ას-718-673-2010 8 დეკემბერი, 2010 წელი

ბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პ. ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, მ. სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ 1. ლ. ვ-ძე (წარმომადგენლები:

რ. ბ-ძე, თ. ჭ-ძე);

2. თ. გ-ძე, ქ. ვ-ძე

(წარმომადგენელი ვ. გ-ძე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 7 მაისის გადაწყვეტილება

დავის საგანი _ ქონების თანამესაკუთრედ აღიარება; სამკვიდრო ქონების განსაზღვრა და წილის მიკუთვნება; მამკვიდრებლის ვალის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2009 წლის 29 ივნისს ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სარჩელით მიმართეს ლ. და ჯ. ვ-ძეებმა (წარმომადგენლები თ. ჭ-ძე, რ. ბ-ძე) მოპასუხეების _ თ. გ-ძისა და ქ. ვ-ძის მიმართ. მოსარჩელეებმა მოითხოვეს: ა. 2009 წლის 25 თებერვლის ჩუქების ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა და აღნიშნულ ნაწილზე სამკვიდროს გახსნა; ბ. ჯ. ვ-ძისათვის აწ გარდაცვლილი ე. ვ-ძის სამკვიდროს მიღების ექვსთვიანი ვადის აღდგენა; გ. აწ გარდაცვლილი ე. ვ-ძის ხელფასისა და სადაზღვევო თანხის სამკვიდრო ქონებად ცნობა და ჯ. ვ-ძისათვის შესაბამისი წილის მიკუთვნება (ტომი I, ს.ფ. 3-13).

მოგვიანებით, ხარვეზის შევსების მიზნით წარდგენილ განცხადებაში ლ. ვ-ძემ სარჩელი დააზუსტა, კერძოდ, მან მოითხოვა: ქ.ბათუმში, ... ქ. ¹52/64-ში მდებარე ბინა ¹175-ის თანამესაკუთრედ ე. ვ-ძის აღიარება; 2009 წლის 25 თებერვლის ჩუქების ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა და მითითებული ქონების 1/3 ნაწილის (მთლიანი ქონების 1/6) მესაკუთრედ ცნობა; აწ გარდაცვლილი ე. ვ-ძის ხელფასისა და სადაზღვევო თანხის სამკვიდრო ქონებად ცნობა და მისთვის შესაბამისი წილის (ამ თანხის 1/3 ნაწილი) მიკუთვნება (ტომი I, ს.ფ. 30-32, 42-52).

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 4 აგვისტოს განჩინებით ჯ. ვ-ძის სარჩელი არ იქნა მიღებული წარმოებაში დადგენილ ვადაში ხარვეზის შეუვსებლობის გამო (ტომი I, ს.ფ. 88-89).

2009 წლის 21 სექტემბერს იმავე სასამართლოში შეგებებული სარჩელი წარადგინა თ. გ-ძემ. საბოლოოდ, შეგებებული სარჩელის ავტორის მოთხოვნას წარმოადგენდა მოპასუხე ლ. ვ-ძისათვის მის სასარგებლოდ ე. ვ-ძის სესხის ნაწილის, 1 166 აშშ დოლარის დაკისრება (ტომი II, ს.ფ. 4-7, 102-103).

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 3 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ლ. ვ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა: აწ გარდაცვლილი ე. ვ-ძე აღიარებულ იქნა ქ.ბათუმში, ... ქ. ¹54/62-ში მდებარე ბინა 175-ის თანამესაკუთრედ; ლ. ვ-ძეს, როგორც პირველი რიგის მემკვიდრეს აღნიშნული სამკვიდრო ქონებიდან გამოეყო 1/6 ნაწილი (ღირებულებით 11 550 აშშ დოლარი); ქ.ბათუმში, ... ქ.¹54/62-ში მდებარე 175-ე საცხოვრებელი ბინის 1/6 ნაწილზე ბათილად იქნა ცნობილი 2009 წლის 25 თებერვალს თ. გ-ძესა და ქ. ვ-ძეს შორის დადებული ჩუქების ხელშეკრულება; აწ გარდაცვლილი ე. ვ-ძის აუღებელი ხელფასი და სადაზღვევო თანხა (მთლიანობაში 59 179 აშშ დოლარი) ცნობილ იქნა სამკვიდრო ქონებად და ლ. ვ-ძეს, როგორც პირველი რიგის მემკვიდრეს გამოეყო ამ თანხის 1/3 ნაწილი, რაც შეადგენდა 19 726 აშშ დოლარს. ამავე გადაწყვეტილებით თ. გ-ძის შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა: ლ. ვ-ძეს თ. გ-ძის სასარგებლოდ დაეკისრა ე. ვ-ძის სესხის ნაწილის 1 166 აშშ დოლარის გადახდა.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა საქმის მასალებით დადგენილ შემდეგ უდავო ფაქტობრივ გარემოებებზე:

