ას-759-1085-07 2 ნოემბერი, 2010 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ლ. ლაზარაშვილი, პ. ქათამაძე

სხდომის მდივანი _ ლ.სანიკიძე

კასატორები _ ხ. კ-ია, ა. უ-ძე

წარმომადგენელი _ ვ.ლ-ია

მოწინააღმდეგე მხარე _ გ. დ-ძე

წარმომადგენელი _ თ.ი-ძე

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 12 ივლისის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, წილის გამოყოფა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ა. უ-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში გ. დ-ძის, ნოტარიუს ნ. ა-ძისა და თ. ჯ-ელის მიმართ ერთი პირის საწარმო “შ.-სა” და გ.დ-ძეს შორის 1996 წლის 12 სექტემბერს დადებული ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის, შენობა-ნაგებობის აღებისა და საერთო სარგებლობის მიწის თავისუფალ მდგომარეობაში ჩაბარების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: 1996 წლიდან მოსარჩელე ცხოვრობდა ქ.ბათუმში, ... ქ.¹16-ში მდებარე ხ. კ-იას კუთვნილ სახლში, 1999 წელს კი, აღნიშნული სახლთმფლობელობა სადავო მიწის ფართთან ერთად ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე შეიძინა საკუთრების უფლებით. ბინის შეძენის დროისათვის სახლის შესასვლელ ეზოში იდგა ერთსართულიანი სავაჭრო ნაგებობა, რომელიც, სახლის ყოფილი მესაკუთრე ხ. კ-იას განცხადებით, აიგო კოოპერატივ „შ.-ს“ მიერ ხ.კ-იას მამის გ. კ-იას მიერ „შ.-სთვის“ იჯარით მიცემულ მიწის ფართში. აღნიშნული შენობით სარგებლობდა გ. დ-ძე, რომელსაც მოსარჩელე კოოპერატივ „შ.-ს“ წარმომადგენლად თვლიდა. ა.უ-ძემ უშედეგოდ სცადა ამ უკანასკნელთან მოლაპარაკება. 2004 წელს მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა, რომ კოოპერატივმა „შ.-მ“ 1996 წლის 12 სექტემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე მის საკუთრებაში არსებული მიწის ფართში არსებული შენობა გ. დ-ძეს გადასცა. ამ ხელშეკრულების მხარეები არიან, ერთი მხრივ, ერთი პირის საწარმო „შ.-ს“ მინდობილი პირი ზ. მ-ძე და, მეორე მხრივ, გ. დ-ძე. აღსანიშნავია, რომ ზ.მ-ძეს არ ჰქონდა უფლება, მონაწილეობა მიეღო გარიგების დადებაში და გამოსულიყო იურიდიული პირის წარმომადგენლად მისი ხელახლა რეგისტრაციაში გაუტარებლობის გამო. სადავო ხელშეკრულება დაიდო მესაკუთრე გ.კ-იას გარეშე. ამასთან, გ.კ-იასა და „შ.-ს“ შორის დადებულ ხელშეკრულებაში საკარმიდამო მიწის ნაკვეთში არსებული შენობის სხვა პირისათვის მიყიდვის უფლების თაობაზე მითითებული არ არის.

გ. დ-ძემ შეგებებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს ა. უ-ძის მიმართ სადავო მიწის ნაკვეთიდან 1/12 წილის გამოყოფის მოთხოვნით შემდეგი დასაბუთებით: 1996 წლის 12 სექტემბერს ნოტარიუსის მიერ დამოწმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე გ.დ-ძემ შეიძინა ... ქ.¹16-ში 910 კვ.მ საერთო საკუთრების ეზოში მდებარე სახლთმფლობელობის 1/2 წილი _ ერთსართულიანი ნაგებობა. მისთვის ცნობილი არ იყო „შ.-სა“ და კ-იას შორის არსებულ იჯარის ხელშეკრულების თაობაზე, რადგან საჯარო რეესტრის ჩანაწერებიდან გამომდინარე, სადავო ფართის მესაკუთრე იყო „შ.“. ამდენად, გ.დ-ძე კეთილსინდისიერი შემძენია. ამასთან, ხ. კ-იასათვის გ.დ-ძესა და „შ.-ს“ შორის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების თაობაზე ცნობილი იყო ნოტარიუსისაგან, მაგრამ ხ.კ-იას უპირატესი შესყიდვის უფლება არ გამოუყენებია.

