ბს-1183-758 9კ-(05) 17 ნოემბერი, 2005 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით: ნ. წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ი. ლეგაშვილი,

ჯ. გახოკიძე

დავის საგანი: საინკასო დავალების გაუქმება.

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

შპს “ც. მ.” დირექტორმა მ. დ-ამ სარჩელით მიმართა თბილისის ისანი-სამგორის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე თბილისის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა მოპასუხის მიერ გამოყენებული უზრუნველყოფის ღონისძიების _ საინკასო დავალების გაუქმება.

მოსარჩელის მოთხოვნა ემყარება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს:

2002 წელს “ე. ბ.” მოსარჩელემ შეიძინა 76257,60 ლარი სამშენებლო მასალები. ამ თანხის ნაწილი _ 12709.60 ლარი განკუთვნილი იყო დამატებითი ღირებულების გადასახდის გადასარიცხად. შეძენილი მასალები დამონტაჟებულ იქნა სხვა და სხვა ობიექტებზე.

სამშენებლო მასალის შეძენისას გამყიდველმა გამოწერა მკაცრი აღრიცხვის საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა (საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის შესაბამისად), ზედნადებზე მინიშნებულ იქნა მომწოდებლის რეკვიზიტები. ამ ანგარიშ-ფაქტურებიდან მოსარჩელეს გადაეცა პირველი და მესამე პირი, რომელიც დადგენილი წესის შესაბამისად წარედგინა საგადასახადო ინსპექციას ჩათვლის მისაღებად. საგადასახდო ინსპექციამ ჩათვლა არ განახორციელა იმ მოტივით, რომ ანგარიშ-ფაქტურის მეორე პირი გამყიდველმა არ წარადგინა საგადასახადო ინსპექციაში. ამასთან, საგადასახადო ინსპექციამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ანგარიშ-ფაქტურა იყო ყალბი. აღნიშნულ ფაქტთან დაკავშირებით აღიძრა სისხლის სამართლის საქმე.

მოსარჩელე თვლის, რომ მოპასუხე საგადასახადო ორგანომ მოსარჩელის მიერ დამატებითი ღირებულების გადასახადის სახით ერთხელ გადახდილი თანხა გადასახდელად დაარიცხა ყოველგვარი შეტყობინების გარეშე, ამასთან, დაარიცხა საურავი, რის შედეგადაც მოპასუხემ მოახდინა საზოგადოების საქმიანობის პარალიზება, რადგან საინკასო დავალებით შპს “ც. მ.” მოეხსნა 4000 ლარი, რომელიც გამიზნული იყო სამუშაოების ჩასატარებლად.

სარჩელის სამართლებრივი საფუძველი:

საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის თანახმად, Dდღგ-ს გადამხდელად რეგისტრირებული პირი ვალდებულია, გამოწეროს და წარუდგინოს მიმღებს ანგარიშ-ფაქტურა (ოთხ პირად) მიმწოდებლის რეკვიზიტების სწორად მითითებით. დაუშვებელია არასწორად შევსებული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის წარდგენა მყიდველისათვის. მოსარჩელის აზრით, კანონის აღნიშნული მოთხოვნა რეალურად განხორციელდა, რამდენადაც მოსარჩელის მიერ გადახდილ იქნა დღგ, გარიგების მეორე მონაწილემ კი თავი აარიდა გადასახდის გადახდას, რაც არ წარმოშობს შპს “ც. მ.” საგადასახადო ვალდებულებას.

მოპასუხე ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტმა სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგ გარემოებათა გამო:

2002წ. 7 ნოემბრის ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ¹1-11/6231 წერილის საფუძველზე გაუქმდა საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით მოთხოვნილი ჩათვლა იმ მოტივით, რომ მოსარჩელეს მომწოდებლის _ ი/მ “ა. დ-ის” მიერ საქმიანობა ხორციელდებოდა საგადასახადო კანონმდებლობის დარღვევით, კერძოდ, მას არა აქვს გადახდილი ბიუჯეტში სადავო ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით დღგ-ს შესაბამისი თანხა, რაც დასტურდება საგადასახადო დეპარტამენტის კომპიუტერული ბაზიდან ამოღებული შედარების აქტით, სადაც ნათლად ჩანს, რომ ი/მ “ა. დ-ს” არამარტო ზემოხსენებული ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით არ უწარმოებია ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება, არამედ, საერთოდ, ერთი თეთრიც არა აქვს, გადახდილი ბიუჯეტში კუთვნილი გადასახადების სახით.

