ას-747-700-2010 28 დეკემბერი, 2010 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვ. როინიშვილი, პ. ქათამაძე

სხდომის მდივანი _ ლ.სანიკიძე

კასატორი _ ნ. ბ-ია-რ-ივა (მოსარჩელე)

წარმომადგენელი – მ. ჩ-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარეები _ თ. კ-ძე, დ. დ-შვილი

ზ. ბ-შვილი, ლ. შ-ძე, ქ. ფ-ავა და სხვები (მოპასუხეები)

წარმომადგენელი - პ. კ-ძე

კერძო საჩივრის ავტორი – ლ. შ-ძე

წარმომადგენელი - პ. კ-ძე

გასაჩივრებული განჩინებები – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 9 ნოემბრისა და 2010 წლის 10 მაისის განჩინებები

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ კრების ოქმის ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ. ბ-ია-რ-ივამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში საბინაო ამხანაგობა “... 17-ის” მიმართ ამხანაგობა “... 17-ის” 2003 წლის 15 თებერვლის კრების ოქმის ბათილად ცნობის შესახებ შემდეგი საფუძვლებით:L საბინაო ამხანაგობა “... 17-ის” 2003 წლის 15 თებერვლის საერთო კრების გადაწყვეტილებით მოსარჩელეს, როგორც ამხანაგობის წევრს, მიეკუთვნა ქ.თბილისში, ... ქ.¹17-ში მდებარე სახლის მე-9 სართულზე მდებარე 57,18 კვ.მ ¹23 ბინა. მოსარჩელე ზემოხსენებულ კრებაზე მიწვეული არ ყოფილა, რითაც დაირღვა მისი უფლებები. ამხანაგობაში ნ.ბ-ია-რ-ივა გაწევრიანდა ოთხოთახიანი ბინის აშენების მიზნით და გადაიხადა შესაბამისი ბინის ღირებულება, კრების ოქმში კი არ აისახა, რა საფუძვლით გამოეყო მხოლოდ 57,18 კვ.მ ფართი.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ ამხანაგობის სადავო კრება ჩატარდა კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით. მის შესახებ ეცნობა ამხანაგობის ყველა წევრს, მათ შორის, მოსარჩელესაც, ხოლო ბინები გადანაწილდა ამხანაგობის წევრთა მიერ გადახდილი თანხების შესაბამისად.

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 24 იანვრის გადაწყვეტილებით ნ. ბ-ია-რ-ივას სარჩელი 2003 წლის 15 თებერვლის ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა “... 17-ის” საერთო კრების ბათილად ცნობის შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება ნ. ბ-ია-რ-ივამ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 9 ნოემბრის განჩინებით ლ. წ-ძის უფლებამონაცვლედ საქმეში ჩაბმულ იქნა ლ. შ-ძე, თ. ჩ-ძის უფლებამონაცვლედ – ქ. ფ-ავა, თ. კ-ძის უფლებამონაცვლედ – მ. მ-ძე, მ. ს-ავას უფლებამონაცვლედ – ჟ. ლ-ავა, ლ. მ-შვილის უფლებამონაცვლედ – ნ. ს-ძე, მ. ს-ავას უფლებამონაცვლედ – გ. ს-შვილი, თ. ს-ძის უფლებამონაცვლედ – ე. ჩ-შვილი, ლ. მ-შვილის უფლებამონაცვლედ – გ. მ-შვილი, თ. კ-ძის უფლებამონაცვლედ – ნ. ც-ძე, კ. კ-ძის უფლებამონაცვლედ – ნ. ხ-იანი, ლ. ნ-უას უფლებამონაცვლედ – ს. ზ-ძე, ხოლო მ. ჯ-ძის უფლებამონაცვლედ – რ. ჩ. უმცროსი. ამავე სასამართლოს 2010 წლის 10 მაისის განჩინებით ნ. ბ-ია-რ-ივას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1989 წლის 4 მაისის გადაწყვეტილებით ვაკის რაიონში ჩამოყალიბდა ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა “... 17”. თბილისის მერიის საქალაქო მმართველობის ვაკის რაიონის გამგეობის 1993 წლის 28 აპრილის გადაწყვეტილებით მიღებულ იქნა საბინაო საკითხთა კომისიის წინადადება და, ამხანაგობის მიერ წარდგენილი ოქმის თანახმად, ნ.ბ-ია-რ-ივა დამტკიცდა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა “... 17-ის” წევრად ოთხოთახიან ბინაზე (3 სული: თვითონ და ორი შვილი). საქმეში წარმოდგენილი ხელწერილის შესაბამისად, 1989 წლის 15 მაისს ბინათმშენებლობის საპაიო შენატანის დასაფარავად ნ. ბ-ია-რ-ივამ გადაიხადა 35 000 მანეთი, ასევე ამხანაგობა “... 17-ის” მშენებლობის საჭიროებისათვის 2340 აშშ დოლარად შეისყიდა 380 კვ.მ პარკეტი. 1993 წლის 30 აგვისტოს ნ.ბ-ია-რ-ივამ ბინათმშენებლობისათვის გადაიხადა 20 მილიონი კუპონი. 2003 წლის 15 თებერვალს მოწვეულ იქნა ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა “... 17-ის” წევრთა საერთო კრება, რომელზეც გადაწყდა ამხანაგობის წევრებისათვის საცხოვრებელი ფართის გამოყოფის საკითხი. აღნიშნული კრების გადაწყვეტილებით ნ.ბ-ია-რ-ივას მეცხრე სართულზე გამოეყო 57,81 კვ.მ ¹23 ბინა.

