¹ბს-1184-759(კ-05) 19 აპრილი, 2006 წ.‚ ქ.თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: მ. ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნ. ქადაგიძე,

ნ. სხირტლაძე

დავის საგანი: ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2005წ. 8 ივნისს სს «დ-მა» თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადიო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა მოპასუხე _ ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციისა და მესამე პირის _ ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილ გადამხდელთა ინსპექციის მიმართ და საბოლოოდ მოითხოვა:

1. ბათილად იქნეს ცნობილი ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2004წ. 21 დეკემბრის შემოწმების აქტი:

ა. მოსარჩელის 374406 ლარის თანხით დღგ-ს დარიცხვის ნაწილში;

ბ. 321278 ლარის საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზებით სარგებლობისათვის გადასახადის დარიცხვის ნაწილში;

2. ბათილად იქნეს ცნობილი ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2005წ. 24 მაისის ¹28/1764 საგადასახადო მოთხოვნა:

ა. 374406 ლარის დღგ-ს დარიცხვის ნაწილში;

ბ. 321278 ლარის საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზებით სარგებლობისათვის გადასახადის დარიცხვის ნაწილში;

3. 2005წ. 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 114-ე და 129-ე მუხლებისა და ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60-ე მუხლის მე-7 ნაწილის შესაბამისად, აღდგენილ იქნეს განხორციელებული ჩათვლები დღგ-ს ნაწილში _ 374406 ლარის ოდენობით;

4. 2005წ. 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 252-ე მუხლისა და დღეს მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 129-ე მუხლის საფუძველზე გაუქმდეს სს «დ-ზე» სანქცია-საურავების დარიცხვა.

5. ბათილად იქნეს ცნობილი შპს «ი-დან» მიღებულ პროდუქციაზე ჩათვლების შეჩერების შედეგად დარიცხული ძირითადი გადასახადები აქციზის ნაწილში 160000 ლარის, დღგ-ს ნაწილში 80000 ლარის და დარიცხული სანქცია-საურავები 121944 ლარის ოდენობით, სულ _ 361944 ლარი. შესაბამისად, აღდგენილ იქნეს განხორციელებული ჩათვლები აქციზის ნაწილში 160000 ლარის და დღგ-ს ნაწილში 80000 ლარის ოდენობით.

მოსარჩელემ მოითხოვა ზემოაღნიშნული ცვლილებები ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას სს «დ-ის» გადასახადის გადამხდელის ბარათზე აესახა. ამასთან, ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტს სს «დ-ის» მიერ გადახდილი ბაჟი _ 5000 ლარი მისთვის დაებრუნებინა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2005წ. 10 ივნისის განჩინებით სს «დ-ის» სარჩელი მიღებულ იქნა წარმოებაში და მხარეებსა და მესამე პირებს სასამართლოსათვის დამატებითი მტკიცებულებების წარდგენა დაევალათ.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2005წ. 22 ივნისის განჩინებით ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საქმეში მესამე პირად ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი ჩაება.

ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა ინსპექციამ სასამართლოში შესაგებელი წარადგინა და მიუთითა შემდეგზე:

მოსარჩელეს არასწორად ჰქონდა გაგებული 2005 წლამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 101-ე და 114-ე მუხლების შინაარსი, კერძოდ, 101-ე მუხლის პირველი პუნქტის «ზ» ქვეპუნქტი დღგ-სგან ათავისუფლებს დაბეგვრის გარკვეული წრის ობიექტებს, როგორიცაა ბინის ქირა, უძრავი ქონების მიწოდება, გარდა ახლად აშენებული საცხოვრებელი შენობისა. ახლად აშენებულად ითვლება საცხოვრებელი შენობა აშენებიდან 2წ. განმავლობაში. ამასთან, 114-ე მუხლის მე-3 პუნქტის «გ» ქვეპუნქტითდღგ-ს ჩათვლა არ წარმოებს ამ მუხლის მე-4 ნაწილის მოთხოვნათა მიხედვით იმ საქონლის საწარმოებლად გამოყენებულ საქონელზე გადახდილ დღგ-ზე, რომლის მიწოდებაც დღგ-ს გადახდისაგან გათავისუფლებულია, ე.ი. დღგ-საგან თავისუფლდება უძრავი ქონება შესაბამისი უძრავი ქონების მშენებლობისათვის შეძენილ საქონელზე, ასევე მასთან დაკავშირებულ სამუშაოებზე გადახდილი დღგ ჩათვლას არ ექვემდებარება.

