ას-759-710-2010 11 ოქტომბერი, 2010 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ლ. ლაზარაშვილი, პ. ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ა. მ-შვილი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ლ. ც-ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 25 თებერვლის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი _ ვალდებულების არაჯეროვანი შესრულებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ლ. ც-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ა. მ-შვილის მიმართ ვალდებულების არაჯეროვანი შესრულების გამო ზიანის _ 8200 აშშ დოლარის ანაზღაურების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: 2000 წლის 19 დეკემბერს მხარეთა შორის დაიდო “ერთობლივი ეკონომიკური საქმიანობის შესახებ” ხელშეკრულება სხივური ენერგიის კონცენტრატორის შექმნისა და გამოგონების გამოყენების შედეგად მიღებული შემოსავლის განაწილების თაობაზე. მოსარჩელემ ვალდებულება იკისრა, ეტაპობრივად დაეფინანსებინა გამოგონების მოქმედი მოდელის შექმნისათვის საჭირო 40000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ღირებულების ხარჯები და დაეპატენტებინა გამოგონება რიგ ქვეყნებში. გამომგონებელი _ მოპასუხე კი, ვალდებული იყო, შეექმნა გამოგონების კომპიუტერული და მოქმედი მოდელები, ორგანიზება გაეწია ხელშეკრულების განსაზღვრულ ქვეყნებში გამოგონების დაპატენტებისათვის და ხელი შეეწყო დამფინანსებლისათვის თანაპატენტმფლობელობის დოკუმენტაციის გაფორმებაში.

მოსარჩელემ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება სრულად შეასრულა და სულ გადაიხადა 41495,64 აშშ დოლარი და 589,33 ლარი, საიდანაც 32861 აშშ დოლარი გადაუხადა პატენტრწმუნებულ თ.ღ-იას. გამოგონება დაპატენტდა აშშ-ში, თურქეთში, “ევრაზიაში”, ვიეტნამში, თუმცა შესაბამისი მოწმობა არ გაცემულა. ავსტრალიაში, ბრაზილიაში, ევროპაში, იაპონიაში, ისრაელსა და ჩინეთში კი დაპატენტების პროცესი ამჟამადაც მიმდინარეობს. საკომუნიკაციო ხარჯებმა შეადგინა 434 აშშ დოლარი და 389,33 ლარი, ხოლო 8200 აშშ დოლარით მოსარჩელემ დააფინანსა გამოგონების მოდელის შექმნის საოფისე, სატრანსპორტო და მიმდინარე ხარჯები.

მოპასუხემ დაარღვია ხელშეკრულების 3.4.1 და 3.4.2. პუნქტები, როდესაც გამოგონების კომპიუტერული და მოქმედი მოდელები არ წარმოადგინა. ამდენად, მოსარჩელეს მიადგა 8200 აშშ დოლარის ოდენობით ზიანი.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მან ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება შეასრულა, მის მიერ შექმნილი გამოგონების მოდელი ქმედითუნარიანია, ხოლო კომპიუტერული მოდელი დაიკარგა 2003 წლის 30 ივლისს მისი ბინის გაქურდვის შედეგად დაკარგულ კომპიუტერთან ერთად, რომლის დაბრუნება სამართალდამცავმა ორგანოებმა ვერ შესძლეს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 21 ივლისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც ლ. ც-ძემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 25 თებერვლის გადაწყვეტილებით ლ. ც-ძის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და ლ.ც-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ა. მ-შვილს ლ. ც-ძის სასარგებლოდ დაეკისრა 8200 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურება შემდეგ გარემოებათა გამო:Lსააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 2000 წლის 19 დეკემბრის ხელშეკრულების დადებამდე ა.მ-შვილს უკვე დაპატენტებული ჰქონდა გამოგონება საქართველოში და მის სახელზე გაცემულ იქნა პატენტები 1947, 1998.07.21, 2219, 1999.06.16. გარდა ამისა, მასვე საქპატენტში შეტანილი ჰქონდა საერთაშორისო განაცხადი ნომრით Pჩთ/GE99/00006. სწორედ აღნიშნული პატენტებისა და საერთაშორისო განაცხადის შესაბამისად უნდა მომხდარიყო სხივური ენერგიის კონცენტრატორის შემდგომი “გამოგონება”-შექმნა.

