ას-741-694-2010 20 სექტემბერი, 2010 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ლ. ლაზარაშვილი, პ. ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ო. გ-იანი (შეგებებული სარჩელის ავტორი)

მოწინააღმდეგე მხარე _ რ. კ-ძე, ც. თ-შვილი, თ. ო-შვილი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 27 იანვრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება

დავის საგანი _ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა, მფლობელობის შეწყვეტა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

რ. კ-ძემ, ც. თ-შვილმა და თ. ო-შვილმა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში ო. გ-იანის მიმართ მოსარჩელეთა მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 10 %-ის გადახდის სანაცვლოდ დაკავებულ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემის შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: მოსარჩელეებმა სხვადასხვა დროს მოპასუხისაგან შეიძინეს ო.გ-იანის სახელზე რიცხული სახლთმფლობელობის რამოდენიმე ოთახი, სადაც დარეგისტრირდნენ, წლების განმავლობაში ცხოვრობენ და იხდიან კომუნალურ გადასახადებს. სადავო ფართი იმყოფებოდა საცხოვრებლად უვარგის მდგომარეობაში და მოსარჩელეებმა ჩაუტარეს კაპიტალური რემონტი.

ო. გ-იანმა შეგებებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს რ. კ-ძის, ც. თ-შვილისა და თ. ო-შვილის მიმართ სადავო საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის სანაცვლოდ მოპასუხეთა მიერ დაკავებულ საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის შეწყვეტის შესახებ იმ მოტივით, რომ “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონი მესაკუთრეს მოსარგებლესთან მიმართებით უპირატესობას ანიჭებს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 11 სექტემბრის გადაწყვეტილებით თ. ო-შვილის, ც. თ-შვილისა და რ. კ-ძის სარჩელი საცხოვრებელ სადგომზე მესაკუთრედ ცნობის შესახებ დაკმაყოფილდა, რ. კ-ძეს ო. გ-იანის სასარგებლოდ დაეკისრა 1724.72 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა, რ. კ-ძე ცნობილ იქნა ქ.თბილისში, ... ქ¹3-ში მდებარე მის მიერ დაკავებული 42 კვ.მეტრის მესაკუთრედ, თ. ო-შვილს ო. გ-იანის სასარგებლოდ დაეკისრა 1370 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა, თ. ო-შვილი ცნობილ იქნა ქ.თბილისში, ... ქ¹3-ში მდებარე მის მიერ დაკავებული 35,83 კვ.მეტრის მესაკუთრედ, ც. თ-შვილს ო. გ-იანის სასარგებლოდ დაეკისრა 1530 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა, ც. თ-შვილი ცნობილ იქნა ქ.თბილისში, ... ქ¹3-ში მდებარე მის მიერ დაკავებული 38,26 კვ.მეტრის მესაკუთრედ.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ო. გ-იანმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 27 იანვრის გადაწყვეტილებით ო. გ-იანის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და რ. კ-ძის, ც. თ-შვილის, თ. ო-შვილის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ო. გ-იანის მიერ რ. კ-ძისათვის 13 575 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდის სანაცვლოდ, ო. გ-იანის მიერ ც. თ-შვილისათვის 11 475 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდის სანაცვლოდ, ო. გ-იანის მიერ თ. ო-შვილისათვის 10 275 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდის სანაცვლოდ, ქ.თბილისში, ... ქ.¹3-ში მდებარე საცხოვრებელ სადგომზე მოსარჩელეთა მფლობელობა შეწყდა შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ო. გ-იანის სახელზე ირიცხება ქ.თბილისში, ... ქ.¹3-ში მდებარე უძრავი ნივთი, სადაც რ. კ-ძე რეგისტრირებულია 1975 წლიდან, ც. თ-შვილი _ 1976 წლიდან, ხოლო თ. ო-შვილი _ 1976 წლიდან.

საქმეში წარმოდგენილი კომუნალური გადასახადების გადახდის ქვითრების მიხედვით, ქ.თბილისში, ... ქ.¹3-ში სს “თელასისა” და სს “თბილგაზის” აბონენტებად აღრიცხული არიან მოსარჩელეები და იხდიან კომუნალურ გადასახადებს.