დამოუკიდებელი მოთხოვნის მქონე მესამე პირმა ხ. კ-იამ ასევე მიმართა სასამართლოს სარჩელით თ.ჯ-ელის, გ.დ-ძისა და ნოტარიუს ნ.ა-ძის მიმართ ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ შემდეგი მოტივებით: ქ.ბათუმში, ... ქ.¹16-ში ხ.კ-იასა და მამამის გ. კ-იას საკუთრების უფლებით გააჩნდათ საცხოვრებელი ფართი, რომელიც ირიცხებოდა ჯერ მამის, ხოლო 1992 წელს მამის გარდაცვალების შემდეგ, მის სახელზე. 1999 წელს ხ.კ-იამ საცხოვრებელი ფართი მიჰყიდა ა. უ-ძეს.

1991 წელს გ. კ-იამ ხელშეკრულება დადო კოოპერატივ „შ.-თან“, რომლითაც კოოპერატივს კომერციული საქმიანობისათვის 10 წლის ვადით იჯარით გადაეცა მას სარგებლობაში არსებული 24 კვ.მ მიწის ნაკვეთი. სადავო საცხოვრებელ ფართს, ისევე, როგორც სახლთმფლობელობის სხვა მობინადრეებს, გააჩნია ურთიერთგამიჯნული, თავ-თავიანთ ბინებში ცალკე შესასვლელი მიწის ფართი. გ.კ-იამ იჯარით გასცა სწორედ თავისი საეზოვე ფართი, სადაც კოოპერატივმა ააშენა შენობა და გარკვეული დროის განმავლობაში იხდიდა საიჯარო ქირას, თუმცა შემდეგ ქირის გადახდა შეწყვიტა. მოგვიანებით ხ.კ-იამ შეიტყო, რომ 1996 წლის 12 სექტემბერს თ.ჯ-ელმა კოოპერატივის სახელით სავაჭრო შენობა მიჰყიდა გ. დ-ძეს, რაც უკანონოა, რადგან, გ. კ-იასთან დადებული შეთანხმების თანახმად, თ.ჯ-ელს საიჯარო ვადის გასვლის შემდეგ თავისი ნაგებობა უნდა აეღო ან მიეყიდა კ-იებისათვის. ამასთან, ხ.კ-იამ ა. უ-ძეს საცხოვრებელი ფართი იმ პირობით მიჰყიდა, რომ ეს უკანასკნელი შესყიდვის შედეგად მიიღებდა მიწის ნაკვეთს იმ მოცულობით, როგორც ეს იყო მამამისის მიერ თ.ჯ-ელის ფირმასთან ხელშეკრულების დადებამდე.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 7 აპრილის გადაწყვეტილებით ა. უ-ძეს, როგორც არასათანადო მოსარჩელეს, უარი ეთქვა მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე, ხ. კ-იას დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გ. დ-ძის შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა, გ.დ-ძეს გამოეყო ქ.ბათუმში, ... ქ¹16-ში საერთო სარგებლობის ეზოდან რეალურად 1/12 წილი 50 კვ.მ ოდენობით შესასვლელიდან მის საკუთრებაში არსებული ნაგებობის (ლიტერ “კ” სქემის მიხედვით) მარცხენა მხრიდან ღობემდე.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ა.უ-ძემ და ხ.კ-იამ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 12 ივლისის განჩინებით ა.უ-ძისა და ხ.კ-იას სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 1991 წლის 5 ოქტომბერს ხ. კ-იას მამამ _ გ. კ-იამ „შ.-ს“ დირექტორ თ. ჯ-ელს 10 წლის ვადით იჯარით გადასცა მის სარგებლობაში არსებული 24 კვ.მ მიწის ნაკვეთი. 1992 წელს გ. კ-ია გარდაიცვალა. 1999 წელს მისმა მემკვიდრე ხ. კ-იამ ა. უ-ძეს მიჰყიდა ქ.ბათუმში, ... ქ.¹16-ში მდებარე სახლთმფლობელობა. 1996 წლის 12 სექტემბერს „შ.-სა“ და გ. დ-ძეს შორის გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც ფირმა „შ.-მ“ გ. დ-ძეს მიჰყიდა ქ.ბათუმში, ... ქ.¹16-ში მდებარე სახლმფლობელობის 1/12. 1999 წლის 23 აპრილს გ. დ-ძე დაეთანხმა ხ. კ-იას, გაეყიდა თავისი წილი.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ ქ.ბათუმში, ... ქ.¹16-ში მდებარე სახლთმფლობელობის 1/12-ის მესაკუთრეს წარმოადგენდა რომ გ. დ-ძე და არა „შ.“ ხ.კ-იასათვის ცნობილი გახდა 1996 წელს, ხოლო სარჩელით დარღვეული უფლების აღსადგენად მან სასამართლოს მიმართა 2005 წელს. სასარჩელო მოთხოვნა ხანდაზმულია და მას გაშვებული აქვს სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული როგორც სამწლიანი, ასევე უძრავ ნივთებთან დაკავშირებული 6-წლიანი ხანდაზმულობის ვადა. სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლზე მითითებით, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ხ. კ-იასათვის ქ.ბათუმში, ... ქ.¹16-ში მდებარე სახლმფლობელობის 1/12 წილის გასხვისების შესახებ ცნობილი იყო ჯერ კიდევ მისი გასხვისების დროიდან, მას არანაირი პრეტენზია ამის შესახებ არ გამოუთქვამს და არც ხანდაზმულობის ვადის შეჩერების ან შეწყვეტის საფუძველზე არ მიუთითებია.

სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილით და ჩათვალა, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით ა. უ-ძის სარჩელი სწორად დაკმაყოფილდა, ვინაიდან მოცემულ დავაში იგი სათანადო მოსარჩელეს არ წარმოადგენს. პალატამ მიიჩნია, რომ ა. უ-ძის უფლებები „შ.-სა“ და გ. დ-ძეს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით არ დარღვეულა, რადგან აღნიშნული ხელშეკრულება გაფორმდა 1996 წელს, ხოლო ა. უ-ძემ ხ. კ-იასთან ნასყიდობის ხელშეკრულება გააფორმა 1999 წელს. ამდენად, გ. დ-ძის მიმართ მოთხოვნის უფლება გააჩნდა ხ. კ-იას, რომელმაც გაუშვა კანონით გათვალისწინებული ხანდაზმულობის ვადა, ხოლო ა. უ-ძე კი წარმოადგენს არასათანადო მოსარჩელეს.

პალატამ გ. დ-ძის შეგებებულ სარჩელი დასაბუთებულად მიიჩნია და ჩათვალა, რომ, სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლის თანახმად, იგი კეთილსინდისიერ შემძენს წარმოადგენს. 1996 წელს „შ.-სა“ და გ. დ-ძეს შორის გაფორმებულ ნასყიდობის ხელშეკრულებაზე დართული ცნობა-დახასიათებითა და ტექნიკური პასპორტით ქ.ბათუმში, ... ქ.¹16-ში არსებულ სახლმფლობელობაში 1/12 წილის მესაკუთრეს წარმოადგენდა „შ.“. საქმეში არსებული ექსპერტიზის დასკვნით პალატამ დაადგინა, რომ გ. დ-ძეს საერთო საკუთრებაში არსებული ეზოდან შესაძლებელია გამოყოს 50 კვ.მ მიწის ფართი. ამდენად, მისი მოთხოვნა საზიარო უფლების გაუქმებისა და წილის გამოყოფის შესახებ, სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლის თანახმად, საფუძვლიანია, ვინაიდან მას ხელი ეშლება თავისი საკუთრებით სარგებლობაში.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ა. უ-ძემ და ხ. კ-იამ გაასაჩივრეს საკასაციო წესით, მოითხოვეს მისი გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით მათი სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილება და გ. დ-ძის შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით: გასაჩივრებული განჩინება გამოტანილია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე, 89-ე, 90-ე და 91-ე მუხლების უხეში დარღვევით. მისი გაუქმების ერთ-ერთი აბსოლუტური საფუძველია ის გარემოება, რომ სასამართლომ გ. დ-ძეს გამოუყო სულ სხვა პირის _ თ. უ-ძის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი, სათანადოდ არ გამოიკვლია საქმის გარემოებები და, მიუხედავად ერთ-ერთი მხარის შუამდგომლობისა, თ. უ-ძე საქმეში მხარედ არ ჩააბა. სააპელაციო პალატამ არ გაითვალისწინა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ საქმის განხილვისას ერთ-ერთი სხდომა გადაიდო სადავო ქონების კიდევ ერთი მესაკუთრის _ თ. უ-ძის მესამე პირად საქმეში ჩაბმის მოტივით, თუმცა შემდეგ პროცესზე თ.უ-ძე არც მესამე პირად ჩაუბამს და არც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-78-ე მუხლების დაცვით საქმის განხილვაზე არ მიუწვევია.