ხელშეკრულების მე-3 პუნქტის თანახმად, ა.მ-შვილი ვალდებული იყო, შეექმნა გამოგონების კომპიუტერული და მოქმედი მოდელები, ხოლო ლ.ც-ძეს უნდა დაეფინანსებინა გამოგონების დაპატენტება მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში და გაეღო გამოგონების მოქმედი და კომპიუტერული მოდელების შექმნისათვის საჭირო ხარჯები, გადაეხადა ის საოფისე, სატრანსპორტო და საკომუნიკაციო თანხები, რომლებიც საჭირო იყო გამოგონების მოქმედი და კომპიუტერული მოდელების შექმნისათვის. მოპასუხეს სადავოდ არ გაუხდია, რომ ლ.ც-ძემ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები მთლიანად შეასრულა, კერძოდ, ¹Pჩთ/ GE99/00006 საერთაშორისო განაცხადის საზღვარგარეთ დაპატენტებისათვის გადაიხადა 32 144,12 აშშ დოლარი, ხოლო გამოგონების მოქმედი და კომპიუტერული მოდელების დასამზადებლად მოპასუხეს გადაუხადა 8200 აშშ დოლარი.

მხარეებს შორის არსებული ერთობლივი ეკონომიკური საქმიანობის შესახებ ხელშეკრულების მე-2 მუხლით, დამფინანსებელი ლ.ც-ძე აფინანსებდა “გამოგონების” კომერციალიზაციისათვის საჭირო ხარჯებს. თავის მხრივ, გამომგონებელი ა.მ-შვილი 18 თვის ვადაში უზრუნველყოფდა “გამოგონების” კომერციალიზაციისათვის საჭირო ქმედების განხორციელებას. მხარეთა უფლება-ვალდებულებები გაწერილია ამავე ხელშეკრულების მე-3 მუხლში, რომლის თანახმადაც დამფინანსებელს უნდა მიეღო გამოგონების გამოყენებით მიღებული შემოსავლის 50%.

