ას-815-764-2010 8 დეკემბერი, 2010 წ.

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ვ. როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მ. სულხანიშვილი, პ. ქათამაძე

კასატორი _ სს “... ბანკი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ბ. ჩ-შვილი (მოპასუხე)

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

გასაჩივრებული სასამართლო განჩინება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

სს “... ბანკმა” გადახდის ბრძანების მიღების შესახებ განცხადეით მიმართა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს ბ. ჩ-შვილის მიმართ თანხის დაკისრების მოთხოვნით.

განმცხადებელმა განმარტა, რომ სს “... ბანკსა” და ბ. ჩ-შვილს შორის დაიდო 2002 წლის 20 მარტს საკრედიტო ხელშეკრულება ¹129-2002, რომლის საფუძველზეც ბ. ჩ-შვილზე გაიცა კრედიტი 10000 აშშ დოლარის ოდენობით, 5 წლის ვადით. დღეის მდგომარეობით ბ. ჩ-შვილს გადასახდელი აქვს 4567 აშშ დოლარი.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 20 მარტის გადახდის ბრძანებით სს “... ბანკის” განცხადება დაკმაყოფილდა; ბ. ჩ-შვილს სს “... ბანკის” სასარგებლოდ დაეკისრა 11247 აშშ დოლარის გადახდა.

2009 წლის 27 მარტს ბ. ჩ-შვილმა აღნიშნულ საქმეზე წარადგინა შესაგებელი და ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 31 მარტის განჩინებით გაუქმდა ამავე სასამართლოს 2009 წლის 20 მარტის გადახდის ბრძანება ბ. ჩ-შვილის მიმართ 11247 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში და საქმის განხილვა დაიწყო საერთო სასარჩელო წესით.

საქმის განხილვისას მოსარჩელემ შეამცირა მოთხოვნა და საბოლოოდ ბ. ჩ-შვილისაგან 4567 აშშ დოლარის ანაზღაურება მოითხოვა.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 6 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სს “... ბანკის” სარჩელი დაკმაყოფილდა; მოპასუხე ბ. ჩ-შვილს დაეკისრა 4567 აშშ დოლარის გადახდა მოსარჩელის სასარგებლოდ.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ბ. ჩ-შვილმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის მოთხოვნით.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილებით ბ. ჩ-შვილის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 6 ნოემბრის გადაწყვეტილება; სს “... ბანკის” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2002 წლის 20 მარტს, სს „... ბანკსა“ და ბ. ჩ-შვილს შორის დაიდო საკრედიტო ხელშეკრულება ¹129-2002, რომლის ძალითაც მსესხებელზე გაიცა კრედიტი 10 000 აშშ დოლარის ოდენობით, 5 წლის ვადით, თვეში 3%-ის სარგებლის დარიცხვით. ხელშეკრულების მოქმედების ვადად განისაზღვრა 2007 წლის 20 მარტი. აღნიშნული ხელშეკრულების უზრუნველსაყოფად, ბ. ჩ-შვილის საკუთრებაში არსებული ბინა, მდებარე ქ.ბათუმში, ...... ქ. ¹13-ში, ბ.11 დატვირთული იქნა იპოთეკით.

პალატამ განმარტა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ სს „ ... ბანკის“ სარჩელზე, ბ. ჩ-შვილი წინააღმდეგ, გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა 2009 წლის 06 ნოემბერს; აპელანტმა სააპელაციო სასამართლოს წარმოუდგინა ახლი მტკიცებულება, რომელიც პირველ ინსტანციაში საქმის განხილვის დროს არ არსებობდა, რადგან იგი შედგა 2010 წლის 15 მარტს. აღნიშნული ახალი მტკიცებულების გამოკვლევის შედეგადაც პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2010 წლის 15 მარტს, სს „... ბანკის“ ლიკვიდატორსა და ბ. ჩ-შვილს შორის, შედგა მოთხოვნის უფლების ნაწილობრივ დათმობის ხელშეკრულება და 2002 წლის 26 მარტის ¹129 საკრედიტო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, მოვალე ბ. ჩ-შვილზე არსებული დავალიანების 11247 აშშ დოლარის ნაწილი ბანკმა მოვალისაგან მიიღო შესრულების სახით, ხოლო ბ. ჩ-შვილს ბანკის წინაშე 2010 წლის 15 მარტის მდგომარეობით გადასახდელი დარჩა 3690 აშშ დოლარი.

მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ აღნიშნული თარიღისათვის ბ. ჩ-შვილმა ბანკის წინაშე შეასრულა დარჩენილი ვალდებულებაც, რადგან მიღება ჩაბარების აქტში ცალსახადაა დაფიქსირებული, რომ მხარეთა შორის 2010 წლის 15 მარტს დადებული მოთხოვნის უფლების ნაწილობრივ დათმობის ხელშეკრულება შესრულებულია და მხარეებს ერთმანეთის მიმართ პრეტენზია არ გააჩნიათ.