მოპასუხე საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე თვლის, რომ მოსარჩელეს უფლება არა აქვს მიიღოს ჩათვლა, რამდენადაც დღგ-ს ჩათვლას ექვემდენარება მხოლოდ საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა, რასაც კონკრეტულ შემთხვევაში არ მომხდარა.

მოპასუხეს მიაჩნია, რომ მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22.3. მუხლის შესაბამისად ხანდაზმულია, რადგან საგადასახდო დეპარტამენტის 2003წ. 27 მარტის ¹1-11/1720 წერილით მოსარჩელეს ეცნობა დღგ-ს ჩათვლის გაუქმების თაობაზე, მან კი სარჩელი აღძრა 2005წ. 11 თებერვალს.

თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2005წ. 4 აპრილის გადაწყვეტილებით შპს “ც. მ.“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა და უარი ეთქვა შპს “ც. მ.” დირექტორ მ. დ-ას მოთხოვნას ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მიერ გამოყენებული უზრუნველყოფის ღონისძიების გაუქმების შესახებ.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

თბილისის საგადასახდო ინსპექციის გადამხდელთა მომსახურების სამმართველოს ვაკე-საბურთალოს განყოფილების 2005წ. 18 მარტის ¹429 ცნობის მიხედვით, ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2002წ. 7 ნოემბრის ¹1-11/6231 წერილის საფუძველზე შპს “ც. მ.” ს/კ 200042970 გაუუქმდა ანგარიშ-ფაქტურით განხორციელებული Dდღგ-ს ჩათვლა 12709,30 ლარის ოდენობით.

2003წ. 27 მარტის წერილის მიხედვით, ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტმა შპს “ც. მ.” დირექტორს აცნობა, რომ დღგ-ს _ 12709 ლარის საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის გამომწერი ი/მ “ა. დ-ი” საქმიანობას ახორციელებს საგადასახადო კანონმდებლობის დარღვევით, კერძოდ, არ იცავს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის I ნაწილით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს და აქედან გამომდინარე, აღნიშნული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით განხორციელებული ჩათვლა გაუქმებულია. მოსარჩელე მხარეს საგადასახადო ორგანოების მიერ ანგარიშ-ფაქტურით განხორციელებული ჩათვლის გაუქმება კანონით დადგენილ ვადაში სადავოდ არ გაუხდია, რის გამოც სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოსარჩელის მიერ დარღვეულია ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22.3. მუხლით გათვალისწინებული სარჩელის წარდგენის 6-თვიანი ხანდაზმულობის ვადა.

რაიონულმა სასამართლომ საგადასახადო კოდექსის 90-ე და 25-29 მუხლების საფუძველზე ჩათვალა, რომ არაპირდაპირი გადასახადის მათ შორის _Dდღგ-ს ბიუჯეტში შეტანის ვალდებულება ეკისრება საქონლის მიმწოდებელს, კერძოდ, ი/მ “ა. დ-ს”.

ამასთან, საგადასახდო კოდექსის 114.3. მუხლის საფუძველზე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ შპს “ც. მ.” დღგ-ს ჩათვლის გარემოებები არ არსებობს, რამდენადაც მითითებული ნორმის შესაბამისად, დღგ-ს ჩათვლა არ წარმოებს იმ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით, რომლებიც არ იძლევიან საქონლის (გამყიდველის) იდენტიფიცირების საშუალებას. ამასთან ჩათვლას ექვემდებარება Dდღგ-ს ის თანხა, რომელიც სახელმწიფო ბიუჯეტშია გადახდილი, რასაც კონკრეტულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია.