ა.მ-შვილმა დაამზადა ერთფენიანი სინათლის სხივების კონცენტრატორის კომპიუტერული და მოქმედი მოდელები, საქმეში არსებული მტკიცებულებების თანახმად კი, მოპასუხეს უნდა შეექმნა მრავალფენიანი სხივური ენერგიის კონცენტრატორი, რასაც ითვალისწინებდა ¹Pჩთ/GE99/00006 საერთაშორისო განაცხადი და ¹1947, 1998.07.21, 2219, 1999.06.16 ქართული პატენტები. საერთაშორისო განაცხადის ფორმულის თანახმად, გამოგონება არის “სხივური ენერგიის კონცენტრატორი, რომელიც შედგება სხივების მიმღები ფენისაგან, სადაც სხივების შემკრები წევრები განლაგებულია ერთ დონეზე, განსხვავდება იმით, რომ აღნიშნული მიმღები ფენის ქვემოთ და მის პარალელურად განთავსებულია ფენები შემდგარი ამრეკლებისაგან, აღნიშნული შემკრები ელემენტები მიმღები ფენისა დაჯგუფებული არიან ისე, რომ ყოველ ჯგუფს აქვს ცენტრალური ელემენტი (წევრი) და ერთმანეთის მომიჯნავე პერიფერიული ელემენტები (წევრები) განლაგებული აღნიშნული ცენტრალური ელემენტის (წევრის) გარშემო. აღნიშნული მიმღები ფენის ქვეშ განთავსებული ფენის აღნიშნული პერიფერიული შემკრები ელემენტების (წევრების) გამოსასვლელებიდან გამოსული სხივები იგზავნება შუალედური ამრეკლებისაკენ, რომლებიც განლაგებულია წრიულად ჯგუფის ცენტრის გარშემო, ხოლო აღნიშნული შუალედური ამრეკლები მიღებულ სხივებს გზავნიან გამოსასვლელებისაკენ, რომლებიც ემთხვევა აღნიშნული ჯგუფის ცენტრზე გამავალ ღერძს. გამოსასვლელები ყოველ ფენაში დაჯგუფებულია მსგავსად და ისე, რომ აღნიშნული მიმღები ფენა და პერიფერიული ამრეკლები ყოველი მომდევნო ფენისა წინამდებარე ფენის პერიფერიული გამოსასვლელებიდან მიღებულ სხივებს აგზავნიან შესაბამისი შუალედური ამრეკლებისაკენ, რომლებიც აგზავნიან მიღებულ სხივებს გამოსასვლელებისაკენ, რომლებიც შეთავსებულია ჯგუფის ცენტრზე გამავალ ღერძთან. მანძილი ჯგუფის ცენტრიდან ჯგუფის პერიფერიამდე ყოველ მომდევნო ფენაში მეტია, ვიდრე ყოველ წინამდებარე ფენაში”.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნული გამოგონების ფორმულის შინაარსიდან გამომდინარე, გამოგონება ითვალისწინებდა მრავალფენიანი და არა ერთფენიანი სხივური ენერგიის კონცენტრატორის კომპიუტერული და მოქმედი მოდელების დამზადებას, რასაც ადასტურებს ექსპერტების _ გ.კ-ძის, ი.კ-იასა და ზ.ი-ძის საექსპერტო დასკვნა. აღნიშნული დასკვნის თანახმად, საერთაშორისო განაცხადის პატენტზე ფორმულით დაცულია მრავალფენიანი და არა ერთფენიანი კონცენტრატორი. ¹Pჩთ/GE99/00006 პატენტზე საერთაშორისო განაცხადი შეიცავს საქართველოს პატენტების (¹1947, 1998.07.21, 2219, 1999.06.16) ძირითად იდეებს, კერძოდ, სხივების შემკრები ელემენტები ზედა კიდეებით სიბრტყეში ქმნიან ფიჭური ან ორთოგონალური მატრიცის სტრუქტურას ძაბრისებრი მიმღები ამრეკლი ზედაპირებით და/ან ლინზების სახით შესრულებულ მიმღებ ფენას, მაგრამ ამ ორი პატენტის ფორმულაში მითითებულია, რომ მიმღები ფენის ქვეშ და მის პარალელურად განლაგებულია ფენები ამრეკლი ზედაპირებით, რომლებიც ზრდიან კონცენტრაციის ხარისხს, რაც წარმოადგენს გამოგონების არსს.

ალ.მ-შვილის მიერ სასამართლოსათვის წარმოდგენილი ფიზიკური (ლაბორატორიული) მოდელი ¹Pჩთ/GE99/00006 საერთაშორისო განაცხადში აღწერილისაგან არსებითად განსხვავდება იმით, რომ აღნიშნული განაცხადის ფორმულაში საუბარია კონცენტრირების მრავალფენიან (მრავალდონიან) სისტემაზე, რაც წარმოადგენს გამოგონების არსს, ხოლო ექსპერტიზაზე შემოწმებულ მოდელში ეს არსი რეალიზებული არ არის. ამდენად, წარმოდგენილი ფიზიკური მოდელი მხოლოდ იმდენად შეიძლება ჩაითვალოს ¹Pჩთ/GE99/00006 პატენტის ფორმულის საფუძველზე შექმნილად, რამდენადაც იგი არის სინათლის სხივების ერთფენიანი კონცენტრატორი, მაგრამ აღნიშნული ფიზიკური მოდელი არ შეესაბამება ზემოხსენებული პატენტის ფორმულას და, შესაბამისად, მთლიანად საერთაშორისო განაცხადს ამ პატენტზე.

