ას-786-735-2010 2 დეკემბერი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები: 1. დ. ა-ძე (მოპასუხე)

2. თ. ე-ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 27 მაისის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

დ. ა-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში თ. ე-ძის, ა. ვ-ძისა და რ. ა-ძის მიმართ ზიანის ანაზღაურების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: 2001 წელს მხარეთა შორის დაიდო ქ.ბათუმში, ... შესახვევ ¹17-ში მდებარე მოპასუხის კუთვნილი 1/5-ის ნასყიდობის ხელშეკრულება. მოსარჩელეს მოპასუხისათვის უნდა გადაეხადა 9000 აშშ დოლარი, საიდანაც დაფარა 6815 აშშ დოლარი. დ.ა-ძემ გააუმჯობესა სადავო ქონება, რისთვისაც დახარჯა 5000 აშშ დოლარი.

მოპასუხის წარმომადგენელმა ა.ვ-ძესა და რ.ა-ძესთან შეთანხმებით გააყალბა აღნიშნული გარიგება და შექმნა ქ.ბათუმის მერიის საბინაო კომისიის დადგენილება მხარეთა შორის გაცვლის ხელშეკრულების დადების ნებართვაზე, რაც რ.ა-ძემ გაატარა ტექაღრიცხვის მასალებში და გასცა ტექპასპორტი.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 31 ივლისის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ბათილად იქნა ცნობილი გაცვლის გარიგება და თ.ე-ძეს დაუბრუნდა ქ.ბათუმში, ... შესახვევ ¹17-ში მდებარე უძრავი ქონების 1/5.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მიუთითეს, რომ მოსარჩელისათვის არანაირი ზიანი არ მიუყენებიათ.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 22 თებერვლის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, რაც მხარეებმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 27 მაისის განჩინებით დ. ა-ძისა და თ. ე-ძის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ თ. ე-ძეს საკუთრებაში გააჩნდა ქ.ბათუმში, ... შესახვევ ¹17-ში მდებარე უძრავი ქონების 1\5 წილი. მოდავე მხარეებს შორის არ არსებობდა წერილობითი ხელშეკრულება ზემოაღნიშნული უძრავი ქონების ყიდვა-გაყიდვის თაობაზე და არსებობს მხოლოდ ზეპირი შეთანხმება ნასყიდობასთან დაკავშირებით.

მოსარჩელე დ. ა-ძემ, ზეპირი გარიგების საფუძველზე გადასახდელი 9000 აშშ დოლარიდან მოპასუხე თ. ე-ძეს ნაწილ-ნაწილ გადაუხადა 6500 აშშ დოლარი.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 4 დეკემბრის განაჩენით დადგენილია, რომ ყალბი დოკუმენტაციის შედგენის შედეგად სადავო უძრავი ქონება დარეგისტრირდა დ. ა-ძის საკუთრებად.

საქმეში წარმოდგენილია 2009 წლის 29 დეკემბრის დამოუკიდებელი აუდიტორული დასკვნა. ამ დასკვნის თანახმად პალატას დადგენილად მიაჩნია, რომ ქ.ბათუმში, ... შესახვევ ¹17-ში მდებარე სახლში დ. ა-ძის სახელზე რეგისტრირებული საცხოვრებელი ფართის კეთილმოწმობის, ეზოს მოზვინვისა და სარდაფის მოწყობის სამუშაოების ღირებულება შეადგენდა 4875,17 ლარს.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა თ. ე-ძის სარჩელი, ბათილად იქნა ცნობილი თ. ე-ძესა და დ. ა-ძეს შორის დადებული გაცვლის გარიგება, ასევე საჯარო რეესტრის მოქმედება ტექბიუროს ჩანაწერებში ქ.ბათუმში, ... შესახვევ ¹17-ში მდებარე უძრავი ქონების მესაკუთრედ თ. ე-ძის ნაცვლად დ. ა-ძის რეგისტრაციის ნაწილში და დასახელებული ჩანაწერი ბათილად გამოცხადდა. სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში.

სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით, 979-ე მუხლით, 341-ე მუხლით, 131-ე მუხლით და მოპასუხე თ. ე-ძის აღიარების გათვალისწინებით, პალატამ დაადგინა, რომ დ. ა-ძემ მას უძრავი ქონების ყიდვისათვის გადასცა თანხა 6500 აშშ დოლარის ოდენობით, ანუ პალატამ ჩათვალა, რომ თ. ე-ძემ დ. ა-ძეს უნდა დაუბრუნოს ბათილი გარიგებით მისთვის გადაცემული უძრავი ქონების ყიდვის თანხა _ 6500 აშშ დოლარი. დ. ა-ძეს ასევე უნდა აუნაზღაურდეს თ. ე-ძის მიერ სადავო უძრავ ქონებაზე მისი გაუსჯობესებისათვის გაწეული ხარჯები 4875,17 ლარის ოდენობით.

საქართველოს კონსტიტუციის 85-ე მუხლის მესამე ნაწილის, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად, განსახილველ სამოქალაქო საქმეში არსებულ მტკიცებულებათა შეფასებით სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება თ. ე-ძის მიმართ დ. ა-ძის სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილებისა და თანხის დაკისრების შესახებ.

