გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ ბს-1188-763(კ-05) 15 ივნისი, 2006 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ნ. სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნ. ქადაგიძე,

მ. ვაჩაძე

დავის საგანი: ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

ზ. და ი. მ-ებმა სარჩელი აღძრეს თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოში მოპასუხე დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის მიმართ და მოითხოვეს დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 08.06.01წ. დადგენილების გაუქმება. მოსარჩელეებმა აღნიშნეს, რომ ცხოვრობდნენ ქ. თბილისში, ... მათი საცხოვრებელი ბინა შედგება 44 კვ.მ-ს ორი ოთახისგან. ერთი ოთახი ფართით 22კვ.მ. 1983 წლიდან მიჩნეულია საცხოვრებლად უვარგისად. 1990 წელს გამოეყოთ 56 კვ.მ. ფართის დამხმარე სათავსო. ბინაში ცხოვრობს 11 სული, 6 ოჯახი. 1992 წ. ბინა პრივატიზებულ იქნა ზ. მ-ის მიერ. პრივატიზაციის დროს ბინაში ჩაწერილი იყო 9 სული. 1994 წელს გრუნტის წყლების მიზეზით ბინამ დაკარგა სანიტარულ-ტექნიკური მოთხოვნები. 6 ოჯახიდან 2 ოჯახი 1973 წლიდან იმყოფება პირობების გაუმჯობესების აღრიცხვაზე, ხოლო 1 ოჯახი _ 1986 წლიდან. 1994 წელს აღნიშნულ მისამართზე გამოთავისუფლდა ერთი ოთახი, ფართით 22 კვ.მ., რომელიც გადაეცა კომუნალურ ფონდს, როგორც უპატრონო ქონება. 1997 წელს ჩუღურეთის რიონის გამგეობის შუამდგომლობის საფუძველზე ქალაქის მერიამ გამოთავისუფლებული ბინა მიაკუთვნა ე. ქ-ს არასრულწლოვან ვაჟიშვილთან ერთად. ე. ქ-ე ჩაწერილია მისი ყოფილი მეუღლის აწ გარდაცვლილ ი. ქ-ის სახელზე პრივატიზებულ 11,5 კვ.მ. ბინაში. ი. ქ-ე აღრიცხვაზე იმყოფებოდა 1983 წლიდან, ბინა მიიღო 1994 წელს, მაგრამ ფაქტიურად ცხოვრობდა და გარდაიცვალა წყნეთში უვადო სარგებლობაში გადაცემულ აგარაკზე. 1997 წელს მერიის გადაწყვეტილება გაუქმდა ვიცე-პრემიერის მიერ. 08.08.99წ. გადაწყვეტილებით ჩუღურეთის რაიონის გამგეობამ ბინა კვლავ მიაკუთვნა ე. ქ-ს, რაც ბათილად იქნა ცნობილი დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 15.06.2000წ. გადაწყვეტილებით. დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 08.06.01წ. დადგენილებით გამოთავისუფლებული ბინა დამატებით ფართთან ერთად კვლავ მიაკუთვნეს ე. ქ-ს. მოსარჩელეები აღნიშნავენ, რომ საცხოვრებელი ფართის განაწილების წესების 55-ე პუნქტის თანახმად, გამოთავისუფლებული ბინის განაწილების დროს უპირატესობა ენიჭება ბინის მიღების აღრიცხვის ვადას, 1973 წლიდან აღრიცხვაზე მყოფი ორი ოჯახი დარჩა მსჯელობის მიღმა. მოსარჩელე ი. მ-ე არის უმცროსი მეცნიერ მუშაკი, გადატანილი აქვს ტუბერკულოზი, ტენიან ბინაში ცხოვრება მისი ჯანმრთელობისათვის საზიანოა. ბინაში მცხოვრებ არც ერთ პირს სხვა საცხოვრებელი ფართი არ გააჩნია.

დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 19.06.02წ. განჩინებით შეჩერდა საქმის წარმოება. ამავე სასამართლოს 20.12.02წ. განჩინებით საქმის წარმოება განახლდა.

დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს საოქმო განჩინებით საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნა ე. ქ-ე.

დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 03.12.03წ. გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა სასარჩელო განცხადება, ბათილად იქნა ცნობილი დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 08.06.01წ. ¹6/1-117 დადგენილება ... მდებარე ბინის მოქალაქე ე. ქ-ისათვის მიკუთვნების შესახებ.

დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 03.12.03წ. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის მიერ. აპელანტმა მოითხოვა გადაწყვეტილების გაუქმება და დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 08.06.01წ. ¹6/1-117 დადგენილების ძალაში დატოვება.

ქ. თბილისის საოლქო სასამართლოს საოქმო განჩინებით საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნა გ. ქ-ე.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 02.06.05წ. გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 03.12.02წ. გადაწყვეტილების გაუქმებით მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ზ. და ი. მ-ების სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია ის ფაქტი, რომ დავა ... მდებარე გამოთავისუფლებული 22კვ.მ ფართის ერთი ოთახის თაობაზე წარმოიშვა 1994 წელს, ბინის მესაკუთრის ფ-ს გარდაცვალების შემდეგ. გამოთავისუფლებული ბინის განაწილების საკითხი არა ერთხელ გამხდარა ადგილობრივი მმართველობისა და სასამართლო ორგანოების განხილვისა და მსჯელობის საგანი. სააპელაციო პალატის განმარტებით მოქმედი სამოქალაქო კოდექსით არ არის მოწესრიგებული მუნიციპალურ საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების, გამოთავისუფლებული საცხოვრებელი ფართის განაწილების წესი. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით მოსარჩელეთა მოთხოვნის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები გამომდინარეობს ძალადაკარგული ნორმატიული აქტების დებულებიდან. ამდენად, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგეობისა და მესამე პირების მოსაზრება და მიიჩნია, რომ სადავო ადინისტრაციული აქტის გამოცემა 25.11.97წ. სკ-ის ამოქმედების გამო ძალადაკარგული ნორმატიული აქტების საფუძველზე ამავე კოდექსის 1507.3 მუხლის შესაბამისად არ ეწინააღმდეგება კანონს.

