ას-73-63-2011 14 ივნისი, 2011 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

პ. ქათამაძე, ბ. ალავიძე

სხდომის მდივანი _ ლ.სანიკიძე

კასატორი _ გ. ბ-შვილი (მოპასუხე)

წარმომადგენელი _ მ.ყ-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარე _ ლ. რ-ია (მოსარჩელე)

წარმომადგენელი _ კ.ყ-ანი, ვ.გ-შვილი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ უკანონო ხელშეშლის აღკვეთა, ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ლ. რ-იამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში გ. ბ-შვილის მიმართ საერთო სარგებლობის გზით სარგებლობასა და გზის საექსპლოატაციოდ სამუშაოების შესრულებაში უკანონო ხელშეშლის აღკვეთისა და ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით შემდეგი საფუძვლებით: მოსარჩელის საკუთრებაშია ქ.თბილისში, ... ¹5-ში მიმდებარედ არსებული 526 კვ. მ მიწის ნაკვეთი (22/35). აღნიშნულ უძრავ ქონებას ფლობს 1999 წლიდან. მოსარჩელის ნაკვეთის მიმდებარედ მდებარეობს მოპასუხე ბ-შვილის ¹22/49 (წინა ნომერი 22/46 და 22/47) მიწის ნაკვეთი. მოსარჩელის მიწის ნაკვეთთან დამაკავშირებელი ერთ-ერთი საერთო სარგებლობის გზა გადის გ. ბ-შვილის მიწის ნაკვეთზე. მოსარჩელე მესაკუთრედ გახდომის მომენტიდან ვერ ფლობს და სარგებლობს საკუთარი მიწის ნაკვეთით, ვინაიდან ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის 1997 წლის 25 სექტემბრის დადგენილებით მეყვავილე-დეკორატორ გ.ბ-შვილის მიერ ქ.თბილისში, ... ¹5-ში მდებარე დაახლოებით 1100 კვ. მ მიწის ნაკვეთზე გაშენებულ ბაღს მიენიჭა დეკორატიულ-სასელექციო ბაღის სტატუსი და გ.ბ-შვილს მიეცა მისი მოვლა-პატრონობის უფლება ყოველგვარი მშენებლობის გარეშე. აღნიშნული დადგენილების საფუძველზე, ბ-შვილსა და თბილისის მერიას შორის 1997 წლის 22 ოქტომბერს დაიდო მიწის იჯარის ხელშეკრულება, რომელშიც მითითებულია, რომ მას ერთვის თბილისის მთავარი არქიტექტორის მიერ დამტკიცებული გრაფიკული გეგმა. 1997 წლის 17 ოქტომბერს დამტკიცებულ ნაკვეთის აღნიშნულ გეგმაზე შენიშვნის სახით მითითებულია, რომ გ.ბ-შვილის ნაკვეთზე არსებული გზა რჩება საერთო სარგებლობაში. ამდენად, მოპასუხემ იცოდა ლ.რ-იას ნაკვეთთან მიმავალი ერთადერთი საერთო სარგებლობის გზის არსებობის შესახებ, მაგრამ უკანონოდ მიითვისა იგი და მოსარჩელეს მოუსპო საკუთრების ფლობისა და სარგებლობის საშუალება. ქ.თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 1 აგვისტოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგინდა, რომ 1997 წელს მოპასუხის მიერ მიწის ნაკვეთის იჯარით აღების შემდგომ საკუთრებაში მიღების მომენტისათვის მის ნაკვეთზე გადიოდა საერთო სარგებლობის გზა, მოსრჩელეს არ გააჩნდა საკუთარ ნაკვეთთან მისასვლელი სხვა ალტერნატიული გზა, საერთო სარგებლობის გზა სერვიტუტით იყო დატვირთული და მოსარჩელეს სრული უფლება ჰქონდა, ესარგებლა აღნიშნული გზით. მიუხედავად ამისა, მოპასუხე თავს არიდებს გადაწყვეტილებით დაკისრებულ ვალდებულების შესრულებას, უშლის ხელს, არ აძლევს საშუალებას მოსარჩელეს, ისარგებლოს მისი საკუთრებით. ამასთან, მოპასუხის მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებებით, მატერიალური ზიანი მიადგა მოსარჩელეს, კერძოდ, მესაკუთრედ გახდომის მომენტიდან – 2000 წლიდან, მოსარჩელე ვერ სარგებლობდა უძრავი ნივთით. მოსარჩელეს იჯარით რომ გაეცა მის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი, მიიღებდა სარგებელს – 26 561 ლარის ოდენობით.

