ას-766-716-2010 21 დეკემბერი, 2010 წელი,
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
მოსამართლეები:
პ.ქათამაძე, ლ. მურუსიძე
სხდომის მდივანი - ლ. სანიკიძე
კასატორი _ თ. ღ-ძე (მოსარჩელე)
წარმომადგენელი _ ლ. კ-ძე
მოწინააღმდეგე მხარე _ ნ. მ-ოვი, რ. მ-იდუ (მოპასუხეები)
წარმომადგენელი – რ. ა-ოვი
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 9 დეკემბრის განჩინება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
თ. ღ-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ. მ-ოვისა და რ. ა-ოვას მიმართ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საკომპენსაციო თანხის ანაზღაურების სანაცვლოდ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემის შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: 1994 წლის 17 ივნისს თ. ღ-ძეს, ნ. მ-ოვსა და რ. ა-ოვას შორის დაიდო წერილობითი შეთანხმება 1000 აშშ დოლარად ქ.თბილისში, ... ქ.¹7-ში მდებარე საცხოვრებელი სადგომის ნასყიდობის შესახებ. სადავო უძრავი ქონება მოსარჩელეს საკუთრების უფლებით გადაეცემოდა, თუ მოპასუხეები 1994 წლის ბოლომდე არ დაბრუნდებოდნენ საბერძნეთიდან და გადახდილ თანხას 2 წლის განმავლობაში არ დაუბრუნებდნენ მოსარჩელეს. იმავე დღეს მოსარჩელემ მოპასუხეებს ასესხა 200 აშშ დოლარი. 1994 წლის 22 ივნისს რ. ა-ოვა ამოეწერა სადავო ბინიდან და გაემგზავრა საბერძნეთში. 1995 წელს მოპასუხეები დაუკავშირდნენ თ.ღ-ძეს და დაჰპირდნენ, დაბრუნებისთანავე ბინის გადაფორმებას. 1994 წლიდან მოსარჩელე ცხოვრობს სადავო ბინაში და იხდის ყოველგვარ კომუნალურ გადასახადს. 2001-2002 წლებში ჩაუტარა 25892 ლარის სარემონტო სამუშაოები, თუმცა 2007 წელს მოპასუხეები დაბრუნდნენ საქართველოში, მოახდინეს ბინის პრივატიზება და მოსთხოვეს მოსარჩელეს მისი უპირობოდ დაცლა.
ნ. მ-ოვმა სარჩელი არ ცნო და შეგებებული სარჩელით მოითხოვა თ. ღ-ძის უკანონო მფლობელობიდან სადავო უძრავი ქონების გამოთხოვა შემდეგი დასაბუთებით: 1994 წლის 17 ივნისს რ.ა-ოვასა და თ.ღ-ძეს შორის დაიდო 1200 აშშ დოლარის სესხის ხელშეკრულება განუსაზღვრელი ვადით, თუმცა სადავო ბინის დათმობის ან ნასყიდობის თაობაზე მხარეები არ შეთანხმებულან. ამასთან, ნ.მ-ოვი გარიგებაში არ მონაწილეობდა და მას მოპასუხესთან დადებული აქვს ზეპირი ქირავნობის ხელშეკრულება, რომლის პირობების დარღვევით თ.ღ-ძე ბინის ქირას არ იხდის.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 25 დეკემბრის გადაწყვეტილებით თ.ღ-ძის სარჩელი და ნ.მ-ოვის შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება ძირითადი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში თ. ღ-ძემ, ხოლო შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში ნ. მ-ოვმა გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 11 სექტემბრის განჩინებით ნ.მ-ოვის სააპელაციო საჩივარი დარჩა განუხილველად, ხოლო ამავე სასამართლოს 2009 წლის 9 დეკემბრის განჩინებით თ. ღ-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 1994 წლის 17 ივნისს რ. ა-ოვას (მ-იდუს) და თ. ღ-ძეს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლის შესაბამისად, თ. ღ-ძემ ბინის გასამრჯელოს სახით რ. ა-ოვას გადასცა 1000 აშშ დოლარი. მხარეები შეთანხმდნენ, რომ რ. ა-ოვა ზემოაღნიშნულ თანხას დააბრუნებდა რამდენიმე წლის განმავლობაში, რის შემდეგაც აღნიშნული აქტი გაუქმდებოდა. 1994 წლის 17 ივნისს ამავე მხარეებს შორის გაფორმდა სესხის ხელშეკრულება, რომლითაც თ. ღ-ძემ რ. ა-ოვას 1994 წლის ბოლომდე ასესხა 200 აშშ დოლარი. 1994 წლის ივნისიდან თ. ღ-ძე საცხოვრებლად გადავიდა ქ.თბილისში, ... ქ.¹7-ში მდებარე ¹16 სადავო ბინაში. თ. ღ-ძე აღნიშნულ მისამართზე კანონით დადგენილი წესით რეგისტრირებული არ ყოფილა, თუმცა იხდიდა კომუნალურ გადასახადებს. ზემოაღნიშნული ბინა საკუთრების უფლებით ირიცხება ნ. მ-ოვის სახელზე.
სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელე არ წარმოადგენს საცხოვრებელი სადგომით მოსარგებლეს და მხარეთა შორის არსებული სამართალურთიერთობა “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონით არ უნდა მოწესრიგდეს. პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ საქმეში არსებული ხელწერილი არ წარმოადგენს “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის 11 მუხლით გათვალისწინებულ საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესთან სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებულ წერილობით ნასყიდობის ხელშეკრულებას, ასევე საქმის მასალებით არ დასტურდება მხარეთა შორის საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების არსებობა. სასამართლომ იხელმძღვანელა “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონის პირველი მუხლით, 11 მუხლით, მე-2 მუხლის მეოთხე პუნქტით და მიიჩნია, რომ აღნიშნული კანონი არეგულირებს ისეთ ურთიერთობებს, რომლის მარეგულირებელ მექანიზმს 1996 წლამდე არსებული კანონმდებლობა არ იცნობდა. აღნიშნული დანაწესიდან გამომდინარე, მესაკუთრე ტოვებდა (თმობდა) ნივთს მოსარგებლის სასარგებლოდ. ასეთ შემთხვევაში საცხოვრებელი სადგომის გადაცემა ხდებოდა მესაკუთრესთან სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით ან ადმინისტრაციული აქტით. ზემოხსენებული კანონის მე-2 მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, გარკვეული საფასურის გადახდა წარმოადგენს ერთ-ერთ მტკიცებულებას, რომლითაც დასტურდება ამავე კანონის მიზნებიდან გამომდინარე საცხოვრებელი სადგომის სარგებლობის ფაქტი. აღნიშნული საფასური შესაძლებელია ყოფილიყო ერთჯერადი, ასევე ყოველთვიურად გადასახდელი თანხა. აღსანიშნავია, რომ საცხოვრებელი სადგომის მფლობელობის უფლების გადაცემა ფაქტობრივად ხდებოდა მოსარგებლისათვის სამუდამოდ.
სასამართლომ ჩათვალა, რომ სადავო ურთიერთობის “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის საფუძველზე გადაწყვეტისათვის აუცილებელია, არსებობდეს თავდაპირველ მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის შეთანხმება საკუთრების უფლების გადაცემის თაობაზე. საქმეში წარმოდგენილი ხელწერილით კი დგინდება, რომ თ. ღ-ძემ რ. ა-ოვას (მ-იდუს) ბინის “გასამრჯელოს სახით” გადასცა 1000 აშშ დოლარი, რომელიც რ. ა-ოვას უნდა დაებრუნებინა რამოდენიმე წლის განმავლობაში. თანხის დაბრუნების შემდგომ მითითებული აქტი გაუქმდებოდა. ამდენად, მხარეთა შეთანხმებით, თანხის დაბრუნების შემდგომ თ. ღ-ძეს უნდა გამოეთავისუფლებინა შეთანხმების საფუძველზე მის მფლობელობაში გადაცემული ბინა. მხარეთა შეთანხმება გადაცემული თანხის დაბრუნებისა და ბინის გამონთავისუფლების შესახებ, გამორიცხავს მათ შორის ნასყიდობის გარიგების არსებობას. ამასთან, ნასყიდობის გარიგების არსებობა უნდა დადასტურდეს მესაკუთრესთან გაფორმებული ხელშეკრულებით, ხოლო 1994 წლის 17 ივნისის შეთანხმების ერთ-ერთი მხარეა რ. ა-ოვა, რომელიც ბინის მესაკუთრეს არ წარმოადგენს. თ. ღ-ძე სადავო მისამართზე რეგისტრირებული არ ყოფილა, შესაბამისად, მხარეთა შორის საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგება არ არსებობს.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება თ. ღ-ძემ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით: პალატამ სადავო ურთიერთობის მოწესრიგებისას უგულებელყო “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონისა და უძრავ ნივთზე საკუთრების წარმოშობასთან დაკავშირებით მოქმედი კანონმდებლობის დანაწესები. გასაჩივრებული განჩინება წინააღმდეგობრივია, რადგან, სასამართლოს მითითებით, სადავო ურთიერთობის მომწესრიგებელი კანონი აწესრიგებს ისეთ შემთხვევებს, რომლის მარეგულირებელ მექანიზმს 1996 წლამდე არსებული კანონმდებლობა არ ითვალისწინებდა. სადავო ურთიერთობა კი წარმოშობილია 1996 წლამდე და, შესაბამისად, იგი ზემოხსენებული კანონით უნდა მოწესრიგდეს. სასამართლომ უსაფუძვლოდ არ გაიზიარა კასატორის მოსაზრება, რომ იგი წარმოადგენს “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონით გათვალისწინებულ სადგომის მოსარგებლეს, რაც დადასტურებულია საქმეში არსებული მტკიცებულებებით.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ. ღ-ძის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება უნდა დარჩეს უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).
