ას-779-729-2010 13 დეკემბერი, 2010 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვ. როინიშვილი, თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები _ გ. თ-შვილი, ნ. გ-ავა, რ. რ-შვილი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ დ. დ-შვილი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 18 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ ნივთის პირვანდელ მდგომარეობაში აღდგენა, საზიარო უფლების გაუქმება, წილის გამოყოფა, მორალური და მატერიალური ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

დ. დ-შვილმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ. გ-ავას, რ. რ-შვილის, გ. ა-ძისა და გ. თ-შვილის მიმართ მოპასუხეთა მიერ უკანონოდ აგებული ბეტონის ღობისა და მავთულხლართის დემონტაჟის, საერთო საკუთრების მიწის ნაკვეთის პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის, საზიარო უფლების გაუქმების, რეალური წილის გამოყოფისა და გ.თ-შვილისათვის მორალური და მატერიალური ზიანის - 10000 ლარის ანაზღაურების დაკისრების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: მოსარჩელე არის დაბა წყნეთში, ... ზონა ¹17-ში მდებარე ¹3 და ¹6 ბინების მესაკუთრე. 2001 წელს იგი გაემგზავრა საზღვარგარეთ, საიდანაც დაბრუნებულმა შეიტყო, რომ მოპასუხეებმა შეიძინეს მის მეზობლად მდებარე ბინები. ნ.გ-ავამ შეღობა სახლის წინა და უკანა მხარეს არსებული საერთო სარგებლობის ფართი, რითაც მიითვისა საერთო საკუთრების მიწის ნაკვეთის მოსარჩელის კუთვნილი იდეალური წილიც და დ.დ-შვილს შეუზღუდა შენობის უკანა მხრიდან სარდაფში ჩასვლის შესაძლებლობა. რ.რ-შვილმა კედლით უკანონოდ შეღობა საერთო მიწის ნაკვეთი. გ.თ-შვილმა კი, თვითნებურად მოანგრია მოსარჩელის ბინის აივანი, უნებართვოდ გადააადგილა და მიითვისა საერთო სარგებლობის ფართი, “შიფერით” გადახურა უკანონო ნაგებობა და საერთო სარგებლობის დარჩენილ ნაკვეთს უნებართვოდ კედელი შემოავლო. მოსარჩელის ბინის აივანი დარჩა დაზიანებული, დ.დ-შვილის ბინა მოექცა იზოლაციაში, რადგან მოპასუხემ ისე შეავიწროვა კიბე, რომ ერთი ადამიანი გაჭირვებით გადაადგილდება.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ საერთო ფართის შეღობვა აუცილებელი იყო წვიმიანი ამინდების დროს ეზოს დატბორვის თავიდან ასაცილებლად, ხოლო დანარჩენ ნაწილში სარჩელში მითითებული გარემოებანი უსაფუძვლოდ ჩათვალეს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 27 ნოემბრის განჩინებით გარდაცვლილი გ.ა-ძის უფლებამონაცვლედ საქმეში ჩაება რ. რ-შვილი. ამავე სასამართლოს 2008 წლის 28 ნოემბრის გადაწყვეტილებით დ. დ-შვილის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხეებს _ ნ. გ-ავას, გ. თ-შვილსა და რ. რ-შვილს დაევალათ მათ მიერ ქ.თბილისში, დაბა წყნეთში, ... ქ.¹17-ში მდებარე 528 კვ.მ მხარეთა საერთო საკუთრების 17/17 მიწის ნაკვეთზე გავლებული და აგებული მავთულბადისა და ბეტონის ღობეთა დემონტაჟი (აღება-დანგრევა), ამავე გადაწყვეტილებით დ. დ-შვილის სარჩელი საზიარო უფლების გაუქმების, წილთა რეალურად გამოყოფის, მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურების ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში გ. თ-შვილმა, ნ. გ-ავამ და რ. რ-შვილმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 18 მაისის განჩინებით გ. თ-შვილის, რ. რ-შვილისა და ნ. გ-ავას სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: დ. დ-შვილი წარმოადგენს ქ.თბილისში, დაბა წყნეთში, ... ზონა ¹17 კორპუსში მდებარე ¹6 ბინის მესაკუთრეს წილობრივი მონაცემებით 28/233. გ. თ-შვილს ეკუთვნის დაბა წყნეთში, ... ქუჩა ¹17 კორპუსში მდებარე ბინა წილობრივი მონაცემებით 28/233; ნ. გ-ავა არის ამავე მისამართზე მდებარე ¹7, ხოლო რ. რ-შვილი _ ¹8 ბინის მესაკუთრე.

