¹ ას-792-846-2011 23 ივნისი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ინდივიდუალური მეწარმე ი. ა-ძე «პ-ი» (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ სს «უ. თ-ი» (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 9 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სს «უ. თ-მა» სარჩელი აღძრა სასამართლოში ინდივიდუალურ მეწარმე ი. ა-ძე «პ-ის» მიმართ მოსარჩელის კუთვნილი ფართით უკანონო სარგებლობით მიყენებული ზიანის _ 54560 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურების შესახებ.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 29 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხემ მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 54560 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურება, რაც მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 9 მარტის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა შემდეგი დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებანი:

1991 წლის 15 მარტს ინდივიდუალური მეწარმე ი. ა-ძე «პ-ი” სს «უ. თ-თან” გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე გახდა ქ.თბილისში, ... გამზირ ¹2/4-ში მდებარე 310 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართის მესაკუთრე. აღნიშნული დასტურდება კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 24 დეკემბრის გადაწყვეტილებითა და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2003 წლის 8 ივლისის განჩინებით.

კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 24 დეკემბრის გადაწყვეტილებით (რომელიც კანონიერ ძალაში შევიდა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2003 წლის 8 ივლისის განჩინებით) ბათილად იქნა ცნობილი ინდივიდუალურ მეწარმე ი. ა-ძე «პ-ის” საკუთრების მოპოვების სამართლებრივი საფუძველი _ 1991 წლის 15 მარტის ხელშეკრულება, გაუქმდა ი. ა-ძე «პ-ზე” გაცემული საკუთრების მოწმობა და ამ უკანასკნელს დაევალა დაკავებული ფართის გათავისუფლება.

2002 წლის 23 დეკემბერს, ზემოაღნიშნული სამოქალაქო საქმის საკასაციო სასამართლოში განხილვის დროს, ინდივიდუალურმა მეწარმე ი. ა-ძე «პ-მა” იჯარის ხელშეკრულება გააფორმა ინდივიდუალურ მეწარმე «ლ ა-შვილთან”. აღნიშნული ხელშეკრულებით მეიჯარემ 2011 წლის 23 დეკემბრამდე მოიჯარეს გადასცა ქ.თბილისში, ... 2/4-ში მდებარე 310 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 22 ივნისის გადაწყვეტილებით 2002 წლის 23 დეკემბრის იჯარის ხელშეკრულება, როგორც მოჩვენებითი გარიგება, ბათილად იქნა ცნობილი.

ქ.თბილისში, ... გამზირ ¹2/4-ში მდებარე 310 კვ.მ ფართის ნაწილის 2003 წლის 30 დეკემბერს გასხვისების შემდეგ სს «უ. თ-ი» წარმოადგენს 155 კვ.მ-ის მესაკუთრეს.

მოსარჩელის მიერ მითითებულ პერიოდში _ 2006 წლის მაისიდან 2007 წლის აგვისტომდე სს «უ. თ-ს” არ უსარგებლია ქ.თბილისში, ... გამზირ ¹2/4-ში მდებარე კუთვნილი 155 კვ.მ ფართით. დასახელებული გარემოება დასტურდება სადავო ფართზე ინდივიდუალურ მეწარმე ი. ა-ძესა და ლ ა-შვილს შორის 2002 წლის 23 დეკემბერის იჯარის ხელშეკრულების დადებით, რომლის ბათილად ცნობის შესახებ 2007 წლის 22 ივნისის გადაწყვეტილების აღსრულება და, შესაბამისად, სადავო ფართის მესაკუთრისათვის დაბრუნება მხოლოდ 2007 წლის აგვისტოში განხორციელდა.

2007 წლის 22 ივნისის გადაწყვეტილებით დადგინდა, რომ სს «უ. თ-ს” სადავო 2002 წლის 23 დეკემბრის ხელშეკრულებაში მოიჯარესთან (ლ ა-შვილთან) სამართლებრივ ურთიერთობაში ი. ა-ძე «პ-ი» არ ჩაუნაცვლებია. ამდენად, აღნიშნული გადაწყვეტილებით არ იქნა დადასტურებული ლ ა-შვილსა და სს «უ. თ-ს» შორის საიჯარო სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობა. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის თანახმად, მითითებული გარემოება წინამდებარე საქმის განხილვისათვის პრეიუდიციული მნიშვნელობისაა.

ქ.თბილისში, ... გამზირ ¹2/4-ში მდებარე სს «უ. თ-ში” ... თეატრის ცენტრალური შემოსასვლელის მხრიდან მეორე სართულზე, გამზირის მხრიდან, მარჯვენა მხარეს 155 კვ.მ სავაჭრო ფართის კაპიტალიზაციის, მათ შორის, იჯარით გაცემის შემთხვევაში მისაღები შემოსავლის ოდენობა შეადგენს: 2006 წელს _ თვეში 3 565 აშშ დოლარს, ხოლო 2007 წელს თვეში _ 3 720 აშშ დოლარს.