რაც შეეხება აპელანტ დ. ა-ძის მოთხოვნას მოპასუხეების რ. ა-ძისა და ა. ვ-ძის მიმართ ზიანის ანაზღაურების მიზნით თანხის დაკისრების შესახებ, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ აპელანტი თავის ამ მოთხოვნას ამყარებს ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 4 დეკემბრის კანონიერ ძალაში შესულ განაჩენზე და მიუთითებს, რომ მას ზიანი მიადგა დამნაშავეთა უკანონო ქმედებით. პალატამ ამ ნაწილშიც გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ და სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის თანახმად განმარტა, რომ ზიანი არის ფიზიკური ან იურიდიული პირის უფლების ან კეთილდღეობის ხელყოფა, არასახელშეკრულებო ზიანი (დელიქტი) კი წარმოიქმნება უშუალოდ სამართალდარღვევიდან.

პირს ზიანის ანაზღაურება დაეკისრება, თუ არსებობს ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების პირობები, კერძოდ, უშუალოდ ზიანი, რომელიც მიყენებულია მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებით, მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებასა და ზიანს შორის არსებობს მიზეზობრივი კავშირი და ზიანის მიმყენებელს მიუძღვის ბრალი. ამ პირობათა ერთობლიობა სავალდებულოა ზიანის იურიდიული შემადგენლობისათვის, ანუ დელიქტური ვალდებულების წარმოშობისათვის სავალდებულოა არსებობდეს მატერიალური და არა ფორმალური ხასიათის დანაშაული, რომელიც გულისხმობს დანაშაულით გამოწვეული შედეგის არსებობას ზიანის სახით. ამასთან, ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობისას უნდა არსებობდეს ბრალი.

დადგენილია, რომ მოპასუხე რ. ა-ძე და ა. ვ-ძე ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 4 დეკემბრის კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით ცნობილ იქნენ დამნაშავეებად საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 332-ე მუხლის პირველი ნაწილით. აღნიშნული პირები არ შეიძლება მიჩნეულ იქნან დელიქტური ურთიერთობიდან გამომდინარე დ. ა-ძის წინაშე ვალდებულ პირებად, რადგან ზემოთ მითითებულ სისხლის სამართლის საქმეზე დაზარალებულ მხარეს დ. ა-ძე არ წარმოადგენდა და მოპასუხეების მხრიდან მის წინააღმდეგ მიმართული რაიმე სახის მართლსაწინააღმდეგო თუ ბრალეული ქმედება საქმის მასალებით დადასტურებული არ არის.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება დ. ა-ძემ გაასაჩივრა საკასაციო წესით და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო პალატამ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლი და მიიჩნია, რომ დ. ა-ძე დაზარალებულად არ იყო ცნობილი ა.ვ-ძისა და რ.ა-ძის მიმართ წარმოებულ სისხლის სამართლის საქმეში, თუმცა სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ ეს ფაქტი არ გამორიცხავს მოწინააღმდეგე მხარის სამოქალაქო პასუხისმგებლობას მათ მიერ ჩადენილი დანაშაულის თანამდევი შედეგის დადგომაში.

პალატამ არასწორად არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 980-ე მუხლი, რომელიც ითვალისწინებს ხარჯებისა და დანაკლისის ანაზღაურების წესს და არ იხელმძღვანელა “აუდიტორული მომსახურების შესახებ” კანონის მე-6 მუხლით. სასამართლომ არ დაასაბუთა, თუ რატომ არ გაიზიარა აუდიტის დასკვნა სარგებლის კაპიტალიზაციის მეთოდით გადაანაგრიშებით 13646,13 ლარის დ.ა-ძის მიერ დახარჯული თანხის განსაზღვრაზე.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა თ. ე-ძემაც, რომელმაც მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება შემდეგი საფუძვლებით:

სასამართლომ კასატორს დააკისრა ეზოში მიწის დაყრის ხარჯების ანაზღაურება, თუმცა არ გაითვალისწინა, რომ აღნიშნული ეზო საერთო საკუთრებაში იმყოფებოდა, შესაბამისად, მისი კეთილმოწყობის ხარჯი უნდა განაწილდეს თანამესაკუთრეებზე.

პალატამ არასწორად გამოიანგარიშა თ.ე-ძისათვის დასაკისრებელი სახელმწიფო ბაჟის ოდენობა.

მოწინააღმდეგე მხარეს სათანადოდ არ დაუსაბუთებია სადავო სახლის გაუმჯობესებაზე დახარჯული თანხის ოდენობა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 7 ოქტომბრის განჩინებებით დ. ა-ძისა და თ. ე-ძის საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა დ. ა-ძისა და თ. ე-ძის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

მოცემული დავის საგანია დელიქტური ვალდებულებიდან გამომდინარე ზიანის ანაზღაურების მართლზომიერება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ეფუძნება სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლს. აღნიშნული პრაქტიკა ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

კასატორები ვერ ასაბუთებენ და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივრები ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ თ. ე-ძეს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2010 წლის 28 სექტემბერს გადახდილი 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

დ. ა-ძისა და თ. ე-ძის საკასაციო საჩივრები დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

კასატორ თ. ე-ძეს დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟი _ 210 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.