¹ას-751-807-2011 20 ივნისი, 2011 წელი
თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე
საკასაციო საჩივრის ავტორი _ ე. ხ-ძე (წარმომადგენელი გ. ო-იანი)
მოწინააღმდეგე მხარე _ სსიპ ... სკოლა
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 16 მარტის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი _ სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2010 წლის 19 აგვისტოს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ე. ხ-ძემ მოპასუხე სსიპ ... სკოლის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხე სკოლის დირექტორის 2010 წლის 8 ივლისის ¹... ბრძანების ბათილად ცნობა და ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ სამუშაოზე მისი აღდგენა (ტომი I, ს.ფ. 1-12).
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 1 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ე. ხ-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
საქალაქო სასამართლომ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის 2008 წლის 24 მარტს გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება, რომლითაც ე. ხ-ძე დაინიშნა პედაგოგის თანამდებობაზე;
2009 წლის 25 დეკემბერს სამეურვეო საბჭოს ¹... საოქმო დადგენილების საფუძველზე დირექტორის ¹... ბრძანებით ე. ხ-ძეს მიეცა წერილობითი გაფრთხილება და 3 თვიანი გამოსაცდელი ვადა;
2010 წლის 25 მარტს დირექტორის ¹... ბრძანებით ე. ხ-ძეს გამოეცხადა საყვედური;
2010 წლის 30 მარტს დირექტორის ¹... ბრძანებით ე. ხ-ძეს გამოეცხადა სასტიკი საყვედური;
2010 წლის 25 ივნისს ქართული ენის კათედრის სხდომაზე ე. ხ-ძისათვის გაკეთდა განცხადება მისი მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ;
... სკოლის 2010 წლის 8 ივლისის ¹... ბრძანებით მოსარჩელე ე. ხ-ძე გათავისუფლებულ იქნა სამსახურიდან.
საქალაქო სასამართლოს მითითებით, მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ იგი თანამდებობიდან გათავისუფლებულ იქნა უკანონოდ, ვინაიდან არ არსებობდა მისი სამსახურიდან გათავისუფლების წინაპირობა, არ იქნა გაფრთხილებული მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ და ასევე ადგილი არ ჰქონდა ვალდებულების დარღვევას.
ზემოაღნიშნულთან დაკავშირებით სასამართლომ განმარტა, რომ შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, შრომითი ხელშეკრულების მოშლა შეიძლება ერთ-ერთი მხარის ინიციატივით, ამ მუხლით დადგენილი წესით. აღნიშნული მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, თუ შრომითი ხელშეკრულების მოშლის ინიციატორი დასაქმებულია, იგი ვალდებულია გააფრთხილოს დამსაქმებელი არანაკლებ 30 კალენდარული დღით ადრე წერილობითი შეტყობინებით, ხოლო მე-3 ნაწილის შესაბამისად, შრომითი ხელშეკრულების დამსაქმებლის ინიციატივით მოშლის შემთხვევაში დასაქმებულს მიეცემა არანაკლებ ერთი თვის შრომის ანაზღაურება. ამდენად კანონით იმპერატიულად იქნა განსაზღვრული შრომითი ხელშეკრულების მოშლის წესი, კერძოდ დამსაქმებლის და დასაქმებულის მიერ შესასრულებელი ის სავალდებულო პირობები, რაც მათ უნდა განახორციელონ მათი ინიციატივით შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შემთხვევაში. ამდენად, დამსაქმებლის ინიციატივით ხელშეკრულების მოშლის საფუძვლით შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შემთხვევაში, იგი ვალდებულია მხოლოდ აუნაზღაუროს დასაქმებულს არანაკლებ ერთი თვის ხელფასი, ხოლო შრომითი ხელშეკრულების მოშლის თაობაზე წერილობითი შეტყობინების ვალდებულება ეკისრება მხოლოდ დასაქმებულს, თუ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის ინიციატივა მოდის მისგან. შესაბამისად, სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სადავო ბრძანება გამოიცა უკანონოდ (ტომი I, ს.ფ. 151-158).
პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ე. ხ-ძემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება (ტომი I, ს.ფ. 163-172).
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 16 მარტის გადაწყვეტილებით ე. ხ-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 1 ნოემბრის განჩინება.
სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის 2008 წლის 24 მარტს გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება, ე. ხ-ძე დაინიშნა პედაგოგის თანამდებობაზე;
2009 წლის 25 დეკემბერს სამეურვეო საბჭოს ¹7 საოქმო დადგენილების საფუძველზე დირექტორის ¹... ბრძანებით ე. ხ-ძეს მიეცა წერილობითი გაფრთხილება და 3 თვიანი გამოსაცდელი ვადა;
2010 წლის 25 მარტს დირექტორის ¹... ბრძანებით ე. ხ-ძეს გამოეცხადა საყვედური;
2010 წლის 30 მარტს დირექტორის ¹... ბრძანებით ე. ხ-ძეს გამოეცხადა სასტიკი საყვედური;
2010 წლის 25 ივნისს ქართული ენის კათედრის სხდომაზე ე. ხ-ძისათვის გაკეთდა განცხადება მისი მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ;
თბილისის ... სკოლის 2010 წლის 8 ივლისის ¹... ბრძანებით მოსარჩელე ე. ხ-ძე გათავისუფლებულ იქნა სამსახურიდან.
სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარდგენილ შესაგებელში მოპასუხე სკოლის დირექტორმა განმარტა, რომ მოსარჩელე ე. ხ-ძესთან ხელშეკრულების მოშლას წინ უძღოდა განსაკუთრებული ობიექტური გარემოებები, კერძოდ, ე. ხ-ძე ვერ უძღვებოდა სათანადოდ საგაკვეთილო პროცესს, გაკვეთილზე გამუდმებით იყო ქაოსი და უმართავი სიტუაცია, იგი უხეშად არღვევდა ეთიკის ნორმებსაც. დირექტორის განმარტებით, სკოლის დირექციამ რამდენჯერმე გადაანაცვლა საათები და მოსარჩელეს მისცა სხვა კლასში მუშაობის საშუალება, რამაც პედაგოგთა უკმაყოფილება გამოიწვია. შედეგი კი იგივე განმეორდა, ამჯერად ახალი კლასის მოსწავლეები ითხოვდნენ დაჟინებით მასწავლებლის შეცვლას, დირექციის მხრიდან მოთხოვნის შეუსრულებლობის შემთხვევაში მოსწავლეთა მშობლები გაკვეთილის ჩაშლის პირობას აყენებდნენ. აღნიშნულის დასტურად, მოპასუხემ შესაგებელს თან დაურთო სკოლის დირექტორის 2009 წლის 25 დეკემბრის ¹... ბრძანება ე. ხ-ძისათვის წერილობითი გაფრთხილების და 3 თვიანი გამოსაცდელი ვადის მიცემის შესახებ, 2010 წლის 25 მარტის ¹... ბრძანება ე. ხ-ძისათვის საყვედურის გამოცხადების შესახებ, 2010 წლის 30 მარტის ¹01-85 ბრძანება ე. ხ-ძისთვის სასტიკი საყვედურის გამოცხადების თაობაზე. თბილისის სააპელაციო სასამართლოში 2010 წლის 16 მარტს გამართულ სასამართლო სხდომაზე სკოლის დირექტორმა ასევე განმარტა, რომ გათვალისწინებულ იქნა ასევე მოსარჩელის საპენსიო ასაკიც.
შესაბამისად სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიაჩნია, რომ მართალია ე. ხ-ძის სამსახურიდან გათავისუფლებას სამართლებრივ საფუძვლად დაედო შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის «დ» ქვეპუნქტი (ხელშეკრულების მოშლა), მაგრამ ხელშეკრულების მოშლის წინაპირობას, მის ფაქტობრივ საფუძველს წარმოადგენდა ის დარღვევები, რის შედეგადაც მოსარჩელეს გამოეცხადა არაერთი საყვედური და გაფრთხილება (ტომი II, ს.ფ. 38-47).
სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 16 მარტის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ე. ხ-ძემ (წარმომადგენელი გ. ო-იანი), რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.
საკასაციო საჩივრის თანახმად, ე. ხ-ძესა და მოპასუხე სკოლის დირექტორს შორის გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულების 8.3 პუნქტისა და ამ ხელშეკრულების დანამატის მიხედვით, თუკი დირექტორი დააპირებს გადაწყვეტილების მიღებას პედაგოგის გათავისუფლების შესახებ, ვალდებულია წერილობით (შესაბამისი დასაბუთებით), ერთი კვირით ადრე გააფრთხილოს პედაგოგი მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ. კონკრეტულ შემთხვევაში სადავო არ არის და ორივე ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ მოსარჩელის მიმართ კათედრის სხდომაზე გაკეთდა მხოლოდ ზეპირი განცხადება სამუშაოდან მისი მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ, არანაირი წერილობითი გაფრთხილება მას ამის შესახებ არ გადასცემია. ეს იმას ნიშნავს, რომ დირექტორის მიერ არ იქნა დაცული და შესრულებული შრომითი ხელშეკრულების შესაბამისი მოთხოვნები, რითაც მან დაარღვია არამარტო ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება (პირობა), არამედ «ზოგადი განათლების შესახებ’’ საქართველოს კანონის 43-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის «ვ’’ პუნქტი. მოპასუხე სკოლის დირექტორმა არათუ ვერ უზრუნველყო ხელშეკრულების ზემომითითებული მოთხოვნის შესრულება, არამედ არ შეასრულა იგი და გადაწყვეტილება მიიღო აღნიშნული ნორმების დარღვევით, თანახმად შრომის კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილისა.
კასატორის განმარტებით, გასაჩივრებული ინდივიდუალური სამართლებრივი აქტი წარმოადგენს გარიგებას ცალმხრივი ნების გამოვლენით. დასახელებული აქტით მოპასუხემ ცალმხრივად გამოავლინა ნება ე. ხ-ძესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის, კერძოდ, შრომითი ხელშეკრულების მოშლის (თუკი ხსენებულ აქტს განვიხილავთ შრომითი ხელშეკრულების მოშლად) თაობაზე. ასეთი ნების გამოვლენა მოპასუხეს უნდა განეხორციელებინა კანონის საფუძველზე, რასაც ადგილი არ ჰქონია. სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის მიხედვით, ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს, ამავე კოდექსის 61-ე მუხლის თანახმად, უცილოდ ბათილი გარიგება ბათილად ითვლება მისი დადების მომენტიდან.
კასატორს მიაჩნია, რომ სასამართლომ არ გამოიყენა ნორმები, რომლებიც უნდა გამოეყენებინა და რომელთა გათვალისწინებით უნდა მიეღო გადაწყვეტილება, კერძოდ, «ზოგადი განათლების შესახებ’’ კანონის 43-ე მუხლის პირველი ნაწილის «ვ’’ ქვეპუნქტი, შრომის კოდექსის 1.2 მუხლი, სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 54-ე, 61-ე მუხლები (ტომი II, ს.ფ. 49-56).
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 24 მაისის განჩინებით ე. ხ-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ე. ხ-ძის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ე. ხ-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.
2. კასატორ ე. ხ-ძეს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