დასახელებული გარემოება დასტურდება აუდიტორული ფირმა შპს «ა. ი-ას” 2008 წლის 2 ივნისის დასკვნით. პალატამ მიიჩნია, რომ სს «უ. თ-ის” კუთვნილ ფართზე გაწეული ხარჯების გამო ინდივიდუალურ მეწარმე ი. ა-ძე «პ-ის” წინაშე სს «უ. თ-ის” ვალდებულების არსებობა დადასტურებული არ არის.

სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 317-ე, 992-ე მუხლებით და მიუთითა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, როგორც დადგინდა, მოპასუხე მხარის მიერ არამართლზომიერი გარიგების გაფორმების გამო სს «უ. თ-მა” კუთვნილი ფართის გამოთხოვის შესახებ გადაწყვეტილების აღსრულება ვერ განახორციელა. დასახელებული გარიგების დადებით მოპასუხე ი. ა-ძის მიერ სს «უ. თ-ის” საკუთრების უფლების გაუმართლებლად შელახვის ფაქტი დასტურდება ამ გარიგების ბათილად ცნობის შესახებ 2007 წლის 22 ივნისის გადაწყვეტილებით. აღნიშნული გადაწყვეტილებით დადგინდა, რომ მხარეთა შორის არსებული ხელშეკრულება გაფორმდა მოჩვენებით, იმ განზრახვით, რომ ფაქტობრივად გაგრძელებულიყო ი. ა-ძე «პ-ის» მიერ ფართით სარგებლობა.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ ი. ა-ძის მხრიდან გაფორმებული იჯარის ხელშეკრულების გამო სს «უ. თ-ი” ვერ სარგებლობდა კუთვნილი ფართით, რაც იძლევა საკუთრების ხელშეშლით განპირობებული ზიანის შეფასების საფუძველს. მითითებული ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებულ პირს წარმოადგენს ი. ა-ძე «პ-ი”. აღნიშნული დასკვნისათვის არსებითია საკუთრების უფლების რეალიზაციის ხელშეშლის ფაქტი ი. ა-ძის არამართლზომიერი მოქმედებით _ მოჩვენებითი გარიგების დადებით და არა ის, მოპასუხე უშუალოდ სარგებლობდა თუ არა სადავო ფართით ან გამოიყენებოდა თუ არა იგი რომელიმე პირის მიერ. ამდენად, ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის დასაბუთებულად მიჩნევას არ გამორიცხავს აპელანტის მიერ მითითებული გარემოებანი იმასთან დაკავშირებით, თუ კონკრეტულად ვინ სარგებლობდა მოსარჩელის კუთვნილი ფართით და შესაძლებელი იყო თუ არა მფლობლის მიერ სარგებლის მიღება.

სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის, 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 411-ე-412-ე მუხლების, 414-ე მუხლის პირველი წინადადების თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება ზიანის ოდენობასთან დაკავშირებით. მოცემულ შემთხვევაში, სს «უ. თ-ის” ინტერესი კუთვნილი ფართის გამოთხოვის შესახებ გადაწყვეტილების აღსრულების მიმართ განიხილება, როგორც ინტერესი ამ ფართის გამოყენებისადმი. ქონების დანიშნულებიდან გამომდინარე, მისი ჩვეულებრივ გამოყენებად უნდა იქნეს მიჩნეული იჯარით გაცემა. ამდენად, სადავო პერიოდისათვის არასაცხოვრებელი ფართის იჯარით გაცემის შეუძლებლობის გამო დამდგარი ზიანი წარმოადგენს საიჯარო ქირის სახით მიუღებელ შემოსავალს, რომლის ოდენობაც პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მართლზომიერად იქნა განსაზღვრული საქმეზე დადგენილი გარემოებების შესაბამისად.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ინდივიდუალურ მეწარმე ი. ა-ძე «პ-მა» გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო პალატამ კასატორს არასწორად დააკისრა თანხა მიუხედავად იმისა, რომ 2006 წლის მაისიდან დეკემბრამდე და 2007 წლის იანვრიდან ივლისამდე არ ფლობდა მოსარჩელის კუთვნილ ქონებას. სასამართლომ აღნიშნულ გარემოებას მნიშვნელობა არ მიანიჭა და უკანონოდ ჩათვალა, რომ მოწინააღმდეგე მხარე კუთვნილი ფართით ვერ სარგებლობდა კასატორის მიერ დადებული ბათილი იჯარის ხელშეკრულების გამო. სააპელაციო პალატამ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 992-ე, 408-ე, 411-ე, 412-ე, 414-ე მუხლები.

სასამართლომ მხედველობაში არ მიიღო ის გარემოება, რომ 2006 წლის 26 სექტემბრიდან უ.მა ჩაკეტა მეორე სართულზე შესასვლელი კარი, შესაბამისად, ლ. ა-შვილი სადავო ფართით ამ დროიდან ვეღარ სარგებლობდა. სასამართლომ მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთი არასწორად გაანაწილა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 30 მაისის განჩინებით ინდივიდუალური მეწარმე ი. ა-ძე «პ-ის» საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამავე განჩინებით კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ინდივიდუალური მეწარმე ი. ა-ძე «პ-ის» საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძველით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ინდივიდუალური მეწარმე ი. ა-ძე «პ-ის» საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.