,,ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ” კანონის პირველი მუხლის თანახმად, სასამართლომ ჩათვალა, რომ მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობა უნდა მოწესრიგდეს ბინის მესაკუთრეთა შორის არსებული ურთიერთობის განმსაზღვრელი ნორმებით. აღნიშნული კანონის ამოქმედებასთან დაკავშირებით სამოქალაქო კოდექსის მეოთხე თავიდან, რომელიც ეხებოდა ბინის საკუთრებას მრავალბინიან სახლებში, ამოღებულ იქნა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების მართვისას წარმოშობილი ურთიერთობების მარეგულირებელი ნორმები. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა 2008 წლის 28 ნოემბერს, ამდენად, ,,ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ” კანონის ამოქმედების შემდგომ სასამართლოს უნდა ეხელმძღვანელა სწორედ ამ კანონით, ვინაიდან, ახალი კანონი მოიცავს იმ ურთიერთობებს, რომლებიც აღარ არის მოწესრიგებული სამოქალაქო კოდექსით. აღნიშნული კანონის მე-5 მუხლი იძლევა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების ცნების განსაზღვრებას, იმ ქონების ჩამონათვალს, რომელიც წარმოადგენს ე.წ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას, ხოლო, რაც შეეხება ინდივიდუალურ საკუთრებას, ამავე კანონის მე-4 მუხლის შესაბამისად, ამხანაგობის წევრთა ინდივიდუალური საკუთრების საგანია ცალკეულ პირთა საკუთრებაში არსებული ბინა, აგრეთვე, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრის მფლობელობაში არსებული მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსები.

პალატამ განმარტა, რომ აპელანტთა მიერ გავლებული მავთულბადე და აგებული ბეტონის ღობე მდებარეობს გ. თ-შვილის, ნ. გ-ავასა და რ. რ-შვილის საერთო საკუთრებაში არსებულ 528 კვ.მ ¹17/17 მიწის ნაკვეთზე და, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, არ გაიზიარა აპელანტთა მოსაზრება, რომ ბეტონის ღობე და მავთულბადე ბინის მესაკუთრეთა საერთო საკუთრებაში არსებულ 528 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული არ არის, არამედ აღნიშნული ნაგებობა მდებარეობს ამ ფართის გარეთ არსებული მიწის ნაკვეთზე.

,,ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ” კანონის მე-8 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ, მართალია, ბინის მესაკუთრე უფლებამოსილია, სხვა მესაკუთრეთა თანხმობის გარეშე მიიღოს აუცილებელი ზომები იმ ზიანის თავიდან ასაცილებლად, რომელიც საერთო საკუთრებას უშუალოდ ემუქრება, თუმცა დაუსაბუთებელია აპელანტთა მოსაზრება, რომ ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებაზე მათ მიერ განხორციელებული ქმედებები, კერძოდ, გავლებული მავთულბადე და აგებული ბეტონის ღობე, გამოწვეული იყო საერთო საკუთრებისათვის ზიანის მიყენების თავიდან აცილების აუცილებლობით. სასამართლოს მოსაზრებით, ასეთ შემთხვევაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მიხედვით, მტკიცების ტვირთი აპელანტებს ეკისრებოდა, რაც მათ ვერ განახორციელეს.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება გ. თ-შვილმა, ნ. გ-ავამ და რ. რ-შვილმა გაასაჩივრეს საკასაციო წესით, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფლებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით: სასამართლომ იურიდიულად ვერ დაასაბუთა ის გარემოება, რომ სადავო მიწის ნაკვეთზე აგებული მავთულბადე და ბეტონის ღობე უნდა მოინგრეს. საქმეში ფიგურირებს ორი მიწის ნაკვეთი 528 კვ.მ საერთო საკუთრება ნომრით 17\17, რომელზეც მდებარეობს საცხოვრებელი კორპუსი და იგი მთლიანად ათვისებულია, ხოლო ¹17\065 მიწის ნაკვეთი სახელმწიფო საკუთრებაა და მასზე ბეტონის კედელია აგებული. აქედან გამომდინარე, საცხოვრებელ კორპუსის ფართზე სადავო ბეტონის ღობე არ არის. სასამართლომ ვერ მიუთითა საქმეში არსებულ რომელიმე მტკიცებულებაზე, რათა დაესაბუთებინა, რომ ბეტონის ღობე 528 კვ.მ მიწის ნაკვეთზეა გავლებული. გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უკანონოა და მისი აღსრულების შემთხვევაში შესაძლებელია, კორპუსის მცხოვრებლების კანონიერად დარეგისტრირებული კედლების დემონტაჟიც მოხდეს. განსაზღვრული არ არის, თუ რით ილახება დ.დ-შვილის უფლებები ბეტონის ღობის არსებობით თუ მისი სიმაღლით. არ დასტურდება, რომ დ.დ-შვილის სარდაფამდე ან ბინაში ასასვლელ კიბესთან არსებობდა მისასვლელი გზა და ეს გზა აშენებულმა დამცავმა კედლებმა შთანთქა. დ.დ-შვილი, ისევე როგორც სხვა მცხოვრებლები, ერთი და იმავე გზით დადიან კორპუსის უკანა მხარეს მდებარე სარდაფთან და ღობეების მოშლის შემთხვევაშიც დ.დ-შვილი სარდაფში მაინც იმავე გზით ისარგებლებს, რომლითაც ამჟამად სარგებლობს. ამდენად, საქმის მასალებით დ.დ-შვილის უფლების ხელყოფის ფაქტი არ დასტურდება. სასამართლო ეყრდნობა რა ადგილზე დათვალიერების ოქმს, დათვალიერებისას სასამართლოს არ ჰქონდა ინფორმაცია, ბეტონის კედლები მხარეთა საკუთრებაში თუ სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე იყო განლაგებული. სასამართლოს ამ ეტაპზე უნდა ეხელმძღვანელა საჯარო რეესტრის ჩანაწერებით და არა მხარეთა ახსნა-განმარტებებით.

საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებით _ თბილისის მერიის კეთილმოწყობის სამსახურის, წყნეთის გამგეობის დასკვნებით, სადავო ზონაში საჭიროა დამცავი საშუალების აშენება და გასაჩივრებული ჯებირის დანგრევის შემთხვევაშიც ქ.თბილისის მერია მაინც გეგმავს ამ ადგილას სანიაღვრე სისტემის მოწყობას, რომლის ნახაზშიც გათვალისწინებულია დღეს არსებული ნაგებობები. ის ფაქტი, რომ აღნიშნული კორპუსი საჭიროებს დამცავ საშუალებას (ჯებირს) სათანადო მტკიცებულებებით არის გამყარებული, მაგრამ სასამართლომ ისინი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მეორე ნაწილის დარღვევით არ გამოიკვლია. პალატას საერთოდ არ შეუფასებია საქმეში წარმოდგენილი 2009 წლის 2 აპრილის ექსპერტიზის დასკვნა, რომლის მიხედვით, ნ.გ-ავას მიერ მოწყობილი ღობე ამავე კორპუსის მე-2 სართულზე მცხოვრებ დ.დ-შვილს რაიმე დაბრკოლებას არ უქმნის.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო მხარეთა ახსნა-განმარტებისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ გ. თ-შვილის, ნ. გ-ავასა და რ. რ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” და “ბ” ქვეპუნქტების თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი და სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივად სწორად შეაფასა დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და საკასაციო საჩივარში მითითებული კანონის დარღვევას ადგილი არ აქვს.

მოცემულ საქმეზე გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: დ. დ-შვილი წარმოადგენს ქ.თბილისში, დაბა წყნეთში, ... ზონა ¹17 კორპუსში მდებარე ¹6 ბინის მესაკუთრეს წილობრივი მონაცემებით 28/233; გ. თ-შვილს ეკუთვნის დაბა წყნეთში, ... ქუჩა ¹17 კორპუსში მდებარე ბინა წილობრივი მონაცემებით 28/233; ნ. გ-ავა არის ამავე მისამართზე მდებარე ¹7, ხოლო რ. რ-შვილი _ ¹8 ბინის მესაკუთრე; Dდ.დ-შვილის მფლობელობაში არსებულ სარდაფამდე მისასავლელი გზა დახშულია ნ. გ-ავას ბინაზე მიშენებული კედლითა და გავლებული ლითონის ღობით; გ. თ-შვილის კუთვნილ ფართთან საერთო სარგებლობის ეზოს შესასვლელიდან ამოშენებულია 2,5 მეტრამდე სიმაღლის ბეტონის კედლები, რომელთაც ფაქტობრივად ღობის ფუნქცია აქვს; რ. რ-შვილს საერთო საკუთრების მიწის ნაკვეთი შემოღობილი აქვს ბეტონის კედლებით.

