ას-755-706-10 13 ოქტომბერი, 2010 წელი
თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ვ. როინიშვილი, თ. თოდრია
საქმის განხილვის ფორმა_ ზეპირი განხილვის გარეშე
კასატორი _ ა. რ-ძე (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე _ ჯ. ნ-ძე (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 3 მაისის გადაწყვეტილება
კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის დაბრუნება სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად
დავის საგანი _ თანხის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილებით მოსარჩელე ჯ. ნ-ძის სარჩელი თანხის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელი სადგომის საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.
აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ჯ. ნ-ძემ, რომელმაც მისი გაუქმება და სააპელაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 3 მაისის გადაწყვეტილებით ჯ. ნ-ძის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილება შეიცვალა, ხოლო ახალი გაადწყვეტილებით ჯ. ნ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, კერძოდ, ა. რ-ძისათვის 3500 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ, .ჯ. ნ-ძე ცნობილ იქნა თბილისში, ... შესახვევ ¹3-ში არსებული ა. რ-ძის სახელზე რიცხული სახცოვრებელი სადგომის _ 17,68 მ2 ოთახის, ეზოში არსებული 9,03 მ2 სან.კვანძის, 6,51 მ2 სარდაფის მესაკუთრედ,
პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
ა. ა-ოვასა (მესაკუთრე) და ჯ. ნ-ძეს შორის 1967 წლის 30 ნოემბერს დაიდო წერილობითი გარიგება, შემდეგი შინარსით: ,, სახლის მეპატრონე ა. ი. ა-ოვა ჯ. შ.-ს ძე ნ-ძეს საცხოვრებლად აძლევს დამქირავებლის პირობაზე ერთ ოთახს 16 მ2 ფართით 4 წლის ვადით ... შესახვევი სახლი ¹3-ში (რომელშიც ამ დრომდე ცხოვრობდა მისი დეიდა ნ. გ. ბ-შვილი _ მისი ნებართვითა და თანხმობით, სხვა საცხოვრებელ ადგილას გადასვლასთან დაკავშირებით) დამატებითი კეთილმოწყობისა და მიშენების გარეშე.” ამავე ხელშეკრულების მე-2 პუნქტის შესაბამისად, ჯ. ნ-ძე ვალდებული იყო, ა-ოვასთვის გადაეხადა ყოველთვიური ქირა 2.50 მანეთის ოდენობით. ხელშეკრულების მე-3 პუნქტის შესაბამისად, მოსარჩელე ვალდებული იყო, თავად ჩაეტარებინა ყველა სარემონტო სამუშაო, ხოლო მესაკუთრის ნებართვის გარეშე უფლება არ ჰქონდა, ეწარმოებინა სარეკონტრუქციო (მიშენება, გადაკეთება) სამუშაოები.
ხელშეკრულების მე-4 პუნქტი ითვალისწინებდა მოსარჩელის ვალდებულებას, 4 წლის შემდეგ გაეთავისუფლებინა მის განკარგულებაში მყოფი ოთახი, ხოლო მესაკუთრე მას გადასცემდა 700 მანეთის კომპენსაციას. ამავე ხელშეკრულების მე-7 პუნქტი ნ-ძეს აძლევდა უფლებას, უმაღლეს სასწავლებელში ჩაბარების შემთხვევაში ეცხოვრა დაკავებულ ბინაში, მაგრამ არაუმეტეს 7 წლისა.
მხარეთა შორის სადავო არ გამხდარა ის ფაქტი, რომ მოსარჩელე ზემოაღნიშნული გარიგების დადების შემდეგ რეგისტრირებული იყო სადავო სადგომში, რის ვალდებულებასაც თავად ხელწერილის მე-5 პუნქტი შეიცავს.
ასევე დადგენილია, რომ მოსარჩელე რეგისტრირებული იყო დამოუკიდებელ აბონენტად და იხდიდა კომუნალურ გადასახადებს. აღნიშნული დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი 1975-1985, 2007-2008 წლების ელენერგიის გადახდის ქვითრებით.
