტრის მონაცემების უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციას. მისი განმარტებისათვის აუცილებელია სწორად შეფასდეს საჯარო რეესტრის დანიშნულება და ფუნქცია, თუ რა ინტერესებს ემსახურება აღნიშნული ინსტიტუტი და, აქედან გამომდინარე, რა მნიშვნელობა ენიჭება რეესტრის მონაცემების უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციას.

უპირველეს ყოვლისა, ყურადღება უნდა გავამახვილოთ საჯარო რეეტრის დანიშნულებაზე, რომელიც წარმოადგენს სამოქალაქო ბრუნვის გარანტს და ემსახურება ბრუნვის მონაწილეთა ინტერესების უზრუნველყოფას, დაცვას. აღნიშნული პრინციპის საფუძველზე, ობიექტურად არსებული ფაქტი – საჯარო რეესტრში უფლების რეგისტრაცია, იცავს ნდობისა და კეთილსინდისიერების პრინციპს საჯარო რეესტრში რეგისტრაციაუნარიანი უფლებების განკარგვის დროს, რაც ეხება როგორც ადრინდელი მესაკუთრის, ასევე ახალი შემძენის უფლებებს. მიუხედავად ამისა, საჯარო რეესტრში უფლების რეგისტრაცია, შეიძლება არ იყოს საკმარისი იმისათვის, რომ რეესტრის ჩანაწერები ჩაითვალოს სწორად. ამისათვის უნდა არსებობდეს ორი პირობა, კერძოდ, ამ ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ შეტანილი საჩივარი ან შემძენის ცოდნა ამ ჩანაწერის უზუსტობის შესახებ. როგორც პირველი, ასევე მეორე შემთხვევა უნდა მიუთითებდეს ისეთ გარემოებებზე, რომლის არსებობა ეჭვს იწვევს რეესტრის ჩანაწერების სისწორეში და რაც გავლენას ახდენს შემძენის ინტერესებზე. ამასთან, რეესტრის ჩანაწერის სისწორე სასამართლომ შეიძლება შეამოწმოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ რეესტრის ჩანაწერის უზუსტობა ან რეესტრში რეგისტრირებული საკუთრების უფლება წარმოადგენს სარჩელის დავის საგანს. განსახილველ შემთხვევაში, დავის საგანს არც საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უტყუარობისა და სისრულის საკითხი წარმოადგენს და არც მოპასუხის საკუთრების უფლება, არამედ დავის საგანია საზოგადოებრივი გზით სარგებლობაში ხელშეშლის აღკვეთა. აღსანიშნავია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების გასაჩივრებისას, მოსარჩელეებმა სააპელაციო საჩივარში დააზუსტეს მოთხოვნა, კერძოდ, მათ მოითხოვეს მიწის ნაკვეთზე მოპასუხის საკუთრების უფლების ბათილად ცნობა სადავო საზოგადოებრივი გზის ნაწილში, თუმცა სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე მოთხოვნის დაზუსტების შემდეგ, კვლავ მოითხოვეს საზოგადოებრივი გზით სარგებლობის უფლების აღიარება და ამ გზით სარგებლობაში ხელშეშლის აღკვეთა (ტომი 1, ს.ფ. 1-11, 55-64, 255-263; ტომი 2, ს.ფ. 67, 125).

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში დავის საგანს არ წარმოადგენდა რეესტრის ჩანაწერის სისწორე და არც რეესტრში რეგისტრირებული საკუთრების უფლება, ამიტომ სააპელაციო სასამართლო არ იყო უფლებამოსილი, შეცდომად მიეჩნია საჯარო რეესტრის ჩანაწერის სისწორე და დაედგინა სადავო მიწის ნაკვეთის მოპასუხის მიერ უკანონოდ ფლობის ფაქტი. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ დააკმაყოფილა რა მოსარჩელეთა მოთხოვნა საზოგადოებრივი გზით სარგებლობის უფლების აღიარების შესახებ, ამით ფაქტობრივად გააუქმა სადავო მიწის ნაკვეთზე მოპასუხის საკუთრების უფლება, მაშინ, როდესაც ეს უფლება სარჩელის დავის საგანს არ წარმოადგენდა.