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლომ სავსებით მართებულად მიუთითა ,,ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ” კანონის მე-5 მუხლის პირველ ნაწილზე, რომელიც ადგენს, ბინათმესაკუთრეთა ახანაგობის წევრთა საერთო ქონების შემადგენელი მიწის ნაკვეთი, სახლის ნაწილი და ის შენობა-ნაგებობები, დანადგარები, საინჟინრო ქსელები, მოწყობილობები, რომლებიც არ არის ინდივიდუალური საკუთრება, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას (საერთო საკუთრებას) წარმოადგენს. ამავე კანონის მე-8 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების ერთობლივად მართვა ეკისრებათ მესაკუთრეებს, თუ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წესდებით ან ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის დადგენილი.

აღნიშნული ნორმების ანალიზით, შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ საერთო საკუთრებაში არსებული ფართის სხვაგვარი გამოყენება შეიძლება განხორციელდეს მხოლოდ ყველა მესაკუთრის თანხმობით. ზემოთ დასახელებული კანონის მე-7 მუხლის მეორე ნაწილი უფლებას აძლევს ამხანაგობის ყველა წევრს თანაბარი უფლებებით, თავისუფლად ისარგებლოს საერთო საკუთრებაში არსებული ქონებით და ამ უფლების შეზღუდვა მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში დაიშვება. ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შექმნა ობიექტური პირობით _ მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის არსებობითაა განპირობებული და ამხანაგობის წევრთა უფლება_მოვალეობებიც სწორედ ამ ნივთის _ მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის სპეციფიკურობიდან გამომდინარეობს, ვინაიდან ამ შემთხვევაში პირის მიერ ინდივიდუალური საკუთრების შეძენა ავტომატურად წარმოშობს საერთო საკუთრებაზე უფლებას. ,,ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ” კანონის მიზანიც სწორედ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების მართვის ექსპლუატაციისა და განვითარების სამართლებრივი პირობების უზრუნველყოფაა (იხ. ამავე კანონის მეორე მუხლი). ამდენად. ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის ქონების მესაკუთრეთა უფლებები საერთო ქონებასთან მიმართებით კანონით იმპერატიულად არის განსაზღვრული და საერთო საკუთრებაში არსებულ ფართზე ზემოქმედება მხოლოდ ამ წესით შეიძლება განხორციელდეს.

მრავალბინიანი სახლის ინდივიდუალური ბინის მესაკუთრე, ვალდებულია, საერთო საკუთრება გამოიყენოს იმდაგვარად, რომ ამით არ შეილახოს მესაკუთრეების ერთად ცხოვრების წესი, რაც მოცემულ შემთხვევაში კასატორთა მხრიდან არ არის დაცული. კასატორებმა თავიანთი მოქმედებით _ საერთო სარგებლობის მიწის ნაკვეთზე ბეტონის კედლის აღმართვით შეზღუდეს დ. დ-შვილის საერთო საკუთრების უფლება, რაც ამ საკუთრების თავისუფალ სარგებლობას გულისხმობს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, უსაფუძვლოა კასატორთა მოსაზრება, რომ საქმის მასალებით დ.დ-შვილის უფლების ხელყოფის ფაქტი არ დასტურდება.

კასატორები მოითხოვენ რა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას, უთითებენ, რომ სადავო ღობე სახელმწიფო საკუთრების მიწის ნაკვეთზეა განთავსებული და მისი აშენება აუცილებლობითაა განპირობებული, კერძოდ, წყლის ნიაღვრისაგან დამცავი საშუალებაა. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილია, რომ სადავო მავთულბადე და ბეტონის ღობე მდებარეობს მოდავე მხარეთა საერთო საკუთრებაში არსებულ 528 კვ.მ ¹17/17 მიწის ნაკვეთზე. ამ გარემოების საწინააღმდეგოდ კასატორებს დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია არ წარმოუდგენიათ, ასევე არ დასტურდება სადავო ღობის - როგორც წყლის ნიაღვრისაგან დამცავ საშუალებად აშენების აუცილებლობა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ არ არსებობს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების კანონიერი საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 41 -ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

გ. თ-შვილის, ნ. გ-ავასა და რ. რ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 18 მაისის განჩინება დარჩეს უცვლელად.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.