სააპელაციო პალატის განმარტებით, მხარეები სადავოდ არ ხდიან იმ გარემობას, რომ სადავო ოთახსა და ე. ქ-ს კუთვნილ ფართს გააჩნდა საერთო სარგებლობის სამზარეულო და სველი წერტილები. ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ გამოთავისუფლებული საცხოვრებელი ფართის ქ-ების ოჯახისთვის გამოყოფა 1983 წ. საქართველოს საბინაო კოდექსის 56-ე მუხლისა და საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს 02.09.85წ., ¹557 დადგენილებით დამტკიცებული «საქართველოს რესპუბლიკაში საბინაო პირობების გასაუმჯობესებელ მოქალაქეთა აღრიცხვისა და საცხოვრებელი სადგომების მიცემის წესის» 54-ე და 55-ე მუხლების საფუძველზე მართებულია და არ ეწინააღმდეგება კანონს. ზ. და ი. მ-ებს თვითოეულს ცალ-ცალკე ან ერთობლივი განცხადებით არ მიუმართავთ რაიონის გამგეობისთვის სადავო ბინის მათთვის გამოყოფის მოთხოვნით, ხოლო უშუალოდ განმცხადებელ ზ. მ-ეს დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 08.06.01წ. ¹6/1-117 დადგენილება სადავოდ არ გაუხდია. ამასთან, მოსარჩელეებს სადავოდ არ გაუხდიათ დადგენილების საფუძველზე ქ-ების ოჯახისთვის ორდერის გაცემა. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის მიერ სადავო ადმინისტრაციული აქტის გამოცემით არ დარღვეულა სზაკ-ის მე-4 თავის მოთხოვნები. ადმინისტრაციული აქტი გამოცემულ იქნა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემობების გამოკვლევისა და შეფასების საფუძველზე. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ვინაიდან სადავო ადმინისტრაციული აქტით გამოთავისუფლებული 22 კვ.მ-ის ოთახი გამოეყო ე. ქ-ის ორ წევრიან ოჯახს, ამიტომ მისი შვილი გ. ქ-ე წარმოადგენს იმ სამართალურთიერთობის მონაწილეს, რომლის თაობაზეც სასამართლოს მიერ მხოლოდ საერთო გადაწყვეტილების გამოტანა იყო შესაძლებელი. რაიონული სასამართლო ვალდებული იყო სასკ-ის 16.2 მუხლის საფუძველზე სასამართლო პროცესში მონაწილეობის მისაღებად მოეწვია ე. ქ-ის შვილი, გ. ქ-ე. სააპელაციო პალატის მითითებით ზ. და ი. მ-ებმა სასარჩელო განცხადებით მოითხოვეს დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 08.06.01წ. დაგენილების გაუქმება არსებული კანონების დარღვევის გამო. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით სასამართლო ვალდებული იყო ასკ-ის მე-4 მუხლის შესაბამისად, დაეზუსტებინა სასარჩელო მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, გამოერკვია კონკრეტულად რომელი კანონების დარღვევის გამო ითხოვდა მოსარჩელე სადავო ადმინისტრაციული აქტის გაუქმებას. ამავე დროს სასამართლოს უნდა გამოერკვია, თუ რას გულისხმობდა მოსარჩელე სადავო ადმინისტრაციული აქტის გაუქმებაში: აქტის ბათილად ცნობას, თუ ძალადაკარგულად გამოცხადებას. სააპელაციო პალატის აზრით, სათანადო სასარჩელო მოთხოვნის გარეშე, სასამართლო ინიციატივით სადავო ადმინისტრაციული აქტის ბათილად გამოცხადება ზაკ-ის 60.1 მუხლის «დ» ქვეპუნქტის საფუძველზე წარმოადგენს სსკ-ის 248-ე მუხლის დებულების უხეშ დარღვევას.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 02.06.05წ. გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გასაჩივრდა ზ. და ი. მ-ების მიერ. კასატორები აღნიშნავენ, რომ სააპელაციო პალატამ არ გამოიყენა ის ნორმა, რომლის გამოყენების საჭიროებაზეც მიუთითა. კასატორები თვლიან, რომ მინისტრთა საბჭოს 02.09.85წ. ¹577 დადგენილებით დამტკიცებული «საქართველოს რესპუბლიკაში საბინაო პირობებგასაუმჯობესებელ მოქალაქეთა აღრიცხვისა და საცხოვრებელი სადგომების მიცემის წესების» 55-ე, 34-ე, 35-ე მუხლების თანახმად მათი მოთხოვნა უნდა დაკმაყოფილებულიყო. კასატორები არ ეთანხმებიან სააპელაციო პალატის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ მათ არ მიუმართავთ განცხადებით გამგეობისათვის და აღნიშნავენ, რომ გამგეობისათვის არ მიუმართავს ე. ქ-ს. მისი მეუღლე, რომელთანაც ე. კ-ე 1990 წელს განქორწინდა, აღრიცხვაზე იმყოფებოდა სამსახურის ადგილას და არა გამგეობაში. ე. ქ-ე ქ. თბილისში 1986 წლიდან ცხოვრობს, ამდენად იგი ვერ იქნებოდა აღრიცხვაზე 1983 წლიდან. გამგეობამ სადავო ბინა გამოუყო მოქალაქეს, რომელიც არც აღრიცხვაზე ყოფილა და არც განცხადებით მიუმართავს გამგეობისადმი. სააპელაციო პალატის მიერ მითითებული წესები არ ითვალისწინებენ რაიმე უპირატესობას საერთო სარგებლობის ფართის არსებობის გამო, გარდა ამისა, ე. ქ-ის ბინა მდებარეობს A¹ კორპუსის მე-2 სართულზე, ხოლო გამონთავისუფლებული ბინა _ კორპუსის მე-3 სართულზე. სასამართლომ არ გაითვალისწინა სანიტარული ინსპექციის ვიზუალური დათვალიერების და ტენიანობის ცნობები.