ე. ვ-ძე გარდაიცვალა 2008 წლის 1 დეკემბერს;

ლ. ვ-ძე დაბადებულია 1974 წლის 20 ნოემბერს. მის მშობლებს წარმოადგენენ: დედა _ რ. ვ-ძე, მამა _ ე. ვ-ძე;

ქ.ბათუმში, ... ქ.¹52/64-ში მდებარე ბინა 168, სარეგისტრაციო სამსახურის 2009 წლის იანვრის მონაცემებით საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია ე. ვ-ძის სახელზე (საფუძველი: 1995 წლის 29 აგვისტოს ნასყიდობის ხელშეკრულება);

2009 წლის 24 თებერვლის მონაცემებით ქ.ბათუმში, ... ქ. ¹54/62-ში მდებარე ბინა 175 საკუთრების უფლებით ირიცხება თ. გ-ძის სახელზე (საფუძველი: 2004 წლის 7 ივლისის ნასყიდობის ხელშეკრულება);

საჯარო რეესტრის სარეგისტრაციო სამსახურის მონაცემებით, 2009 წლის 11 ივნისის მდგომარეობით, ქ.ბათუმში, ... ქ.¹54/62-ში მდებარე ბინა 175 საკუთრების უფლებით ირიცხება ქ. ვ-ძის სახელზე (საფუძველი: 2009 წლის 25 თებერვლის ჩუქების ხელშეკრულება);

ე. ვ-ძის გარდაცვალებასთან დაკავშირებით სადაზღვევო კომპანიამ თ. გ-ძის, როგორც ქვრივის სახელზე ჩარიცხა 44179.00 აშშ დოლარი, საიდანაც 40 000 აშშ დოლარი წარმოადგენს სადაზღვევო თანხას, ხოლო 4 179.00 აშშ დოლარი აუღებელ ხელფასს;

სს “..... ბანკში” თ. გ-ძის სახელზე გადაირიცხა 15 000 აშშ დოლარი;

2007 წლის 5 მარტს ე. ყ-შვილსა და ე. ვ-ძეს შორის გაფორმდა სესხის ხელშეკრულება ორი წლის ვადით 7 000 აშშ დოლარზე, იპოთეკის საგანს წარმოადგენდა ქ.ბათუმში, ..... ქ. ¹54/62-ში მდებარე ბინა 168;

აწ გარდაცვლილი ე. ვ-ძის აუღებელი ხელფასი და სადაზღვევო თანხა შეადგენს 59 179 აშშ დოლარს;

2008 წლის 26 აგვისტოს დასაქმების კონტრაქტის 21-ე მუხლით დადგენილია, რომ დაზღვევა გარდაცვალების შემთხვევაში, რომელიც ბორტზე უბედური შემთხვევის გამო დადგა, გადაეხდება ქვრივს ან უახლოეს ნათესავს;

