ას-713-668—10 21 ოქტომბერი, 2010 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ე. ი-შვილი(მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - სს ს. კ. ,,...” (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 28 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი –ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 26 იანვრის გადაწყვეტილებით ე. ი-შვილის სარჩელი ზიანის ანაზღაურების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა

ე. ი-შვილმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 28 დეკემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელი დარჩა გასაჩივრებული განჩინება.

პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2006 წლის 23 ივნისის „სასამსახურო ხელშეკრულებით“ ე. ი-შვილს დაეკისრა მოპასუხე სს „ს. კ. ...“ გენერალური დირექტორის ვალდებულებების შესრულება გენერალური დირექტორის დანიშვნის სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრაციიდან 3 წლის ვადით.

სს „ს. კ. ...“ სამეთვალყურეო საბჭოს 2008 წლის 28 მაისის გადაწყვეტილებით ე. ი-შვილი გათავისუფლებულ იქნა კომპანიის გენერალური დირექტორის თანამდებობიდან (ქ.თბილისის რეგიონული ცენტრის საგადასახადო ინსპექციის 2008 წლის 3 ივნისის ¹16304 1006-514-3798 ბრძანებით).

სს „ს. კ. ...“ გენერალური დირექტორის 2008 წლის 30 მაისის ¹35 ბრძანების საფუძველზე ე. ი-შვილს აუნაზღაურდა „სასამსახურო ხელშეკრულების“ 7.2 მუხლის „გ“ პუნქტით გათვალისწინებული ჯარიმის სახით თანხა 3 (სამი) თვის ხელფასი_ 14512150 ლარი.

ე. ი-შვილის ყოველთვიური ხელფასი შეადგენდა 4837 ლარს.

პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნების საქმის ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით.

სააპელაციო სასამართლო არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება ,,სასამსახურო ხელშეკრულების” 7.2 მუხლის ,,გ” ქვეპუნქტის არასწორად განმარტების თაობაზე.

პალატამ მიიჩნია, რომ 2006 წლის 23 ივნისის ,,სასამსახურო ხელშეკრულების” 3.2 მუხლის თანახმად, ეს ხელშეკრულება შესაძლებელია ვადამდე შეწყდეს კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭოს ინიციატივით, თუ გამოვლინდა, რომ გენერალური დირექტორი ვერ ასრულებს მასზე დაკისრებულ ვალდებულებებს ან მისი პროფესიული და ხელმძღვანელობითი შესაძლებლობები არ პასუხობს კომპანიის ინტერესებს და აშკარაა წინამდებარე ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების დირექტორის მიერ ბრალეული დარღვევა. ამავე ხელშეკრულების 3.3 მუხლის თანახმად, წინამდებარე ხელშეკრულება შესაძლებელია მხარეთა ინიციატივით შეწყდეს ვადამდე “მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის, მოქმედი კანონმდებლობისა და კომპანიის წესდებით, შინაგანაწესით, წინამდებარე ხელშეკრულებით განსაზღვრული წესითა და საფუძვლებით. ამავე ხელშეკრულების 7.2 მუხლის ,,გ” ქვეპუნქტის თანახმად კი, კომპანია ვალდებულია წინამდებარე ხელშეკრულების სამეთვალყურეო საბჭოს ინიციატივით ხელშეკრულების ვადის გასვლამდე დარღვევის შემთხვევაში გადაუხადოს გენერალურ დირექტორს ჯარიმის სახით 6.3 პუნქტით განსაზღვრული ანაზღაურება სამი თვისხელფასი.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ზემოაღნიშნული ,,სასამსახურო ხელშეკრულება” ითვალისწინებს საზოგადოების სამეთვალყურეო საბჭოს ინიციატივით ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტის შესაძლებლობას ორ შემთხვევაში: 1. თუ გამოვლინდა, რომ გენერალური დირექტორი ვერ ასრულებს მასზე დაკისრებულ ვალდებულებებს, ან მისი პროფესიული და ხელმძღვანელობითი შესაძლებლობები არ პასუხობს კომპანიის ინტერესებს და აშკარაა წინამდებარე ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების დირექტორის მიერ ბრალეული დარღვევა; 2. როდესაც საზოგადოების სამეთვალყურეო საბჭო იღებს გადაწყვეტილებას დირექტორის განთავისუფლების შესახებ, თუნდაც არ არსებობდეს პირველი შემთხვევით გათვალისწინებული წინაპირობები. ამ უკანასკნელ შემთხვევაში კომპანია ვალდებულია გადაუხადოს გენერალურ დირექტორს ჯარიმის სახით 6.3 პუნქტით განსაზღვრული სამი თვის ხელფასი.

მოცემულ შემთხვევაში პალატამ მიიჩნია, რომ გენერალურ დირექტორს ,,სასამსახურო ხელშეკრულება” შეუწყდა სწორედ ამ ხელშეკრულების 7.2 მუხლის “გ” ქვეპუნქტის საფუძველზე და შესაბამისად, კომპანიამ მას გადაუხადა ჯარიმის სახით 6.3 პუნქტით განსაზღვრული სამი თვის ხელფასი.