სასამართლომ საგადასახადო კოდექსის 150-ე მუხლის შესაბამისად, მიიჩნია, რომ საგადასახადო დავალიანების არსებობისას საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს, სასამართლოს გადაწყვეტილების გარეშე გამოიყენოს “საგადასახდო მოთხოვნის” შესრულების უზრუნველყოფის ღონისძიებები, კერძოდ, ყადაღა დაადოს გადამხდელს, საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის საბანკო ანგარიშებს და ნებისმიერი სახის ქონებას.

თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2005წ. 22 აპრილის განჩინებით შპს “ც. მ.” დირექტორ მ. დ-ას შენიშვნები სხდომის ოქმზე უარყოფილ იქნა.

თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2005წ. 01 აპრილის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს “ც. მ.” დირექტორმა მ. დ-ამ, რომელმაც მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება, რომლითაც მისი სარჩელი უნდა დაკმაყოფილდეს, შემდეგი მოტივით:

აპელანტმა ჩათვალა, რომ სასამართლოს მიერ არასწორად იქნა გამოყენებული ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22.3. მუხლი, რამდენადაც საგადასახადო დეპარტამენტის 2003წ. 27 მარტის ¹1-11/1720 წერილი, რომლითაც მოსარჩელეს ეცნობა ჩათვლის გაუქმების თაობაზე, ეწინააღმდეგება საგადასახადო კოდექსის 236-ე მუხლით განსაზღვრულ მოთხოვნებს, კერძოდ, აღნიშნული არ წარმოადგენს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, იგი არ შეიცავს წერილობით დასაბუთებას, რომელიც წინ უნდა უძღვოდეს სარეზოლუციო ნაწილს, რის გამოც აპელანტს მიაჩნია, რომ სასარჩელო მოთხოვნა ხანდაზმული არ არის. ამასთან, აპელანტის აზრით, არასწორია სასამართლოს მსჯელობა ადმინისტრაციული აქტის ხანდაზმულობის თაობაზე, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც დავის საგანს წარმოადგენს უზრუნველყოფის ღონისძიების-საინკასო დავალების გაუქმება და არა ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობა.

აპელანტს მიაჩნია, რომ სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლები. აპელანტი თვლის, რომ სასამართლოს უნდა ემსჯელა ი/მ “ა. დ-ის” მიმართ აღძრულ სისხლის სამართლის საქმის დადგენილებაზე, რომელიც ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ შპს “ც. მ.” დირექტორმა საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნათა შესაბამისად, გამყიდველს, რომელსაც ჰქონდა საგადასახადო ინსპექციის მიერ გაცემული მკაცრი აღრიცხვის ანგარიშ-ფაქტურა, გადასცა ბიუჯეტში დღგ-ს სახით შესატანი თანხა და რომ საგადასახადო კოდექსი არ ითვალისწინებს თანხის მყიდველის მიერ ბიუჯეტში უშუალოდ შეტანის წესს.

აპელანტს მიაჩნია, რომ სასამართლოს უნდა გაეთვალისწინებინა შემდეგი გარემოება: სისხლის სამართლის საქმის გადაწყვეტამდე, კერძოდ, ბრალეულობის დადგენამდე, ანგარიშსწორების ანგარიშიდან თანხის ჩამოჭრა უკანონოა.

სააპელაციო სასამართლოში გამართულ მთავარ სხდომაზე 2005წ. 14 ივნისს მოწინააღმდეგე მხარემ სააპელაციო საჩივარი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2005წ. 14 ივნისის განჩინებით შპს “ც. მ.” დირექტორის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2005წ. 4 აპრილის გადაწყვეტილება, რაც სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ საგადასახადო ორგანოს არ ჰქონდა უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების უფლება, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლომ საგადასახადო კოდექსის 114.3. მუხლის “დ” ქვეპუნქტის საფუძველზე მიიჩნია, რომ Dდღგ-ს ჩათვლის შესაძლებლობა არ არსებობს, რამდენადაც მომწოდებელს ანგარიშ-ფაქტურა საგადასახადო ორგანოში არ წარუდგენია.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ მოპასუხე უფლებამოსილი იყო, აპელანტის ანგარიშზე გამოეყენებინა უზრუნველყოფის ღონისძიება-წარედგინა საინკასო დავალება საგადასახადო კოდექსის 248-ე მუხლის შესაბამისად, რადგან შპს “ც. მ.” ზემოაღნიშნული ჩათვლის გაუქმებით სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ ერიცხება დავალიანება, ხოლო მოსარჩელეს დღგ-ს ჩათვლის გაუქმება სადავოდ არ გაუხდია.

ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მსჯელობა სასარჩელო მოთხოვნის, კერძოდ, ადმინისტრაციული აქტის ხანდაზმულობის თაობაზე, რამდენადაც სასამართლომ ჩათვალა, რომ საინკასო დავალება არ არის ადმინისტრაციული აქტი და რომ კონკრეტულ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს ადმინისტრაციული ორგანოსათვის ქმედების განხორციელების აკრძალვა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახდო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 14 ივნისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს “ც. მ.” დირექტორმა დ-ამ, რომლითაც მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება, რომლითაც დაკმაყოფილდება სარჩელი, შემდეგი მოტივით:

კასატორი თვლის, რომ სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი, გასაჩივრებული განჩინება იურიდიულად არ არის დასაბუთებული, რის გამოც მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

კასატორს მიაჩნია, რომ სასამართლომ არ გამოიყენა საგადასახადო კოდექსის 224-236-ე მუხლები, რომლის თანახმად, საგადასახადო ორგანო ვალდებული იყო “ოფიციალურად და დასაბუთებულად” ეცნობებინა მოსარჩელისათვის საინკასო დავალების გამოყენების შესახებ, რასაც კონკრეტულ შემთხვევაში არ მომხდარა.

ამასთან, კასატორი თვლის, რომ მოსარჩელის მიმართ საინკასო დავალების სახით უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენება კანონსაწინააღმდეგოა, რადგან გრძელდება შინაგან საქმეთა სამინისტროში და ფინანსურ პოლიციაში ი/მ “ა. დ-ის” მიმართ გამოძიება, რაც დადასტურებულია პირველ და სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში მოპასუხის მიერ. ასევე, კასატორი თვლის, რომ სასამართლო ვალდებული იყო, ამგვარ პირობებში ესარგებლა სსსკ-ის 279. “დ” პუნქტით და შესაბამისად უნდა შეეჩერებინა საქმის წარმოება, მით უფრო მაშინ, როდესაც 2005წ. 18 აპრილს შპს “ც. მ.” მიერ სასამართლოში შეტანილია სარჩელი, რომლითაც მოსარჩელე ითხოვს დღგ-ს ჩათვლის შესახებ მიღებული ადმინისტრაციული აქტის გაუქმებას.

კასატორი თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლი და არასწორად გამოიყენა ამავე კოდექსის 248-ე და 427-ე მუხლები, რადგან მოპასუხეს არ ჰქონდა დღგ-ს სახით გადასახდელი თანხის მოთხოვნის უფლება, რადგან საგადასახადო კოდექსის 245-248-ე მუხლების თანახმად, შეტყობინება უნდა გადაგზავნილიყო გამყიდველის ანუ გადასახადის გადამხდელის ი/მ “ა. დ-ის” და არა შპს “ც. მ.” მისამართით.

საგადასახდო კოდექსის 427-ე მუხლის შესაბამისად, კასატორი თვლის, რომ ი/მ “ა. დ-ისათვის” საქონლის საფასურის და დღგ-ს თანხის გადახდით შეწყდა შპს “ც. მ.” საგადასახადო ვალდებულება და საგადასახადო კოდექსის 248-ე მუხლის შესაბამისად იგი არ წარმოადგენს დებიტორს.

კასატორს მიაჩნია, რომ გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას სააპელაციო სასამართლომ არ დაასაბუთა და არ იმსჯელა, თუ რატომ არის კანონიერი საგადასახადო ინსპექციის მოქმედება-საინკასო დავალების უზრუნველყოფის ამ ღონისძიების გამოყენება.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის, გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ შპს “ც. მ.” დირექტორის მ. დ-ას საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 14 ივნისის განჩინება, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას არ არის დარღვეული მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები, სასამართლომ სწორად გამოიყენა კანონი და სწორად შეუფარდა იგი სადავო სამართალურთიერთობას.