სასამართლოს მითითებით, თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1998 წლის 8 სექტემბრის ¹582 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული დებულების თანახმად, ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობები იქმნებოდნენ საცხოვრებელი სახლების მშენებლობისა და შემდგომი ექსპლუატაციის მიზნით და რეგისტრირდებოდნენ შესაბამისი რაიონის გამგეობაში. პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 1506-ე მუხლით და აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა “... 17-ის” წევრთა შორის ურთიერთობა გრძელდებოდა 1997 წლის 25 ნოემბრის შემდეგაც (ახალი სამოქალაქო კოდექსის ძალაში შესვლის შემდეგ). აღნიშნული ურთიერთობა თავისი არსით წარმოადგენს ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებას, რომელსაც აწესრიგებს სამოქალაქო კოდექსის 25-ე თავი, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 930-ე მუხლის თანახმად, საერთო საქმიანობის გაძღოლის მიზნით, პირთა გაერთიანება (ამხანაგობა) წარმოადგენს ორგანიზაციულ წარმონაქმნს, რომლის უფლება-ვალდებულებები განისაზღვრება ხელშეკრულებით.

სასამართლომ აღნიშნა, რომ, თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1988 წლის 8 სექტემბრის ¹582 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული “თბილისში, ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობების მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლების მშენებლობის შესახებ” დებულების მე-20 პუნქტის შესაბამისად, აღნიშნული დებულებით განისაზღვრა შენატანის განხორციელება ფულადი სახით. პალატამ იხელმძღვანელა ამხანაგობის შექმნის მომენტში მოქმედი საქართველოს სსრ საბინაო კოდექსის 128-ე მუხლის პირველი აბზაცით, მინისტრთა საბჭოს 1985 წლის 30 აგვისტოს დადგენილებით დამტკიცებული საქართველოს სსრ საბინაო-სამშენებლო კოოპერაციის სანიმუშო წესდების 27-ე პუნქტის პირველი წინადადებით, 36-ე პუნქტის “გ” ქვეპუნქტით, ამავე წესდების 28-ე პუნქტით და მიიჩნია, რომ, ამხანაგობის შექმნის მომენტში არსებული კანონმდებლობის შესაბამისად, ამხანაგობის წევრი ვალდებული იყო, გადაეხადა ასაშენებელი ბინის ღირებულება.

სამოქალაქო კოდექსის 935-ე მუხლისა და საქმის მასალების საფუძველზე სასამართლომ დაადგინა, რომ ნ.ბ-ია-რ-ივას მიერ 1989-93 წლებში ბინათმშენებლობისათვის გადახდილ იქნა 20 მილიონი კუპონი, 35 000 მანეთი და 2340 აშშ დოლარი. მოსარჩელე 2003 წლის 15 თებერვლის კრების ოქმის ბათილად ცნობას ითხოვს იმ მოტივით, რომ ის გაწევრიანებული იყო ამხანაგობაში ოთხოთახიანი ბინის მიღების უფლებით, ხოლო საერთო კრების მიერ მიღებული გადაწყვეტილებით მას უკანონოდ მიეკუთვნა 57,81 კვ.მ ბინა. პალატამ განმარტა, რომ ამხანაგობაში გაწევრიანებით ნ. ბ-ია-რ-ივას წარმოეშვა ასაშენებელი ოთხოთახიანი ბინის ღირებულების გადახდის ვალდებულება. მოცემულ შემთხვევაში, საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ მის მიერ განხორციელებული შენატანი ოთხოთახიანი ბინის მშენებლობას უზრუნველყოფდა. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, პალატამ ჩათვალა, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა ზემოაღნიშნული საფუძვლით დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

სასამართლომ გაიზიარა მოსარჩელის განმარტება, რომ ის არ ყოფილა მიწვეული საერთო კრებაზე, ვინაიდან აღნიშნული არ დასტურდება საქმის მასალებით, თუმცა აღნიშნული კრების ოქმის ბათილობის საფუძველი ვერ გახდება, რაკი საერთო კრებაზე განისაზღვრა ამხანაგობის წევრების წილი საერთო საქმიანობის შედეგად მიღებულ შემოსავალში, ხოლო ნ. ნ.ბ-ია-რ-ივამ ვერ დაადასტურა, რომ მისთვის გამოყოფილი ფართი ამხანაგობაში განხორციელებული შენატანის პროპორციული არ არის.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ნ. რ-ივა-ბ-იამ გაასაჩივრა საკასაციო წესით და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო პალატამ ნ.ბ-ია-რ-ივას მოთხოვნა არ გაიზიარა იმ მოტივით, რომ მხარემ ვერ დაადასტურა, უზრუნველყოფდა თუ არა მის მიერ ამხანაგობაში განხორციელებული შენატანი ოთხოთახიანი ბინის მშენებლობას, თუმცა გასაჩივრებული განჩინებით არ არის დასაბუთებული, როდის და რა ოდენობის თანხა უნდა შეეტანა კასატორს სადავო ბინის მისაღებად. სასამართლოს ასევე არ გამოურკვევია, თუ რა საფუძვლით მიიღეს ბინები ამხანაგობის სხვა წევრებმა. პალატამ არ გაითვალისწინა, რომ კასატორი ამხანაგობის წევრად დამტკიცდა ვაკის რაიონის გამგეობის 1993 წლის 28 აპრილის გადაწყვეტილებით და წარმოადგენს მის სრულუფლებიან, ერთ-ერთ ძირითად წევრს და მან იმ დროისათვის საკმაოდ სოლიდური თანხა შეიტანა. კრების ოქმით, გარდა კასატორისათვის გადაცემული ბინისა, 57,81 კვ.მ სხვა ბინა არ ფიქსირდება. ამ ფართის ბინა არის ერთოთახიანი და სასამართლომ არასწორად დაადგინა რ-ივასთვის ოროთახიანი ბინის გადაცემა. სასამართლოს არ უმსჯელია იმ გარემოებაზეც, რომ მხარის მიერ შენატანის სრულად განუხორციელებლობის შემთხვევაში იგი გაირიცხებოდა ამხანაგობიდან. სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა 1988 წლის 8 სექტემბრის ¹582 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული დებულება და მინისტრთა საბჭოს 1985 წლის 30 აგვისტოს დადგენილებით დამტკიცებული სანიმუშო წესდება, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში დავის საგანს ამხანაგობის წევრობიდან ნ.ბ-ია-რ-ივას გარიცხვა არ წარმოადგენდა. სააპელაციო პალატას განსახილველი დავა უნდა გადაეწყვიტა სამოქალაქო კოდექსის 931-ე და 934-ე მუხლების მოთხოვნათა საფუძველზე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 9 ნოემბრის განჩინება ლ. წ-ძის უფლებამონაცვლედ ლ. შ-ძის ჩართვის თაობაზე კერძო საჩივრით გაასაჩივრა ლ. შ-ძემ და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით: სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 92-ე მუხლის შესაბამისად, მხარეთა საპროცესო უფლებამონაცვლეობის შემოწმებამდე უნდა შეეფასებინა სადავო მატერიალურ-სამართლებრივი ურთიერთობა და მხოლოდ აღნიშნულის შედეგად დაედგინა, წარმოადგენდა თუ არა ლ.შ-ძე ლ.წ-ძის უფლებამონაცვლეს. მოცემული დავა გამომდინარეობს ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულებიდან და ვალდებულებით ურთიერთობას ეხება, რომლის შინაარსი მოიცავს ამხანაგობის წევრთა ისეთ უფლება-მოვალეობებს, როგორიცაა წილის შესატყვისი შენატანის განხორციელების ვალდებულება და ერთობლივი საქმიანობით შეძენილი სიკეთის ნაწილის მიღების უფლება. ამხანაგობის თითოეული მონაწილე აღჭურვილია, სამოქალაქო კოდექსის 933-ე მუხლის პირობებით, ერთობლივ საქმიანობაში თავისი წილის მესამე პირზე გასხვისების უფლებით. ასეთ შემთხვევაში მატერიალურ-სამართლებრივი უფლებამონაცვლეობა დასაშვებია, კერძოდ, ამხანაგობის ახალ მონაწილეზე გადავა ძველი მონაწილის უფლება-მოვალეობები. განსახილველი საქმის მასალებით კი ირკვევა, რომ ლ. წ-ძესა და ლ. შ-ძეს შორის 2003 წლის 21 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საგანია არა ერთობლივი საქმიანობის წილი, არამედ უძრავი ქონება. ამდენად, ზემოხსენებული ხელშეკრულებით ლ. შ-ძე გახდა არა ერთობლივი საქმიანობის, ანუ ვალდებულებითი ურთიერთობის, არამედ საკუთრებითი, სანივთო სამართალურთიერთობის მონაწილე. უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების შეძენით ახალი მესაკუთრე არ ხდება იმ ვალდებულებითი ურთიერთობის უფლებამონაცვლე, რომლის შედეგად გამსხვისებელმა ნივთი შეიძინა. ამასთან, ერთობლივი საქმიანობის საფუძველზე შეძენილი უძრავი ქონების გასხვისება ერთობლივ საქმიანობაში წილის გასხვისებას არ ნიშნავს.

მოცემულ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილება ლ. შ-ძისათვის არ წარმოშობს შედეგს, ვინაიდან მისი საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველს სადავო ამახანაგობის კრების ოქმი არ წარმოადგენს. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ლ. შ-ძე არ წარმოადგენს ლ. წ-ძის უფლებამონაცვლეს სადავო მატერიალურ-სამართალურთიერთობაში და ვერც მის საპროცესო უფლებამონაცვლედ მიიჩნევა. “საჯარო რეესტის შესახებ” კანონის 26-ე მუხლის პირველი პუნქტის “ბ” ქვეპუნქტის, სამოქალაქო კოდექსის 185-ე და 312-ე მუხლების თანახმად, მოცემულ საქმეზე სარჩელის დაკმაყოფილება ლ.შ-ძის უფლებებზე გავლენას ვერ მოახდენს, რადგან იგი სადავო ბინის კეთილსინდისიერი შემძენია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. ბ-ია-რ-ივას საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 10 მაისის განჩინება და საქმე დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად, ასევე უნდა დაკმაყოფილდეს ლ. შ-ძის კერძო საჩივარი და გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 9 ნოემბრის განჩინება ლ. წ-ძის უფლებამონაცვლედ ლ. შ-ძის ჩართვის თაობაზე შემდეგი საფუძვლებით:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს იმავე სასამართლოში, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ დავაზე გადაწყვეტილების გამოტანისას დარღვეულია კანონი, კერძოდ:

სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1989 წლის 4 მაისის გადაწყვეტილებით ვაკის რაიონში ჩამოყალიბდა ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა “... 17”, ხოლო, ვაკის რაიონის გამგეობის 1993 წლის 28 აპრილის გადაწყვეტილებით ამხანაგობის მიერ წარდგენილი ოქმის თანახმად, ნ.ბ-ია-რ-ივა დამტკიცდა ამხანაგობა “... 17-ის” წევრად ოთხოთახიან ბინაზე. 1989 წლის 15 მაისს ბინათმშენებლობის საპაიო შენატანის დასაფარავად ნ.ბ-ია-რ-ივამ გადაიხადა 35 000 მანეთი, ასევე ამხანაგობა “... 17-ის” მშენებლობის საჭიროებისათვის 2340 აშშ დოლარად შეისყიდა 380 კვ.მ პარკეტი. 1993 წლის 30 აგვისტოს ნ.ბ-ია-რ-ივამ ბინათმშენებლობისათვის გადაიხადა 20 მილიონი კუპონი. 2003 წლის 15 თებერვალს მოწვეულ იქნა ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა “... 17-ის” წევრთა საერთო კრება, რომელზეც გადაწყდა ამხანაგობის წევრებისათვის საცხოვრებელი ფართის გამოყოფის საკითხი და ნ.ბ-ია-რ-ივას მეცხრე სართულზე გამოეყო 57,81 კვ.მ ¹23 ბინა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე დაყრდნობით დაასკვნა, რომ ამხანაგობაში გაწევრიანებით ნ. ბ-ია-რ-ივას წარმოეშვა ასაშენებელი ოთხოთახიანი ბინის ღირებულების გადახდის ვალდებულება, მაგრამ, ვინაიდან საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ მის მიერ განხორციელებული შენატანი ოთხოთახიანი ბინის მშენებლობას უზრუნველყოფდა, მისი მოთხოვნა ზემოაღნიშნული საფუძვლით დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

საკასაციო სასამართლო არ ეთანხმება სააპელაციო პალატის ზემოხსენებულ დასკვნას დაუსაბუთებლობის გამო, კერძოდ:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. მოცემულ შემთხვევაში, მხარემ მის მიერ სარჩელში მითითებული გარემოების _ ოთხოთახიანი ბინის მშენებლობისათვის განხორციელებული შენატანის: 35 000 მანეთისა და 20 მილიონი კუპონის გადახდის, მშენებლობის საჭიროებისათვის 2340 აშშ დოლარად 380 კვ.მ პარკეტის შესყიდვის თაობაზე და აღნიშნულის დასადასტურებლად წარმოადგინა კონკრეტული მტკიცებულებები, რომლებიც სასამართლომ მიიღო, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის შესაბამისად შეაფასა და დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება ამ მტკიცებულებებში მითითებულ მოქმედებათა რეალურად განხორციელების შესახებ. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლების დანაწესით მოწინააღმდეგე მხარე, თუკი სარჩელში მითითებულ გარემოებას არ დაეთანხმებოდა, ვალდებული იყო, დაემტკიცებინა აღნიშნულის საწინააღმდეგო, ხოლო სასამართლოს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის სწორად განაწილებისა და ამავდროულად, ამ ტვირთის კანონით გათვალისწინებული წესით მხარეთა მიერ სრულყოფილად რეალიზების შედეგად შეეძლო, დაედგინა მოთხოვნის საფუძვლიანობა.

აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ სასამართლომ დაასკვნა, რომ ნ. რ-ივა-ბ-იას მიერ განხორციელებული შენატანი ოთხოთახიანი ბინის მშენებლობისათვის საკმარისი იყო, საქმის მასალებით არ დასტურდება. სასამართლოს დასკვნა დაუსაბუთებელია, ვინაიდან:

სასამართლოს არ მიუთითებია, თუ რომელი მტკიცებულებებით დგინდება განხორციელებული შენატანის არასაკმარისობა;

რა ოდენობის თანხა უნდა გადაეხადა მოსარჩელეს ოთხოთახიანი ბინის მშენებლობისათვის;

რა ვალდებულება ეკისრებოდა მოსარჩელეს და რა მოქმედება განახორციელა მოპასუხემ ნ.ბ-ია-რ-ივას მიმართ ვალდებულების შესრულების მიზნით;

კანონიერია თუ არა ნ.ბ-ია-რ-ივას უფლების შეზღუდვა სადავო კრების გადაწყვეტილებით;

მნიშვნელოვანია ის გარემოებაც, რომ მოცემული დავის საგანს წარმოადგენს კრების ოქმის ბათილად ცნობა, ანუ განსახილველია აღიარებითი სარჩელი, თუმცა არ არის დადგენილი და განსაზღვრული მხარის იურიდიული ინტერესი. საკასაციო სასამართლო ითვალისწინებს იმ გარემოებას, რომ მოცემული სარჩელის სასამართლოს მიერ წარმოებაში მიღების დროს მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 178-ე მუხლით აღიარებითი სარჩელის წარდგენისას იურიდიული ინტერესის მითითება სავალდებულო არ იყო, მაგრამ, პროცესის ეკონომიურობისა და ეფექტურობის პრინციპებიდან გამომდინარე, იურიდიული ინტერესის გარკვევა ასეთ სარჩელებზე სასამართლო პრაქტიკით (საქართველოს უზენაესი სასამართლო განჩინება ¹3კ/1478-02 8 მაისი, 2003 წ) დამკვიდრებული იყო.

