ას-787-736-10 28 ოქტომბერი, 2010 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ნ. ბ-ძე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ლ. ღ-ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 8 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – ბინიდან გამოსახლება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

ხარაგაულის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 3 ივნისის გადაწყვეტილებით ლ. ღ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხე ნ. ბ-ძე გამოსახლებულ იქნა დ. ხარაგაულში, ... ქ.¹4-ში მდებარე ¹15 ერთოთახიანი საცხოვრებელი ბინიდან და იგი თავისუფალ მდგომარეობაში ჩაჰბარდა ლ. ღ-ძეს. მოპასუხე ნ. ბ-ძეს დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟის - 50 (ორმოცდაათი) ლარის გადახდა.

რაიონული სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ბ-ძემ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 8 ივლისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელი დარჩა ხარაგაულის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება.

პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

1993 წელს მხარეთა შორის შედგა შეთანხმება, რომლის თანახმადაც ლ. ღ-ძემ ნ. ბ-ძეს, ერთი მილიონი კუპონის და 200000 რუსული რუბლის სანაცვლოდ, სადავო საცხოვრებელი ბინა დაუთმო 3 წლის ვადით.

ლ. ღ-ძემ 1999 წელს მოახდინა სადავო ბინის პრივატიზება და დაარეგისტრირა თავის სახელზე საჯარო რეესტრში. სწორედ ამ პერიოდიდან იგი სადავო საცხოვრებელი ბინის მესაკუთრეა.

მხარეები არც იმ ფაქტობრივ გარემოებას ხდიან სადავოდ, რომ ნასესხები თანხა მოსარჩელეს მოპასუხისათვის არ დაუბრუნებია.

1993 წლიდან მოყოლებული სადავო ბინას ფლობს მოპასუხე მხარე.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სამართლებრივი თვალსაზრისით მხარეთა შორის 1993 წელს წარმოშობილი ურთიერთობა უნდა შეფასდეს, როგორც სასყიდლიანი სესხის გარიგება, ნასესხები თანხის, 1 მილიონი კუპონისა და 400000 რუსული რუბლის სანაცვლოდ, მსესხებელმა ანუ მოსარჩელემ გირავნობის უფლებით მოპასუხეს დაუთმო საცხოვრებელი ბინა 3 წლის ვადით.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ, რადგან მხარეთა შორის შედგა კანონით აკრძალული გარიგება სასყიდლიანი სესხის თაობაზე, ისინი უცილოდ ბათილი, ანუ არარა გარიგების მხარეებს წარმოადგენენ.

დადასტურებით არარა გარიგება ნამდვილ გარიგებად ვერ იქცევა, დადასტურების ფაქტი განხილულ უნდა იქნეს, როგორც გარიგების ხელახლა დადება, რომლის დროსაც მხარეები გამოასწორებენ იმ ნაკლს, რამაც გარიგების ბათილობა გამოიწვია, ამასთან ახალი შეთანხმება ან გარიგება ნამდვილად (ანუ ნამდვილ გარიგებად) რომ იქნეს განხილული, მხარეთა ნება ახალი გარიგებისათვის კანონით განსაზღვრული ყველა დანაწესს უნდა გამოხატავდეს.

1997 წლიდან ანუ საქართველოს ახალი სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედების დროიდან კანონმდებელმა დაუშვა ანუ გაითვალისწინა სესხისათვის სარგებელი.

1999 წლიდან მოსარჩელე მხარეც სადავო ბინის მესაკუთრე გახდა, რომელსაც კანონმდებელმა მისცა უფლება „კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით, არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა...“

მიუხედავად ზემოთ აღნიშნული საკანონმდებლო ცვლილებისა თუ სუბიექტური ფაქტორისა (მოსარჩელე ბინის მესაკუთრე გახდა), პალატამ მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის ახალი გარიგება არ დადებულა.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ აღნიშნული ნორმა სადავო სამართალურთიერთობის მოსაწესრიგებლად ვერ გამოდგება, რამეთუ კონკრეტული ნორმით კანონმდებელმა ნამდვილი გარიგების დროს წარმოშობილი მხარეთა ურთიერთვალდებულების მოწესრიგების საშუალება შემოგვთავაზა, რაც, პალატის აზრით, ვერ გავრცელდება არარა გარიგების შემთხვევაში წარმოშობილ ურთიერთვალდებულებებზე, თუმცა პალატა ასევე მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო კანონმდებლობა იძლევა ნებისმიერი პირის სამართლებრივი დაცვის სრულ გარანტიას, რომელსაც უფლებადარღვეულმა მხარემ (კონკრეტულ შემთხვევაში) შეუძლია მიმართოს.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ბ-ძემ.

კასატორ ნ. ბ-ძის განმარტებით, მას და მოსარჩელეს შორის დადებულია 1993 წელს გირავნობის ხელშეკრულება (რაც დადასტურებულად ცნო სასამართლომ). ხელშეკრულება უნდა ჩაითვალოს კანონიერად, რადგან იმ დროისათვის მოქმედი სამოქალაქო კოდექსით (1964 წლის რედაქცია) გათვალისწინებული იყო გირავნობის ხელშეკრულება როგორც მოძრავ, ისე უძრავ ნივთებზე. გირავნობა არის მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალება და არა სესხი. კასატორის განცხადებით, სადავო ბინაში ყოფნა 17 წლის მანძილზე არ გაუპროტესტებია მოსარჩელეს და არც ფულის მიცემა შეუთავაზებია. სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 64-ე მუხლის გამოყენებით დაარღვია სამოქალაქო კოდექსის მე-6 მუხლი, რადგან არასწორად გამოიყენა კანონის უკუქცევითი ძალა, რადგან ამ მუხლის გამოყენებით გაუარესდა კასატორის მდგომარეობა. კასატორის განმარტებით, თუ ძალაში დარჩება სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, თუ იგი გირავნობის თანხის უკან დაბრუნების შესახებ სარჩელს წარადგენს სასამართლოში, მოსარჩელე პრეიუდიციულად წარუდგენს ამ გადაწყვეტილებას სასამართლოს, რის საფუძველზეც არარა გარიგების გამო უარს ეტყვის ფულის დაბრუნებაზე.

კასატორის მოსაზრებით, პირველი ინსტანციის სასამართლო გასცდა სასამართლო მოთხოვნის ფარგლებს და იმსჯელა ისეთ საკითხზე, რაც დავის საგანი არ იყო. კერძოდ, მისსა და კომუნალურს შორის დადებულ ხელშეკრულებაზე და ჩათვალა ის უკანონოდ. სააპელაციო სასამართლოს ამიტომ უნდა გაეუქმებინა პირველი ინსტანციის გადაწყვეტილება. კასატორს შეტანილი აქვს სარჩელი დ. ღ-ძის პრივატიზების ხელშეკრულებისა და საჯარო რეესტრის ამონაწერის ბათილობაზე და მიმდინარეობს მასზე წარმოება, გადაწყვეტილება არ არის შესული კანონიერ ძალაში.

სააპელაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოსარჩელე ბინის მესაკუთრე გახდა 1999 წელს (განჩინება მე-6 და მე-7 გვ.). აქედან გამომდინარე, კასატორი მიიჩნევს, რომ ბინიდან გამოსახლების მოთხოვნა არის ხანდაზმული, რადგან გასულია სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილი ხანდაზმულობის 6-წლიანი ვადა. კასატორი განმარტავს, რომ მოსარჩელე მას არ შედავებია 2009 წლამდე, ამიტომ სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილი და 130-ე მუხლი.

კასატორის აზრით, მათ შორის დადებული ხელშეკრულება რომ სესხის ხელშეკრულება არაა იქიდანაც ჩანს, რომ მან 400000 რუსული რუბლის სანაცვლოდ, მოსარჩელეს მისცა ორი ხარი. კასატორის განმარტებით, ეს ხარები მათ გამოიყენეს თავიანთი საჭიროებისათვის და ახლა აღარ უნდათ გირავნობის თანხის დაბრუნება. მათ არასდროს შეუთავაზებიათ კასატორისთვის თანხის მცირე ნაწილის დაბრუნებაც კი. კასატორი თვლის, რომ მას ან უნდა დარჩენოდა ბინა გირავნობის თანხის დაუბრუნებლობის შემთხვევაში, ან უნდა მიეღო ფული. ასეთი იყო შეთანხმება, ამიტომ გადაახდევინეს ბინის ღირებულება. ამ ფულით კასატორს უნდოდა ბინის ყიდვა. ახლა კი, კასატორი და მისი 5 წლის შვილი რჩებიან უბინაოდაც და უფულოდაც.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა მოითხოვა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2010 წლის 8 ივლისის განჩინების გაუქმება.

კასატორმა ასევე განმარტა, რომ საკასაციო სასამართლოში მიმდინარეობს ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით დავა ბინის პრივატიზაციის აქტის, საჯარო ამონაწერისა და ხელშეკრულების ბათილად ცნობაზე, აღნიშნული აქტების ბათილობამ შესაძლოა გავლენა მოახდინოს სამოქალაქო დავაზე. აღნიშნულიდან გამომდინარე კასატორმა მოითხოვა მოცემული საქმის წარმოების შეჩერება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. ბ-ძის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ შდეგობრივად ეთნხმება სააპელაციო სასამართლოს მიღებულ გადაწყვეტილება და თვლის, რ ომწარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლებით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ნ. ბ-ძის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

რაც შეეხება კასატორის მოთხოვნას ადმინისტრაციული სამართლის საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე შეჩერებული იქნას საკასაციო საჩივრის განხილვა, აღნიშნულს საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს, ვინაიდან მითითითებულ ადმინისტრაციული საქმეზე წარმოება დასრულებულია, შესაბამისად, არ არსებობს საქმის წარმოების შეჩერების სამართლებრივი საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ნ. ბ-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.