ჯ. ნ-ძე 1985 წლიდან რეგისტრირებულია სხვა მისამართზე;
სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ მხარეთა შორის სადავოა ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის მიღების მომენტისათვის, ანუ 1998 წლისთვის მოსარჩელის მიერ სადგომის ფლობის ფაქტობრივი გარემოება. აღნიშნულთან დაკავშირებით, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 166-ე მუხლზე დაყრდნობით, პალატამ მიიჩნია, რომ ჯ. ნ-ძე 1967 წლიდან დღემდე, მათ შორის 1998 წლისათვისაც, უწყვეტად ფლობდა სადავო სადგომს.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ დანიშნული ¹10011/04/18/19 ექსპერტიზის დასკვნით დგინდება, რომ მოსარჩელის მიერ დაკავებული საცხოვრებელ ოთახის ფართია 17,68 მ2, ეზოში არსებული სან.კვანძი _ 9,03 მ2, სარდაფი _ 6,51 მ2, ხოლო, დაკავებული სადგომის საერთო ღირებულება შეადგენს 8200 (6200+1800+200) აშშ დოლარს.
პალატამ განმარტა, რომ მოცემულ დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა ქირავნობის ხელშეკრულებისა და საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების გამიჯვნას, მართალია, მოცემულ შემთხვევაში, მსგავსად ქირავნობის ურთიერთობისა მოსარჩელე მოპასუხეს 2,50 მანეთს ყოველთვიურ უხდიდა, მაგრამ, პალატის აზრით, აღნიშნული გარემოება თავისთავად არ უთითებდა ქირავნობით ურთიერთობაზე.
პალატამ განმარტა, რომ ხელშეკრულების დადების მომენტში მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, ქირავნობის ხელშეკრულება არ შეიძლებოდა დადებულიყო 10 წელზე მეტი ვადით. საქმეში წარმოდგენილი ხელწერილი მოსარჩელეს უფლებას აძლევდა, ეცხოვრა სადავო ბინაში 7 წლით, მაგრამ, დადგენილია, რომ მხარეთა შორის სავარაუდო ქირავნობის ხელშეკრულებამ გადააჭარბა 10 წელიწადს. ამასთან, პალატამ მიუთითა, რომ მესაკუთრე ა-ოვას არ გააჩნდა 1977 წლის შემდგომ პერიოდში მოსარჩელესთან წერილობით გაფორმებული ქირავნობის ხელშეკრულება. შესაბამისად, პალატამ დაასკვნა, რომ, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ მოდავე პირები ქირავნობით ურთიერთობაში იმყოფებოდნენ, მათ შორის აღნიშნული ურთიერთობა შეწყდა ყველაზე გვიან, 1977 წელს და მხარეთა შორის წარმოიშვა საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის ურთიერთობა.
გარდა აღნიშნულისა, პალატამ განმარტა, ის გარემოება, რომ ნ-ძესა და ა-ოვას შორის არსებობდა ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ” კანონით განსაზღვრული მესაკუთრისა და მოსარგებლის ურთიერთობა, გამომდინარეობდა 1967 წლის 30 ნოემბრის ხელშეკრულების მე-4 პუნქტიდან, რომელიც მესაკუთრეს ავალდებულებდა, მოსარგებლისთვის 700 მანეთის კომპენსაციის გაცემას და მხოლოდ აღნიშნულის შემდეგ გადავიდოდა დაკავებული ფართი მესაკუთრის განკარგულებაში.
აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ა. რ-ძემ.
კასატორის აზრით, სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია დადგენილად, რომ, ვინაიდან აპელანტი ნივთს ფლობდა 1967 წლიდან დღემდე, ის ნივთს ფლობდა 1998 წელსაც.