მოპასუხე გ. ბ-შვილმა სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით: სასამართლო გადაწყვეტილებით მოპასუხის მიწის ნაკვეთის სერვიტუტით დატვირთვა უკანონოა და იგი სადავოა, რაც გასაჩივრდა ზემდგომ ინსტანციის სასამართლოში. არასწორია მოსარჩელის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ მას არ ეძლევა თავისი მიწის ნაკვეთით სარგებლობის შესაძლებლობა, ვინაიდან, 2003 წლის სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით, მოპასუხის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე გამოიყო 1.2 კვ. მ სიგანის ბილიკი, რომელზე გავლითაც მოსარჩელეს თავისუფლად შეუძლია თავისი კუთვნილი მიწის ნაკვეთით სარგებლობა და სარგებლობს კიდეც. არასწორია ასევე მოსარჩელის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ მას მიადგა 26 561 ლარის ზიანი, ვინაიდან მას აქვს თავისი მიწის ნაკვეთით შეუზღუდავი სარგებლობის უფლება. გარდა ამისა, მას არავინ უშლიდა ხელს, გაეცა მიწის ნაკვეთი იჯარით. მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია ამის დამადასტურებელი მტკიცებულება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 23 აპრილის გადაწყვეტილებით ლ. რ-იას სარჩელი დაკმაყოფილდა, აღეკვეთა მოპასუხე გ. ბ-შვილს მოსარჩელე ლ. რ-იასათვის თბილისში, ... ¹5-ის მიმდებარედ მდებარე 1311 მ2 მოპასუხის საკუთრებაში არსებული ¹22/049 მიწის ნაკვეთზე გამავალი საერთო სარგებლობის გზით (სერვიტუტით დატვირთული ფართით) სარგებლობასა და ამავე გზის საექსპლუატაციოდ განსახორციელებელი სამუშაოების შესრულებაში უკანონო ხელშეშლა, მოპასუხე გ. ბ-შვილს მოსარჩელე ლ. რ-იას სასარგებლოდ დაეკისრა 26561 (ოცდაექვსი ათას ხუთას სამოცდაერთი) ლარის გადახდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ. ბ-შვილმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 ოქტომბრის განჩინებით გ. ბ-შვილის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 ოქტომბრის განჩინება შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო, რომ ლალი რუხაია წარმოადგენს თბილისში, ... ¹5-ის მიმდებარედ არსებული 526 მ2 ¹22/35 მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს, ხოლო გ. ბ-შვილი _ ამავე მისამართზე მდებარე ¹22/49 1311 კვ.მ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს. დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის პირველი აგვისტოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ლ. რ-იას სარჩელი მოპასუხეების _ თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტისა და გ. ბ-შვილის მიმართ დაკმაყოფილდა, დაევალა თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტს, შეიტანოს ცვლილება სარეგისტრაციო დოკუმენტაციასა და საკადასტრო რუკაში თბილისში, ... ქ. ¹5-ში მიმდებარე ტერიტორიაზე მოსარჩელე ლ. რ-იას ნაკვეთთან გ. ბ-შვილის ნაკვეთზე გამავალი საერთო სარგებლობის გზის ბრჯენი კედლის აღნიშვნით. ლ. რ-იასა და გ. ბ-შვილის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთები არიან ერთმანეთის მომიჯნავედ, გ. ბ-შვილის მიწის ნაკვეთზე გადის საერთო სარგებლობის გზა და მხოლოდ ამ გზით სარგებლობის შემთხვევაში არის შესაძლებელი ლ. რ-იას მიწის ნაკვეთთან დაკავშირება.