აქციზის გადამხდელთა ინსპექციის წარმომადგენლის მტკიცებით, სს «დ-ის» მიერ შპს «ი-დან» შეძენილ ბრენდის სპირტზე აქციზის მხოლოდ იმ ანგარიშფაქტურებზე იყო შეჩერებული, რომლებიც საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნებს არ აკმაყოფილებდა.

ამასთან, მოპასუხის მოსაზრებით, «საგზაო ფონდის შესახებ» კანონის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, დაბეგვრის ობიექტია დასაბეგრი თანხა და გადასახადის განაკვეთი, რომელიც წარმოებული პროდუქციის, შესრულებული სამუშაოების და გაწეული მომსახურების მოცულობის ერთი პროცენტით განისაზღვრება. ამასთან, საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზებით სარგებლობისათვის საგზაო ფონდის გადასახადის გაანგარიშება საქონელბრუნვის მოცულობის მიხედვით უნდა მომხდარიყო.

მესამე პირმა _ ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის წარმომადგენელმა სასარჩელო მოთხოვნას მხარი არ დაუჭირა და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

სასამართლო კოლეგიამ საქმის განხილვისას სასამართლოს მთავარ სხდომაზე გამოარკვია, რომ ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ თბილისის გლდანი-ნაძალადევის სასამართლოს 2004წ. 1 დეკემბრის ბრძანების საფუძველზე სს «დ-ის» გასვლითი საგადასახადო შემოწმება ჩაატარა, რომელიც2002წ. 1 იანვრიდან 2004წ. 1 ოქტომბრამდე პერიოდს მოიცავდა, ხოლო 2004წ. 21 დეკემბერს შემოწმების აქტი შეადგინა.

2004წ. 28 დეკემბერს აქციზის გადამხდელთა ინსპექციამ მოსარჩელეს ¹28/3032 საგადასახადო შეტყობინება, ხოლო 2005წ. 31 იანვარს საგადასახადო მოთხოვნა გაუგზავნა. მითითებული აქტები სს «დ-მა» ადმინისტრაციული საჩივრის წესით გაასაჩივრა. ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის პრეტენზიებისა და სხვა ცალკეული საკითხების განხილვის შედეგად საგადასახადო დეპარტამენტმა ხსენებული აქტების დაკმაყოფილებაზე მოსარჩელეს უარი უთხრა, რის შესახებაც 2005წ. 28 თებერვალს ¹378-ს ბრძანება გამოსცა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2005წ. 14 ივლისის გადაწყვეტილებით სს «დ-ის» სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: ბათილად იქნა ცნობილი აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2004წ. 21 დეკემბრის შემოწმების აქტში მითითებული საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზებით სარგებლობისათვის დარიცხული გადასახადი 321278 ლარის ნაწილში. ასევე, შპს «ი-დან» მიღებულ პროდუქციაზე დარიცხული აქციზის გადასახადი ძირითად თანხაზე _ 160000 ლარი, საურავის ნაწილში _ 81296 ლარი, საერთო ჯამში აქციზის გადასახადი _ 241296 ლარის ოდენობით (160000 + 81296 ლარი). მოსარჩელის მოთხოვნა დანარჩენ ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

სს «დ-ს» ხსენებული გადაწყვეტილება არ გაუსაჩივრებია.

ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ 2005წ. 14 ივლისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა და მიუთითა შემდეგზე:

საგზაო ფონდის სახსრების ამოღება, შემოსავლების აღრიცხვა და კონტროლი «საქართველოს საგზაო ფონდის შესახებ» კანონში 2003წ. 31 დეკემბერს ცვლილებების შეტანამდე საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის მიერ დადგენილი წესით ხორციელდებოდა, კერძოდ, «საქართველოს რესპუბლიკაში საგზაო ფონდის, გადასახადების აკრების, შემოსავლების აღრიცხვის, კონტროლისა და მიზნობრივი გამოყენების წესის შესახებ» 1995წ. 18 ოქტომბრის ¹674 დადგენილების მე-2 პუნქტის მიხედვით დამტკიცდა დებულება «საქართველოს რესპუბლიკის საგზაო ფონდის გადასახადების აკრების, შემოსავლის აღრიცხვის, კონტროლის, მიზნობრივი გამოყენებისა და გადასახადისათვის თავის არიდების შემთხვევაში პასუხისმგებლობის წესის შესახებ», რომლითაც საგზაო გადასახადების აღრიცხვასა და მათ გადახდას კონცერნი «ს-ზა» (შემდგომში საავტომობილო გზების სახელმწიფო დეპარტამენტი) აკონტროლებდა. სწორედ მასთან შეთანხმებით გადასახადების გადახდა ნატურის ფორმითაც იყო დაშვებული. კასატორის განმარტებით, ალბათ, აღნიშნულმა განაპირობა დებულების მე-12 პუნქტის შესაბამისად დაბეგვრის ობიექტად წარმოებული პროდუქციის მოცულობის დადგენა. ჭარმოებული პროდუქციის მოცულობიდან გამომდინარე, გადასახადის თანხობრივი საზღვრულის გამოსახვისათვის ლარებში საწარმოს გამოშვებული პროდუქციის სარეალიზაციო ფასების გამოყენების მიზანშეწონილობა ლოგიკურად ამ დებულების მე-12, მე-14 პუნქტების მოთხოვნებიდანაც გამომდინარეობდა.

კასატორი აქვე აღნიშნავს იმ გარემოებას, რომ თავად სს «დ-ი» აღიარებდა, რომ საგზაო გადასახადი გამოანგარიშებული უნდა ყოფილიყო გამოშვებული სამრეწველო პროდუქციის მოცულობის მიხედვით, თუმცა მისი წარმომადგენლები არასწორად განმარტავენ კანონს და მიიჩნევენ, რომ პროდუქციის მოცულობა უნდა განსაზღვრულიყო (შეფასებულიყო) მისი თვითღირებულებიდან და გადასახადის თანხობრივი გამოხატულება ამ საზღვრულით დადგენილიყო. კასატორი მოსარჩელის ასეთ განმარტებას უსაფუძვლოდ მიიჩნევს და აღნიშნავს, რომ «წარმოებული პროდუქციის მოცულობის» ასეთი სახით განსაზღვრას იმ დროს მოქმედი არც ერთი სამართლებრივი ნორმა არ ითვალისწინებდა. მისი თქმით, აღნიშნული საკითხის დარეგულირება «საგზაო ფონდის შესახებ» კანონის მე-4 მუხლის შესაბამისად უნდა მომხდარიყო, რომელშიც «წარმოებული პროოდუქცია» «შესრულებულ სამუშაოებსა» და «გაწეულ მომსახურებასთან» ერთად, საერთო სახელით _ «მოცულობა» _ არის მოხსენიებული. კასატორის მოსაზრებით, კანონმდებელს ამ სამივე «მოცულობის» ერთგვარად განსაზღვრა სურდა.

აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის წარმომადგენლის მტკიცებით, საგადასახადო მიზნებისათვის პირის მიერ სამუშაოს შესრულება და მომსახურების გაწევა კონტრაჰენტისაგან კომპენსაციის მიღებას აუცილებლად გულისხმობდა (1997წ. საგადასახადო კოდექსის 29-ე მუხლის მე-10 და მე-12 ნაწილები), ამდენად, იკვეთებოდა კონტრაჰენტისათვის მიწოდებული სამუშაო და მომსახურება (ანუ საქონელზე საკუთრების უფლების გადაცემა), რის გამოც ამ სამუშაოსა და მომსახურების მოცულობის განსაზღვრა (გამოთვლა) იმ ასანაზღაურებელი (სარეალიზაციო ფასებიდან გამომდინარე) თანხით უნდა მომხდარიყო, რაც ყველა მხარის მიერ ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების შემდეგ აუცილებელ გადახდას ექვემდებარებოდა.