სსიპ “ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს” 2009 წლის 26 ივნისის ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად, თ. ო-შვილის მიერ დაკავებული 35,82 კვ.მ უძრავი ქონება შეფასებულია 13 700 აშშ დოლარად (1 კვ.მ საბაზრო ღირებულება 380 აშშ დოლარი); ც. თ-შვილის მიერ დაკავებული 38,26 კვ.მ შეფასებულია 15 300 აშშ დოლარად (1 კვ.მ საბაზრო ღირებულება 400 აშშ დოლარი); რ. კ-ძის მიერ დაკავებული 44,08 კვ.მ შეფასებულია 18 100 აშშ დოლარად (1 კვ.მ საბაზრო ღირებულება 410 აშშ დოლარი).

საქმეში წარმოდგენილია ო. გ-იანსა და ც. თ-შვილს შორის გაფორმებული ხელწერილი, რომლის თანახმად მხარეები შეთანხმდნენ ბინის 28 კვ.მ-ის გაქირავების შესახებ, კერძოდ, ც. თ-შვილი იკავებდა 28 კვ.მ-ს და გადაიხდიდა მისი ღირებულების საფასურს _ ხუთი ათას მანეთს. ხელწერილის შესაბამისად, თ-შვილს წასვლის შემთხვევაში გადახდილი თანხა დაუბრუნდებოდა, ხოლო ბინის დანგრევის შემთხვევაში გადახდილ თანხაზე პრეტენზია არ ექნებოდა.

1974 წლის 11 დეკემბერს მ. გ-იანსა (ო. გ-იანის დედას) და თ. ო-შვილს შორის გაფორმებული ხელწერილის თანახმად, მ. გ-იანმა თ. ო-შვილს მიაქირავა ოთახი ხუთი წლის ვადით (“ატსტუპნოით”) 1700 მანეთად. მ. გ-იანმა იკისრა ვალდებულება, რომ ბინიდან გასვლის შემდეგ ო-შვილს თანხას დაუბრუნებდა. 1977 წლის 26 სექტემბერს მ. გ-იანს, ო. გ-იანსა და, მეორე მხრივ, თ. ო-შვილს შორის გაფორმდა ხელწერილი, რომლითაც ო. და მ. გ-იანებმა ბინა მუდმივად მიაქირავეს თ. ო-შვილს, რისთვისაც მიიღეს 2500 მანეთი. მოთხოვნის შემთხვევაში თანხა ო-შვილს მთლიანად დაუბრუნდებოდა.

სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები და არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება, რომ მხარეთა შორის არსებობდა “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის 1¹ მუხლით გათვალისწინებული საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესთან სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება. ამავე კანონის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის საფუძველზე სასამართლომ განმარტა, რომ აღნიშნულმა კანონმა ფორმადაუცველი გარიგებების არსებობას დაუკავშირა გარკვეული სამართლებრივი შედეგები, რაც არ ნიშნავს, რომ ნებისმიერი წერილობითი შეთანხმება, მისი შინაარსის მიუხედავად, უნდა ჩაითვალოს ნასყიდობის ხელშეკრულებად. ამ კანონით დადგენილი ნასყიდობის ხელშეკრულება უნდა აკმაყოფილებდეს გარიგების ნამდვილობისათვის დადგენილ ყველა მოთხოვნას ამ ტიპის გარიგებისათვის დადგენილი ფორმის დაცვის გარდა, რაც ნიშნავს იმას, რომ გარიგების შინაარსი უნდა იძლეოდეს მესაკუთრის ნების გამოვლენის იმგვარად განმარტების შესაძლებლობას, რომ იგი თმობს საკუთრების უფლებას საცხოვრებელ სადგომზე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, იმისათვის, რომ მხარეებზე გავრცელდეს მითითებული ნორმა, აუცილებელია, არსებობდეს თავდაპირველ მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის შეთანხმება საკუთრების უფლების გადაცემის თაობაზე.

წარმოდგენილი ხელწერილის თანახმად, ც. თ-შვილმა 5000 მანეთად იქირავა 28 კვ.მ და მხარეთა შეთანხმება, რომ ბინის დანგრევის შემთხვევაში მოსარგებლეს პრეტენზია არ ექნებოდა გადახდილ თანხაზე, გამორიცხავს მხარეთა შორის ნასყიდობის გარიგების არსებობას.