სააპელაციო სასამართლომ სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის მეორე ნაწილზე, რომლის თანახმად, თუ საკუთრების ხელყოფა ან სხვაგვარი ხელშეშლა ხდება ნივთის ამოღების ან მისი ჩამორთმევის გარეშე, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია, ხელის შემშლელს მოსთხოვოს ამ მოქმედების აღკვეთა. თუ ამგვარი ხელშეშლა კვლავ გაგრძელდება, მესაკუთრეს შეუძლია მოითხოვოს მოქმედების აღკვეთა სასამართლოში სარჩელის შეტანის გზით.

აღნიშნული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, ხელშეშლის აღკვეთა შეიძლება მოითხოვოს მესაკუთრემ, რომელიც კვლავაც ნივთის მფლობელად რჩება, მაგრამ, სხვისი უკანონო მოქმედების გამო, ხელი ეშლება საკუთრების გამოყენებაში. განსახილველ შემთხვევაში სადავო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრესაც და მფლობელსაც წარმოადგენს მოპასუხე. აქედან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის მეორე ნაწილი, ვინაიდან ამ ნორმის გამოყენების წინაპირობები, მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობდა.

სააპელაციო სასამართლომ დავის გადასაწყვეტად გამოიყენა ასევე სამოქალაქო კოდექსის 180-ე მუხლი. მითითებული ნორმა ადგენს მიწის ნაკვეთის მესაკუთრის უფლებას, მოსთხოვოს მეზობელი ნაკვეთის მესაკუთრეს, რომ მან ითმინოს მისი მიწის ნაკვეთის გამოყენება აუცილებელი კავშირის უზრუნველსაყოფად, თუ მიწის ნაკვეთს არა აქვს ჯეროვანი გამოყენებისათვის აუცილებელი კავშირი საჯარო გზებთან, ელექტრო-, ნავთობის, გაზისა და წყალმომარაგების ქსელთან.

საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ ზემოხსენებული ნორმაც არასწორად გამოიყენა, ვინაიდან, მოცემულ შემთხვევაში, დავის საგანს არ წარმოადგენს აუცილებელი გზა. მხარის მიერ დავის საგნის განსაზღვრა დისპოზიციურობის პრინციპის ერთ-ერთი გამოვლინებაა, რაც იმას ნიშნავს, რომ სასამართლოს არა აქვს უფლება, გასცდეს სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს, შეცვალოს სარჩელის საგანი ან საფუძველი, გაადიდოს სასარჩელო მოთხოვნის ოდენობა. სასამართლოს უფლება არა აქვს, ასევე თავისი გადაწყვეტილებით მიაკუთვნოს მხარეს ის, რაც მას არ უთხოვია ან იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 და 248-ე მუხლები).

განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელეები თავიანთ მოთხოვნას აფუძნებენ იმ გარემოებას, რომ მოპასუხის მიერ შეძენილ მიწის ნაკვეთზე თავიდანვე არსებობდა მოსარჩელეთა მიწის ნაკვეთთან მისასვლელი საერთო სარგებლობის საზოგადოებრივი გზა, რომელიც მოპასუხემ უკანონოდ მიითვისა და დაირეგისტრირა საჯარო რეესტრში. მოსარჩელეთა განმარტებით, მათ ეზღუდებათ საზოგადოებრივი გზით სარგებლობის უფლება, ამიტომაც მოითხოვენ მათი უფლების აღიარებას საერთო სარგებლობის საზოგადოებრივ გზაზე და ამ გზით სარგებლობაში მოპასუხის მხრიდან ხელშეშლის აღკვეთას. ამდენად, მოსარჩელეები არ აღიარებენ რა სადავო მიწის ნაკვეთზე მოპასუხის საკუთრების უფლებას, მათი მოთხოვნაა არა აუცილებელი გზა, არამედ – საზოგადოებრივი გზით სარგებლობაში ხელშეშლის აღკვეთა. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სამოქალაქო კოდექსის 180-ე მუხლის გამოყენების წინაპირობა იმ შემთხვევაში იარსებებდა, თუ მოსარჩელეები სადავოდ არ გახდიდნენ სადავო მიწის ნაკვეთზე მოპასუხის საკუთრების უფლებას და დაამტკიცებდნენ, რომ მათ მიწის ნაკვეთს არა აქვს ჯეროვანი გამოყენებისათვის აუცილებელი კავშირი საჯარო გზებთან, ელექტრო-, ნავთობის, გაზისა და წყალმომარაგების ქსელთან. მოცემულ შემთხვევაში, როგორც აღინიშნა, ამ შინაარსის სარჩელი აღძრული არაა, ამიტომ არც სამოქალაქო კოდექსის 180-ე მუხლის გამოყენების წინაპირობა არსებობდა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ ფაქტობრივი გარემოებები სამართლებრივად სწორად არ შეაფასა, რამაც განაპირობა საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების მიღება. აღნიშნულის გამო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და მიღებული ახალი გადაწყვეტილებით ს. და ე. გ-ძეების სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ამ მუხლში აღნიშნული წესები შეეხება, აგრეთვე, სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გასწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას, ხოლო, ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, შესაბამისად, შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც.

განსახილველ შემთხვევაში, ა. ფ-ნს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი _ 300 ლარი. აქედან გამომდინარე, მოწინააღმდეგე მხარე ს. და ე. გ-ძეებს კასატორ ა. ფ-ნის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროთ ამ უკანასკნელის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 300 ლარის გადახდა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. აღნიშნული ნორმა ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მისი შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება, შესაბამისად, ახალი მტკიცებულებები ვერც საკასაციო სასამართლოს მიერ იქნება გაზიარებული, მიუხედავად იმისა, მხარეს ობიექტურად ჰქონდა თუ არა შესაძლებლობა სასამართლოსათვის მანამდე წარმოედგინა ისინი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვთ.

მოცემულ შემთხვევაში, როგორც კასატორის, ასევე მოწინააღმდეგე მხარის მიერ საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილია ახალი მტკიცებულებები და შუამდგომლობა ამ მტკიცებულებათა მიღების შესახებ. საკასაციო პალატა თვლის, რომ ზემოაღნიშნული ნორმებიდან გამომდინარე, შუამდგომლობა ახალი მტკიცებულებების მღების შესახებ დაკმაყოფილებას არ ექვემდებარება, ამიტომ კასატორ ა. ფ-ნს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე დართული მტკიცებულებები (ტომი 2, ს.ფ. 161-165), ხოლო მოწინააღმდეგე მხარე ს. და ე. გ-ძეებს _ ¹ა-2588-10 განცხადებაზე დართული მტკიცებულებები 13 ფურცლად და ¹ა-309-2011 განცხადებაზე დართული მტკიცებულებები 7 ფურცლად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. ა. ფ-ნის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 მაისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. ს. და ე. გ-ძეების სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს;

4. ს. და ე. გ-ძეებს ა. ფ-ნის სასარგებლოდ დაეკისროთ ამ უკანასკნელის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 300 ლარის გადახდა;

5. კასატორ ა. ფ-ნს დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე დართული მტკიცებულებები (ტომი 2, ს.ფ. 161-165), ხოლო მოწინააღმდეგე მხარე ს. და ე. გ-ძეებს _ ¹ა-2588-10 განცხადებაზე დართული მტკიცებულებები 13 ფურცლად და ¹ა-309-2011 განცხადებაზე დართული მტკიცებულებები 7 ფურცლად.

6. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.