კასატორის განმარტებით, «საქართველოს რესპუბლიკის საგზაო ფონდის გადასახადების აკრეფის, შემოსავლების აღრიცხვის, კონტროლისა და მიზნობრივი გამოყენების წესის შესახებ» საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1995წ. 18 ოქტომბრის ¹674 დადგენილების დანართი ფორმა ¹1 საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზებით სარგებლობისათვის გადასახადის გაანგარიშებას ეხებოდა. ამ თანხის მიხედვით გადასახადით დაბეგვრის ობიექტის ყველა ელემენტი პროდუქციის მოცულობით გამოსახულებაშია განხილული, ხოლო მისგან წარმოებული პროდუქციის მოცულობა განიხილება, როგორც საქონელბრუნვის მოცულობა.

ამასთან, კასატორის თქმით, საოლქო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა საგადასახადო კოდექსის 240-ე მუხლი.

კასატორს უკანონოდ მიაჩნია ასევე გასაჩივრებული გადაწყვეტილება სს «დ-თვის» შპს «ი-დან» მიღებულ სპირტსა და ღვინომასალაზე აქციზის გადასახადის ჩათვლის ნაწილში.

აქციზის გადამხდელთა ინსპექციის განმარტებით, შპს «ი-ა» 2005წ. 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 123-ე მუხლის შესაბამისად აქციზის გადამხდელად ვერ ჩაითვლებოდა, ვინაიდან არ მოიპოვებოდა მტკიცებულება, რომ იგი აქციზური საქონლის მწარმოებელი ან იმპორტიორი იყო. ამ მიზნით მას არ უნდა დარიცხვოდა აქციზის გადასახადი და შესაბამისად, სს «დ-ი» ჩათვლას ვერ მიიღებდა.

კასატორმა, საბოლოოდ, საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზების სარგებლობისათვის გადასახადისა და აქციზის გადასახადის ნაწილში სასამართლო კოლეგიის 2005წ. 14 ივლისის გადაწყვეტილების გაუქმება და სს «დ-ის» სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორმა სასამართლოში დაზუსტებული საკასაციო საჩივარი წარადგინა და სსკ-ის 394-ე მუხლზე მითითებით გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება მოითხოვა.

ფინანსთა სამინისტრომ საკასაციო საჩივარს მხარი დაუჭირა.

სს «დ-ის» წარმომადგენელმა ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა ინსპექციის საკასაციო საჩივარზეშესაგებელი წარმოადგინა და იმავე საფუძვლებით გასაჩივრებული გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება მოითხოვა.

სამოტივაციო ნაწილი:

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება და დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და თვლის, რომ ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახდო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2005წ. 14 ივლისის გადაწყვეტილება საგზაო ფონდის გადასახადის სს «დ-თვის» დარიცხვის თაობაზე აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2004წ. 21 დეკემბრის შემოწმების აქტისა და 2005წ. 24 მაისის ¹28/1764 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, სს «დ-ის» სარჩელი ამ ნაწილში არ დაკმაყოფილდეს, ხოლო დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება სსკ-ის დებულებანი.

საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, სსკ-ის 411-ე მუხლის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია, საგზაო ფონდის გადასახადის დარიცხვის ნაწილში საქმეზე თავად მიიღოს გადაწყვეტილება, ვინაიდან ფაქტობრივი გარემოებები საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშეა დადგენილი და საჭირო არ არის მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა.საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატამ საქმეზე გადაწყვეტილების მიღებისას არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა იგი. კერძოდ, სასამართლომ არ გამოიყენა «საგზაო ფონდის გადასახადების აკრების, შემოსავლების აღრიცხვის, კონტროლისა და მიზნობრივი გამოყენების შესახებ» საქართველოს პრეზიდენტის 2001წ. 28 ნოემბრის ¹483 ბრძანებულებით დამტკიცებული დებულება და მისი გვერდის ავლით სამართლებრივ ტერმინებს არასწორი განმარტება მისცა, რაც სსკ-ის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, გადაწყვეტილების გაუქმების კანონიესმიერ საფუძველს იძლევა.

საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს, რომ სს «დ-ის» შემოწმება 2002წ. 1 იანვრიდან 2004წ. 1 ოქტომბრამდე პერიოდს მოიცავდა. ამ დროს მოქმედი «საქართველოს საგზაო ფონდის შესახებ» კანონის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის ბოლო აბზაცით განსაზღვრული იყო, რომ მეწარმენი, რომლებიც ამ პუნქტში ჩამოთვლილ საქმიანობისაგან განსხვავებულ საქმიანობას ეწევიან, საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზებით სარგებლობისათვის გადასახადს იხდიან _ წარმოებული პროდუქციის, შესრულებული სამუშაოებისა და გაწეული მომსახურების მოცულობის 1%-ის ოდენობით. საოლქო სასამართლომ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება და ჩათვალა, რომ წარმოებული პროდუქციის მოცულობის განსაზღვრა_შეფასება მისი თვითღირებულებიდან უნდა მომხდარიყო და გადასახადის თანხობრივი გამოხატულებაც სწორედ ამ საზღვრულით ყოფილიყო გამოანგარიშებული.

საკასაციო სასამართლო ეთანხმება კასატორს და მიიჩნევს, რომ ტერმინის _ «წარმოებული პროდუქციის მოცულობა» შინაარსის დადგენისა და მისი ფულადი გამოხატულების განსაზღვრისას, უპირველესად, ზემოხსენებული კანონის მე-4 მუხლით უნდა ვიხელმძღვანელოთ, რომელშიც «წარმოებული პროდუქცია» «შესრულებულ სამუშაოებსა» და «გაწეულ მომსახურებასთან» ერთადაა მოხსენიებული, საერთო საზღვრულით _ «მოცულობა». სასამართლოს მოსაზრებით, ვინაიდან საგადასახადო კოდექსში განმარტებულია, «შესრულებული სამუშაოების» და «გაწეული მომსახურების» მოცულობები, ამიტომ «წარმოებული პროდუქციის» მოცულობაც ანალოგიურად უნდა განისაზღვროს. საგულისხმოა ისიც, რომ «საქართველოს საგზაო ფონდის შესახებ» კანონით დარეგულირებულ სხვა შემთხვევებში, გადასახადის გადახდა ყოველთვის საქონელბრუნვასთან, მიღებულ შემოსავლებთან, რეალიზებულ პროდუქციასთან არის დაკავშირებული, რაც გამორიცხავს, რომ «წარმოებული პროდუქციის» ცნებაში კანონმდებლის მიერ მხოლოდ ამ შემთხვევაში იყოს მარტოოდენ თვითღირებულების თანხა მოაზრებული (მე-4 მუხლის პირველი პუნქტი, მე-5 მუხლი და ა.შ.).

