ას-758-709-2010 25 ოქტომბერი, 2010 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პ. ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ნ. კვანტალიანი, ლ. ლაზარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს “...”

მოწინააღმდეგე მხარე – ფ. ნ-ძე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 16 მარტის განჩინება

დავის საგანი _ თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 9 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ფ. ნ-ძის სარჩელი მოპასუხე შპს “...” მიმართ თანხის დაკისრების თაობაზე დაკმაყოფილდა, შპს „...“ ფ. ნ-ძის სასარგებლოდ დაეკისრა 75000 აშშ დოლარის გადახდა; მასვე, ფ. ნ-ძის სასარგებლოდ, დაეკისრა მოსარჩელის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 1875 ლარისა და ექსპერტიზის ჩატარებისთვის გაწეული ხარჯის _ 400 ლარის გადახდა.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

შპს „...“ 1994 წლის 31 მარტის საგარანტიო წერილით აიღო ვალდებულება, ქ.თბილისში, ... ქუჩის ¹84-ში მრავალბინიანი რკინიგზის საუწყებო სახლის ასაშენებლად აღებული საცხოვრებელი სახლის სანაცვლოდ, ზ. ნ-ძის 4 სულიანი ოჯახისთვის გადაეცა ოთხოთახიანი ბინა 54.5 კვ.მ. ¹1 ბლოკი, მეორე სადარბაზო ბ.¹31.

ზ. ნ-ძე გარდაიცვალა 2002 წლის 10 მარტს. 2009 წლის 30 აპრილს მოსარჩელე ფ. ნ-ძემ, როგორც პირველი რიგის მემკვიდრემ, საკუთრებაში მიიღო ზ. ნ-ძის ქონება.

საგარანტიო წერილში მითითებული მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა არ დასრულებულა, მშენებლობა მრავალი წელია შეჩერებულია.

სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელემ ნგრევის ზონაში მოყოლილი მისი კუთვნილი საცხოვრებელი სახლი არ გაანთავისუფლა. სასამართლომ მიუთითა შპს „...“ მიერ საქმეზე მტკიცებულების სახით წარმოდგენილი შპს „ი.-ს“ დასკვნაზე, სადაც მითითებულია, რომ ქ.თბილისში, ... ქ.¹84-ში განთავსებულია რკინიგზის საუწყებო ასაშენებელი სახლის დაუმთავრებელი კარკასი და დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ საგარანტიო წერილით ნაკისრი ვალდებულება შეასრულა და გაათავისუფლა ნგრევაში მოყოლილი მისი კუთვნილი საცხოვრებელი ფართი.

შპს “...” მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ საქმეში წარმოდგენილი არცერთი დოკუმენტით არ დასტურდებოდა მოსარჩელის საკუთრების უფლება სადაო სახლის მშენებლობის დაწყებამდე არსებულ სახლზე, სასამართლომ არ გაიზიარა და განმარტა, რომ საგარანტიო წერილით შპს “...” ნამდვილი ნების გამოვლენით იკისრა ვალდებულება საცხოვრებელი ფართების გადაცემის თაობაზე და, შესაბამისად, მოპასუხის მიერ ზემოხსენებული მტკიცებულების _ მოსარჩელის საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის წარმოდგენა გარიგების დადებისას აუცილებლობას არ წარმოადგენდა.

მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნის საფუძველზე, სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ ქ.თბილისში, დიდუბის რაიონში, წერეთლის გამზირისა და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე ჩეხური პროექტის მრავალსართულიან კორპუსში მდებარე ოთხოთახიანი ბინის ღირებულება 2009 წლის ოქტომბრის თვის მდგომარეობით შეადგენდა 75000 აშშ დოლარს.

სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 317-ე მუხლის შესაბამისად, სასამართლომ ჩათვალა, რომ შპს “...” მიერ 1994 წლის 31 მარტს გაცემული საგარანტიო წერილით მხარეებს წარმოეშვათ გარკვეული უფლებები და ვალდებულებები. სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოდავე მხარეებს შორის არსებული გარიგება არ წარმოადგენდა სამოქალაქო კოდექსის 368-ე მუხლით გათვალისწინებულ პირობით გარიგებას, ვინაიდან მხარეთა შორის შეთანხმებული გარიგება რაიმე პირობის დადგომას არ უკავშირდებოდა და შპს “...” ვალდებულება _ საცხოვრებელი სახლის აშენება, სამომავლო და უცნობ პირობად ვერ მიიჩნეოდა.

მოპასუხის მოსაზრება მასზედ, რომ სარჩელი უსაფუძვლო იყო, ვინაიდან საგარანტიო წერილში არ იყო მითითებული ვალდებულების შესრულების დრო და საცხოვრებელი ფართის მოწინააღმდეგე მხარისათვის საკუთრების უფლებით გადაცემა, სამოქალაქო კოდექსის 365-ე მუხლის შესაბამისად, სასამართლომ არ გაიზიარა.