სააპელაციო პალატამ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის მეოთხე ნაწილი, ვინაიდან არ მიუთითა იმ მტკიცებულებებზე, რომელსაც სასამართლოს სამართლებრივი დასკვნები დააფუძნა და კანონი, რომლითაც პალატამ სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმისას იხელმძღვანელა. სასამართლოს სათანადოდ არ გამოუკვლევია ა.უ-ძის მოთხოვნა მიუღებელი საიჯარო შემოსავლის ნაწილში და დაუსაბუთებელია პალატის მსჯელობა იჯარის ხელშეკრულების შეუსრულებლობით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის დაუკმაყოფილებლობის ნაწილში, ვინაიდან მიუღებელი შემოსავლის დასადასტურებლად საქმეში წარმოდგენილია მოპასუხე გ.დ-ძის ჩანაწერები ხ.კ-იასათვის გარკვეული დროის განმავლობაში საიჯარო ქირის გადახდის შესახებ. იჯარის თანხის გადახდის ფაქტი ასევე დაადასტურა საქმის განხილვისას დაკითხულმა ზ. მ-ძემ. სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გ. დ-ძისათვის საერთო (საზიარო) საკუთრების მიწის ნაკვეთიდან რეალურად ფართის გამოყოფა-გამიჯვნის შესახებ ეწინააღმდეგება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს რეკომენდაციებს. მოცემულ შემთხვევაზე უნდა გავრცელდეს “ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ” საქართველოს კანონი, რომლითაც თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის გაყოფა არ დაიშვება. აღნიშნული კანონი ვრცელდება ე.წ “იტალიურ სახლებზე”, რაც სასამართლომ არ გაითვალისწინა.

საკასაციო სასმართლოში საქმის განხილვისას კასატორებმა უარი განაცხადეს თ. უ-ძის საქმეში მესამე პირად ჩაბმის შესახებ საკასაციო პრეტენზიაზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ა. უ-ძისა და ხ. კ-იას საკასაციო საჩივრები ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 12 ივლისის განჩინება გ. დ-ძის შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში და ამ ნაწილში საქმე განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს, ხოლო დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელი შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის “ა” და “ბ” ქვეპუნქტების თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი და სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