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ საგზაო ფონდის გადასახადის აკრებისას ადმინისტრირებას თავდაპირველად ახდენდა საქართველოს მინისტრთა კაბინეტი, შემდგომში, საავტომობილო გზების სახელმწიფო დეპარტამენტი, ხოლო საბოლოოდ ადმინისტრირების ფუნქცია საქართველოს საგადასახადო ორგანოების განკარგულებაში გადავიდა. 1995წ. ზემოხსენებული კანონის ამოქმედებისთანავე, საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის მიერ მიღებულ იქნა «საქართველოს რესპუბლიკაში საგზაო გადასახადების აკრების, შემოსავლის აღრიცხვის, კონტროლისა და მიზნობრივი გამოყენების წესის შესახებ» საქართველოს რესპუბლიკის 1995წ. 18 ოქტომბრის ¹674 დადგენილება, რომლითაც «საქართველოს «საქართველოს რესპუბლიკაში საგზაო გადასახადების აკრების, შემოსავლის აღრიცხვის, კონტროლისა და მიზნობრივი გამოყენებისა და გადასახადისათვის თავის არიდების შემთხვევაში პასუხისმგებლობის წესის შესახებ» დებულება იქნა დამტკიცებული. დებულების მე-2 თავის მე-12 პუნქტის თანახმად, საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზებით სარგებლობისათვის გადასახადით დაბეგვრის ობიექტებია: წარმოებული პროდუქციის, შესრული სამუშაოების, გაწეული მომსახურებისა და საქონელბრუნვის მთლიანი მოცულობა. ამ დებულების მიხედვით, შემუშავდა დანართები, რომელშიც კიდევ ერთხელ ხაზი გაესვა იმ ფაქტს, რომ დაბეგვრის ობიექტს საქონელბრუნვის მოცულობა წარმოადგენდა.

საკასაციო სასამართლო დამატებით განმარტავს, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 1998წ. 12 იანვრის ¹17 ბრძანებულებით დამტკიცდა «საგზაო ფონდის გადასახადების აკრების, შემოსავლების აღრიცხვის, კონტროლისა და მიზნობრივი გამოყენების შესახებ» დებულება. აღნიშნული დებულება 2000წ. 31 დეკემბრამდე მოქმედებდა, თუმცა აღნიშნულ ნორმატიულ აქტს მინისტრთა კაბინეტის ზემოხსენებული დადგენილებით დამტკიცებული დებულებისაგან განსხვავებული წესი ამ საკითზე არ დაუდგენია. უფრო მეტიც, ბრძანებულების მე-4 პუნქტში მითითებული იყო, რომ საქართველოს სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტს უნდა უზრუნველეყო საავტომობილო გზების სახელმწიფო დეპარტამენტის შესაბამისი სამსახურებისათვის ცნობების მიწოდება მოცემული ქალაქის ან რ-ნის ტერიტორიაზე განლაგებულ მეწარმეთა მიერ გამოშვებული პროდუქციის, შესრულებული სამუშაოების, გაწეული მომსახურებისა და საქონელბრუნვის მოცულობების თაობაზე.

საქართველოს პრეზიდენტის 2001წ. 28 ნოემბრის ¹483 ბრძანებულებით კვლავ დამტკიცდა «საგზაო ფონდის გადასახადების აკრების, შემოსავლების აღრიცხვის, კონტროლისა და მიზნობრივი გამოყენების შესახებ» დებულება, თუმცა ის საკითხი, თუ როგორ უნდა დაიბეგროს წარმოებული პროდუქცია საგზაო ფონდის გადასახადით, არც ამ ბრძანებულებაშია ახლებურად მოწესრიგებული, უფრო მეტიც, ამ ბოლო ბრძანებულებით დამტკიცებული დებულების პირველი მუხლის მე-9 პუნქტში გამოყენებული იქნა ტერმინი _ «მიწოდებული პროდუქცია».

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საგზაო ფონდის გადასახადით დაბეგვრის საკითხი მოწესრიგებული იყო ზემოხსენებული ნორმატიული აქტებით და კანონის განმარტება მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნათა გათვალისწინება-შეჯერებით უნდა მომხდარიყო. საოლქო სასამართლომ კი არასწორად განმარტა კანონი, რასაც შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა მოჰყვა.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-5, მე-6 და 26-ე მუხლების დარღვევასთანNDდაკავშირებით და ამახვილებს მხარის ყურადღებას იმ გარემოებაზე, რომ საგადასახადო ორგანოების არაერთი შუამდგომლობის საფუძველზე, საოლქო სასამართლოების რეორგანიზაციასა და, საბოლოოდ, სააპელაციო სასამართლოდ ჩამოყალიბებამდე, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-6 მუხლის განვრცობითი განმარტების შედეგად, უზენაესი სასამართლოს პრეცედენტული გადაწყვეტილებებით, 500000 ლარზე მეტი ოდენობის თანხის გადასახადებთან დაკავშირებულ დავებს საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიები პირველი ინსტანციის წესით იხილავდნენ, რაც დღეს აღნიშნული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი ვერ გახდება.

საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მხოლოდ იმ მოტივით გაუქმების გამო, რომ მასში მესამე პირად შპს «ი-ა» არ მონაწილეობდა. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ კასატორს შპს «ი-ას» მესამე პირად ჩართვის მოთხოვნა ფაქტობრივ სასამართლოში დაეყენებინოს.

საკასაციო სასამართლოს საგულისხმოდ მიაჩნია ის გარემოებაც, რომ სს «დ-ის» მიერ 2003წ. მარტში შპს «ი-დან» მიღებულ საკონიაკე სპირტზე ჩათვლილი 160000 ლარის აქციზის გადასახადისა და მასზე დარიცხული საურავის ნაწილში აქციზის საგადასახადო ინსპექციის, როგორც საგადასახადო აქტი, ასევე, მის მიერ განხორციელებული დარიცხვაც ყოვლად დაუსაბუთებელია. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები ცხადყოფენ, რომ აქციზის გადამხდელთა ინსპექციამ ისე მოახდინა მოსარჩელეზე თანხის დარიცხვა, რომ არ უმსჯელია შპს «ი-ა» იყო თუ არა აქციზური საქონლის მწარმოებელი ან იმპორტიორი. კასატორს აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულებები არც სასამართლოში წარუდგენია.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას იმ გარემოებასაც მიაქცევს, რომზემოხსენებული პროდუქცია _ საკონიაკე სპირტი საწარმოში შესულია სპეციალური ანგარიშ-ფაქტურებით, რომელთა სისწორეც ამ ანგარიშ-ფაქტურებზე აქციზური სამსახურის მონიტორინგის ბიუროსა და საგადასახადო დეპარტამენტის შტამპებითა და მათი წარმომადგენლების ხელმოწერებითაა დადასტურებული. მათზე მითითებულია შესაბამისი სარეგისტრაციო სერტიფიკატის ნომრებიც.

საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელისათვის აქციზის ჩათვლის გაუქმებისა და მასზე საურავის დარიცხვის თაობაზე, ვინაიდან, დღგ-საგან განსხვავებით (ძველი საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის მე-3 ნაწილი) საქართველოს ბიუჯეტში გამყიდველისაგან გადასახადის თანხის გადაუხდელობის მოტივით მყიდველისათვის აქციზის გადასახადის ჩათვლის გაუქმებას მოქმედი კანონმდებლობა არ ითვალისწინებდა. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2004წ. 21 დეკემბრის აქტი და 2005წ. 24 მაისის ¹28/1764 საგადასახადო მოთხოვნა სს «დ-თვის» ჩათვლის გაუქმებისა და აქციზის გადასახადის დარიცხვის თაობაზე დაუსაბუთებელია, რაც ამ ნაწილში მისი ბათილად ცნობის საფუძველს წარმოადგენს.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახდო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2005წ. 14 ივლისის გადაწყვეტილება საგზაო ფონდის გადასახადის სს «დ-თვის» დარიცხვის თაობაზე აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2004წ. 21 დეკემბრის შემოწმების აქტისა და 2005წ. 24 მაისის ¹28/1764 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, სს «დ-ის» სარჩელი ამ ნაწილში არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილებადარჩეს უცვლელად.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სსკ-ის 410-ე, 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. ფინანსთა სამინისტროსსაგადასახდო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2005წ. 14 ივლისის გადაწყვეტილება საგზაო ფონდის გადასახადის დარიცხვის თაობაზე აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2004წ. 21 დეკემბრის შემოწმების აქტისა და 2005წ. 24 მაისის ¹28/1764 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

სს «დ-ის» სარჩელი გასაჩივრებული აქტისა და საგადასახადო მოთხოვნის ამ ნაწილში ბათილად ცნობის თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს;

3. დანარჩენ გასაჩივრებულ ნაწილში თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2005წ. 14 ივლისის გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.