ას-723-678-2010 25 ოქტომბერი, 2010 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პ. ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ნ. კვანტალიანი, ლ. ლაზარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ნ. დ-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარე – ჯ. ქ-იანი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 19 მაისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ საზიარო უფლების გაუქმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

ჯ. ქ-იანმა სარჩელით მიმართა სასამართლოს მოპასუხე კ. დ-შვილის მიმართ და მოითხოვა ქ.ქუთაისში, ... ქ.¹27-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლიდან და მიწის ნაკვეთიდან წილის რეალურად გამოყოფა შემდეგი საფუძვლებით: მოსარჩელის განმარტებით, ქ.ქუთაისში, ... ქ.¹27-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის 3/4 ირიცხება მის სახელზე, ხოლო 1/4 ნაწილს, რომელიც მისი გარდაცვლილი მეუღლის სახელზეა რეგისტრირებული, ფაქტობრივად ფლობს მისი გერი კ. დ-შვილი, კერძოდ, 30.52 კვ.მ-იან 2 ოთახს, ზეძირკვლის სართულში 9,90 კვ.მ უნებართვოდ მიშენებულ ოთახს და 10,29 კვ.მ ერთ ოთახს. საცხოვრებელი სახლის პირველ სართულზე მოპასუხეს დაკავებული აქვს 32,76 კვ.მ ოთახი, რომლის 17 კვ.მ-ს იყენებს შესასვლელად. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელის მითითებით, მოპასუხე ფაქტობრივად ფლობს სულ 70,28 კვ.მ-ს, რაც 32,65 კვ.მ-ით აღემატება მის კუთვნილ 1/4-ს. იმის გათვალისწინებით, რომ საცხოვრებელი ფართი მასსა და მოპასუხეს შორის რეალურად გაყოფილი არ არის, რის გამოც, ხშირია უთანხმოება, როგორც საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი ფართით, ასევე საერთო ეზოთი სარგებლობისას, მოსარჩელემ მოითხოვა საერთო საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი სახლიდან თავისი წილის 3/4-ის რეალური გამოყოფა და მიწის ნაკვეთიდან რეალური წილის გამოყოფა იმგვარად, რომ შესაძლებელი ყოფილიყო საერთო საკუთრებაში მყოფი 112 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან მისთვის გამოყოფილი 3/4-ის მიერთება მის საკუთრებაში არსებულ 254 კვ.მ მიწის ნაკვეთთან.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 20 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ჯ. ქ-იანის სარჩელი დაკმაყოფილდა და მას საცხოვრებელი სახლიდან და საერთო საკუთრების ეზოდან მისი კუთვნილი 3/4 წილი რეალურად გამოეყო “აუდიტ-ექსპერტის” 2006 წლის 10 ნოემბრის დასკვნის საფუძველზე.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა კ. დ-შვილმა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 11 ივლისის განჩინებით კ. დ-შვილის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა კ. დ-შვილმა.

საკასაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას, კასატორ კ. დ-შვილის გარდაცვალების გამო, საქმეში უფლებამონაცვლედ ჩაერთო მისი მეუღლე ნ. დ-შვილი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 24 სექტემბრის განჩინებით ნ. დ-შვილის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 11 ივლისის განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდა იმავე პალატას შემდეგი მითითებით: სააპელაციო სასამართლოს დაევალა განესაზღვრა, თუ რამდენი კვადრატული მეტრი იყო მოსარჩელის საკუთრებაში და კონკრეტულად რა რაოდენობის ფართზე ამახვილებდა ყურადღებას მესაკუთრე; რამდენად შესაძლებელი იყო საცხოვრებელი სახლისა და მიწის ნაკვეთის ნატურით გაყოფა მათი დანიშნულების შემცირების გარეშე; ამასთან ერთად, სააპელაციო სასამართლოს უნდა დაედგინა მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული წილი რამდენად შეესაბამებოდა ექსპერტიზის დასკვნის მიხედვით მისთვის გამოყოფილ წილს, კერძოდ, ხომ არ გამოეყო მოსარჩელეს მის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთზე მეტი.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 19 მაისის გადაწყვეტილებით ნ. დ-შვილის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 20 დეკემბრის გადაწყვეტილება, ჯ. ქ-იანის სარჩელი ნ. დ-შვილის მიმართ საზიარო უფლების გაუქმებისა და კუთვნილი წილის რეალურად გაყოფის თაობაზე დაკმაყოფილდა, ქ.ქუთაისში, ... ქ.¹27-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლიდან ჯ. ქ-იანის 3/4 რეალური წილის გამოყოფა მოხდა ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ¹698 დასკვნისა და დასკვნაზე თანდართული ¹1 დანართის მიხედვით, კერძოდ: ჯ. ქ-იანის 3/4 წილში დარჩა ქ.ქუთაისში, ... ქ.¹27-ში მდებარე სახლიდან საცხოვრებელი ფართი 52,23 კვ.მ და არასაცხოვრებელი ფართი 73,63 კვ.მ, ეზოს მიწის ნაკვეთიდან - 400 კვ.მ; ნ. დ-შვილის 1/4 წილში დარჩა საცხოვრებელი ფართი 17,63 კვ.მ და არასაცხოვრებელი ფართი 33,21 კვ.მ, ეზოს მიწის ნაკვეთიდან – 133 კვ.მ; ეზოს მიწის ნაკვეთის 90 კვ.მ დარჩა მხარეთა საერთო სარგებლობაში. სასამართლომ დაადგინა ასევე, რომ ექსპერტის დასკვნა და ამ დასკვნის ¹1 დანართი წარმოადგენს გადაწყვეტილების განუყოფელ ნაწილს.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2009 წლის 17 ნოემბრის ამონაწერის თანახმად, ქ.ქუთაისში, ... ქ.¹27-ში მდებარე 600 კვ.მ მიწის ნაკვეთის და შენობა-ნაგებობების (საერთო ფართით: 103,02 კვ.მ; საცხოვრებელი ფართი: 69,86 კვ.მ; დამხმარე ფართი: 33,16 კვ.მ; სამეურნეო ფართი: 30,52 კვ.მ) 1/4 ნაწილი წარმოადგენს აწ გარდაცვლილი დ. დ-შვილის საკუთრებას, ხოლო 3/4 ნაწილი კი - ჯ. ქ-იანის საკუთრებას. აქედან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო საცხოვრებელი სახლი და მიწის ნაკვეთი საზიარო საგანს წარმოადგენს.