მოცემულ დავაზე სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

1991 წლის 5 ოქტომბერს ხ. კ-იას მამამ გ. კ-იამ „შ.-ს“ დირექტორ თ. ჯ-ელს 10 წლის ვადით იჯარით გადასცა მის სარგებლობაში არსებული 24 კვ.მ მიწის ნაკვეთი. გ. კ-ია გარდაიცვალა 1992 წელს. 1999 წლის 23 აპრილს გ. კ-იას მემკვიდრე ხ. კ-იამ ქ.ბათუმში, ... ქ.¹16-ში მდებარე სახლთმფლობელობა მიჰყიდა ა. უ-ძეს. 1996 წლის 12 სექტემბერს „შ.-სა“ და გ. დ-ძეს შორის გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც ფირმა „შ.-მ“ გ. დ-ძეს მიჰყიდა ქ.ბათუმში, ... ქ.¹16-ში მდებარე სახლთმფლობელობის 1/12. 1999 წლის 23 აპრილს გ.დ-ძემ თანხმობა მისცა ხ. კ-იას, გაეყიდა თავისი წილი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. კასატორები ძირითადი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად უთითებენ იმ გარემოებას, რომ სასამართლომ არასწორად დაადგინა ა. უ-ძის არასათანადოობა მოცემულ დავაზე.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის დასკვნას ხ.კ-იას სარჩელის ხანდაზმულობის თაობაზე იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე დაყრდნობით, რომ ხ. კ-იამ 1999 წლის 23 აპრილს მიიღო რა გ.დ-ძის თანხმობა თანასაკუთრებაში არსებული წილის გაყიდვაზე, მისთვის ამ პერიოდიდან ცნობილი გახდა, რომ ქ.ბათუმში, ... ქ.¹16-ში მდებარე სახლთმფლობელობის 1/12-ის მესაკუთრეს წარმოადგენდა გ. დ-ძე და არა „შ.“. ხ. კ-იამ სარჩელით გ. დ-ძის საკუთრების უფლების მიღების კანონიერება და ამ მიმართებით მისი უფლების დარღვევა სასამართლოსათვის მიმართვის გზით სადავო გახადა 2005 წლის 22 ნოემბერს.

სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილით სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადა შეადგენს სამ წელს, ხოლო უძრავ ნივთებთან დაკავშირებული სახელშეკრულებო მოთხოვნებისა _ ექვს წელს. ამავე კოდექსის 130-ე მუხლით ხანდაზმულობა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან. მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად ჩაითვლება დრო, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. მოცემულ დავაზე დადგენილია დრო, როდესაც ხ. კ-იამ შეიტყო სადავო ფაქტის _ გ.დ-ძის საკუთრებაში ნივთის გადაცემის თაობაზე. ამ გარემოების საწინააღმდეგო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია ხ. კ-იას არ წარმოუდგენია. შესაბამისად, მართებულია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა ხ.კ-იას სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის თაობაზე.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სავსებით სწორია სასამართლოს მსჯელობა ა. უ-ძის მოთხოვნის დაუსაბუთებულობაზეც. სამოქალაქო კოდექსის 494-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, მყიდველს არ წარმოეშობა უფლებები ნივთის ნაკლის გამო, თუ ხელშეკრულების დადების მომენტში მან იცოდა ამის შესახებ.

საქმეში არსებული მტკიცებულებებით დასტურდება ის გარემოება, რომ ა.უ-ძე ნასყიდობის ხელშეკრულებით ხ.კ-იასაგან შეიძინა ქ.ბათუმში, ... ქ.¹16-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის 3/11 ნაწილი, შესაბამისად, მან უფლებები შეიძინა სწორედ ნასყიდობის ამ საგანზე და გ.დ-ძის საკუთრებაში გადასულ ნივთზე უფლებებს ზემოაღნიშნული ნასყიდობის ხელშეკრულება არ ადგენს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორების მოსაზრებას ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 12 ივლისის განჩინების გ. დ-ძის შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში გაუქმების თაობაზე შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად დააბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. კანონის ეს დანაწესი საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლად მიუთითებს ისეთ გარემოებას, როდესაც ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთება არ ეფუძნება სწორ ფაქტობრივ დასაბუთებას.