ამავე ექსპერტთა დასკვნის თანახმად, წარმოდგენილ დისკზე მოცემული ინფორმაცია არ შეიძლება ჩაითვალოს კომპიუტერულ მოდელად, რადგან კომპიუტერულ მოდელს უნდა ჰქონდეს მამოდელირებელი პროგრამა სამომხმარებლო ინტერფეისით, რომლის საშუალებითაც შესაძლებელია მოდელირებადი ობიექტის სტრუქტურული და პარამეტრული მახასიათებლების ცვლილება და ამის შედეგად დაკვირვება სხვა პარამეტრების ცვლილებაზე. მოდელირების მიზანი არის პროგნოზირება და ობიექტის ოპტიმალური პროექტირება. კომპიუტერული მოდელი, ანუ კომპიუტერული სიმულაცია (მოდელირება პროგრამის საშუალებით) არის კომპიუტერული პროგრამა, რომელიც მოდელირებადი ობიექტის აბსტრაქტული მოდელის სიმულირებას ახდენს. იგი იძლევა ასეთი ობიექტის შინაგანი ფუნქციონირების ანალიზის, მისი მოქმედების წინასწარი განსაზღვრის საშუალებას სხვადასხვა პარამეტრების შემთხვევაში, ხოლო წარმოდგენილ დისკეტაზე მოცემული მასალა შეიცავს მხოლოდ ერთფენიანი კონცენტრატორის ესკიზს და სხივთა სვლის ნახაზს. კომპაქტდისკზე მოცემული ინფორმაცია შეიცავს ორ გრაფიკულ ფაილს და ერთ ერთფენიანი კონცენტრატორის კომპიუტერულ მოდელს, რომელიც შეესაბამება წარმოდგენილ ფიზიკურ მოდელს და არა Pჩთ/ GE99/00006 გამოგონების ფორმულას.

ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ წარმოდგენილ დისკეტაზე მოცემული ინფორმაცია არ შეიძლება ჩაითვალოს 2000 წლის 19 დეკემბრის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული არც ერთი გამოგონების კომპიუტერულ მოდელად, ვინაიდან დისკეტაზე მოცემული მასალა შეიცავს მხოლოდ გრაფიკულ ინფორმაციას, რაც არ შეესაბამება კომპიუტერული მოდელის განმარტებას. იგი არ ასახავს აღნიშნულ პატენტებში აღწერილ პროცესებს, მათ შორის, სინათლის სხივების კონცენტრაციის ხარისხის ცვლილებას ფენების რაოდენობის მიხედვით და კონცენტრატორის გამოსასვლელზე ენერგიის განაწილების ცვლილებას.

სასამართლომ მიუთითა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემისს ფიზიკის ინსტიტუტის საექსპერტო კომისიის ანალოგიურ დასკვნაზე ქართულ პატენტთან მიმართებით, რომლის თანახმადაც “გამოგონების ფორმულაში საუბარია კონცენტრირების მრავალფენიან სისტემაზე, რაც წარმოადგენს გამოგონების დედააზრს და იგი რელიზებული არ არის ექსპერტიზაზე წარმოდგენილ ფიზიკურ მოდელში”. დისკზე წარმოდგენილი მასალა არ არის კომპიუტერული მოდელი და იგი არ იძლევა საშუალებას, შეფასდეს მისი შესაბამისობა პატენტში აღწერილ ოპტიკურ სისტემასთან და გამოგონების ლაბორატორიულ მოდელთან. ექსპერტიზაზე გადმოცემული ლაბორატორიული მოდელი არ შეესაბამება ეროვნული ცენტრის საქპატენტის მიერ გაცემულ ¹1947, 1998.07.21; 2219, 1999.06.16 გამოგონებაზე პატენტის აღწერილობაში მითითებულ მონაცემებს და არ შეიძლება ჩაითვალოს პატენტში აღწერილ გამოგონების მოდელად. სასამართლომ გაიზიარა ექსპერტ გ.გ-შვილის დასკვნა, რომ მოპასუხის მიერ დამზადებული კონცენტრატორი შესდგება მიმღები ფენისაგან და მიმღები ფენის ქვეშ განლაგებული ფენისაგან, რომლებიც შეიცავს ამრეკლებს. შესაბამისად, წარმოდგენილი მოდელი წარმოადგენს ერთფენიან კონცენტრატორს, რომელშიც არ არის წარმოდგენილი შემდგომი ფენები. ექსპერტი თავის დასკვნაში არ მიუთითებს, არის თუ არა დაცული მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი ფიზიკური მოდელი საერთაშორისო განაცხადის გამოგონების ფორმულით. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა სასამართლო სხდომაზე მიცემულ ექპერტ გ.გ-შვილის განმარტაზე, რომ აღნიშნული საერთაშორისო განაცხადით დაცულია როგორც ერთფენიანი, ისე მრავალფენიანი კონცენტრატორი, თუმცა მან ვერ დაასაბუთა თავისი პოზიცია საქმეში არსებულ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით და განაცხადა, რომ “შესაძლებელია იგი ცდებოდეს”. აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ გაიზიარა ექსპერტების _ გ.კ-ძის, ი.კ-იასა და ხ.ი-ძის საექსპერტო დასკვნა, რომ ¹Pჩთ/ GE99/00006 საერთაშორისო განაცხადის გამოგონების ფორმულით დაცულია მრავალფენიანი და არა ერთფენიანი სხივური ენერგიის კონცენტრატორი.

სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილით, 102-ე მუხლის პირველი ნაწილით და დადგენილად მიიჩნია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 18 მარტის სხდომაზე სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნა საოქმო განჩინება ექსპერტიზის დანიშვნის თაობაზე, რომლითაც განისაზღვრა ექსპერტებისათვის დასასმელი კითხვები. მოპასუხე მხარემ მხოლოდ ექსპერტიზის ჩატარების შემდეგ წარუდგინა სასამართლოს 2002 წლის 19 ნოემბრის შეერთებული შტატების პატენტი, რომელიც Pჩთ/GE99/00006 განაცხადის საფუძველზე იქნა გაცემული.

“საქართველოს საპატენტო კანონის” 73-ე და 51-ე მუხლების საფუძველზე სასამართლომ დაადგინა, რომ, საქმეში წარმოდგენილი შეერთებული შტატების პატენტის თანახმად, ¹Pჩთ/GE99/00006 საერთაშორისო განაცხადი გამოქვეყნდა 2000 წლის 3 თებერვალს, ანუ 2000 წლის 19 დეკემბრის ხელშეკრულების გაფორმებამდე და არსებული კანონმდებლობის საფუძველზე განაცხადის გამოქვეყნების დღიდან პატენტის გაცემამდე განმცხადებელს პირობითად მიენიჭა იგივე უფლებები, რაც მას მინიჭებული ექნებოდა პატენტით, შესაბამისად, 2000 წლის 19 დეკემბრის ხელშეკრულებაში მიეთითა საერთაშორისო განაცხადი Pჩთ/GE99/00006 და არა პატენტი. ალ.მ-შვილის მიერ მითითებული ამერიკის შეერთებული შტატების პატენტი მიღებულ იქნა გამოქვეყნებული Pჩთ/GE99/00006 საერთაშორისო განაცხადის საფუძველზე. სხვა შემთხვევაში, ანუ განაცხადის საფუძველზე პატენტის გაუცემლობისას, ა.მ-შვილს არ მიენიჭებოდა საპატენტო უფლებები და სხივური ენერგიის კონცენტრატორის შექმნა ხელშეკრულებაში მითითებული პირობების შესაბამისად შეუძლებელი გახდებოდა.

სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა, რომ მოპასუხის მიერ შექმნილია სინათლის სხივების ერთფენიანი კონცენტრატორი, რაც ექსპერტთა დასკვნაში პირდაპირაა მითითებული და ასევე დადასტურებულია ექსპერტ გ. გ-შვილის დასკვნითაც.