სააპელაციო პალატამ არ გაითვალისწინა, რომ: ზ. და ი. მ-ები იმყოფებიან ბინის მიღების აღრიცხვაზე შესაბამისად 40 და 25წ. განმავლობაში (34-ე მუხ.), კასატორები ცხოვრობენ ჯანმრთელობისათვის მავნე პირობებში (35-ე მუხ.); გამონთავისუფლებული ბინა მდებარეობს იმ სადარბაზოში, სადაც ცხოვრობენ კასატორები (55-ე მუხ.); არ იქნა მხედველობაში მიღებული მიწისძვრით დაზარალებულთა კომისიის 25.04.02წ. დასკვნა, სანიტარული ზედამხედველობის ინსპექციის და ქ. თბილისის საბინაო რეაბილიტაციის და განვითარების ხელშემწყობი ცენტრის დასკვნა; ე. ქ-ს არ მიუმართავს გამგეობისათვის ბინის გამოყოფის მოთხოვნით; ი. და ე. ქ-ეებმა იქორწინეს 1986 წელს, ხოლო განქორწინდნენ 1990 წელს, ამდენად ე. ქ-ე ვერანაირად ვერ იქნებოდა აღრიცხვაზე 1983 წლიდან. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორებმა მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება.

საკასაციო პალატის სხდომაზე კასატორების წარმომადგენელმა და კასატორმა ი. მ-მ მხარი დაუჭირეს საკასაციო საჩივარს და ითხოვეს მისი დაკმაყოფილება. მოწინააღმდეგე მხარის _ დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული გამგეობის წარმომადგენელმა, მესამე პირების წარმომადგენელმა, აგრეთვე ე. და გ. ქ-ებმა საკასაციო საჩივრის საფუძვლები არ ცნეს და ითხოვეს საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა უსაფუძვლობის გამო, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საკასაციო საჩივრის ფარგლებში საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერებისა და საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

განსახილველი დავის საგანს ქ. თბილისის მერიის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 08.06.01წ. ¹6/1-117 დადგენილების ბათილად ცნობა წარმოადგენს. აღნიშნული დადგენილებით მიღებული იქნა საბინაო საკითხთა კომისიის წინადადება და ... მდებარე სახლის მე-3 სართულზე 22 კვ.მ-ის ერთოთახიანი ბინა საბინაო კოდექსის 56-ე და «საბინაო პირობების გასაუმჯობესებელ მოქალაქეთა აღრიცხვისა და საცხოვრებელი სადგომების მიცემის წესის» 54-ე და 55-ე მუხლების საფუძველზე დამატებით ფართად გადაეცა ლ. ქ-ის ორსულიან ოჯახს.

განსახილველი სადავო სამართალურთიერთობის წარმოშობის დროს მოქმედი საბინაო კოდექსის 35-ე მუხლის თანახმად, თავისუფალი საცხოვრებელი სადგომის მიღების უფლება ჰქონდათ საბინაო პირობებგასაუმჯობესებელ მოქალაქეებს. საბინაო კოდექსი ბინაში გათავისუფლებულ საცხოვრებელ სადგომში შესახლების განსხვავებულ წესს ადგენდა. საბინაო კოდექსის 56-ე მუხლის თანახმად, ბინაში გათავისუფლებულ საცხოვრებელ ფართობში შესახლება საერთო წესის მიხედვით დაიშვებოდა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ბინა იზოლირებული იყო და ამავე მუხლის მეორე ნაწილით გათვალისწინებული მოქალაქეები ბინაში არ ცხოვრობდნენ. აღნიშნული მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, თუ იზოლირებული საცხოვრებელი სადგომი თავისუფლდებოდა ბინაში, რომელშიც რამდენიმე დამქირავებელი ცხოვრობდა, იგი მიეკუთვნებოდა ბინაში მცხოვრებ იმ მოქალაქეებს, რომლებიც იმყოფებოდნენ საბინაო პირობების გაუმჯობესების აღრიცხვაზე ან რომლებსაც ჰქონდათ აღრიცხვაზე აყვანის უფლება, ხოლო თუ ასეთები არ იყვნენ _ იმ მოქალაქეებს, რომლებსაც დადგენილ ნორმაზე ნაკლები საცხოვრებელი ფართობი ჰქონდათ. ამდენად, საბინაო კანონმდებლობა ბინაში გათავისუფლებულ საცხოვრებელ სადგომში შესახლებისას აღრიცხვაზე მყოფ მოქალაქეს უფლებრივად უთანაბრებდა მოქალაქეს, რომელსაც აღრიცხვაზე ყოფნის უფლება ჰქონდა. მხედველობაშია მისაღები აგრეთვე, რომ აღრიცხავზე ყოფნის რიგითობის და შრომის სტაჟის მიხედვით ფართის გადაცემას არ ითვალისწინებდა გამგეობის მიერ სადავო აქტის გამოცემის დროს მოქმედი ქ. თბილისის საკრებულოს 20.12.2000წ. ¹15-5 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული «ქ. თბილისში საცხოვრებელი ფონდის შექმნისა და განკარგვის წესი», აგრეთვე ამჟამად მოქმედი ქ. თბილისის საკრებულოს 09.09.03წ. ¹12-7 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული «ქალაქ თბილისში საცხოვრებელი ფონდის შექმნისა და განკარგვის წესი». აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორების მოსაზრებას იმასთან დაკავშირებით, რომ ზ. და ი. მ-ებს წლების მანძილზე ბინის მიღების აღრიცხვაზე ყოფნის გამო სადავო ფართის მიკუთვნების უპირატესი უფლება გააჩნდათ.