საქმის ხელახლა განმხილველმა სასამართლომ მხოლოდ ზემოაღნიშნულ გარემოებათა გამოკვლევისა და დადგენის შემდეგ უნდა მისცეს სამართლებრივი შეფასება და გადაწყვიტოს მოსარჩელის მოთხოვნის კანონიერება.

რაც შეეხება ლ. შ-ძის კერძო საჩივარს, იგი უნდა დაკმაყოფილდეს და გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 9 ნოემბრის განჩინება ლ. წ-ძის უფლებამონაცვლედ ლ. შ-ძის ჩართვის თაობაზე შემდეგი საფუძვლებით:

უდავოა, რომ ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა “... 17-ის” წევრს წარმოადგენდა ლ. წ-ძე, რომელსაც 2003 წლის 15 თებერვალს ამხანაგობის საერთო კრების გადაწყვეტილებით მიეკუთვნა 156.1 კვ.მ ¹16 ბინა. აღნიშნული ბინა ლ.წ-ძემ 2003 წლის 21 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე საკუთრებაში გადასცა ლ. შ-ძეს, რის საფუძველზეც ეს უკანასკნელი საჯარო რეესტრში მესაკუთრედ აღირიცხა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 92-ე მუხლის პირველი ნაწილი ადგენს, სადავო ან სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილი სამართლებრივი ურთიერთობიდან ერთ-ერთი მხარის გასვლის შემთხვევაში (მოქალაქის გარდაცვალება, იურიდიული პირის რეორგანიზაცია, მოთხოვნის დათმობა, ვალის გადაცემა და სხვა) სასამართლო დაუშვებს ამ მხარის შეცვლას მისი უფლებამონაცვლით. უფლებამონაცვლეობა დასაშვებია პროცესის ყველა სტადიაზე.

აღნიშნული ნორმის ანალიზით, საპროცესო უფლებამონაცვლეობისას მხარე ამა თუ იმ საფუძვლით გადის სადავო ურთიერთობიდან და მისი უფლებები და მოვალეობები გადადის უფლებამონაცვლეზე. ამდენად, ამ შემთხვევაში სამართლებრივი ურთიერთობის სუბიექტთა შეცვლა ხდება, როგორც პროცესუალური ასევე მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით. ამავდროულად, საპროცესო უფლებამონაცვლეობა უალტერნატივოდ ეფუძნება სასამართლო წესით სადავო უფლებაზე პრეტენდენტის უფლებამოსილებას, ხოლო მოვალე პირის უფლებამონაცვლის დადგენისას _ ამ პირის მიერ ვალდებულების უტყუარად შეძენის ფაქტს. ამდენად, საპროცესო უფლებამონაცვლეობის საკითხი მჭიდროდ უკავშირდება მატერიალურ სამართალს, ანუ საპროცესო უფლებამონაცვლეობა დაიშვება იმ შემთხვევაში, თუკი მატერიალური სამართლი უშვებს უფლებამონაცვლეობას.

საპროცესო უფლებამონაცვლეობა გარკვეულწილად დაკავშირებულია და ემსგავსება სათანადო მხარის ინსტიტუტს, რაც მოწესრიგებულია სსკ-ის 84-85-ე მუხლებით. ამ საკითხთან დაკავშირებით საპროცესო კოდექსს საფუძვლად უდევს პრინციპული გაგება, რომ სასამართლო გადაწყვეტილებით სწორი მატერიალურ _ სამართლებრივი შედეგი მიიღება იმ შემთხვევაში, როდესაც დავა გადაწყდება “სწორად” ჩართულ მხარეებს შორის, თუმცა ამ ორ ინსტიტუტს შორის არსებითი განსხვავებაა: საპროცესო უფლებამონაცვლეობისას მხარე ამა თუ იმ საფუძვლით გადის სადავო ურთიერთობიდან და მისი უფლებები და მოვალეობები გადადის უფლებამონაცვლეზე, ხოლო მხარის არასათანადოობა მაშინ დგინდება, როდესაც მხარეს სადავო მატერიალურ - სამართლებრივ ურთიერთობა უშუალოდ არ ეხება და მას ეს უფლებები არც გააჩნია. ამასთან, უდავოა, რომ სასამართლომ პირის უფლებამონაცვლედ ჩართვის, მისი მატერიალურ-სამართლებრივი უფლებებისა და ვალდებულების შეძენის კანონიერებაც უნდა შეამოწმოს, რომ პროცესი მატერიალურ-სამართლებრივი კუთხით „სწორად“ განსაზღვრულმა მხარეებმა მართონ.

საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს რა კერძო საჩივრის ავტორის მოსაზრებას, აღნიშნავს შემდეგს:

ნ.ბ-ია-რ-ივას სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს ამხანაგობის კრების ოქმის ბათილად ცნობა იმ საფუძვლით, რომL საბინაო ამხანაგობის საერთო კრების გადაწყვეტილებით მოსარჩელის, როგორც ამხანაგობის წევრის, წილი დანარჩენი ამხანაგობის წევრთა მიერ არასწორად განისაზღვრა. სარჩელი დაფუძნებულია მოდავე მხარეთა შორის არსებულ ამხანგობის ხელშეკრულებაზე.

ამდენად, მოსარჩელის მიერ სადავოდ მიჩნეული უფლება ემყარება ვალდებულებით-სამართლებრივ ურთიერთობას _ ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულებას და ამ ურთიერთობის ფარგლებში მოსარჩელე მოპასუხეებისაგან ითხოვს სახელშეკრულებო ვალდებულების შესრულებას. ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის ბუნებიდან გამომდინარე, სუბიექტებს მოთხოვნის უფლება მხოლოდ ერთმანეთის მიმართ და ნაკისრი ვალდებულების ფარგლებში გააჩნიათ.

საგულისხმოა, რომ მატერიალური სამართალი ითვალისწინებს უფლებამონაცვლეობას (უნივერსალური ანუ ზოგადი უფლებმონაცვლეობა, როდესაც უფლებამონაცვლეზე გადადის მისი წინამორბედის ყველა უფლება-მოვალეობა: მემკვიდრეობა, იურიდიული პირის რეორგანიზაცია და სხვა) და სინგულარული(კერძო) უფლებამონაცვლეობა, როდესაც უფლებამონაცვლეზე გადადის მხოლოდ ცალკეული უფლება(მოთხოვნის დათმობა). ამასთან, უფლებამონაცვლეობა არსებობს, როდესაც პირს წინამორბედისაგან რომელიმე სამართლებრივი (მემკვიდრეობითი, საოჯახო, ვალდებულებითი) საფუძვლით შეძენილი აქვს უფლება-მოვალეობანი.

ასეთი ვითარება მოცემულ შემთხვევაში არ დგინდება, ვინაიდან ლ.შ-ძემ ნასყიდობის ხელშეკრულებით შეიძინა უძრავი ნივთი, რომლის უფლებრივი ნაკლი (მასზე სხვა პირის უფლება) კანონით გათვალისწინებული წესით (სამოქალაქო კოდექსითა და საჯარო რეესტრის შესახებ საქართველოს კანონით) არ დასტურდება. ლ.შ-ძე ამხანაგობის სახელშეკრულებო ურთიერთობაში არ ჩართულა, იგი ნასყიდობის ხელშეკრულების სუბიექტია და შესაბამისად ამ ხელშეკრულების ფარგლებში შეიძლება, დაეკისროს სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობა. ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე, ამხანაგობის ხელშეკრულების უფლება-მოვალეობანი მხოლოდ კონტრაჰენტებს შორის წარმოიშობა და არსებობს. ვალდებულება ხელშეკრულების შედეგად მიღებულ მატერიალურ სიკეთეს, მოცემულ შემთხვევაში ნივთს კი არ მიყვება, არამედ ვალდებულების შესრულება კონკრეტული ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის სუბიექტს აკისრია და მან უნდა შეასრულოს ვალდებულება.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, ლ. შ-ძის კერძო საჩივარი საფუძვლიანია და იგი უნდა დაკმაყოფილდეს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქლაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ნ. ბ-ია-რ-ივას საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 10 მაისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

ლ. შ-ძის კერძო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 9 ნოემბრის განჩინება ლ. წ-ძის უფლებამონაცვლედ ლ. შ-ძის ჩართვის თაობაზე.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.