კასატორის განცხადებით, სააპელაციო სასამართლო დაეყრდნო აპელანტის მიერ წარმოდგენილ კომუნალური გადასახადების გადახდის ქვითრებს, რასთან დაკავშირებითაც ა. რ-ძემ მიუთითა, რომ 2007-2008 წლის ქვითრები, არის მხოლოდ გარკვეული ფორმის ბლანკები, რომლითაც არ დასტურდება მათში მითითებული გადასახადების გადახდა და არც საქმეშია რაიმე სახის მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა მათ რეალურ გადახდას. ამდენად, კასატორის აზრით, სააპელაციო სასამართლოს მტკიცება, რომ 2007-2008 წლებში აპელანტი იხდიდა კომუნალურ გადასახადებს, მოკლებულია ყოველგვარ საფუძველს. ამასთან, მისი აზრით 2009 წლის 13 ნოემბრის სხდომის ოქმში აპელანტი პირდაპირ ადასტურებს, რომ 1998 ან 1999 წლების კომუნალური გადასახადების გადახდის მტკიცებულებები მას არ გააჩნია.
კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა მხარეთა შორის 1967 წლის 30 ნოემბერს მიღებულ ხელშეკრულებას, როდესაც ის მიიჩნია ნასყიდობის ხელშეკრულებად. ა. რ-ძე მიიჩნევს, რომ ხელშეკრულების მე-4 პუნქტში პირდაპირ არის მითითებული, რომ 4 წლის შემდეგ ჯ.ნ-ძე ვალდებულია გაათავისუფლოს ხელშეკრულებაში მითითებული ოთახი და გადასცეს მესაკუთრეს. შესაბამისად, კასატორი დაუსაბუთებლად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელის მიერ მოპასუხისათვის 2,50 მანეთის ყოველთვიური გადახდა არ მიუთითებდა ქირავნობის ურთიერთობის არსებობაზე.
ა. რ-ძის განცხადებით, მოსარჩელემ 2009 წლის 14 მაისს მიმდინარე სასამართლო პროცესის დროს განმარტა, რომ ჯ.ნ-ძემ ა.-ოვას გადაუხადა 700 მანეთი. კასატორის აზრით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ არ იქნა გამოკვლეული აღნიშნული გარემოება, ვინაიდან, იმ შემთხვევაში, თუ ჯ.ნ-ძე ვალდებული იყო უძრავი ნივთის ნასყიდობიდან გამომდინარე გადაეხადა 700 მანეთი, მას, უნდა მოეთხოვა მესაკუთრისაგან ვალდებულების შესრულების დამადასტურებელი დოკუმენტი.
გარდა ამისა, კასატორის აზრით, სასამართლომ არ გამოიკვლია გარემოებები, რაც შეეხებოდა სადავო ხელშეკრულებაში მითითებულ 750 მანეთს.
აღნიშნულთან დაკავშირებით, ა. რ-ძემ საკასაციო საჩივარში განმარტა, რომ მითითებული თანხა წარმოადგენდა კომპენსაციას იმ კაპიტალური სამუშაოებისა, რომლებიც შესაძლებელი იყო, განხორციელებულიყო ხელშეკრულების შესაბამისად, რისთვისაც თანხა წინასწარ უნდა დათვლილიყო და თუ ჯ.ნ-ძე შეასრულებდა აღნიშნულ სამუშაოებს, ა.ა-ოვა ქირავნობის დასრულების შემდეგ დაუბრუნებდა მას ამ თანხას. მითითებული სამუშაოების შესრულების გარეშე კი, ბინაში ცხოვრება შეუძლებელი იყო, რაც, მისი აზრით, ადასტურებს ქირავნობის ურთიერთობის არსებობას.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე კასატორმა მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის დაბრუნება სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ა. რ-ძის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძველით.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას ა. რ-ძის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს ა. რ-ძის უნდა დაუბრუნდეს ი. ც-ელის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 256 ლარის 70% - 179,2 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე,401 მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
ა. რ-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
კასატორს ა. დაუბრუნდეს ი. ც-ელის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 256 ლარის 70% - 179,2 ლარი, თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების ¹200122900 (სახელმწიფო ხაზინა ბანკის კოდი _ ¹220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ ¹300773150, დანიშნულება _ სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე);
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