აუდიტორული ფირმის დასკვნით ქ.ბათუმში, ... ქ.¹54/62-ში მდებარე ბინა ¹168-ის (ფართით 54კვ.მ) ღირებულებას შეადგენს 48 600.00 აშშ დოლარი, ხოლო ბინა ¹175-ის (ფართით 63კვ.მ) _ 69 300.00 აშშ დოლარი.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ აწ გარდაცვლილი ე. ვ-ძე ქორწინებაში იმყოფებოდა მოპასუხე თ. გ-ძესთან 1993 წლიდან. ამასთან, სადავო უძრავი ქონება _ ქ.ბათუმში, ... ქ.¹54/62-ში მდებარე ბინა 175, შეძენილია მეუღლეთა ერთად ცხოვრების პერიოდში, 2004 წელს. სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლის თანახმად, მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება წარმოადგენს მათ საერთო ქონებას. აქედან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, ზემოთ დასახელებული უძრავი ქონება აღიარებული უნდა ყოფილიყო მეუღლეთა თანასაკუთრებად, ხოლო მისი 1/2 ნაწილი მიჩნეულიყო სამკვიდრო ქონებად. სამკვიდრო უნდა გახსნილიყო სწორედ 1/2 ნაწილზე, რამდენადაც სამოქალაქო კოდექსის 1339-ე მუხლის თანახმად, ცოცხლად დარჩენილი მეუღლის მემკვიდრეობის უფლება არ ეხება ქონების იმ ნაწილს, რომელიც მას მეუღლეთა თანასაკუთრებიდან ეკუთვნის.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით საქალაქო სასამართლომ ასევე საფუძვლიანად მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა იმ ნაწილში, რომელიც შეეხებოდა ჩუქების ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობას. ამასთან დაკავშირებით საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმის მასალების მიხედვით, ე. ვ-ძე გარდაიცვალა 2008 წლის 1 დეკემბერს, ხოლო სადავო უძრავი ქონება, ბათუმში, ... ქ. ¹54/62-ში მდებარე ბინა ¹175 თ. გ-ძემ შვილზე, ქ. ვ-ძეზე ჩუქების ხელშეკრულებით განკარგა 2009 წლის 25 თებერვალს.

რამდენადაც საქალაქო სასამართლომ საქმეზე დაადგინა, რომ ზემომითითებული უძრავი ქონება (ჩუქების ხელშეკრულების საგანი) წარმოადგენდა მეუღლეთა თანსაკუთრებას, რომლის 1/2 ნაწილი იყო სამკვიდრო ქონება, ამიტომ სასამართლომ მიიჩნია, რომ ჩუქების ხელშეკრულების ბათილობა უნდა მომხდარიყო საცხოვრებელი ბინის 1/2 ნაწილზე. თუმცა იმის გამო, რომ მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა მოცემული სამკვიდრო ქონებიდან სამკვიდრო წილის განსაზღვრა მთლიანის 1/6 ნაწილით, შესაბამისად, მხარეს უნდა დაკისრებოდა მისი ღირებულების 1/6 ნაწილი, რაც საქმეზე წარდგენილი მტკიცებულებებით შეადგენდა 11 550 აშშ დოლარს.

ე. ვ-ძის აუღებელი ხელფასისა და სადაზღვევო თანხის სამკვიდრო ქონებად ცნობის ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილება საქალაქო სასამართლომ შემდეგნაირად დაასაბუთა:

სამოქალაქო კოდექსის 1328-ე მუხლის თანახმად, სამკვიდრო ქონება შეიცავს მამკვიდრებლის როგორც ქონებრივი უფლებების, ისე მოვალეობების ერთობლიობას. მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით, სამკვიდროს წარმოადგენს ქონება, რომელიც მემკვიდრეობით გადადის. იგი შეიცავს მამკვიდრებლის როგორც ქონებრივი უფლებების, ისე მოვალეობების ერთობლიობას, რომელიც მამკვიდრებელს ჰქონდა სიკვდილის მომენტისათვის. სამკვიდროში შედის არა კონკრეტული საგნები, არამედ უფლება ამ საგნებზე.

კონკრეტულ შემთხვევაში აწ გარდაცვლილი ე. ვ-ძის უფლება არსებობდა მიუღებელ ხელფასზე. შესაბამისად, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მიუღებელი ხელფასი წარმოადგენდა სამკვიდრო ქონებას. ანალოგიურად, სამკვიდრო ქონებას წარმოადგენდა პირის სადაზღვევო თანხაც, რადგან სადაზღვევო თანხა წარმოადგენს ფულად თანხას, რომლის ფარგლებშიც დაზღვეულია ქონება, სიცოცხლე ან ჯანმრთელობა. სადავო შემთხვევაში სახეზე იყო სიცოცხლის დაზღვევის ხელშეკრულება. ეს იყო ჩვეულებრივი სასყიდლიანი ხელშეკრულება, უკავშირდებოდა გარკვეულ ქონებრივ უფლებას და შესაბამისად მისი განაწილება მემკვიდრეებს შორის უნდა მომხდარიყო კანონით დადგენილი წესით.

საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, ე.წ. “აპლიკაციაში” სადაზღვევო თანხის მიმღებ პირად მეუღლეზე (თ. გ-ძე) მითითება, არ გამორიცხავდა მის სამკვიდრო ქონებად მიჩნევას, რამდენადაც იგი დანარჩენ ქონებასთან ერთად წარმოადგენდა მამკვიდრებლის ქონებრივ უფლებას. თანხის მიმღები კონკრეტული პირის დასახელება მხოლოდ განსაზღვრავდა თანხის მიმღებს, ანუ იმ პირს, ვისაც კონკრეტულად უნდა მიეღო თანხა.

საქალაქო სასამართლომ იმავე 1328-ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, საფუძვლიანად მიიჩნია შეგებებული მოსარჩელის მოთხოვნა ლ. ვ-ძისათვის მის სასარგებლოდ ე. ვ-ძის სესხის ნაწილის (1 166 აშშ დოლარი) დაკისრების თაობაზე. სასამართლოს მითითებით, კანონის დასახელებული ნორმაში საუბარია იმაზე, რომ სამკვიდრო ქონება გარდა მამკვიდრებლის ქონებრივი უფლებებისა მოიცავს მამკვიდრებლის ქონებრივ მოვალეობებს (სამკვიდრო პასივი). საქმის მასალების თანახმად, მამკვიდრებელმა ე. ვ-ძემ 2007 წლის მარტის თვეში ე. ყ-შვილთან დადო სესხის, ბინათსარგებლობისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც სესხად გადაეცა 7 000 აშშ დოლარი ორი წლის ვადით. აღნიშნული სესხის უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა ბათუმში, ... ქ. ¹54/62-ში მდებარე ბინა 168, რომელიც იმყოფებოდა მამკვიდრებლის საკუთრებაში. ამდენად, საქმეზე უდავოდ დგინდებოდა, რომ 7 000 აშშ დოლარი წარმოადგენდა სამკვიდრო პასივს. ეს თანხა მიღებული სამკვიდროს ფარგლებში უნდა განაწილებულიყო მემკვიდრეებზე, ვინაიდან სამოქალაქო კოდექსის 1484-ე მუხლის თანახმად, მემკვიდრეები მიღებული სამკვიდროს ფარგლებში არიან პასუხისმგებელნი მამკვიდრებლის ვალებზე. მოცემულ შემთხვევაში სახეზე იყო სამი პირველი რიგის მემკვიდრე, რაც განაპირობებდა ლ. ვ-ძისათვის 1 166 აშშ დოლარის (სამკვიდრო პასივის, 3 500 აშშ დოლარის 1/3) დაკისრებას (ტომი II, ს.ფ. 110-116).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაცო წესით გაასაჩივრეს თ. გ-ძემ და ქ. ვ-ძემ, რომლებმაც მოითხოვეს სარჩელის დაკმაყოფილებულ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება, რომლითაც სამკვიდრო ქონებად აღიარებული თანხებიდან ლ. ვ-ძისათვის გამოყოფილი თანხა, 19 726 აშშ დოლარი შემცირდებოდა 13 333.33 აშშ დოლარით (ტომი II, ს.ფ. 153-171).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე შეგებებული სააპელაციო საჩივარი წარადგინა ლ. ვ-ძემ (წარმომადგენლები რ. ბ-ძე, თ. ჭ-ძე), რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება თ. გ-ძის შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილებით შეგებებული მოსარჩელისათვის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (ტომი II, ს.ფ. 233-241).

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 7 მაისის გადაწყვეტილებით თ. გ-ძის, ქ. ვ-ძისა და ლ. ვ-ძის სააპელაციო საჩივრები ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 3 დეკემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ლ. ვ-ძის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: აწ გარდაცვლილი ე. ვ-ძე აღიარებულ იქნა ქ.ბათუმში, ... ქ.¹54/62-ში მდებარე ბინა 175-ის 1/2 ნაწილის მესაკუთრედ; ლ. ვ-ძე ცნობილ იქნა ქ.ბათუმში, ... ქ.¹54/62-ში მდებარე ბინა 175-ის 1/6 ნაწილის მესაკუთრედ; ბათილად იქნა ცნობილი 2009 წლის 25 თებერვლის ჩუქების ხელშეკრულება ქ.ბათუმში, ... ქ.¹54/62-ში მდებარე ბინა 175-ის 1/6 ნაწილზე; ე. ვ-ძის სამკვიდრო ქონებად ცნობილ იქნა აუღებელი ხელფასი 19 179 აშშ დოლარი, საიდანაც 1/3 ნაწილი მიეკუთვნა პირველი რიგის მემკვიდრე ლ. ვ-ძეს; ლ. ვ-ძის სარჩელი 40 000 აშშ დოლარის ოდენობით სადაზღვევო თანხის ე. ვ-ძის სამკვიდრო ქონებად ცნობისა და ამ ქონებიდან მისთვის სამკვიდრო წილის მიკუთვნების ნაწილში არ დაკმაყოფილდა. დასახელებული გადაწყვეტილებით ასევე არ დაკმაყოფილდა თ. გ-ძისა და ქ. ვ-ძის შეგებებული სარჩელი ე. ვ-ძის ვალის, 7 000 აშშ დოლარის ნაწილის, ლ. ვ-ძისათვის დაკისრების შესახებ; ლ. ვ-ძეს თ. გ-ძისა და ქ. ვ-ძის სასარგებლოდ დაეკისრა ადვოკატის მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯის ნაწილის, 1 000 ლარის გადახდა, მასვე სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრა 789.04 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ოდენობით სახელმწიფო ბაჟი; თ. გ-ძესა და ქ. ვ-ძეს ლ. ვ-ძის სასარგებლოდ დაევალათ სააპელაციო წარმოებისათვის წინასწარ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 150 ლარის ანაზღაურება.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები.

სააპელაციო სასამართლომ მხარეთა განმარტებებით დადასტურებულად მიიჩნია ის ფაქტი, რომ თ. გ-ძე და აწ გარდაცვლილი ე. ვ-ძე 1993 წლიდან იმყოფებოდნენ რეგისტრირებულ ქორწინებაში და სადავო უძრავი ქონება, ქ.ბათუმში, ... ქ. ¹54/62-ში მდებარე ბინა 175 შეძენილია 2004 წელს, მათი ერთად ცხოვრების პერიოდში. ე. ვ-ძის პირველი რიგის მემკვიდრეებს წარმოადგენენ: მეუღლე _ თ. გ-ძე, შვილები _ ლ. ვ-ძე და ქ. ვ-ძე. თითოეულის წილი სამკვიდრო ქონებაში შეადგენს 1/3-ს.

სააპელაციო სასამართლომ დამატებით აღნიშა, რომ საქმეზე წარდგენილი მტკიცებულების, ე. ვ-ძის მიერ შედგენილი პირადი აღრიცხვის ბარათის (ე.წ. “აპლიკაცია”) თანახმად, უახლოესი ნათესავის სტატუსის მქონე პირად, თავად ე. ვ-ძემ მიუთითა მეუღლეზე, თ. გ-ძეზე.

სამოქალაქო კოდექსის 1161-ე მუხლის შესაბამისად, თითოეული მეუღლის საკუთრებას წარმოადგენს: ა. ქონება, რომელიც თითოეულ მათგანს ეკუთვნოდა დაქორწინებამდე; ბ. ქონება, რომელიც ქორწინების განმავლობაში მიღებულია მემკვიდრეობით, ან ჩუქებით.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, რამდენადაც საქმის მასალებში არ მოიპოვებოდა ქ.ბათუმში, ... ქ. ¹54/62-ში მდებარე ბინა 175-ზე საკუთრების წარმოშობის სამოქალაქო კოდექსის 1161-ე მუხლით გათვალისწინებული გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება, საქალაქო სასამართლომ სწორად მიიჩნია, რომ თანაცხოვრების პერიოდში შეძენილი სადავო უძრავი ქონება წარმოადგენდა მეუღლეთა თანასაკუთრებას, საიდანაც 1/2 ნაწილი აწ გარდაცვლილი ე. ვ-ძის საკუთრება იყო.

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე, აგრეთვე, სამოქალაქო კოდექსის 1328-ე, 1330-ე, 1336-ე, 1339-ე მუხლებიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა იმის შესახებ, რომ თ. გ-ძეს უფლება არ ჰქონდა დაედო გარიგება ქონების იმ ნაწილზე, რომელიც მთლიანად მისი საკუთრება არ იყო.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ე. ვ-ძის სამკვიდროდან ლ. ვ-ძის წილი შეადგენდა 1/3 ნაწილს, რაც ბათუმში, ... ქ. ¹54/62-ში მდებარე ბინა 175-ის 1/6 ნაწილია (1/2-ის 1/3 = 1/6-ს). ამდენად, ლ. ვ-ძე უფლებამოსილი იყო ედავა მხოლოდ მის წილ სამკვიდროსთან დაკავშირებულ ქონებაზე. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ თ. გ-ძესა და ქ. ვ-ძეს შორის დადებული ჩუქების ხელშეკრულება ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი ბათუმში, ... ქ. ¹54/62-ში მდებარე ბინა 175-ის მხოლოდ 1/6 ნაწილზე.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ მემკვიდრეებს შორის უნდა განაწილებულიყო ე. ვ-ძის სიცოცხლის სადაზღვევო თანხაც 40 000 აშშ დოლარის ოდენობით. აღნიშნული სასამართლომ იმით დაასაბუთა, რომ 2008 წლის 26 აგვისტოს პერსონალის დასაქმების კონტრაქტის 21-ე მუხლის მიხედვით, ბორტზე უბედური შემთხვევის გამო დამდგარი გარდაცვალების შემთხვევაში, დაზღვევა გადაეხდებოდა ე. ვ-ძის ქვრივს, ან უახლოეს ნათესავს. გარდა ამისა, საქმეზე წარდგენილი მტკიცებულებით, ე.წ. “აპლიკაციით” ირკვეოდა, რომ ე. ვ-ძემ უახლოეს ნათესავად დაასახელა მეუღლე თ. გ-ძე. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვინაიდან ბორტზე უბედური შემთხვევის გამო გარდაცვალებისას სადაზღვევო თანხასთან დაკავშირებით ხელშეკრულება დაიდო მესამე პირის, თ. გ-ძის სასარგებლოდ, სწორედ თ. გ-ძე იყო უფლებამოსილი მიეღო ეს თანხა. რაც შეეხებოდა სხვა ნათესავებს, მათ შორის, სხვა მემკვიდრეებს, ისინი მხოლოდ იმ შემთხვევაში იქნებოდნენ აღნიშნული თანხის მიღებაზე უფლებამოსილნი, თუკი არ იქნებოდა ქვრივი თ. გ-ძე. ამასთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 349-350-ე მუხლებზე, რომელთა თანახმად, მესამე პირის სასარგებლოდ დადებული ხელშეკრულების შესრულება შეიძლება მოითხოვოს როგორც კრედიტორმა, ასევე მესამე პირმა, თუ კანონით ან ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, ანდა თვით ვალდებულების არსიდან სხვა რამ არ გამომდინარეობს. სპეციალური დათქმის არარსებობისას საქმის გარემოებებიდან, კერძოდ, ხელშეკრულების მიზნიდან უნდა დადგინდეს: ა. უფლება მესამე პირმა უნდა შეიძინოს თუ არა; ბ. ეს უფლება მას მაშინათვე წარმოეშობა, თუ განსაზღვრული წინაპირობების არსებობისას.

სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია შეგებებული მოსარჩელის (თ. გ-ძე) მოთხოვნა ლ. ვ-ძისათვის მის სასარგებლოდ ე. ვ-ძის სესხის ნაწილის (1 166 აშშ დოლარი) დაკისრების თაობაზე. სასამართლოს მოსაზრებით, მართალია, ე. ვ-ძეს გარდაცვალებამდე გააჩნდა ე. ყ-შვილის მიმართ 7 000 აშშ დოლარის სესხიდან გამომდინარე ვალდებულება, მაგრამ რამდენადაც თ. გ-ძესა და ქ. ვ-ძეს სასამართლოსათვის არ წარუდგენიათ სათანადო მტკიცებულება ე. ყ-შვილისაგან (კრედიტორისაგან) მოთხოვნის დათმობის ან მისთვის ვალის გასტუმრების თაობაზე, შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა ამ ვალის ლ. ვ-ძისათვის გადასახდელად დაკისრების შესახებ დაკმაყოფილებას არ ექვემდებარებოდა.

სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებაზე, რომ მართალია გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც ბათილად იქნა ცნობილი 2009 წლის 25 თებერვლის ჩუქების ხელშეკრულება სადავო უძრავი ქონების 1/6 ნაწილზე, დასაბუთებული იყო, ამასთან, სააპელაციო საჩივრის დავის საგანს არ წარმოადგენდა დაზღვევის თანხის (40 000 აშშ დოლარი) გარდა მხარეთა შორის განაწილებული 19 174 აშშ დოლარი, მაგრამ სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნათა ნაწილში გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის გაუქმება შეუძლებელი იყო, რადგან გასანაწილებელი 59 174 აშშ დოლარიდან ცალკე გამოყოფილი არ იყო დაზღვევის სახით ჩარიცხული 40 000 აშშ დოლარი. აღნიშნული გარემოება გამორიცხავდა დასახელებულ ნაწილში გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების შესაძლებლობას (ტომი II, ს.ფ. 289-309, 317-322).

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ლ. ვ-ძემ. კასატორი ითხოვს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება იმ ნაწილში, რომლითაც ლ. ვ-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა სადაზღვევო თანხის 40 000 აშშ დოლარის ე. ვ-ძის სამკვიდროდ ცნობისა და ამ ქონებიდან მისთვის 1/3-ის (სამკვიდრო წილი) მიკუთვნების ნაწილში, ასევე მას დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟის გადახდა და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილებას.

კასატორი არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმის შესახებ, რომ ვინაიდან საქმეზე წარდგენილი ე.წ. “აპლიკაციის” თანახმად, ე. ვ-ძემ უახლოეს ნათესავად მიუთითა მეუღლე თ. გ-ძეზე, შვილს ლ. ვ-ძეს არ შეიძლება ჰქონდეს რაიმე სახის პრეტენზია. საქმეში არსებული ხელშეკრულებით არ დგინდება, რომ დასახელებული “აპლიკაცია” ხელშეკრულების განუყოფელი ნაწილია. ასევე არ დგინდება “აპლიკაციის” შედგენის თარიღი, კერძოდ, იგი შედგენილ იქნა ხელშეკრულების დადებამდე, თუ მისი დადების შემდეგ. საქმეზე წარდგენილი სადაზღვევო ხელშეკრულების 21-ე მუხლის შესაბამისად, სადაზღვევო თანხა უნდა მიეცეს ქვრივს ან უახლოეს ნათესავს, რაც არ გულისხმობს იმას, რომ ეს ხელშეკრულება მესამე პირის სასარგებლოდაა დადებული.

გარდა ამისა, კასატორი არამართლზომიერად მიიჩნევს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მოტივებს მისთვის სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სასამართლო ხარჯების დაკისრების ნაწილში.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს აგრეთვე თ. გ-ძემ და ქ. ვ-ძემ იმ ნაწილებში, რომლითაც: ლ. ვ-ძე ცნობილ იქნა ქ.ბათუმში, ... ქ.¹54/62-ში მდებარე ბინა 175-ის 1/6 ნაწილის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ, ბათილად იქნა ცნობილი 2009 წლის 25 თებერვლის ჩუქების ხელშეკრულება მითითებული ბინის 1/6 ნაწილზე, მხარეებს დაეკისრათ სასამართლო ხარჯებისა და სასამართლოს გარეშე ხარჯების ანაზღაურება. კასატორები ითხოვენ დასახელებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმებას და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილებით ლ. ვ-ძის სარჩელის იმგვარად დაკმაყოფილებას, რომ ქ.ბათუმში, ... ქ. ¹54/62-ში მდებარე ბინა 175-ის 1/6 წილის სანაცვლოდ, თ. გ-ძეს ლ. ვ-ძის სასარგებლოდ კომპენსაციის სახით დაეკისროს მოცემული წილის ღირებულების, 11 550 ლარის გადახდა.

კასატორების მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც ლ. ვ-ძე ცნობილ იქნა ქ.ბათუმში, ... ქ.¹54/62-ში მდებარე ბინა 175-ის 1/6 ნაწილის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ, იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული. კერძოდ, გადაწყვეტილება არ შეიცავს მითითებას იმის თაობაზე, თუ რატომ არ შეიძლება აღნიშნულ ქონებაზე გავრცელდეს თ. გ-ძის, როგორც ბინის თანამესაკუთრის უპირატესი მემკვიდრეობის უფლება. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ ქ.ბათუმში, ... ქ. ¹54/62-ში მდებარე ბინა ¹175 წარმოადგენდა ე. ვ-ძისა და თ. გ-ძის საერთო საკუთრებას, ხოლო სამოქალაქო კოდექსის 1480-ე მუხლიდან გამომდინარე, მემკვიდრეებს, რომლებსაც მამკვიდრებელთან ერთად აქვთ საერთო საკუთრების უფლება ქონებაზე, უპირატესი უფლება აქვთ იმ ქონების მემკვიდრეობაზე, რომელიც საერთო საკუთრებაში შედის. ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას თ. გ-ძემ მიუთითა მის მიერ უპირატესი მემკვიდრეობის უფლების გამოყენებაზე იმ შემთხვევაში, თუკი სასამართლო სადავო უძრავ ქონებას მისი და ე. ვ-ძის თანასაკუთრებად ცნობდა, თუმცა სასამართლოს აღნიშნულზე არ უმსჯელია.

კასატორების მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მთლიანად გააუქმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება, მათ შორის იმ ნაწილშიც, რომელიც მხარეებს არ გაუსაჩივრებიათ. ამ შემთხვევაში საუბარია ე. ვ-ძის აუღებელი ხელფასის (19 179 ლარი) სამკვიდრო ქონებად ცნობის ნაწილზე და ხელახლა დააკმაყოფილა ლ. ვ-ძის სარჩელის მოთხოვნები. სააპელაციო სასამართლომ ხელახლა დააკმაყოფილა ასევე ლ. ვ-ძის მოთხოვნა ბათუმში, ... ქ. ¹54/62-ში მდებარე ბინა 175-ის 1/6 ნაწილზე მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობის ნაწილში. კასატორები მიიჩნევენ, რომ აღნიშნულით სააპელაციო სასამართლო გასცდა სააპელაციო საჩივრის ფარგლებს.

კასატორები დაუსაბუთებლად მიიჩნევენ ასევე სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას სასამართლო ხარჯების განაწილების ნაწილში.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ლ. ვ-ძის, აგრეთვე თ. გ-ძისა და ქ. ვ-ძის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივრებს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ლ. ვ-ძის, აგრეთვე თ. გ-ძისა და ქ. ვ-ძის საკასაციო საჩივრები, რის გამოც საკასაციო საჩივრებს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივრები დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორ ლ. ვ-ძეს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1227.15 ლარი ლარი) 70% _ 859.005 ლარი, ხოლო კასატორებს _ ქ. ვ-ძესა და თ. გ-ძეს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე წარმომადგენელ ვ. გ-ძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1062.84 ლარი) 70% _ 743.988 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ლ. ვ-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. თ. გ-ძისა და ქ. ვ-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

3. კასატორ ლ. ვ-ძეს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1227.15 ლარი) 70% _ 859.005 ლარი.

4. კასატორებს _ ქ. ვ-ძესა და თ. გ-ძეს დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე მათი წარმომადგენლის - ვ. გ-ძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1062.84 ლარი) 70% _ 743.988 ლარი.

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.