ამდენად, სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის თანახმად, მხარეთა ახსნა-განმარტებებისა და საქმეში არსებული მასალების გათვალისწინებით დაადგინა, რომ მოპასუხეს 2000 წლის 19 დეკემბრის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება არ შეუსრულებია, შესაბამისად, მხარეებს შორის ვალდებულებითი ურთიერთობა უნდა შეწყვეტილიყო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული შესრულების ნაცვლად სხვა შესრულების მიღებით, რაც ხელშეკრულების შესაბამისად უნდა დაფიქსირებულიყო მიღება-ჩაბრების აქტით.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა, რომ კრედიტორმა, ხელშეკრულებით გათვალისწინებულის ნაცვლად, მიიღო სხვა შესრულება, რაც დასტურდებოდა საქმეში წარმოდგენილი დოკუმენტით, რომლის შინაარსის თანახმად, “ამით წყდება მოქმედი მოდელის დაფინანსება, საქართველოში მოქმედი მოდელის შექმნისათვის საჭირო ტექნოლოგიების არარსებობის გამო და ვკმაყოფილდებით შექმნილი კომპიუტერული და ლაბორატორიული მოდელით”. აღნიშნულ დოკუმენტზე ხელს აწერს მხოლოდ მოპასუხე. პალატის მოსაზრებით, მითითებული დოკუმენტი თავისი ფორმით არ შეიძლება განხილულ იქნეს როგორც მიღება-ჩაბარების აქტი, რადგან დოკუმენტი წარმოადგენს მხოლოდ ცალმხრივ აქტს, რომელიც არ გამოხატავს დამფინანსებლის ნებას ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების შესრულების მიღების თაობაზე. მიღება-ჩაბარებისას კი დგება ხელშეკრულების მხარეთა ორმხრივი აქტი, რომელიც მოცემულ შემთხვევაში უნდა გამოხატავდეს როგორც დამფინანსებლის, ასევე გამომგონებლის დამოკიდებულებას შესრულებული სამუშაოს მიმართ და დასტურდებოდეს ხელშეკრულების მონაწილე მხარეთა ხელმოწერით. მასში არ არის აღწერილი შესრულებული სამუშაო და ამ სამუშაოს პროდუქტი, არ არის დაფიქსირებული, რომ კრედიტორმა _ ლ.ც-ძემ მიიღო შესრულება და პრეტენზიები არ გააჩნია.

სასამართლომ ხელშეკრულების 3.4.1. და 3.4.2 პუნქტების საფუძველზე მიიჩნია, რომ უნდა შექმნილიყო “გამოგონების” კომპიუტერული და მოქმედი მოდელი. საქმეში წარმოდგენილი ხელწერილით ა.მ-შვილი ადასტურებს, რომ შექმნა მხოლოდ კომპიუტერული და ლაბორატორიული მოდელი, ხოლო მოქმედი მოდელის შექმნა საქართველოში შეუძლებელი იყო საჭირო ტექნოლოგიების არარსებობის გამო. პალატამ ჩათვალა, რომ მოპასუხე მხარემ კომპიუტერული მოდელის სასამართლოში წარდგენის შეუძლებლობა ახსნა რა 2002 წელს მისი ბინის გაქურდვის გარემოებით, ფაქტობრივად აღიარა მოსარჩელისათვის “გამოგონების” კომპიუტერული და ლაბორატორიული მოდელის გადაუცემლობა. ზემოაღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით პალატამ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 428-ე მუხლი, თავისი გადაწყვეტილების სამართლებივი დასაბუთება დააფუძნა სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლს, 361-ე მუხლის მეორე ნაწილს, 379-ე მუხლს და არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ 2000 წლის 19 დეკემბრის ხელშეკრულება გამოგონების მოქმედი და კომპიუტერული მოდელის დამზადების ნაწილში თავისი სამართლებრივი ბუნებით წარმოადგენს ნარდობის ხელშეკრულებას. სასამართლოს მოსაზრებით, მხარეთა შორის დაიდო ერთობლივი ეკონომიკური საქმიანობის შესახებ ხელშეკრულება და, სამოქალაქო კოდექსის 629-ე მუხლის თანახმად, ერთჯერადად გარკვეული სამუშაოს შესრულებასა და მიღებად ვერ განიხილება.

სამოქალაქო კოდექსის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში კრედიტორს, ანუ მოსარჩელეს წარმოეშვა ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის ვალდებულება, ზიანის ოდენობა მოწინააღმდეგე მხარეს სადავოდ არ გაუხდია, შესაბამისად, დადგენილია, რომ მოსარჩელემ მოპასუხეს გადაუხადა 8 200 აშშ დოლარი. ამასთან, მოსარჩელე არ ითხოვს 1 000 აშშ დოლარს, საიდანაც 800 აშშ დოლარი დაუბრუნდება დაპატენტების საჭიროებიდან გამომდინარე ძირითადი თანხის ამოწურვის შემთხვევაში.