უსაფუძვლოა კასატორების მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ მოქმედი კანონმდებლობა საერთო დამხმარე ფართის არსებობის გამო საცხოვრებელი სადგომის მიკუთვნების უპირატეს უფლებას არ ითვალისწინებდა. საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს და საქართველოს პროფკავშირების რესპუბლიკური საბჭოს 02.09.85წ. ¹577 დადგენილებით დამტკიცებული «საქართველოს რესპუბლიკაში საბინაო პირობებგასაუმჯობესებელ მოქალაქეთა აღრიცხვისა და საცხოვრებელი სადგომის მიცემის წესების» 55-ე მუხლით დადგენილი იყო გამოთავისუფლებული ფართის იმ მაცხოვრებლისათვის მინიჭება, რომლის ბინასაც განთავისუფლებულ ბინასთან საერთო სამზარეულო და სველი წერტილები ჰქონდა. საქმეზე დადგენილად არის ცნობილი, რომ გამოთავისუფლებულ ბინასთან ქ-ეების ოჯახს აქვს საერთო სარგებლობის სამზარეულო და სველი წერტილები.

საფუძველსმოკლებულია კასატორების მითითება იმის შესახებ, რომ განსახილველ საქმეზე უტყუარად არ არის დადგენილი საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტები. რაიონული სასამართლოს ძალაში შესული გადაწყვეტილების შესაბამისად, რომელმაც დაავალა ადმინსტრაციულ ორგანოს შეეწყვიტა მ-ების საბინაო პირობები, საბინაო კომისიის და გამგეობის წევრების მიერ ადგილზე იქნა შემოწმებული მ-ების საბინაო პირობები. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ სადავო ადმინისტრაციული აქტის გამოცემას საფუძვლად დაედო საბინაო კომისიის დასკვნა. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საბინაო კომისიის დასკვნა ბინის გამოყოფის შესახებ გამგეობის გადაწყვეტილების მიღების სავალდებულო პირობათაგანია. საბინაო კომისიას, მიუხედავად იმისა, რომ წარმოადგენს გამგეობის შიდაქვედანაყოფს, გააჩნია კანონმდებლობით განსაზღვრული უფლებამოსილება. ამდენად, ადგილი აქვს უფლებაუნარიანობის ერთგვარ გამიჯვნას, კერძოდ, საბინაო კომისია უფლებამოსილია გამოიტანოს სავალდებულო გადაწყვეტილება, მაგრამ არ არის უფლებამოსილი აღასრულოს იგი, გამგეობა უფლებამოსილია, აღასრულოს კომისიის გადაწყვეტილება, მაგრამ არ არის უფლებამოსილი კომისიის დასკვნის გარეშე გამოიტანოს გადაწყვეტილება ამა თუ იმ პირისათვის ბინის გადაცემის შესახებ. უფლებამოსილებათა ამგვარ გამიჯვნას არ აუქმებს ის გარემოება, რომ გარე სამართალურთიერთობებში გამგეობას და კომისიას წარმოადგენს გამგეობა. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ გასაჩივრების საგანი შეიძლება იყოს არა შეფასება, არამედ კომისიის და გამგეობის მიერ გადაწყვეტილების მიღების დადგენილი წესის დარღვევა, გარემოებათა არასათანადოდ გამოკვლევა და სხვ. საბინაო კომისიის და გამგეობის წევრთა გადაწყვეტილება წარმოადგენს მათ წევრთა გადაწყვეტილებების ჯამს, ხოლო შეფასება განეკუთვნება დისკრეციის სფეროს. სზაკ-ის 53-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ ადმინისტრაციული ორგანო მოქმედებდა დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში, წერილობით დასაბუთებაში მიეთითება ყველა ის გარემოება, რომელსაც არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა აქტის გამოცემისას.

საქმის მასალებით დასტურდება, რომ საბინაო საკითხთა კომისიის სხდომაზე მოწვეულები იყვნენ ე. (ლ.) ქ-ისა და ზ. მ-ის ოჯახები, რომლებიც პრეტენზიას აცხადებდნენ გამოთავისუფლებულ ფართზე. მათი მოსმენის შემდეგ კომისიამ ადგილზე გასვლით შეამოწმა საყოფაცხოვრებო პირობები. ადგილზე დათვალიერების შედეგად დადგინდა, რომ ზ. მ-ის ბინა მდებარეობდა ... მდებარე სახლის პირველ სართულზე, ბინა შედგებოდა საცხოვრებელი 44 კვ.მ-ის, 173 კვ.მ. დამხმარე ფართისა და 6 კვ.მ. სარდაფისაგან. საბინაო საკითხთა კომისიის წევრთა აზრით, არასაცხოვრებელი ფართობის უმეტესი ნაწილი, რომელიც ზ. მ-ის ოჯახს ეკუთვნოდა, საცხოვრებლად ვარგის მდგომარეობაში იყო მოყვანილი და მის საცხოვრებელ ფონდში აღსადგენად აუცილებელი იყო გამგეობისათვის მესაკუთრის მიმართვა. ვინაიდან ზ. მ-მ აღნიშნული საკითხი გამგეობის წინაშე არ დააყენა, კომისიამ მიიჩნია, რომ იგი ამით საბინაო პირობების ხელოვნურად გაუარესებას შეეცადა. საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ სადავო აქტის მიღების დროს მოქმედი ქ. თბილისის საკრებულოს 20.12.2000წ. ¹15-5 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული «ქ. თბილისში საცხოვრებელი ფონდის შექმნისა და განკარგვის წესის» მე-16 მუხლის «ა» ქვეპუნქტის თანახმად, საცხოვრებელი სადგომების მიღებას არ ექვემდებარებოდნენ მოქალაქენი, რომელთაც ხელოვნურად გაიუარესეს საბინაო პირობები.

საბინაო კომისიის მიერ დასაბუთდა ის, თუ რა კრიტერიუმის გათვალისწინებით მიენიჭა უპირატესობა ლ. ქ-ის ორსულიან ოჯახს. კომისიამ აღნიშნა, რომ ლ. ქ-ის ოჯახს ეკავა 11,5 კვ.მ ოთახი, მისი ვაჟიშვილი დაავადებული იყო ქალის შიდა წნევის მომატების სინდრომით, გამოთავისუფლებულ ბინასთან მის საცხოვრებელ ოთახს ჰქონდა საერთო სარგებლობის სველი წერტილები და სამზარეულო. კომისიამ ერთხმად მიიჩნია, რომ სადავო ფართი ლ. ქ-ის ორწევრიან ოჯახს უნდა გადასცემოდა. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგეობამ სადავო საკითხის გადაწყვეტამდე ზ. მ-ების ბინის მდგომარეობა ადგილზე დაათვალიერა ზ. მ-ის ინიციატივით მოწვეული სახალხო დამცველის, მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანების და სახელმწიფო სანიტარული ზედამხედველობის ინსპექციის წარმომადგენლებთან ერთად და ყველა გარემოების გათვალისწინების შედეგად ერთხმად მიიღო სადავო გადაწყვეტილება.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის მიერ სადავო ადმინისტრაციული აქტი გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების საფუძველზე.

საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორების მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგეობამ არ გაითვალისწინა მათი ბინის მდგომარეობა, რომელიც საფრთხეს უქმნიდა მთელი ოჯახის ჯანმრთელობას. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ გარდა კასატორების მიერ მითითებული საცხოვრებელი 44 კვ.მ-ისა, რომელსაც ჩაუტარდა ექსპერტიზა და დადგინდა, რომ მასში ტენიანობა აღემატებოდა დადგენილ ზღვარს, კასატორებს გადაცემული აქვთ არასაცხოვრებელი ფართი, რომელიც ფაქტიურად საცხოვრებლად ვარგის მდგომარეობაშია მოყვანილი. მხედველობაშია მისაღები აგრეთვე ის გარემოება, რომ ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის მიერ ზ. მ-ის საბინაო პირობების გაუმჯობესების მიზნით გამოიყო 22 ათასი ლარი, რომელიც მის ბინაში სადრენაჟო სისტემის დამონტაჟებას მოხმარდა. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ზ. მ-ს აღნიშნული თანხით მისთვის გამგეობის მიერ სხვა ფართის გამოსყიდვა არ შეუთავაზებია. მხედველობაშია აგრეთვე მისაღები ის გარემოება, რომ მ-ეების ოჯახმა ერთხელ უკვე ისარგებლა საცხოვრებელი სადგომის მიღების უპირატესი უფლებით.

საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორების მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ სააპელაციო პალატამ უკანონოდ ჩააბა საქმეში გ. ქ-ე. სასკ-ის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლო ვალდებულია საქმეში მესამე პირად ჩააბას იმ სამართალურთიერთობის მონაწილე, რომლის თაობაზეც სასამართლოს მიერ მხოლოდ საერთო გადაწყვეტილების გამოტანაა შესაძლებელი. საქმეზე დადგენილად არის ცნობილი, რომ გ. ქ-ე ე. ქ-ის ოჯახის წევრია და მშობელთან ერთად ცხოვრობს ... მდებარე სახლში 11,5 კვ.მ-ის ერთ ოთახში. ამდენად, იგი სადავო სამართალურთიერთობის მონაწილე იყო და კანონიერად იქნა საქმეში მესამე პირის სტატუსით მოწვეული.

უსაფუძვლოა Kკასატორის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ დიდუბე ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს ძალაში შესული 15.06.2000წ. გადაწყვეტილების მითითების დარღვევით გამგეობამ ე. ქ-ის სასარგებლო გადაწყვეტილება გამოიტანა. ის გარემოება, რომ დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 15.06.2000წ. გადაწყვეტილებით სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი გამგეობის გადაწყვეტილება სადავო ფართის ელ. ქ-ისათვის გადაცემის შესახებ და გამგეობას საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ახალი აქტის გამოცემა დაევალა, არ ართმევდა გამგეობას უფლებას მიეღო იგივე გადაწყვეტილება. სასკ-ის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილი არ გამორიცხავს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საქმის ყველა ფაქტობრივი გარემოებების შემოწმების შემდეგ იგივე შინაარსის გადაწყვეტილების მიღების შესაძლებლობას. ამდენად, საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორების მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ გამგეობამ კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილების იგნორირებით მიიღო გადაწყვეტილება გამოთავისუფლებულ ბინაში ე. ქ-ის შესახლების შესახებ. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე კომისიამ საქმის ფაქტობრივი გარემოებების სრული გამოკვლევის, მხარეთა და საზოგადოების წარმომადგენელთა მონაწილეობით, არსებული მდგომარეობის ადგილზე გაცნობის შედეგად მიიღო გადაწყვეტილება.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო პალატის მიერ გადაწყვეტილება მიღებულია კანონის შესაბამისად და საკასაციო საჩივარში მითითებულ კანონდარღვევებს ადგილი არ ჰქონია, რაც სსკ-ის 410-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია. გაუქმებულად უნდა ჩაითვალოს სადავო ფართის მიმართ გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილით, სსკ-ის 390-ე, 399-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ზ. და ი. მ-ეების საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 02.06.05წ. გადაწყვეტილება;

2. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.