ვინაიდან მოპასუხე შპს „...“ არ შეასრულა 1994 წლის 31 მარტის საგარანტიო წერილით ნაკისრი ვალდებულებები, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლის მეორე ნაწილის “ა” ქვეპუნქტისა და 352-ე მუხლის მეორე ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის შესაბამისად, სარჩელი საფუძვლიანი იყო და უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „...“, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით ფ. ნ-ძის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 16 მარტის გადაწყვეტილებით შპს „...“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და ამ გარემოებების მიმართ მის მიერ გაკეთებული სამართლებრივი დასკვნები და შეფასებები და აღნიშნა, რომ შპს „...“ მიერ 1994 წლის 31 მარტს გაცემული საგარანტიო წერილი არ შეიცავდა შპს “საქრთველოს რკინიგზის” მხრიდან ნაკისრი ვალდებულების შესრულებისათვის რაიმე პირობას, ანუ შპს “...” მიერ ფ. ნ-ძისათვის და მისი ოჯახისათვის ახლადაშენებულ საცხოვრებელ სახლში ბინის გადაცემის შესახებ ვალდებულების შესრულება დამოკიდებული არ ყოფილა რაიმე პირობაზე და ასეთი პირობა არც მოპასუხის მხრიდან გამოვლენილი ნების საფუძველზე შედგენილ საგარანტიო წერილში არ ყოფილა დათქმული. შესაბამისად, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა მასზედ, რომ მოდავე მხარეებს შორის არსებული გარიგება სამოქალაქო კოდექსის 368-ე მუხლით გათვალისწინებული პირობის დადგომას არ უკავშირდებოდა და შპს „...“ ვალდებულება _ საცხოვრებელი სახლის აშენება სამომავლო და უცნობ პირობად ვერ მიიჩნეოდა, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია.

აპელანტის პოზიცია მასზედ, რომ საქმეში არ მოიპოვებოდა სადავო სახლის მშენებლობის დაწყებამდე არსებულ სახლზე ფ. ნ-ძის საკუთრების უფლების დამადასტურებელი მტკიცებულება და, შესაბამისად, შპს “...” არ გააჩნდა მოსარჩელისათვის ბინის საკუთრებაში გადაცემის ვალდებულება, სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა და აღნიშნა, რომ შპს “...” საგარანტიო წერილის გაცემისას ბინის გამოყოფის შესახებ ნება გამოავლინა სწორედ ფ. ნ-ძის მამკვიდრებლის მიმართ, რომელიც თავის მხრივ უფლებამოსილი იყო მისი და მისი ოჯახის მიერ დაკავებულ საცხოვრებელ ფართზე, რომლის განთავისუფლების შემდეგაც მითითებულ მისამართზე არსებული შენობა, საგარანტიო წერილით გათვალისწინებული პირობების შესაბამისად, დაანგრია შპს “...”. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა მასზედ, რომ მოსარჩელის საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის წარმოდგენა გარიგების დადებისას აუცილებლობას არ წარმოადგენდა.

სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების პირობებში, მხარეთა შორის დავის გადასაწყვეტად სწორად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 352-ე და 405-ე მუხლებზე, ვინაიდან მოწინაამდეგე მხარის მიერ წლების განმავლობაში არ სრულდებოდა ნაკისრი ვალდებულება. ასეთ შემთხვევაში კი მოწინააღმდეგე მხარეს სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, დამატებითი ვადის დაწესების გარეშე შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე და სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, მოითხოვოს ფულადი ანაზღაურება, რადგან გამორიცხულია მოსარჩელის კუთვნილი დანგრეული ბინის დაბრუნება.

საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე, სააპელაციო სასამართლომ ასევე გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება მასზედ, რომ შპს “...” ფ. ნ-ძის სასარგებლოდ უნდა დაკისრებოდა 75000 აშშ დოლარი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 16 მარტის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „...“, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის მოსაზრებით, 1994 წლის 31 მარტის საგარანტიო წერილი თავისი ბუნებით წარმოადგენს სამოქალაქო კოდექსის 368-ე მუხლით გათვალისწინებულ პირობით გარიგებას, ვინაიდან კონკრეტულ შემთხვევაში, სამომავლო პირობაა რკინიგზის საუწყებო სახლის აშენება და მხოლოდ მას შემდეგ, რაც დამთავრდება საუწყებო სახლის მშენებლობა, მოსარჩელეს წარმოეშობა მოთხოვნის უფლება შპს “...” მიმართ საგარანტიო წერილით ნაკისრი ვალდებულების შესრულებაზე. საგარანტიო წერილში არ არის მითითებული ვალდებულების შესრულების დრო, თუ როდის დასრულდება საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა და შესაბამისად, ვალდებულების შესრულების ვადა, ვინაიდან მოსარჩელის ბინით დაკმაყოფილება დამოკიდებული იყო შპს “...” მიერ საუწყებო სახლის აშენებაზე. აქედან გამომდინარე, კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლად არ უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, ვინაიდან შპს “...” ვალდებულება არ წარმოშობია ხელშეკრულების შესრულებაზე საგარანტიო წერილის გაცემისთანავე და მოსარჩელის ბინით დაკმაყოფილება დამოკიდებული იყო შპს “...” მიერ საუწყებო სახლის აშენებაზე.

კასატორის მოსაზრებით, მითითებულ საგარანტიო წერილში არსად არ არის აღნიშნული, რომ საცხოვრებელი ფართი მოქალაქეებს გამოეყოფოდათ საკუთრების უფლებით, არამედ ნათლადაა მითითებული, რომ მოსარჩელეს, რკინიგზის საუწყებო სახლში სარგებლობის უფლებით გამოეყოფოდა საგარანტიო წერილით გათვალისწინებული საცხოვრებელი სახლი. ამასთან, კასატორის განმარტებით, საქმეში არ მოიპოვება რკინიგზის საუწყებო სახლის მშენებლობის დაწყებამდე არსებულ სახლზე მოსარჩელეთა საკუთრების დამადასტურებელი მტკიცებულება. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, დაუსაბუთებელია, რაც მისი გაუქმების საფუძველს წარმოადგენს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 04 აგვისტოს განჩინებით შპს “...” საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს “...” საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს “...” საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 6914,63 ლარის 70% _ 4840.24 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს “...” საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. შპს “...” დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 6914,63 ლარის 70% _ 4840,24 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.