პალატამ ასევე მიიჩნია, რომ ხელშეკრულების 3.3 მუხლი ითვალისწინებს მხარეთა ინიციატივით ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტის შესაძლებლობას ამავე ხელშეკრულებით განსაზღვრული წესითა და საფუძვლებით. მოცემულ შემთხვევაში სწორედ ამ ხელშეკრულების 7.2 მუხლის “გ” ქვეპუნქტით დადგენილი წესით და საფუძველზე შეწყდა სასამსახურო ხელშეკრულება კომპანიის გენერალურ დირექტორთან.

აპელანტის მოსაზრება, რომ სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა იმ მატერიალურ ნორმებზე, რომლებიც იმ პერიოდში არ არსებობდნენ და რომელიც დავის გადაწყვეტისათვის შეიძლებოდა გამოყენებულიყო, პალატამ არ გაიზიარა და აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ გამოყენებულია როგორც “მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის ნორმები, ასევე საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ნორმაც. აპელანტი არ აკონკრეტებს, თუ რომელ პერიოდში არ არსებობდა სასამართლოს მიერ გამოყენებული მატერიალური ნორმები და რომელი ნორმები შეიძლებოდა გამოყენებულიყო დავის გადაწყვეტისათვის. სასამართლოს მიერ გამოყენებული “მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის ნორმები ასეთივე შინაარსის იყო როგორც ხელშეკრულების დადების (2006 წლის 23 ივნისი), ასევე ხელშეკრულების შეწყვეტის (2008 წლის 28 მაისი) დროს, ხოლო საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 394-ე მუხლს 1997 წლის 25 ნოემბრის შემდეგ ცვლილება არ განუცდია.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 28 დეკემბრის განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა ე. ი-შვილმა.

კასატორის აზრით, სააპელაციო სასამართლოს საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, პასუხი უნდა გაეცა შემდეგ კითხვებზე:

პირგასამტეხლოსთან ერთად ხელშეკრულების დამრღვევ მხარეს შეიძლება თუ არა დაეკისროს ზიანის ანაზღაურება?

ხელშეკრულების ვადა წარმოადგენს თუ არა ხელშეკრულების არსებით პირობას და მისი დარღვევა იწვევს თუ არა პასუხისმგებლობას;

ხელშეკრულებაში გათვალისწინებული პირგასამტეხლოს გადახდის ვალდებულება წარმოადგენს თუ არა ხელშეკრულების უპირობო მოშლის საფუძველს;

სასამართლომ აღნიშნულ საკითხებზე არ იმსჯელა და მიიღო გადაწყვეტილება, რომელიც იურიდიულ საფუძვლებს მოკლებულია.

კასატორის განმარტებით, სამოქალაქო სამართლის უდავო პრინციპია, რომ ჯარიმის ანაზღაურება ეკისრება ხელშეკრულების დამრღვევ მხარეს და თუ პირი დაარღვევს ხელშეკრულებას მას ჯარიმა არ აუნაზღაურდება. ამ შემთხვევაში სასამართლო არ ითვალისწინებს პირგასამტეხლოს დაკისრების მარტივ პრინციპს და დებულება, რომელიც პირგასამტეხლოს ოდენობას განსაზღვრავს, სასამართლომ შეცდომით ხელშეკრულების მოშლის საფუძვლად აღიარა.

კასატორის აზრით, სასამართლო გადაწყვეტილებით პირგასამტეხლოს დაკისრების პირობა იქცა ხელშეკრულების შეწყვეტის მართლზომიერ საფუძვლად, რაც ეწინააღმდეგება სამოქალაქო სამართლის ძირეულ პრინციპებსა და იურიდიულ ლოგიკას, პასუხისმგებლობა არის შედეგი და ის ვერ იქნება საფუძველი.

კასატორის განმარტებით, მოცემული დავა არის ვალდებულითსამართლებრივი და არა შრომითსამართლებრივი, შესაბამისად, სასამართლომ უნდა გასცეს პასუხი კითხვაზე, სამეთვალყურეო საბჭომ დაარღვია თუ არა ხელშეკრულების პირობები, შეზღუდულია თუ არა ამ პირობებით და ხელშეკრულების ვადა წარმოადგენს თუ არა ხელშეკრულების არსებით პირობას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ე. ი-შვილის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძველით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ე. ი-შვილის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე,401 მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ე. ი-შვილის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

კასატორს ე. ი-შვილს დაუბრუნდეს მის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 3144 ლარის 70% - 2200,8 ლარი, თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების ¹200122900 (სახელმწიფო ხაზინა ბანკის კოდი _ ¹220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ ¹300773150, დანიშნულება _ სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე);

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.