ას-797-746-2010 9 დეკემბერი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თ. თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვ. როინიშვილი, ნ. კვანტალიანი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – გ. გ-ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ... კომპანია (მოპასუხე)

დავის საგანი – აუცილებელი გზით სარგებლობისათვის კომპენსაციის დაკისრება, ზიანის ანაზღაურება

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2010 წლის 18 თებერვლის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

გ. გ-ძემ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხე ,,... კომპანიის” მიმართ და მოითხოვა აუცილებელი გზის სარგებლობისთვის კომპენსაციის გადახდა და მიყენებული ზიანის ანაზღაურება შემდეგი საფუძვლებით: მოსარჩელის განმარტებით, 2003 წელს რუსთავის მიმდებარე ტერიტორიაზე შეიძინა მიწის ნაკვეთი ვარდების მოსაშენებლად. მოგვინებით მისთვის ცნობილი გახდა, რომ აღნიშნული ნაკვეთით დაინტერესებული იყო ,,... კომპანია”, ვინაიდან აღნიშნული მიწის ნაკვეთი შესაძლოა მოქცეულიყო ნავთობსადენის სამშენებლო დერეფანში. მოსარჩელემ წერილობით აცნობა კომპანიას აღნიშნული მიწის ნაკვეთის შეძენის შესახებ, თუმცა პასუხი გონივრულ ვადაში არ მიუღია, რის შემდეგაც მან მიწის ნაკვეთზე გააშენა ვარდების პლანტაცია. 2004 წლის 21 აპრილის რუსთავის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებით აღიარებულ იქნა ,,... კომპანიის” აუცილებელი გზის უფლება აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე. 2004 წლის მაისის თვეში მოხდა ვარდის ბუჩქებისა და ღობის განადგურება, მშენებლობის მთელი პერიოდის განმავლობაში შეუძლებელი იყო მიწის ნაკვეთით სარგებლობა და მათი პირვანდელ მგომარეობაში დაბრუნებაც არ მომხდარა.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო იმ საფუძვლით, რომ მოსარჩელის მოთხოვნები უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელი იყო. მათ შორის არ არსებობდა რაიმე სახელშეკრულებო ურთიერთობა და, შესაბამისად, არც ზიანის ანაზღაურების საფუძველი არსებობდა. ვარდების განადგურების ფაქტს მილსადენი კომპანიის მიერ ადგილი არ ჰქონია, ვინაიდან ეს ნერგები ამოღებულ იქნა თავად მოსარჩელემ ამოიღო. ამასთან, გ. გ-ძეს მიწის ნაკვეთი სრულიად აღდგენილია და პირვანდელი სახე აქვს დაბრუნებული.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 22 აპრილის გადაწყვეტილებით გ. გ-ძეს სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ,,... კომპანიას”, მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 17875 ლარის გადახდა, დანარჩენ ნაწილში სასარჩელო მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი შეიტანა გ. გ-ძემ, მოითხოვა მისი გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ახალი გადაწყეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2010 წლის 18 თებერვლის განჩინებით გ. გ-ძეს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელი დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 22 აპრილის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ საქმეში არსებული მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა 9000 ლარზე მეტი ოდენობით (3000 ცალი ნერგის ღირებულების, თითოეულისათვის 3 ლარის გაანგარიშებით) მოსარჩელისათვის ფაქტობრივად მიყენებული ზიანის ფაქტი.

სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლზე დაყრდნობით, მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად არ გაიზიარა საქმეში წარმოდგენილი ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 15.08.2008 წლის ¹20/01/19-2745 დასკვნა, რომლის მიხედვითაც, 3575 ვარდის ნარგავის დაზიანებით ან მოჭრით მიყენებული მინიმალური ზიანი შეადგენდა 57200 ლარს, ვინაიდან აღნიშნული დასკვნა შედგენილი იყო სსსკ-ის 166-ე მუხლის მესამე ნაწილით გათვალისწინებული წესების დაუცველად, ასევე არ ირკვეოდა, მოსარჩელის მიერ წარდგენილ რა მასალებს ემყარებოდა იგი, რადგან შედგენილი იყო აპელანტის განცხადების საფუძველზე, მის მიერვე წარდგენილი თანდართული მასალების მიხედვით. ამასთან, სასამართლომ აღნიშნა, რომ დასკვნაში მითითებული ნორმატიული აქტი _ საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრის ¹538 ბრძანება ადგენს საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობით დადგენილი სამართლებრივი ნორმების დარღვევის შედეგად გარემოსათვის მიყენებული ზიანის გამოანგარიშების წესს, რომელიც ითვალისწინებს ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის ან/და სამეურნეო საქმიანობის პროცესში გარემოსათვის მიყენებულ ზიანსა და იმ შემოსავალს, რომელიც არ მიუღია სახელმწიფოს და, რომელსაც იგი მიიღებდა საქართველოს საკანონმდებლო აქტებით გათვალისწინებული სამართლებრივი ნორმების ჯეროვანი შესრულებისას და არა ფიზიკურ პირზე მიყენებული ზიანის დაანგარიშების წესს. სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ სასამართლომ სწორად შეაფასა საქმეში წარმოდგენილი შპს ,,ძელქვას” სპეციალისტთა ჯგუფის მიერ შესრულებული 2004 წლის აპრილის დაანგარიშება, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ცენტრალური ბოტანიკური ბაღის დირექტორის კერესელიძისა და მეცნიერ თანამშრომლის ავალიშვილის 2004 წლის პირველი მარტის დასკვნა, რომელთა საფუძველზეც, მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მიწის ნაკვეთზე იყო ნერგების გახარების მცირე ალბათობა და სასაქონლო პროდუქტის მიღება შეუძლებელი იყო.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 992-ე, 411-412-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ განსახილევლ შემთხვევაში, გ. გ-ძემ ვერ დაადასტურა მოპასუხის ქმედების შედეგად მისთვის 9000 ლარზე მეტი ოდენობით რეალური ზიანის მიყენების ფაქტობრივი გარემოება და ასევე ვერ დაასაბუთA მიუღებელი შემოსავლის სახით 600600 ლარის ზიანის ფაქტი, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, მისი მტკიცების ტვირთს შეადგენდა.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ 2004 წლის 7 ივნისს ,,... კომპანიამ” გ. გ-ძეს შესთავაზა მიწის შეძენისა და ზარალის საკომპენსაციოდ 21395 ლარის ანაზღაურება, მათ შორის 3519,09 ლარის მიწის ღირებულება და 17875 ლარი ქონების სხვა ზარალის სახით. ... კომპანიის წარმომადგენელთა განმარტებით, ზემოთ აღნიშნულ წერილში მითითებული თანხა 17875 ლარი იყო არა გ-ძესათვის ფაქტობრივად დამდგარი ზიანის აღიარება, არამედ აღნიშნულ თანხას მიწის ღირებულების 3519 ლარის დამატებით, სთავაზობდნენ მიწის ნაკვეთის მათ მიერ შეძენის შემთხვევაში. სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად განსაზღვრა მოსარჩელისათვის ასანაზღაურებელი თანხის ოდენობა 17875 ლარით, რასაც საფუძვლად დაეუდო თავად მოპასუხის თანხმობა აღნიშნული თანხის გადახდაზე, რადგან 17875 ლარსა და 9000 ლარს შორის სხვაობა 8875 ლარი, საკმარისი იყო აუცილებელი გზის სარგებლობის საკომპენსაციოდ.

აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრ გ. გ-ძემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორმა მიუთითა, რომ სასამართლომ განჩინების გამოტანისას გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, მაშინ როდესაც საქმის მასალებში არსებული ექსპერტიზის დასკვნა ¹კ-2140 მიიჩნია როგორც არასათანადო და არასაკმარისი ზიანის ოდენობის გაანგარიშებისათვის და აღნიშნა, რომ ექსპერტი დაეყრდნო ნორმატიულ აქტს, რომელიც განსაზღვრავს გარემოსათვის მიყენებულ ზიანსა და სახელმწიფოსათვის მიყენებული ზიანის გამოთვლის წესს და არა ფიზიკური პირისათვის მიყენებული ზიანის გაანგარიშების განმსაზღვრელ ნორმებს. კასატორის მოსაზრებით, უმართებულოა სასამართლოს მითითება მასზე, რომ დასკვნა არ იყო შედგენილი სსსკ-ის 166-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული წესების დაცვით. სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა სსსკ-ის 166-ე მუხლის მესამე ნაწილი, ვინაიდან აღნიშნული ნორმით რეგულირდება სასამართლოს დავალებით ექსპერტიზის ჩატარების წესი, განსახილველ შემთხვევაში კი, ექსპერტიზა ჩატარებულია მხარის დაკვეთის საფუძველზე და მასზე ვერ გავრცელდება მითითებული ნორმა, ხოლო რაც შეეხება დასკვნის შეუსაბამობას, ექსპერტმა გაანგარიშებისას გამოიყენა ნორმატიულ აქტში მითითებული პრინციპი, ვინაიდან, არ არსებობს ფიზიკური პირის საკუთრებაში არსებული ნარგავების დაზიანების ანაზღაურების განსაკუთრებული წესი. ამდენად, ექსპერტიზის დასკვნაში მითითებული გამოანგარიშების გამორიცხვა სასამართლოს მხრიდან, კასატორის განმარტებით, არასწორია. კასატორი მიუთითებს, რომ ზიანის ოდენობის გამოანგარიშებისას სასამართლომ არ გამოყენა ის სახელმძღვანელო, რომლის მიხედვითაც მოპასუხე ახორციელებდა ზიანის კომპენსირებას სხვა მესაკუთრეებთან ურთიერთობისას. კასატორის მიერ მითითებული გაანგარიშება კი, ემყარებოდა ,,საქართველოში მიწის შეძენისა და კომპენსაციის სახელმძღვანელოში” მოყვანილ ზიანის ოდენობის გაანგარიშების წესს. აღნიშნულის შესახებ კი, არც პირველ ინსტანციას და არც სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია, ასევე არ უმსჯელიათ სხვა მტკიცებულებების შესახებ, რომლებიც ამტკიცებდნენ, რომ გ-ძეს კუთვნილ მიწაზე შესაძლო იყო ვარდების მოყვანა. პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება ამ საქმიანობის წამგებიანობის თაობაზე სრულიად გაიზიარა სააპელაციო სასამართლომ და არ იმსჯელა აპელანტის საპირისპირო არგუმენტაციაზე, კერძოდ, სასამართლომ უფრო სრულყოფილად მიიჩნია შპს ,,ძ.-ს” დასკვნა, თუმცა მან შეფასების გარეშე დატოვა ის გარემოება, რომ პირველ ინსტანციაში სასამართლო სხდომაზე სპეციალისტის სახით დაკითხულმა პირმა ფაქტიურად დაადასტურა, რომ ის არ იყო ნიადაგ მცოდნე და მის მიერ მიცემული ჩვენება არ შეიძლება გამხდარიყო საფუძველი კასატორის მოთხოვნაზე უარის თქმისა. სასამართლომ ყოველგვარი გამოკვლევის გარეშე მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მიწის ნაკვეთზე ვარდების მოყვანა ეკონომიკურად წამგებიანი იქნებოდა. მართალია აღნიშნულის შესახებ მითითებულია შპს ,,ძ.-ს” დასკვნაში, მაგრამ არანაირი გაანგარიშება იმ დანახარჯებისა, რომელთა გაწევის შემთხვევაში შესაძლებელი იქნებოდა მოგების მიღება ვარდების მოყვანით, მოცემული არ არის, ეს კი გამორიცხავდა, რომ მოსარჩელის მიწის ნაკვეთზე ვარდების მოყვანა წამგებიანი საქმიანობა იყო, საქმეში არის მტკიცებულებები, რომლებიც აღნიშნულის საპირისპიროს ადასტურებს, ამდენად, სასამართლოს მხრიდან უაპელაციოდ გაზიარება შპს ,,ძ.-ს” ექსპერტების მიერ მითითებული გარემოებებისა, კასატორის განმარტებით, არასწორი და დაუსაბუთებელია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 სექტემბრის განჩინებით გ. გ-ძეს საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ გ. გ-ძეს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას გ. გ-ძეს საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ამასთან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან გ. გ-ძეს საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 4188 ლარის 70% _ 2931.6 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. გ. გ-ძეს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. კასატორს, გ. გ-ძეს დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 4188 ლარის 70% _ 2931.6 ლარი..

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.