მოცემულ დავაზე გ. დ-ძის შეგებებული სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა და მას გამოეყო ქ.ბათუმში, ... ქ.¹16-ში მდებარე მდებარე 910 კვ.მ საერთო სარგებლობის ეზოდან რეალურად 1/12 წილი _ 50 კვ.მ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 22 სექტემბრის გადაწყვეტილებით კი დადგინდა, რომ ქ.ბათუმში, ... ქ.¹16-ში მდებარე მიწის ნაკვეთის ფართია 608 კვ.მ და არა 910 კვ.მ. ამასთან, მოდავე მხარეთა განმარტებებით ირკვევა, რომ ამავე მისამართზე საერთო საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის თანამესაკუთრეს წარმოადგენს სხვა პირიც _ სავარაუდოდ ჟ.ხაბაზი.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება საზიარო უფლების გაუქმების ნაწილში დაუსაბუთებელია, კერძოდ:

საზიარო უფლებების არსებობისას, სამოქალაქო კოდექსის 957-ე მუხლის მესამე ნაწილის შესაბამისად, ცალკეული მოწილის თანხმობის გარეშე არ შეიძლება სარგებლობის წილზე მისი უფლების შემცირება, ხოლო, ამავე კოდექსის 963-ე მუხლის მიხედვით, საზიარო უფლება უქმდება ნატურით გაყოფისას, თუ საზიარო საგანი შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე.

საზიარო უფლებებთან მიმართებით გასათვალისწინებელია “ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის “გ” ქვეპუნქტის თანახმად, მრავალბინიან სახლად მიიჩნევა სახლი, რომელიც შედგება ორზე მეტი ინდივიდუალური საკუთრების საგნისაგან (ბინისაგან). ამავე კანონის მე-11 მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, ამ კანონის ამოქმედებით დაფუძნებულად ითვლება ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა ისეთ მრავალბინიან სახლში, რომელიც განთავსებულია ერთ მიწის ნაკვეთზე და რომელშიც მდებარეობს ორზე მეტი ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ბინა. საგულისხმოა ამავე კანონის მე-8 მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესი, რომლითაც ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების ერთობლივად მართვა ეკისრებათ მესაკუთრეებს, ხოლო, მე-10 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების ისეთი განვითარება, რომელიც მნიშვნელოვნად ცვლის ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას და გავლენას ახდენს სხვა ბინის მესაკუთრეთა მიერ საერთო ქონების გამოყენებაზე, ხორციელდება ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრებაზე, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის ყველა წევრის მიერ ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილების საფუძველზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 86-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სარჩელი შეიძლება წარდგენილ იქნეს რამდენიმე მოპასუხის წინააღმდეგ, თუ სარჩელის საგანს წარმოადგენს საერთო უფლება. აღნიშნული ნორმიდან გამომდინარე, თანამონაწილეობა სავალდებულოა, თუ მატერიალურ-სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე, შეუძლებელია ამ ურთიერთობის ყველა სუბიექტის მონაწილეობის გარეშე საქმის განხილვა, ვინაიდან გადაწყვეტილების კანონიერი ძალა მხოლოდ მოდავე მხარეებზე გავრცელდება.

ზემოაღნიშნულ ნორმათა გათვალისწინებით საქმის ხელახლა განმხილველმა სასამართლომ უნდა გამოარკვიოს საერთო საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის თანამესაკუთრეთა ვინაობა და მათი ამ დავაში თანამონაწილეობის აუცილებლობა. მხოლოდ აღნიშნულის შემდეგ უნდა გაირკვეს, მხარეთა შორის დავა უნდა მოწესრიგდეს სამოქალაქო კოდექსით თუ “ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ” საქართველოს კანონით. აღნიშნულს გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს, ვინაიდან საზიარო უფლების გაუქმების საკითხი მითითებული კანონებით სხვადასხვაგვარად წყდება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ა. უ-ძისა და ხ. კ-იას საკასაციო საჩივრები ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 12 ივლისის განჩინება გ. დ-ძის შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში და ამ ნაწილში საქმე განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.