საკასაციო სასამართლო ამოწმებს რა გასაჩივრებულ განჩინებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატას მითითებული კანონი არ დაურღვევია, კერძოდ:
საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).
მხარეს დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია არ წარმოუდგენია, ხოლო სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
1994 წლის 17 ივნისს რ. ა-ოვას (მ-იდუს) და თ. ღ-ძეს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლის შესაბამისად, თ. ღ-ძემ ბინის გასამცვლელოს სახით რ. ა-ოვას გადასცა 1000 აშშ დოლარი. მხარეები შეთანხმდნენ, რომ რ. ა-ოვა ზემოაღნიშნულ თანხას დააბრუნებდა რამდენიმე წლის განმავლობაში, რის შემდეგაც აღნიშნული აქტი გაუქმდებოდა. 1994 წლის 17 ივნისს ამავე მხარეებს შორის გაფორმდა სესხის ხელშეკრულება, რომლითაც თ. ღ-ძემ რ.ა-ოვას 1994 წლის ბოლომდე ასესხა 200 აშშ დოლარი. 1994 წლის ივნისიდან თ.ღ-ძე საცხოვრებლად გადავიდა ქ.თბილისში, ... ქ.¹7-ში მდებარე ¹16 სადავო ბინაში. თ. ღ-ძე აღნიშნულ მისამართზე კანონით დადგენილი წესით რეგისტრირებული არ ყოფილა, თუმცა იხდიდა კომუნალურ გადასახადებს. ზემოაღნიშნული ბინა საკუთრების უფლებით ირიცხება ნ. მ-ოვის სახელზე.
სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელე არ წარმოადგენს საცხოვრებელი სადგომით მოსარგებლეს და მხარეთა შორის არსებული სამართალურთიერთობა “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონით არ უნდა მოწესრიგდეს, რადგან მხარეთა შორის ამ კანონით გათვალისწინებული ფორმის დაუცველად დადებული ნასყიდობის და არც საცხოვრებელი სადგომის მუდმივი დათმობის ხელშეკრულება არ არსებობს.
“საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ” საქართველოს კანონის პირველი მუხლის თანახმად, ეს კანონი აწესრიგებს საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1996 წლის 27 ივნისამდე წარმოშობილ იმ ურთიერთობებს, რომლებიც სპეციალურ სამართლებრივ მოწესრიგებას მოითხოვს. ამდენად, აღნიშნული კანონით რეგულირებულია იმ პერიოდის საზოგადოებაში ფაქტობრივად არსებული ურთიერთობა, რომელიც იმ დროს მოქმედი საბჭოთა სამოქალაქო კანონმდებლობით მოწესრიგებული არ იყო. საცხოვრებელი სადგომის მუდმივი დათმობა თავისი შინაარსით არატიპურ სახელშეკრულებო ურთიერთობას წარმოადგენდა და იგი საბჭოთა სინამდვილეში ფაქტობრივი ქონებრივი ურთიერთობის სახით არსებობდა. ეს სახელშეკრულებო ურთიერთობა შეიცავდა სხვადასხვა გარიგების ნიშნებს (ქირავნობა, სესხი, გირავნობა), თუმცა ამავდროულად რადიკალურად განსხვავდებოდა მათგან თავისი შინაარსით და შემდეგი სპეციფიკური პირობებით: მოსარგებლე მესაკუთრეს ერთჯერადად უხდიდა გარკვეული რაოდენობის თანხას ფართის სარგებლობაში მიღების სანაცვლოდ, ამასთან, მესაკუთრეს ყოველთვიურად უხდიდა ბინის ქირასაც; მოსარგებლე რეგისტრირდებოდა საცხოვრებელ ფართში და იხდიდა კომუნალურ გადასახადებს; მესაკუთრის მიერ თანხის დაბრუნების შემთხვევაში მოსარგებლე ვალდებული იყო, გამოეთავისუფლებინა დაკავებული ფართი, თუმცა ხშირ შემთხვევებში, მესაკუთრე თანხას ვერ აბრუნებდა, ურთიერთობა ხანგრძლივ ხასიათს იღებდა და უფლება მემკვიდრეებზე გადადიოდა; ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, მოსარგებლე იძენდა დათმობილი სარგებლობის უფლების გასხვისების შესაძლებლობასაც, რაც მოსარგებლეთა შეცვლას იწვევდა; ამ სპეციფიკური ნიშნებიდან გამომდინარე, ხელშეკრულების სუბიექტთა სამართლებრივი მდგომარეობის მოწესრიგება მსგავსი ხელშეკრულებების (ქირავნობა, სესხი, გირავნობა) ნორმებით შეუძლებელი იყო და კანონმდებელმაც სპეციალური კანონით მოწესრიგებას დაუქვემდებარა. ამასთან, ამ კანონით რეგულირდება მხოლოდ ის ურთიერთობები, რომლებიც ზემოთ დასახელებულ ნიშნებს უტყუარად შეიცავენ, ამასთან შესაძლებელია ეს ნიშნები კუმულატიურადაც არსებობდეს ან მხოლოდ ზოგიერთი მათგანი არსებობდეს.
აქვე საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ არ ეთანხმება სააპელაციო პალატის დასკვნას, რომ, ვინაიდან თ. ღ-ძე აღნიშნულ მისამართზე კანონით დადგენილი წესით რეგისტრირებული არ ყოფილა “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონის 11 მუხლის “ა” ქვეპუნქტის თანახმად, მოსარგებლე არ არის. როგორც ზემოთ აღინიშნა. ამ კანონის მიზნებისათვის მოსარგებლე არის პირი, რომელიც კანონის მიღების მომენტისათვის კეთილსინდისიერად, ფაქტობრივად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს მესაკუთრესთან სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე ან მფლობელობის უფლება მიღებული აქვს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით, ან ადმინისტრაციული აქტით. მითითებული ნორმიდან გამომდინარეობს, რომ საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობებიდან გამომდინარე საცხოვრებელი სადგომით მოსარგებლეს წარმოადგენს პირი, რომელიც 1998 წლისათვის _ კანონის მიღების დროისათვის მართლზომიერად ფაქტობრივად ფლობდა აღნიშნულ უძრავ ნივთს, კანონით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლით. ამავე კანონის მე-2 მუხლის მეოთხე ნაწილის მიხედვით, გარიგება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ უნდა დასტურდებოდეს შემდეგი გარემოებებით: სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაცია და კომუნალური გადასახადების გადახდა ანდა მესაკუთრისთვის გარკვეული ოდენობის საფასურის გადახდა (გარდა ქირავნობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქირისა). ამდენად, სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაცია წარმოადგენს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების არსებობის და არა საცხოვრებელი სადგომით მოსარგებლის სტატუსის დამდგენ გარემოებას.
ყოველივე ზემოაღნიშნულით შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ დასახელებული კანონის დანაწესის სამართლებრივი ანალიზის თანახმად, კანონმდებელი საცხოვრებელი სადგომით მოსარგებლედ პირის მიჩნევის სავალდებულო პირობად ადგენს “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონის მიღების მომენტისათვის ამ პირის მიერ საცხოვრებელი სადგომის კეთილსინდსიერად ფაქტობრივად ფლობის ფაქტს. რაც შეეხება საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაციას საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის ხელშეკრულების წერილობით ფორმით არსებობის შემთხვევაში, რეგისტრაციის არსებობის ფაქტი გადამწყვეტი არ არის.
“საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ” კანონის პირველი მუხლის და ამავე კანონის მეორე მუხლის მეოთხე პუნქტით დანაწესის ანალიზით ამ კანონის მიზნებისთვის მოსარგებლედ მიიჩნევა მხოლოდ ის პირი, რომელსაც მესაკუთრემ “დაუთმო” საცხოვრებელი სადგომი. ამასთან, ამგვარი “დათმობა” უნდა დასტურდებოდეს ან წერილობითი ფორმით დადებული გარიგებით ან ისეთი ფაქტობრივი გარემოებებით, რომლებიც სარწმუნოდ მიუთითებს საცხოვრებელი სადგომის დათმობაზე.
მოცემულ შემთხვევაში მხარეთა შორის დადებულია ხელშეკრულება, რომლითაც ზუსტად არის განსაზღვრული მხარეთა ნება _ მესაკუთრემ თანხის სანაცვლოდ გასცა ბინით სარგებლობის უფლება.
სადავო ხელშეკრულების შინაარსიდან გამომდინარე, ნათლად არის გამოკვეთილი გარიგების მიზანი _ სესხად გაცემული თანხის სარგებლის სანაცვლოდ ბინის გამოსაყენებლად გადაცემა. აღნიშნულ მოსაზრებას ადასტურებს ხელშეკრულების პირობა _ ბინის სანაცვლოდ თანხის გადაცემა, ასევე თავად ხელშეკრულება, რომელიც თ. ღ-ძეს ნივთით სარგებლობის სანაცვლოდ რაიმე ვალდებულების შესრულებას (ქირის გადახდას) არ უდგენს. ამდენად, მესაკუთრემ დროებით სარგებლობაში მიიღო რა თანხა, სანაცვლოდ ასევე დროებით სარგებლობაში გადასცა ბინა მოსარგებლეს. ასეთი სახელშეკრულებო ურთიერთობა როგორც ხელშეკრულების დადების დროს, ისე ამჟამადაც, ფართოდ გავრცელებულია და საზოგადოებაში დამკვიდრებული პრაქტიკით სახელდება, როგორც “ბინის გირავნობა”. თავისი სამართლებრივი ბუნებით და რეალური შინაარსით, აღნიშნული ხელშეკრულებით მესაკუთრე სესხად მიღებული თანხის სანაცვლოდ მოსარგებლეს გადასცემს მის საკუთრებაში არსებულ საცხოვრებელ ფართზე სარგებლობის უფლებას. სესხი სასყიდლიანია და გამსესსხებლისათვის სარგებელს ნივთით სარგებლობის უფლება წარმოადგენს. ამდენად, ასეთი ხელშეკრულება იურიდიულად არც გირავნობის ნიშნებს შეიცავს, მიუხედავად მისი სახელწოდებისა და არც საცხოვრებელი სადგომის მუდმივი დათმობაზე შეთანხმებას არ წარმოადგენს.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. მოცემულ შემთხვევაში კასატორმა ვერ შესძლო, დაესაბუთებინა სარჩელის საფუძვლად მითითებული ფაქტის _ მხარეთა შორის საცხოვრებელი სადგომის მუდმივი დათმობაზე შეთანხმების არსებობა, რაც მისი მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა.
უსაფუძვლოა კასატორის მტკიცება, რომ მის მიერ კომუნალური გადასახადების გადახდა საცხოვრებელი სადგომის მუდმივი დათმობაზე შეთანხმებას ადასტურებს. როგორც ზემოთ აღინიშნა, მხარეთა შორის წერილობითი ფორმით დადებული გარიგებისას, გადამწყვეტია ამ გარიგების შინაარსი და მას ვერ შეცვლის სხვა გარიგებისათვის დამახასიათებელი ამა თუ იმ სპეციფიკური ნიშნის არსებობა. ამასთან, ნივთით სარგებლობის უფლების ნებისმიერი გარიგებით (ქირავნობა, იჯარა) შეძენისას ნივთზე დაწესებული გადასახადის გადახდაზე შეთანხმება გავრცელებული სახელშეკრულებო პირობაა და იგი რომელიმე ხელშეკრულების არსებობის უალტერნატივო არგუმენტად ვერ იქნება მიჩნეული.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, თ. ღ-ძის საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობს.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
თ. ღ-ძის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 9 დეკემბრის განჩინება დარჩეს უცვლელად.
საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