სსსკ-ის 407.2 მუხლის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წარმოდგენილი არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

კონკრეტულ შემთხვევაში, საკასაციო პრეტენზია დაუსაბუთებელია, რამდენადაც საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოტივს იმის თაობაზე, რომ სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, საგადასახადო კოდექსის 224-236-ე მუხლები, რომლის თანახმად საგადასახადო ორგანო ვალდებული იყო, “ოფიციალურად და დასაბუთებულად” ეცნობებინა მოსარჩელისათვის საინკასო დავალების გამოყენების შესახებ, რასაც კონკრეტულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია.

კონკრეტულ შემთხვევაში, მოსარჩელე სარჩელში აღნიშნავს, რომ მან შემთხვევით გაიგო ჩათვლის გაუქმებისა და თანხაზე საურავების დარიცხვის შესახებ და მაშინვე, კერძოდ, 2003წ. 23 იანვარს, ანუ საგადასახადო ორგანოს მიერ შპს “ც. მ.” ოფიციალურად მიმართვამდე, წერილით მიმართა საგადასახდო ორგანოს და მოითხოვა მის მიერ გადახდილი თანხის ჩათვლა. საქმის ფურცელ 17-ზე წარმოდგენილი 2003წ. 27 მარტის ¹1-61/1720 საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის წერილით, რომელიც ხელმოწერილია მითითებული დეპარტამენტის თავმჯდომარის _ ი. ზ-ის მიერ დასტურდება, რომ შპს “ც. მ.” დირექტორ მ. დ-ას გაეგზავნა ცნობა ჩათვლის გაუქმების შესახებ, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სრულიად უსაფუძვლოა კასატორის მოტივი, რომ მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დარღვეულია საგადასახადო კოდექსის 224-225-ე მუხლი (კანონის 1997წ. რედაქცია), რომლის თანახმად, ცალსახად განისაზღვრა, რომ გადამხდელის მიმართ საგადასახადო ორგანოს განცხადებას არა აქვს სავალდებულო ხასიათი საგადასახადო ორგანოსათვის ან გადამხდელისათვის, თუ იგი წერილობითი ფორმით არ ჰბარდება გადამხდელს, ხოლო დოკუმენტი ჩაბარებულად ითვლება იმ შემთხვევაშიც, თუ იგი დაზღვეული ფოსტით გაიგზავნა შეტყობინებითურთ.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო ასევე არ იზიარებს კასატორის მოტივს იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელის მიმართ საინკასო დავალების სახით უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენება კანონსაწინააღმდეგოა, რამდენადაც საქმის მასალებში არ მოიპოვება დოკუმენტი, რომლითაც შესაძლებელი იქნებოდა იმ ფაქტის დადასტურება, რომ რეალურად საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოში, ხოლო შემდგომ სააპელაციო სასამართლოში განხილვის პროცესში მიმდინარეობდა გამოძიება ი/მ “ა. დ-ის” მიმართ.

საკასაციო სასამართლო სსკ-ის 102.3. მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანხმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით, შესაბამისად საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის არგუმენტს, რომ აღნიშნული დადასტურებულია პირველ და სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში მოპასუხის მიერ.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოტივს, რომ სასამართლო ვალდებული იყო ამგვარ პირობებში ესარგებლა სსსკ-ის 279. “დ” პუნქტით და უნდა შეეჩერებინა საქმის წარმოება, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელეს არც პირველი და არც სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში ასევე არ წარუდგენია დოკუმენტი, რომლითაც შესაძლებელი იქნებოდა იმ ფაქტის დადასტურება, რომ 2005წ. 18 აპრილს შპს “ც. მ.” მიერ სასამართლოში შეტანილი სარჩელი, რომლითაც მოსარჩელე ითხოვს დღგ-ს ჩათვლის გაუქმების შესახებ მიღებული ადმინისტრაციული აქტის გაუქმებას, სასამართლოს მიერ რეალურად წარმოებაში იქნა მიღებული, ვინაიდან სსკ-ის მითითებული ნორმა ითვალისწინებს საქმის შეჩერებას იმ შემთხვევაში, თუ საქმის განხილვა შეუძლებელია სხვა საქმის გადაწყვეტამდე.

საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ გაიზიარებს კასატორის მოტივს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლი და არასწორად გამოიყენა ამავე კოდექსის 248-ე და 427-ე მუხლები, რადგან საკასაციო სასამართლო საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ მოსარჩელის მიერ საგადასახადო ორგანოში ანგარიშ-ფაქტურის წარდგენა მიმწოდებლისათვის დღგ-ს თანხის გადახდის მითითებით ჩათვლის მისაღებად საკმარისი არ არის, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც სახელმწიფო ბიუჯეტში დღგ-ს თანხა მიმწოდებლის მიერ შეტანილი არ არის, ხოლო საგადასახადო ორგანოს მიერ ჩათვლის გაუქმების კანონიერება მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია. საგადასახადო კოდექსის 114.1 მუხლის მიხედვით, ჩათვლილი დღგ-ს თანხა გადასახადის სახეს წარმოადგენს, რომელიც დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით გადახდილი იყო წარდგენილი საგადასახადო ანგარიშფაქტურის შესაბამისად და დღგ-ს სახით გადახდილი თანხა ჩათვლას დაექვემდებარებოდა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ დღგ-ს გადახდა განხორციელდებოდა სახელმწიფო ბიუჯეტში. საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის თანახმად, დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრირებული პირი, რომელიც აწარმოებს დასაბეგრ ოპერაციას, ანგარიშ-ფაქტურას გამოწერს ოთხ ეგზემპლარად. პირველი და მესამე პირები წარედგინება მყიდველს, ხოლო მეორე და მეოთხე პირები რჩება გამყიდველს. ამასთან, ანგარიშ-ფაქტურის მეოთხე პირს გამყიდველი წარუდგენს საგადასახადო ორგანოებს საგადასახადო კონტროლის განსახორციელებლად, ხოლო მესამე პირს მყიდველი წარუდგენს საგადასახადო ორგანოს თავისი ადგილმდებარეობის მიხედვით საგადასახადო ჩათვლის მისაღებად, რასაც კონკრეტულ შემთხვევაში არ მომხდარა, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმის თაობაზე, რომ ბიუჯეტის წინაშე არც ანგარიშსწორება განხორციელებულა.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოტივს იმის შესახებ, რომ სკ-ის 427-ე მუხლის შესაბამისად, ი/მ “ა. დ-ისათვის” საქონლის საფასურის და დღგ-ს თანხის გადახდით შეწყდა შპს “ც. მ.” საგადასახადო ვალდებულება და საგადასახადო კოდექსის 248-ე მუხლის შესაბამისად იგი არ წარმოადგენს დებიტორს, რის გამოც მოპასუხეს არ ჰქონდა დღგ-ს სახით გადასახდელი თანხის მოთხოვნის უფლება, რამდენადაც საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საგადასახადო კოდექსის 245-248-ე მუხლებით განსაზღვრულია გადასახადის იძულებით გადახდევინების სახეები, კერძოდ, საგადასახდო გირავნობის, ქონებაზე ყადაღის დადებისა და მესამე პირის მფლობელობაში არსებულ ქონებაზე გადახდევინების მიქცევის გზით გადასახდების ამოღება, მაშინ, როდესაც კონკრეტულ შემთხვევაში საინკასო დავალება განხორციელდა საგადასახადო კოდექსის 265 “ე’’ მუხლის საფუძველზე, რომლის თანახმად, იმპერატიულად არის განსაზღვრული საგადასახადო ორგანოთა უფლებები, მათ შორის, გადასახადების გადახდევინების იძულებითი მეთოდებითა და საინკასო დავალების საფუძველზე ამოიღონ დადგენილ ვადაში გადაუხდელი გადასახადი, ფინანსური სანქციის სახით დაკისრებული ჯარიმა და საურავი, აგრეთვე, ადმინისტრაციული ჯარიმა საწარმოებისაგან, თანამდებობის პირებისა და მოქალაქეებისაგან. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოტივს იმის თაობაზე, რომ საგადასახადო ორგანომ დაარღვია საგადასახდო კოდექსის 224-236-ე მუხლებით დადგენილი წესი, რამდენადაც საკასაციო სასამართლო საგადასახადო კოდექსის 235-236-ე მუხლების საფუძველზე განმარტავს, რომ მითითებული ნორმა ითვალისწინებს არა საინკასო დავალების გამოყენების, არამედ _ გადასახადის დარიცხვის შესახებ გადამხდელის ინფორმირებას. უფრო მეტიც, საგადასახადო კოდექსის 235.5 მუხლის შესაბამისად, თუ გადასახადების გადახდევინება დაკავშირებულია საგადასახადო დეკლარაციების შევსებასთან, გადასახადის გადახდის ვალდებულებათა ამსახველი დეკლარაციის შევსება განიხილება, როგორც ა) ამ გადასახადის დარიცხვა; ბ) შეტყობინება ამ გადასახადის გადახდის შესახებ და გადასახადის მოთხოვნა დეკლარაციის წარდგენასთან ერთად.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 238-ე მუხლის შესაბამისად, გადასახადის გადახდა ხდება ამ კოდექსითა და სხვა ნორმატიული აქტებით გათვალისწინებულ ვადებში, ხოლო თუ გადასახადის გადახდის ვადა ამ კოდექსით არ არის განსაზღვრული, მაშინ გადასახადის გადახდა ხდება დეკლარაციის წარდგენისათვის დადგენილ ვადაში. საქართველოს საგადასახადო კოდქესის 252-ე მუხლის თანახმად, დადგენილია გადასახადის გადამხდელის ვლდებულება, გადაიხადოს, საურავი ვადაგასულ საგადასახადო გადასახდელებზე, რომელიც ამავე კოდექსის 243-ე მუხლის შესაბამისად, შეიძლება გადახდევინებულ იქნეს გასაჩივრების ან აპელაციის მიუხედავად, მით უფრო, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში ვადაგასულ საგადასახადო გადასახდელებზე საურავისა და ჯარიმის დარიცხვის და დღგ-ს ჩათვლის გაუქმების არაკანონიერება მოსარჩელეს მითითებული აქვს სარჩელის სამართლებრივ საფუძვლად და აღნიშნული მას სასარჩელო წესით სადავოდ არ გაუხდია. ამდენად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმის შესახებ, რომ დავის საგანი, საინკასო დავალება არ არის ადმინისტრაციული აქტი, რამდენადაც იგი წარმოადგენს საგადასახადო კოდექსით დადგენილი გადასახადების იძულებით გადახდევინების ერთ-ერთ სახეს, კერძოდ, პროცედურას რომლის კანონიერებაზე მსჯელობა შეუძლებელია პირზე, კონკრეტულ შემთხვევაში _ მოსარჩელეზე გადასახადის დარიცხვის შესახებ ადმინისტრაციული ორგანოს შესაბამისი აქტის გარეშე.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საგადასახადო კოდექსის 28.2. მუხლის (კანონის 1997წ. რედაქცია) შესაბამისად იმპერატიულად განისაზღვრა, რომ საგადასახადო ვალდებულების შეცვლის, წარმოშობისა და შეწყვეტის, აგრეთვე, მისი შესრულების პირობები და წესი განისაზღვრება მხოლოდ საგადასახადო კოდექსით ან საგადასახდო კანონმდებლობის სხვა აქტებით, შესაბამისად, უსაფუძვლოა კასატორის მოტივი სკ-ის 427-ე მუხლის საფუძველზე მისი საგადასახადო ვალდებულების შეწყვეტის შესახებ.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სახეზე არ არის საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებისა და გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების სამართლებრივი საფუძვლები.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა რა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის I, სსკ-ის 390-ე, 399-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს “ც. მ.“ დირექტორის მ. დ-ას საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 14 ივნისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება