ას-753-704-2010 01 ნოემბერი, 2010 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პ. ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ნ. კვანტალიანი, ლ. ლაზარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს “ს.”

მოწინააღმდეგე მხარე – ა. გ-ძე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 28 აპრილის განჩინება

დავის საგანი _ თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 22 იანვრის გადაწყვეტილებით ა. გ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა, შპს „ს.-ს“ ა. გ-ძის სასარგებლოდ დაეკისრა 76192,5 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ქ.თბილისის საქარხნო რაიონის აღმასკომის 1991 წლის 27 მარტის გადაწყვეტილებით, ს/გ ,,სა.-ს” 1991 წლის 20 იანვრის წერილის თანახმად, საწარმოო-ტექნიკური მომარაგებისა და მოწყობილობათა კომპლექტაციის სამმართველოს ხელმძღვანელობას გამოეყო ოროთახიანი ბინის ფართი, რაც წარმოების ხელმძღვანელობამ გაუნაწილა, ს/გ ,,სა.-ში’’ მომუშავე, საბინაო პირობების გაუმჯობესების აღრიცხვაზე მყოფ მოსარჩელე ა. გ-ძეს, კერძოდ, მას გამოეყო ქ.თბილისში, ... 29/2-ში მდებარე ოროთახიანი ბინა.

ქ.თბილისის საქარხნო რაიონის აღმასკომის 1991 წლის 27 მარტის გადაწყვეტილების შედეგად ა. გ-ძის ოჯახი ბინის მიღების აღრიცხვიდან მოიხსნა.

სს „ნ. ე. კ. ს.-ს“ ადმინისტრაციისა და პროფკომის პრეზიდიუმის 2002 წლის 22 ოქტომბრის ¹148/9-55 გადაწყვეტილების შესაბამისად, განაწილებული ბინის სანაცვლოდ ა. გ-ძეს მოპასუხისაგან უნდა მისცემოდა კომპენსაცია 1 კვ.მ. ფართზე 150 აშშ დოლარის ოდენობით, ვინაიდან საცხოვრებელი კორპუსი ვერ აშენდა სს ,,სა.-ში” შექმნილი ფინანსური მდგომარეობის გამო.

სს ,,სა.-ს” ადმინისტრაციისა და პროფკომის პრეზიდიუმის 2002 წლის 22 ოქტომბრის ¹148/9-55 გადაწყვეტილების დანართის შესაბამისად, ა. გ-ძეს გამოეყო, ქ.თბილისში, ... ¹29/2-ში მდებარე ოროთახიანი ბინა _ ფართით 101,59კვ.მ.

სახაზინო საწარმო სახელმწიფო კომპანია „სა.-ს“ უფლებამონაცვლეს წარმოადგენს სს „სა.“, რომლის უფლებამონაცვლეს წარმოადგენს სს „თ. ნ. კ.“, ხოლო ამ უკანასკნელის უფლებამონაცვლეს _ შპს „ს.“;

სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვინაიდან სს ნავთობის ეროვნული კომპანიის “სა.-ს” ადმინისტრაციისა და პროფკომის პრეზიდიუმი, თავისი 2002 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, რომელიც ეყრდნობოდა ს/გ “სა.-ს” 1987 წლის 3 სექტემბრის ¹84/22-1 გადაწყვეტილებას, მიზნად ისახავდა თავისი თანამშრომლების სოციალური პირობების გაუმჯობესებას, კერძოდ ბინით უზრუნველყოფას, შესაბამისად, საკომპენსაციო თანხა ემსახურებოდა არა გადაწყვეტილების აღუსრულებლობით მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას, არამედ თანხის იმ ოდენობით გადახდას, რომლითაც მხარეები შესძლებდნენ საკუთარი თავის იმავე საბინაო პირობებით უზრუნველყოფას, რისი უფლებაც მათ ს/გ “სა.-ს” 1987 წლის 3 სექტემბრის ¹84/22-1 გადაწყვეტილებით ჰქონდათ.

სასამართლომ დადგენილად ჩათვალა, რომ სს “სა.-ს” ადმინისტრაციისა და პროფკომის პრეზიდიუმის 2002 წლის 22 ოქტომბრის ¹148/9-55 გადაწყვეტილებით გათვალისწინებული 1 კვ.მ-ზე 150 აშშ დოლარი წარმოადგენდა იმ თანხას, რომლითაც “სა.-ს” თანამშრომლები 2002 წლისათვის თავიანთ ... გამზირზე მდებარე ბინაში მათი კუთვნილი წილის შესაბამისი საბინაო პირობებით უზრუნველყოფდნენ, შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნული თანხა ცვალებადი იყო ბაზარზე მსგავსი პირობების საცხოვრებელი ფართის საბაზრო ღირებულების ცვლილებების შესაბამისად.

ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ ჩატარებული ექსპერტიზის 2009 წლის 13 ივლისის ¹1259/19 დასკვნის საფუძველზე, სასამართლომ სარწმუნოდ მიიჩნია, რომ ქ.თბილისში, ... გამზირის ¹30ბ-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლში 1 კვ.მ-ის საბაზრო ღირებულება საორიენტაციოდ შეადგენდა 750 აშშ დოლარს, რის საწინააღმდეგოდაც მოპასუხე მხარეს რაიმე მტკიცებულება არ წარმოუდგენია.

მოპასუხის მითითება იმასთან დაკავშირებით, რომ შპს “ს.-ს” მოსარჩელე ა. გ-ძის წინაშე არანაირი ვალდებულება არ უკისრია, სასამართლომ არ გაიზიარა, ვინაიდან დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს “ს.” წარმოადგენდა საწარმო გაერთიანება “სა.-ს” უფლებამონაცვლეს და, შესაბამისად, გადაცემული ჰქონდა მისი სამართლებრივი წინამორბედის ყველა უფლება-მოვალეობები.

მოპასუხის მითითება იმასთან დაკავშირებით, რომ შპს ,,ს.-ს” მოსარჩელე ა. გ-ძის წინაშე საკომპენსაციო თანხის გადახდის ვალდებულება არ გააჩნდა, რადგანაც 2002 წლის გადაწყვეტილებაზე დართულ სიაში ა. გ-ძე მოხსენებული არ იყო, სასამართლომ არ გაიზიარა, ვინაიდან ა. გ-ძის შრომის წიგნაკისა და 1991 წლიდან 1995 წლამდე სს “სა.-ს” კადრების ინსპექტორის თანამდებობაზე მომუშავე მოწმის ჩვენებაზე დაყრდნობით, დადგენილად მიიჩნია, რომ ა. გ-ძე და ა. გ-ძე ერთი და იგივე პიროვნება იყო.

ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებითა და სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 317-ე მუხლის შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო ურთიერთობა შეეხებოდა სს “სა.-ს” ადმინისტრაციისა და პროფკომის პრეზიდიუმის 2002 წლის 22 ოქტომბრის ¹148/9-55 გადაწყვეტილებით ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობას, ვინაიდან ადგილი ჰქონდა ვალის არსებობის აღიარებას, დავა სწორედ ამ ურთიერთობიდან გამომდინარეობდა და, შესაბამისად, მხარეთა შორის არსებობდა ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობა.

სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, იმის გათვალისწინებით, რომ სს “სა.-ს” ადმინისტრაციისა და პროფკომის პრეზიდიუმის 22.10.2002წ. ¹148\9-55 გადაწყვეტილებით მოხდა ვალის აღიარება, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო გადაწყვეტილება წარმოადგენდა საწარმოს ხელმძღვანელობითი და წარმომადგენლობითი უფლებამოსილებით აღჭურვილი პირის _ გენერალური დირექტორის მიერ საწარმოს პროფკავშირთან ერთად საწარმოს სახელით მიღებულ გადაწყვეტილებას, რომლითაც საწარმომ გამოხატა ნება და იკისრა გარკვეული ვალდებულება მესამე პირების, მოცემულ შემთხვევაში _ ა. გ-ძის წინაშე და, შესაბამისად, აღნიშნული დოკუმენტი ვერ ჩაითვლებოდა საწარმოს შიდასაზოგადოებრივ ურთიერთობებში გამოსაყენებლ დოკუმენტად.

სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა შპს “ს.-ს” მოსაზრება სარჩელის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით და აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მოთხოვნის ხანდაზმულობა ვერ დგინდებოდა სამოქალაქო კოდექსის 129-146-ე მუხლების კონტექსტში, ვინაიდან ადგილი არ ჰქონია უფლების დარღვევას. სასამართლომ მიუთითა, რომ ა. გ-ძეს მოთხოვნის უფლება წარმოეშვა სს “სა.-ს” მიერ ვალის აღიარების შედეგად, რომლის შესრულებისათვის ვადა განსაზღვრული არ ყოფილა, ამდენად, ზემოთ მითითებული გარემოებების მიხედვით, სამოქალაქო კოდექსის 130-ე და 365-ე მუხლების შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა არ იყო გასული.

სამოქალაქო კოდექსის 92-ე მუხლის შესაბამისად, სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის მითითება მასზედ, რომ თუ სს ნავთობის ეროვნული კომპანიის “სა.-ს” ადმინისტრაციისა და პროფკომის პრეზიდიუმის 2002 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილება ვალის აღიარებად განიხილებოდა, არსებობდა მისი, როგორც ნებაზე დამოკიდებული გარიგების, ბათილობის საფუძვლები, ვინაიდან სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში მითითებული მუხლით გათვალისწინებულ პირობას ადგილი არ ჰქონია.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ა. გ-ძის სარჩელი შპს “ს.-სათვის” 76192,5 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრების თაობაზე სასამართლომ საფუძვლიანად მიიჩნია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 22 იანვრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს ,,ს.-მა”, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 28 აპრილის განჩნებით შპს “ს.-ს” სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და სააპელაციო საჩივართან დაკავშირებით დამატებით აღნიშნა, რომ უსაფუძვლო იყო აპელანტის მითითება დაკისრებული თანხის ოდენობასთან მიმართებაში, ვინაიდან პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარმოდგენილი სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2009 წლის 13 ივლისის ¹1259/19 ექსპერტიზის დასკვნა საცხოვრებელი ბინის ფართის საშუალო საბაზრო ღირებულების გაანგარიშების თაობაზე, სს “ს.-ს” სადავოდ არ გაუხდია და არც რაიმე საპირისპირო მტკიცებულება საბაზრო ფასებთან დაკავშირებით არ წარმოუდგენია.

აპელანტის მოსაზრება მასზედ, რომ ა. გ-ძე და ა. გ-ძე არ იყო ერთი და იგივე პიროვნება, სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა, ვინაიდან განმარტა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში ა. გ-ძის შრომის წიგნაკისა და 1991 წლიდან 1995 წლამდე სს “სა.-ს” კადრების ინსპექტორის თანამდებობაზე მომუშავე მოწმის ჩვენების საფუძველზე, აღნიშნული გარემოება დადგენილი იყო. ამ გარემოების გასაქარწყლებლად აპელანტს რაიმე მტკიცებულება არ წარმოუდგენია.

სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა აპელანტის მითითება იმასთან დაკავშირებით, რომ სს ნავთობის ეროვნული კომპანიის ,,სა.-ს” ადმინისტრაციისა და პროფკომის პრეზიდიუმის 2002 წლის 22 ოქტომბრის ¹148/9-55 გადაწყვეტილება არ წარმოადგენდა ვალის აღიარებას.

სს ,,ს.-ს” აპელირება მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით, სამოქალაქო კოდექსის 130-ე და 365-ე მუხლების შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 28 აპრილის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს ,,ს.-მა”, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

სასამართლოს პოზიცია იმის შესახებ, რომ სს ნავთობის ეროვნული კომპანია “სა.-ს” ადმინისტრაციისა და პროფკომის პრეზიდიუმის 2002 წლის 22 ოქტომბრის ¹148/9-55 გადაწყვეტილება კომპანიის მხრიდან ვალის აღიარებას წარმოადგენდა, კასატორის განმარტებით, არასწორი იყო, ვინაიდან დოკუმენტი, რომელშიც ნებაა გამოხატული, მხოლოდ გამგზავნის ნებით უნდა აღმოჩნდეს მეორე მხარის ხელში, რათა ნების გამოვლენა ნამდვილი იყოს. მოცემულ შემთხვევაში კი, სასამართლოს არ დაუდგენია ფაქტობრივი გარემოება იმასთან დაკავშირებით, მოხდა თუ არა მათი ნებით აღნიშნული გადაწყვეტილებების მოსარჩელისადმი გადაცემა ან გაგზავნა.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ უმართებულოდ არ გაიზიარა მათი პოზიცია სარჩელის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით, ვინაიდან მოცმულ შემთხვევაში 2002 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილება თუ გარიგებად ჩაითვლება და შესაბამისად, ვალდებულების წარმოშობის საფუძვლად, მაშინ მასში ცალსახად არის აღნიშნული, რომ კომპენსაციის გადახდა ნაწილ-ნაწილ უნდა მომხდარიყო, შესაბამისად, სახეზე არ იყო სამოქალაქო კოდექსის 365-ე მუხლის ამოქმედების წინაპირობები, ვინაიდან გადაწყვეტილებაში მითითებული გარემოება კომპანიის განკარგულებაში დარჩენილი მოგების ხარჯზე კომპენსაციის ნაწილ-ნაწილ გადახდის თაობაზე, თავისთავად გულისხმობდა, რომ კომპენსაციის გადახდა უნდა დაწყებულიყო არაუგვიანეს მომდევნო წლისა, რაც ცალსახად მიუთითებს სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 03 აგვისტოს განჩინებით შპს “ს.-ს” საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს “ს.-ს” საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს “ს.-ს” საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 48-ე მუხლის საფუძველზე, კასატორს გადავადებული ჰქონდა სახელმწიფო ბაჟის _ 3809,60 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე. ამასთან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, მითითებული მუხლების გათვალისწინებით, კასატორს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის _ 3809,60 აშშ დოლარის 30%-ის _ 1142,88 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნული ლარის გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს “ს.-ს” საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. კასატორ შპს “ს.-ს” სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის - 1142,88 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნული ლარის გადახდა.

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.