პალატამ მიუთითა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილებით დადგენილ გარემოებებს სწორად მიანიჭა პრეიუდიციული მნიშვნელობა და ამ საკითხთან დაკავშირებით არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება. პალატამ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 266-ე მუხლზე დაყრდნობით მიიჩნია, რომ კონკრეტულ საქმეშიც მონაწილეობს ერთი და იგივე მოსარჩელე და მოპასუხე, ხოლო დასახელებულ საქმეში თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტის მონაწილეობა არ უკარგავს პრეიუდიციულ მნიშვნელობას ამ გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს. სააპელაციო პალატამ ასევე მიუთითა, რომ დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის აგვისტოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილი და აპელანტის მიერ სადავოდ გამხდარი ფაქტობრივი გარემოებები დასტურდება მოცემულ საქმეში წარმოდგენილი საკადასტრო რუკებით, რომლის მიხედვითაც ლ. რ-იას საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი მდებარეობს იმავე მისამართზე მდებარე გ. ბ-შვილის საკუთრებაში არსებული 1311 მ2 მიწის ნაკვეთის მეზობლად, გ. ბ-შვილის მიწის ნაკვეთზე გადის საერთო სარგებლობის გზა და მხოლოდ ამ გზით სარგებლობის შემთხვევაში არის შესაძლებელი ლ. რ-იას მიწის ნაკვეთთან დაკავშირება. საკადასტრო გეგმისა და საჯარო რეესტრის ამონაწერზე დაყრდნობით დადგენილად ცნო ის გარემოება, რომ გ. ბ-შვილის მიწის ნაკვეთიდან 100 კვ.მ. დათმობილი აქვს გზას და ამ გზის ფართის ფარგლებში საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია სერვიტუტი. სასამართლომ ადგილზე დათვალიერების დროს დაადგინა, რომ არ არსებობს ლ. რ-იას მიწის ნაკვეთთან მისასვლელი ალტერნატიული გზა. აღნიშნული გარემოება ასევე დადასტურებულად ცნო, მოპასუხის მიერ წარდგენილი ე.წ “თანხმობა დასტურით”, რომლითაც 1997 წლის 15 ივლისს მოპასუხე გ. ბ-შვილმა თანხმობა მისცა მოსარჩელის ნაკვეთის წინა მესაკუთრე ი. ს-შვილს, ესარგებლა თავის ბაღში მისასვლელად იმ საცალფეხო გზით, რომელიც გადის მის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე.

პალატამ მიუთითა, რომ, მართალია, მოპასუხე უარყოფს ხელშეშლის ფაქტს, მაგრამ მოსარჩელის მიერ წარდგენილი განცხადებებითა და სხდომაზე მიცემული ახსნა-განმარტებებზე დაყრდნობით, დადგენილად ცნო, რომ მოპასუხე არ აღიარებს მოსარჩელის უფლებას, გამოიყენოს სერვიტუტით დატვირთული ფართი აუცილებელი გზის სახით და ლ. რ-იას არ აძლევს მის ნაკვეთზე გადაადგილებისა და სერვიტუტით დატვირთული გზით სარგებლობის შესაძლებლობას. ხელშეშლა გრძელდება ლ. რ-იას მიერ მიწის ნაკვეთის შეძენიდან _ 2000 წლის 26 ივნისიდან დღემდე. დამოუკიდებელი სასამართლო ექსპერტიზის ცენტრის შპს “ვექტორის” ექსპერტ მ. წ-ძის მიერ 2010 წლის 25 მარტს გაცემულ დასკვნის საფუძველზე სასამართლომ დადასტურებულად ცნო, რომ ქ.თბილისში, ... ¹5 მისამართზე მდებარე 526 მ2 ¹022/035 მიწის ნაკვეთის იჯარით გაცემის შემთხვევაში გასული 10 (ათი) წლის საიჯარო ქირის მოცულობათა გათვალისწინებით მეიჯარე მიიღებდა 48000 (ორმოცდარვა ათასი) ლარის სარგებელს.

სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 252-ე, 161-ე, 992-ე, 408-ე, 411-ე, 412-ე მუხლებით დადგენილად ცნო გ. ბ-შვილის მხრიდან მოსარჩელისათვის სერვიტუტით დატვირთული გზით სარგებლობაში მართლსაწინააღმდეგოდ ხელშეშლის შესახებ ფაქტობრივი გარემოება. ხელშეშლის პირობებში მოსარჩელეს მოესპო საკუთრების განკვარგვისა და სარგებლობის უფლება. პალატამ მიუთითა, რომ მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი წარმოადგენს ქონებას - მატერიალურ სიკეთეს, რომელიც დაშვებულია სამოქალაქო ბრუნვაში და რომლის თავისუფალ ფლობასა და სარგებლობაში მოსარჩელეს შეეშალა ხელი მოპასუხის ქმედებით, შესაბამისად, მოსარჩელემ ვერ ისარგებლა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლით მისთვის, როგორც მესაკუთრისათვის, მინიჭებული უფლებით.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ. ბ-შვილმა, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით: სასამართლომ არ დაადგინა მოცემულ საქმეზე ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ, არ დადგინდა გ.ბ-შვილის მიწის ნაკვეთზე საერთო სარგებლობის გზის არსებობის, ლ.რ-იას მიწის ნაკვეთთან მხოლოდ ამ გზის მეშვეობით დაკავშირების, ზიანის წარმოშობაში მოპასუხის ბრალის, დამდგარ შედეგსა და მოპასუხის ქმედებას შორის მიზეზობრივი კავშირის არსებობის, სავარაუდო ზიანის მიყენებისა და მოსარჩელის მიერ უძრავი ქონების იჯარით გაცემის სურვილის არსებობის შესახებ ფაქტები. სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 408-ე და 992-ე მუხლები და არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა – ამავე კოდექსის 394-ე და 412-ე მუხლები, ამასთან არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლი. სასამართლომ არ იმსჯელა კომპენსაციაზე თმენის ვალდებულებისათვის. ასევე არასწორად დადაგინა, რომ გ.ბ-შვილი არ აძლევს ლ.რ-იას მიწის ნაკვეთთან სერვიტუტით დატვირთული გზის მეშვეობით დაკავშირების საშუალებას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ გ. ბ-შვილის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება ლ. რ-იას სარჩელის დაკმაყოფილებაზე ნაწილობრივ უარის თქმის თაობაზე შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები.ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ლ. რ-ია წარმოადგენს თბილისში, ... ¹5-ის მიმდებარედ არსებული ¹22/35 526 კვ.მ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს, ხოლო გ. ბ-შვილი _ ამავე მისამართზე მდებარე ¹22/49 1311 კვ.მ მომიჯნავე მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს. გ. ბ-შვილის მიწის ნაკვეთიდან 100 კვ.მ დათმობილი აქვს გზას და ამ გზის ფართის ფარგლებში საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია სერვიტუტი. ლ. რ-იას მიწის ნაკვეთთან მისასვლელი ალტერნატიული გზა არ არსებობს. დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის პირველი აგვისტოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ლ. რ-იას სარჩელი მოპასუხეების _ თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტისა და გ. ბ-შვილის მიმართ დაკმაყოფილდა, დაევალა თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტს, შეიტანოს ცვლილება სარეგისტრაციო დოკუმენტაციასა და საკადასტრო რუკაში თბილისში, ... ქ. ¹5-ში მიმდებარე ტერიტორიაზე მოსარჩელე ლ. რ-იას ნაკვეთთან გ. ბ-შვილის ნაკვეთზე გამავალი საერთო სარგებლობის გზის ბრჯენი კედლის აღნიშვნით.

ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებების საწინააღმდეგოდ კასატორს დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია არ წარმოედგენია. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ გასაჩივრებული განჩინებით სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და სამოქალაქო კოდექსის 252-ე და 161-ე მუხლების საფუძველზე კანონიერად დაადგინა გ.ბ-შვილის მიერ ლ. რ-იასათვის სამომავლოდ საერთო სარგებლობის გზით სარგებლობასა და გზის საექსპლოატაციო სამუშაოების შესრულებაში უკანონო ხელშეშლის აღკვეთა.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო პალატის დასკვნას უკანონო ხელშეშლით მიყენებული ზიანის განსაზღვრასთან დაკავშირებით და მიიჩნევს, რომ ამ ნაწილში კასატორს დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია აქვს წარმოდგენილი:

მოცემულ დავაში მოსარჩელე უკანონო ხელშეშლით მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას 2000 წლიდან სარჩელის შეტანის დღემდე _ 2010 წლის 26 იანვრამდე ითხოვს. საკასაციო საჩივრის ფარგლებში საქმის მასალების შეფასებით, განსახილველი სარჩელის შეტანამდე პერიოდში ზიანის გამომწვევი მართლსაწინააღმდეგო მოქმედება, ნივთით სარგებლობის ხელშეშლის ფაქტი, არ დგინდება, კერძოდ:

სააპელაციო პალატამ გასაჩივრებული განჩინებით მიუთითა, რომ, მართალია, მოპასუხე უარყოფს ხელშეშლის ფაქტს, მაგრამ მის მიერ წარდგენილი სარჩელით, განცხადებებითა და სხდომაზე მიცემულ ახსნა-განმარტებებზე დაყრდნობით, დადგენილად ცნო, რომ მოპასუხე არ აღიარებს მოსარჩელის უფლებას, გამოიყენოს სერვიტუტით დატვირთული ფართი აუცილებელი გზის სახით და ლ. რ-იას არ აძლევს მის ნაკვეთზე გადაადგილებისა და სერვიტუტით დატვირთული გზით სარგებლობის შესაძლებლობას. ხელშეშლა გრძელდება ლ. რ-იას მიერ მიწის ნაკვეთის შეძენიდან _ 2000 წლის 26 ივნისიდან დღემდე. ხელშეშლის საწყისი დროის დასადგენად სასამართლომ მიუთითა რა გ. ბ-შვილის სარჩელზე საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის მიმართ, აღნიშნული სარჩელით გ.ბ-შვილი სადავოდ ხდის მის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის სერვიტუტით დატვირთვის საკითხებს, მათ შორის, თუ მიწის ნაკვეთის რომელ და რამდენ ნაწილზე უნდა დადგინდეს სერვიტუტი. საჯარო სამსახურის მიერ გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის კანონიერების გასაჩივრება თავისთავად არ ნიშნავს პირის მიერ მეორე პირის უფლების ხელყოფას და ზიანის უტყუარად არსებობას. სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების არგუმენტად მითითებულ მხარის განმარტებებში გ.ბერიშვილი პრეტენზიას გამოთქვამს საჯარო რესტრში ფიქსირებულ სერვიტუტით დატვირთული მიწის ნაკვეთის მდებარეობაზე, ამასთან უთითებს, რომ მოწინააღმდეგე მხარის მეუღლესთან შეთანხმდა მიწის ნაკვეთზე გამავალი გზის ზუსტი ადგილის თაობაზე. მოცემული განმარტებების ანალიზით გზით სარგებლობის უფლების ხელყოფა ცალსახად არ დგინდება.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს ლ.რ-იას წარმომადგენლის მოსაზრებას (იხ. საკასაციო სასამართლოს სხდომის ოქმი), რომ 2000 წლის ივნისიდან გზით სარგებლობის ხელშეშლის ფაქტის დამდგენ მტკიცებულებას წარმოადგენს დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის პირველი აგვისტოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება, რომლითაც ლ. რ-იას სარჩელი მოპასუხეების _ თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტისა და გ. ბ-შვილის მიმართ დაკმაყოფილდა. მითითებული გადაწყვეტილებით თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტს დაევალა, შეიტანოს ცვლილება სარეგისტრაციო დოკუმენტაციასა და საკადასტრო რუკაში თბილისში, ... ქ. ¹5-ში მიმდებარე ტერიტორიაზე მოსარჩელე ლ. რ-იას ნაკვეთთან გ. ბ-შვილის ნაკვეთზე გამავალი საერთო სარგებლობის გზის ბრჯენი კედლის აღნიშვნით. ამდენად, მოცემული გადაწყვეტილებით სასამართლოს არა თუ არ დაუდგენია, არც კი უმსჯელია (და არც ლ.რ-იას სასარჩელო მოთხოვნას და არც სარჩელის ფაქტობრივ საფუძველს წარმოადგენდა) სადავო გზის სარგებლობაში გ.ბერიშვილის მხრიდან ხელშეშლის არსებობის თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მეორე მუხლში ასახულ პირის კონსტიტუციურ უფლებაზე, რომლის ძალითაც, ყოველი პირისათვის უზრუნველყოფილია უფლების სასამართლო წესით დაცვა. საქმის განხილვას სასამართლო შეუდგება იმ პირის განცხადებით, რომელიც მიმართავს მას თავისი უფლების ან კანონით გათვალისწინებული ინტერესების დასაცავად. ამდენად, პირი, რომელიც მიიჩნევს, რომ კერძო-სამართლებრივ ურთიერთობებში მისი უფლება სხვა პირის მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებით დარღვეულია, უფლებამოსილია (და არა ვალდებულია) მიმართოს სასამართლოს თავისი უფლების დასაცავად. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით დამკვიდრებული დისპოზიციურობის პრინციპი კი, მხარეებს აძლევს სრულ თავისუფლებას, თვითონ განსაზღვრონ დავის საგანი და სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები. მოცემულ შემთხვევაში საქმის მასალებით დადასტურებულია მხარეთა შორის მიმდინარე დავა სერვიტუტის კანონიერებაზე, თუმცა მიწის ნაკვეთის გზად გამოყენებაზე ხელშეშლის ფაქტზე მითითება და ამ უფლებაზე კანონით განსაზღვრული წესით დავა წინამდებარე სარჩელამდე არ დგინდება.

სამოქალაქო კოდექსი აწესრიგებს რა მიწის ნაკვეთზე შეღუდული სანივთო უფლების _ სერვიტუტის დადგენის საკითხებს, 252-ე მუხლით არეგულირებს ამ უფლებით აღჭურვილი პირის დაცვის სამართლებრივ გზას. დასახელებული ნორმით, თუ უფლებამოსილ პირს ხელი შეეშლება მისი უფლების განხორციელებაში, მაშინ ამის თავიდან ასაცილებლად მას იგივე უფლებები აქვს, რაც კეთილსინდისიერ მფლობელს. აღნიშნული ნორმის ანალიზი ცხადყოფს, რომ სამოქალაქო კოდექსი უფლებამოსილი პირის ინტერესებს კეთილსინდისიერ მფლობელის მსგავსად იცავს. სამოქალაქო კოდექსის 161-ე მუხლის მეორე პუნქტით, თუ კეთილსინდისიერ მფლობელს შეეშლება ხელი მისი მფლობელობის განხორციელებაში, მაშინ მას მსგავსად მესაკუთრისა, შეუძლია, მოითხოვოს ხელის შეშლის აღკვეთა და მფლობელობის ხელყოფით გამოწვეული ზიანი. ამდენად, კეთილსინდისიერი მფლობელის უფლების ხელყოფა ან ხელშეშლა მესაკუთრის საკუთრების უფლების დაცვის ცნობილი საშუალებით _ ნეგატორული სარჩელის (სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის მეორე პუნქტი) სასამართლოში წარდგენის გზითაა შესაძლებელი.

სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლით პირს ზიანის ანაზღაურება დაეკისრება, თუ არსებობს ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების პირობები. ამავე კოდექსის 411-ე მუხლით ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო.

ამდენად, პირის კანონით დაცული უფლების მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებით დარღვევისათვის მიყენებული ზიანის, მათ შორის სანივთო უფლების ხელყოფით გამოწვეული ზიანის დაკისრებისათვის აუცილებელია, დადგინდეს ოთხი წინაპირობის არსებობა: მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, ბრალი, ზიანი და მიზეზობრივი კავშირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. აღნიშნული ნორმა განამტკიცებს მოდავე მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის თანაბრად გადანაწილებას _ ორივე მხარე ვალდებულია, დაამტკიცოს წარდგენილი სარჩელისა თუ შესაგებლის საფუძვლიანობა. მტკიცების პროცესი მოიცავს მხარეთა მიერ მტკიცებულებათა შეგროვებას და სასამართლოში წარდგენას. მხარე უფლებამოსილია და ვალდებული, თვითონვე დაამტკიცოს მის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები. ამ ვალდებულების შეუსრულებლობა კი, პირდაპირ და არსებით გავლენას ახდენს დავაზე და, შესაბამისად, განაპირობებს სასამართლო გადაწყვეტილების შინაარსს. მოცემულ დავაში მოსარჩელე სარწმუნოდ ვერ ადასტურებს მართლსაწინააღმდეგო ქმედების _ სადავო ხელშეშლის ფაქტის არსებობას, რაც თავისთავად გამორიცხავს ზიანის დაკისრების სამართლებრივ შესაძლებლობას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ლ. რ-იას სარჩელი გ. ბ-შვილისათვის 2000 წლიდან სარჩელის შეტანამდე უკანონო ხელშეშლით მიყენებული ზიანის _ 26 561 ლარის გადახდის დაკისრების ნაწილში არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული განჩინება უნდა დარჩეს უცვლელი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მუხლის 53-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ლ. რ-იას უნდა დაეკისროს გ. ბ-შვილის სასარგებლოდ ამ უკანასკნელის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 1328 ლარის გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

გ. ბ-შვილის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 ოქტომბრის განჩინება ზიანის ანაზღაურების დაკისრების ნაწილში და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება.

ლ. რ-იას სარჩელი გ. ბ-შვილისათვის ზიანის 26 561 ლარის გადახდის დაკისრების ნაწილში არ დაკმაყოფილდეს. დანარჩენ ნაწილში გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელი.

ლ. რ-იას დაეკისროს გ. ბ-შვილის სასარგებლოდ ამ უკანასკნელის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 1328 ლარის გადახდა.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.