ჯ. ქ-იანის მოთხოვნაა თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთისა და საცხოვრებელი სახლის რეალურად გაყოფა, ამასთან, მას არ გააჩნია პრეტენზია, რომ მისი მეუღლის – აწ გარდაცვლილი დ. დ-შვილის სახელზე რეგისტრირებული უძრავი ქონების 1/4 წილი გამოეყოს ამ უკანასკნელის შვილს კ. დ-შვილს, რომლის უფლებამონაცვლეა ნ. დ-შვილი.

ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2010 წლის 19 აპრილის ¹698/15-2010 დასკვნის თანახმად, ქ.ქუთაისში, ... ქ.¹27-ში მდებარე ჯ. ქ-იანისა და აწ გარდაცვლილი დ. დ-შვილის თანასაკუთრებაში არსებული სახლისა და მიწის ნაკვეთის მხარეთა შორის გაყოფა, 3/4 და 1/4 წილების შესაბამისად, ღირებულების შემცირების გარეშე შესაძლებელია ექსპერტიზის დასკვნის ¹1 დანართის მიხედვით. ამავე დასკვნის მიხედვით, თანასაკუთრებაში არსებული ეზოს მიწის ნაკვეთის კონფიგურაციიდან გამომდინარე, ასევე სახლისა და ეზოში მდებარე ნაგებობის ზომების და ურთიერთგანლაგების გათვალისწინებით, მიწის ნაკვეთის გაყოფის შემოთავაზებული ვარიანტი გულისხმობს მიწის ნაკვეთიდან საერთო სარგებლობის ფართის გამოყოფას იმ მიზნით, რომ თითოეულ მხარეს გააჩნდეს საშენებლო ნორმებით გათვალისწინებული მისასვლელი მის კუთვნილ ეზოსა და სახლის ნაწილთან.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა გასაზიარებელი იყო, ვინაიდან ამ დასკვნით შემოთავაზებული ვარიანტის მიხედვით, საზიარო უფლების გაუქმება და მხარეთათვის რეალური წილის გამოყოფა კანონშესაბამისი იყო, რადგან მხარეთა საკუთრებაში არსებული იდეალური წილები შეესაბამებოდა ექსპერტის დასკვნის მიხედვით მათთვის გამოყოფილ რეალურ წილებს. ამასთან, ექსპერტიზის დასკვნის მიხედვით, მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების გაყოფა, მათი წილების გათვალისწინებით, შესაძლებელი იყო ღირებულების შემცირების გარეშე და ისე, რომ მხარეებს მისცემოდათ შესაძლებლობა დამოუკიდებლად ესარგებლათ მათი კუთვნილი წილებით.

აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. დ-შვილმა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

გადაწყვეტილების გამოტანისას სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლი, ვინაიდან მითითებული მუხლის იმპერატიულ მოთხოვნას წარმოადგენს საზიარო საგანზე საზიარო უფლების გაუქმება, მოცემულ შემთხვევაში კი საზიარო უფლება გაუქმდა არა მთლიანად, არამედ მხოლოდ საზიარო საგნის ნაწილზე, რაც ეწინააღმდეგება მითითებული მუხლის მოთხოვნას.

სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა შესაძლებელი იყო თუ არა საზიარო უფლების გაუქმება სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლის მოთხოვნათა დაცვით, კერძოდ, შესაძლებელი იყო თუ არა საზიარო საგნის დაყოფა ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე.

სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 172-ე მუხლი, ვინაიდან გადაწყვეტილება არ შეიცავს დასაბუთებას, თუ რა კრიტერიუმის მიხედვით იქნა ექსპერტიზის დასკვნა მტკიცებულებად შეფასებული, რის შედეგადაც საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა მიღებული.

სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის მოთხოვნა, ვინაიდან გადაწყვეტილების გამოტანისას გასცდა სარჩელის მოთხოვნის ფარგლებს და მხარეს მიაკუთვნა იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა, კერძოდ, მიწის ნაკვეთთან მიმართებაში მოსარჩელე ითხოვდა საზიარო უფლების გაუქმებას და საზიარო საგნად მიიჩნევდა 112 კვ.მ მიწის ნაკვეთს და არა 600 კვ.მ მიწის ნაკვეთს.

სასამართლომ არასწორად განსაზღვრა დავის საგანი, ვინაიდან არ გაარკვია თუ ვის ეკუთვნოდა თვითნებური მიშენებები და არ გაარკვია, თუ რას შეადგენდა აწ გარდაცვლილი დ. დ-შვილის სამკვიდრო.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 29 ივლისის განჩინებით ნ. დ-შვილის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. დ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ნ. დ-შვილის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

“სახელმწიფო ბაჟის შესახებ” საქართველოს კანონის 5.1 მუხლის “მ” ქვეპუნქტის შესაბამისად, კასატორი ნ. დ-შვილი განთავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ. დ-შვილის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.