გარდა აღნიშნულისა პალატა მიუთითებს შემდეგს: საქმეში წარმოდგენილია ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 1 მაისის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, რომლითაც დგინდება რომ დაკმაყოფილდა რა სს „... ბანკის“ სარჩელი ბ. ჩ-შვილს დაეკისრა სს „... ბანკის“ სასარგებლოდ 8990 აშშ დოლარის გადახდა, ხოლო სესხის უზრუნველსაყოფად დადგინდა თ. დ-ძის საკუთრებაში რიცხული უძრავი ქონების მდებარე ბათუმი ...... ქ.¹12 ბინა 11 რეალიზაცია აუქციონის წესით.

მითითებული გადაწყვეტილებით ირკვევა, რომ 8990 აშშ დოლარი, რომლის დაკისრებასაც სარჩელით ბანკი ითხოვდა მოპასუხისათვის შედგებოდა 6000 აშშ დოლარი სესხის ძირითადი თანხის და 2990 აშშ დოლარი ვადიანი პროცენტისაგან.

პალატა ვერ გაიზიარა და უსაფუძვლოდ მიიჩნია სს „... ბანკის“ წარმომადგენლის მოსაზრება, რომლითაც იგი ითხოვს 4567 აშშ დოლარის (შემცირებული თანხის) დაკისრებას მოპასუხისათვის. ბანკის წარმომადგენლის განმარტებით აღნიშნული თანხა არის 2004 წლის მარტიდან ძირ თანხაზე დარიცხული 3% 2007 წლის 20 მარტამდე.

პალატამ განმარტა, რომ 2004-2005 წლების როგორც ძირი, ისე საპროცენტო დავალიანება ჩ-შვილს დაკისრებული აქვს ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით, ხოლო რაც შეეხება მხარის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ ხელშეკრულება მხარეთა შორის 2007 წლის 20 მარტამდე გრძელდებოდა – პალატა ვერ დაეთანხმება, რადგან 2005 წელს სარჩელის აეღძვრით ბათუმის საქალაქო სასამართლოში, მხარეთა შორის ხელშეკრულება შეწყდა, რის გამოც ამ პერიოდიდან შესასრულებელი ახალი ვალდებულებები მხარეებს ერთმანეთის მიმართ აღარ წარმოშობიათ, ხოლო 2005 წლამდე პერიოდის შეუსრულებელი სხვა ვალდებულება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის თანახმად – ხანდაზმულია.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ძველი ვალდებულებები ასახულია და დაკისრებული 2006 წლის 1 მაისის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით, ხოლო ხელშეკრულების შეწყვეტის გამო ახალი ვალდებულებები – აღარ წარმოშობილა, პალატა ჩათვლა, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა უსაფუძვლოა და მას დაკმაყოფილებაზე უარი უნდა ეთქვას.

სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის თანახმად ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულება, გარდა იმ შემთხეევისა, როცპა ვალდებულება წარმოიშობა ბინის მიკუთვნების, უსაფუძვლო გამდიდრების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლიდან. სასამართლომ მიიჩნია, რომ 2005 წლიდან, ანუ მხარეთა შორის ხელშეკრულების შეწყვეტის დღიდან ახალი ვალდებულების წარმოშობის არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძველი არ არსებობდა.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 316-ე და 427-ე მუხლების თანახმად ვალდებულებითი ურთიერთობა კერძოსამართლებრივი ურთიერთობაა, რომლის ძალით კრედიტორი უფლებამოსილია მოსთხოვოს მოვალეს რაიმე მოქმედების შესრულება, ხოლო ვალდებულებითი ურთიერთობა კი წყდება კრედიტორის სასარგებლოდ ვალდებულების შესრულებით.

პალატამ განმარტავ, რომ ვალდებულებითი ურთიერთობის მიზანია ვალდებულებით გათვალისწინებული შესრულების მიღება მხარეების მიერ. ამიტომ, როცა ვალდებულების კრედიტორი იღებს ვალდებულებით გათვალისწინებულ სიკეთეს, ვალდებულებითი ურთიერთობა უნდა შეწყდეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა სს “... ბანკმა”. კასატორმა მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება შემდეგ გარემოებათა გამო:

კასატორის განმარტებით,სააპელაციო სასამართლომ არ გაამახვილა ყურადღება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლზე, კერძოდ ბ. ჩ-შვილის აღირება დავალიანების ქონის თაობაზე, სასამართლოს უნდა ჩაეთვალა საკმარის მტკიცებულებად და დაეკმაყოფილებინა სარჩელი. ამასტან სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 427-454-ე მუხლებით განსაზღვრული ვალდებულების შეწყვეტის საფუძვლები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2010 წლის 15 სექტემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი სსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სს “.... ბანკის” საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებზე დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას სს “... ბანკის” საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სს “... ბანკის” საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.