სააპელაციო პალატამ ნასყიდობის გარიგების დამადასტურებელ მტკიცებულებებად ასევე არ მიიჩნია თ.ო-შვილთან გაფორმებული ხელწერილები, ვინაიდან აღნიშნული დოკუმენტით არ დგინდება მესაკუთრის ნება მოსარგებლისათვის საკუთრების უფლების გადაცემის შესახებ. პალატამ განმარტა, რომ მითითებული კანონის მე-2 მუხლის პირველი და მესამე პუნქტებით გათვალისწინებულ ორივე შემთხვევაში მოხდა საცხოვრებელი სადგომის სასყიდლიანი გადაცემა, მაგრამ პირველ შემთხვევაში საკუთრების უფლება გადაცემულ იქნა ყოველგვარი დათქმის გარეშე, მეორე შემთხვევაში კი მოხდა სარგებლობის უფლების დათმობა, რაც გამოიხატებოდა საცხოვრებელი ფართის სასყიდლიან გადაცემაში, მაგრამ დამატებითი ხელშეკრულების მხარეთა მიერ სხვადასხვა პირობების დათქმაში.

“საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მეოთხე პუნქტის შესაბამისად, თ.ო-შვილისა და ც.თ-შვილის მიერ წარმოდგენილი ხელწერილები ადასტურებენ მხარეთა შორის სარგებლობის უფლების გადაცემის თაობაზე გარიგების არსებობას. რ. კ-ძესთან საცხოვრებელი სადგომის უფლების დათმობის შესახებ გარიგება დადასტურებულია ბინაში რეგისტრაციითა და კომუნალური გადასახადების გადახდის დამადასტურებელი მტკიცებულებებით. სასამართლომ იხელმძღვანელა ამავე კანონის მე-2 მუხლის მესამე პუნქტით და მიიჩნია, რომ მოსარგებლეები ფლობენ საცხოვრებელ და დამხმარე ფართებს, კერძოდ, თ. ო-შვილი ფლობს 35,82 კვ.მ-ს, ც. თ-შვილი _ 38,26 კვ.მ-ს, რ. კ-ძე _ 44,08 კვ.მ-ს და საქმის მასალებით არ დასტურდება აპელანტის გამარტება, რომ მოსარგებლეებმა დამხმარე ფართები თვითნებურად დაიკავეს. ამდენად, მესაკუთრე ვალდებულია, გადაუხადოს მოსარგებლეებს დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკომპენსაციო თანხის ოდენობის განსაზღვრის ნაწილში ო. გ-იანმა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა ამ ნაწილში მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით რ. კ-ძისათვის _ 10076,47 აშშ დოლარის, ც. თ-შვილისათვის _ 9445,80 აშშ დოლარის, ხოლო თ. ო-შვილისათვის 7991,10 აშშ დოლარის დაკისრება შემდეგი საფუძვლებით: სასამართლომ დაარღვია “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტი და სადავო სადგომის ღირებულება არასწორად გამოიანგარიშა, რა დროსაც მხედველობაში არ მიიღო, რომ შემინული დამხმარე და საცხოვრებელი ფართი თანაბარი ღირებულების არ არის. ამასთან, სააპელაციო პალატამ მხედველობაში არ მიიღო ის გარემოება, რომ რ.კ-ძემ სადგომის ფართი 2 კვ.მ-ით უნებართვოდ გაზარდა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 5 აგვისტოს განჩინებით ო. გ-იანის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ო. გ-იანის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

მოცემული საკასაციო საჩივრის საგანია სათანადო კომპენსაციის სანაცვლოდ საცხოვრებელი სადგომის მფლობელობის შეწვეტისას აღნიშნული სადგომის ღირებულების განსაზღვრის მართლზომიერება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში.

კასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ო. გ-იანს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2010 წლის 4 აგვისტოს გადახდილი 100 ლარის 70% _ 70 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ო. გ-იანის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

კასატორ ო. გ-იანს დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟი _ 70 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.