პალატამ მიიჩნია, რომ ლ.ც-ძის სარჩელის დაკმაყოფილების პირობებში თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 21 ივლისის გადაწყვეტილება სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გაუქმების ნაწილშიც სრულად უნდა გაუქმდეს.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ა. მ-შვილმა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო პალატამ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის მეორე ნაწილი, როდესაც მიიჩნია, რომ ალ.მოსიაშვილს ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება არ შეუსრულებია. სასამართლოს არ შეუფასებია, რომ მოსარჩელეს ასევე გააჩნდა სადავო გამოგონებისათვის საჭირო ხარჯების სრულად დაფინანსების ვალდებულება, რაც მას არ შეუსრულებია. აღნიშნული გარემოება დასტურდება თავად ლ.ც-ძის მიერ შედგენილი ხელწერილით.

სააპელაციო პალატას არ გამოურკვევია, რომ სამოქალაქო კოდექსის 394-ე, 412-ე, 415-ე და 369-ე მუხლებიდან გამომდინარე, 2001 წლის 29 ოქტომბრის დამატებითი შეთანხმების შემდეგ მოსარჩელეს მოქმედი გამოგონების მოდელი აღარ დაუფინანსებია და მასზე გამომგონებელი მუშაობდა საკუთარი ხარჯით. ამდენად, სათანადო დაფინანსების შეწყვეტის გამო დამფინანსებელს თავად მიუძღვის ბრალი, რომ გამოგონების კომერციალიზაციის პროცესი შეჩერდა.

სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 428-ე მუხლი და არასწორად შეაფასა საქმეში წარმოდგენილი მიღება-ჩაბარების აქტი, რომლითაც მოსარჩელემ გამოხატა ნება _ “ვკმაყოფილდები შემქნილი კომპიუტერული და ლაბორატორიული მოდელით”, რაც ნიშნავს ვალდებულებითი ურთიერთობის შეწყვეტას და აღნიშნული დოკუმენტი უნდა მიჩნეულიყო ვალდებულების შესრულების ნაცვლად სხვა შესრულების მიღებად. პალატამ არასწორად იხელმძღვანელა “საქართველოს საპატენტო კანონის” 73-ე და 51-ე მუხლებით, არასწორად განმარტა ერთობლივი საქმიანობის შესახებ მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულების შინაარსი და დაასკვნა, რომ მოპასუხეს ნაკისრი ვალდებულება არ შეუსრულებია. ამასთან, მოდელის შექმნის მომენტისათვის გამოგონებაზე პატენტი უკვე გაცემული იყო და მიეთითა, რომ პატენტი იყო ერთფენიანი და შესაძლებელია, მრავალფენიანიც. სასამართლო კი დაეყრდნო პატენტის განაცხადს, რაც მცდარია.

სააპელაციო პალატამ არ გაითვალისწინა საქმეზე ჩატარებული ექპერტიზების ორი განსხვავებული შინაარსის დასკვნების არსებობა და არასწორად გაიზიარა დაკითხულ შეკითხვის შინაარსის მიღმა გაცემული ექსპერტთა პასუხები. სასამართლოს უნდა ეხელმძღვანელა იმ საექსპერტო დასკვნით, რომელიც ემთხვეოდა პატენტს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 6 აგვისტოს განჩინებით ა. მ-შვილის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ა. მ-შვილის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

მოცემული დავის საგანია ვალდებულების არაჯეროვანი შესრულებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მართლზომიერება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ეფუძნება სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლს, 361-ე მუხლის მეორე ნაწილს, 379-ე მუხლსა და 394-ე მუხლის პირველ ნაწილს. აღნიშნული პრაქტიკა ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში.

კასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ა. მ-შვილს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2010 წლის 6 აგვისტოს გადახდილი 754,55 ლარის 70% _ 528,18 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ა. მ-შვილის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

კასატორ ა. მ-შვილს დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟი _ 528,18 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.