ბს-1191-766(კ-05) 17 ნოემბერი, 2005 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა შემადგენლობა: ნ. წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ი. ლეგაშვილი,

ჯ. გახოკიძე

დავის საგანი: სამსახურიდან გათავისუფლების ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება.

საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

გ. გ-ემ სარჩელი აღძრა ბათუმის საქალაქო სასამართლოში მოპასუხე აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიმართ, რომლითაც მოითხოვა სამუშაოზე აღდგენა შემდეგი საფუძვლით:

მოსარჩელე მუშაობდა სოციალური დაცვის შრომისა და დასაქმების სამინისტროში სოციალური დახმარების განყოფილებაში მთავარ ...ად. 2004წ. მაისში განხორციელდა სამინისტროს რეორგანიზაცია, რის შედეგადაც შეიქმნა შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო. ახლად შექმნილი სამინისტროს სოციალური დაცვის განყოფილებაში შტატები არ შემცირებულა. 2004წ. 20 აგვისტოს მოსარჩელეს აცნობეს, რომ ის გათავისუფლდა სამსახურიდან.

მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ სამსახურიდან მისი გათავისუფლების დროს დაირღვა “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 96-ე და 97-ე მუხლების მოთხოვნები.

საქალაქო სასამართლოში წარდგენილ შეპასუხებაში მოპასუხე აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრომ არ ცნო გ. გ-ის სარჩელი და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი მოტივით:

აჭარის ა/რ მინისტრთა საბჭოს 2004წ.20.05 ¹42 დადგენილებით შეიქმნა აჭარის ა/რ სამინისტროებისა და სახელმწიფო დეპარტამენტების სარეორგანიზაციო-სალიკვიდაციო კომისია, რის შედეგადაც მოხდა სამინისტროების და მათ შორის ჯანმრთელობის დაცვის, შრომისა და დასაქმების, დევნილთა და განსახლების სამინისტროს, ვეტერანთა დეპარტამენტის რეორგანზიაცია-ლიკვიდაცია, შეიქმნა ახალი ჯანმრთელობის დაცვის, შრომისა და დასაქმების სამინისტრო. სამინისტროს რეორგანიზაციას თან ახლდა შტატების შემცირება, შემცირებასთან დაკავშირებით მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ ეცნობა სამინისტროს ყველა თანამშრომელს მინისტრის 2004წ.28.05 ¹6 ბრძანების საფუძველზე, ხოლო 2004წ.16.08 ¹9 ბრძანების საფუძველზე გ. გ-ე გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან.

მოპასუხემ მიუთითა, რომ ახლად შექმნილ სამინისტროში არჩეული თანამშრომლები არიან დროებით მოვალეობის შემსრულებლები. 2004წ. ნოემბერში გათვალისწინებული იყო სამინისტროში კონკურსის გამოცხადება თანამშრომელთა შესარჩევად, შესაბამისად, გ. გ-ეს ჰქონდა შესაძლებლობა, მონაწილეობა მიეღო სამინისტროს მიერ გამოცხადებულ კონკურსში და შესაბამის ქულათა რაოდენობის დაგროვების შემთხვევაში, დაკმაყოფილდებოდა შესაბამისი სამსახურით.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2004წ. 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით გ. გ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც საქალაქო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

გ. გ-ე მუშაობდა აჭარის ა/რ სოციალური დაცვის, შრომისა და დასაქმების სამინისტროში სოციალური დახმარების განყოფილებაში მთავარ ...ად. სამინისტროში განხორციელებული რეორგანიზაციის საფუძველზე შეიქმნა აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო, რომელშიც რეორგანიზაციის საფუძველზე გაერთიანდა აჭარის ა/რ ჯანმრთლების დაცვის, შრომისა და დასაქმების დევნილთა და განსახლების სამინისტროები და ვეტერანთა დეპარტამენტი. 2004წ. 16 აგვისტოს აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის ბრძანებით აჭარის ა/რ ჯანმრთელობის დაცვის, შრომისა და დასაქმების, დევნილთა და განსახლების სამინისტროებში, ვეტერანთა დეპარტამენტში განხორციელდა რეორგანიზაცია. აჭარის ა/რ ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს 2004წ. 28 მაისის ბრძანების საფუძველზე, სოციალურ საკითხთა განყოფილების მთავარი ...ი გ. გ-ე გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან.

საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მითითება იმის შესახებ, რომ მისი გათავისუფლების დროს დაირღვა “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 96-ე და 97-ე მუხლები და განმარტა, რომ ახლად შექმნილი სამინისტროს საშტატო განრიგითა და თანამდებობრივი სარგოებით დადგენილია, რომ აჭარის ა/რ სოციალური დაცვის, შრომისა და დასაქმების სამინისტროში განხორციელდა რეორგანიზაცია და არა ლიკვიდაცია, რაც დასტურდება იმ გარემოებით, რომ რეორგანიზაციამდე აჭარის ა/რ სოციალური დაცვის, შრომისა და დასაქმების სამინისტროს აპარატში მუშაობდა 24 მუშაკი, მათ შორის, მოსარჩელე გ. გ-ე, ხოლო რეორგანიზაციის შემდგომ აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროში წინათ არსებული სამინისტროს 24 მუშაკიდან დარჩა მხოლოდ 9 მუშაკი. სოციალურ საკითხთა სამმართველოს სოციალური პროგრამების განყოფილება და შრომის მართვისა და ანალიზის განყოფილება რეორგანიზებულ სამინისტროში შევიდა სამმართველოსა და ორი განყოფილების სახით _ 9 თანამშრომლით, რაც დასტურდება საქმეში არსებული 2002წ.05.09 და 2004წ.01.09 ბრძანებებით.

საქალაქო სასამართლომ დაასკვნა, რომ შრომისა და სოციალურ საკითხთა სამმართველოს სოციალური პროგრამების განყოფილებაში არსებობდა მთავარი ...ის საშტატო ერთეული, მაგრამ იგი თავისი ფუნქციებით არსებითად განსხვავდებოდა იმ სამინისტროს განყოფილების მთავარი ...ის ფუნქციებისაგან, სადაც მოსარჩელე მუშაობდა, რაც დასტურდება საქმეში წარდგენილი დებულებებით, ხოლო ასეთ შემთხვევაში შემცირების დროს ადმინისტრაცია უფლებამოსილი იყო, “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 97.1. მუხლის თანახმად, გაეთავისუფლებინა მოსარჩელე სამსახურიდან.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ სამინისტროს მუშაკები წინასწარ გაფრთხილდნენ, რაც დასტურდება მინისტრის 2004წ.28.05 ¹6 ბრძანებით, ამასთან საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მითითება იმის შესახებ, რომ გათავისუფლების დროს არ შესთავაზეს სხვა თანამდებობა, ვინაიდან ადმინისტრაციის წარმომადგენლის განმარტებებით და საშტატო განრიგით დადასტურდა, რომ სამინიტროში რაიმე ვაკანტური თანამდებობა არ ასებობდა, რომლის შეთავაზების შესაძლებლობა ექნებოდა ადმინისტრაციას გ. გ-ისათვის.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ. გ-ემ, რომლითაც მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი მოტივით:

აპელანტი 1973 წლიდან სოციალური დაცვის სამინისტროში მუშაობდა, აქვს მუშაობის 31-წლიანი გამოცდილება, მუშაობის განმავლობაში დისციპლინური სახდელი არ შეფარდებია, ეკავა სხვადასხვა თანამდებობა, უფროსი ინსპექტორ-რევიზორის, უფროსი ინსპექტორის, წამყვანი ...ის და გათავისუფლების მომენტისათვის მთავარი ...ის თანამდებობა. აპელანტი მიიჩნევს, რომ სამინისტროში განხორცილდა რეორგანიზაცია და არა ლიკვიდაცია, რომ სამინისტრო არ გაუქმებულა, არამედ გააგრძელა ფუნქციონირება სახელწოდების შეცვლით, რაც ასევე დასტურდება პროფკომიტრეტს სხდომის ოქმით ¹2, ასევე სამინისტროს ხელმძღვანელობის მიმართვით პროფკომიტეტისათვის. სამინისტროს ძველი და ახალი სტურქტურული ერთეულებისა და საშტატო ერთეულების შედარებით დგინდება, რომ სოცდახმარების განყოფილებას შეეცვალა სახელწოდება და ჩამოყალიბდა “სოციალური პროგრამების განყოფილება”, ხოლო ამ განყოფილებაში შენარჩუნდა მთავარი ...ის საშტატო ერთეული, რის გამოც ადმინისტრაცია ვალდებული იყო, “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 97.2. მუხლის შესაბამისად, აპელანტისათვის შეეთავაზებინა მთავარი ...ის თანამდებობა ახლად შექმნილი სამინისტროს სოციალური დახმარების განყოფილებაში, ხოლო ის გარემოება, რომ მითითებულ თანამდებობას შეესაბამებოდა აპელანტის კანდიდატურა, ირკვევა მისი პირადი საქმით, ასევე ადრინდელი და ახლად შექმნილ სამინისტროებში არსებული სოციალური დახმარებისა და სოციალური პროგრამების განყოფილების დებულებების შედარებით, მით უფრო, რომ მსგავსი და თითქმის იდენტურია ამ განყოფილებებში არსებული მთავარი ...ის ფუნქციები.

აპელანტმა მიუთითა “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის მე-14 და “შკკ-ის” 36-ე, 37-ე მუხლების და განმარტა, რომ ადმინისტრაციას მისი გათავისუფლება არ შეუთანხმებია პროფკომიტეტთან, ასევე არ გაურკვევია, აპელანტი მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად სარგებლობდა თუ არა სამუშაოზე დარჩენის უპირატესი უფლებით, მით უფრო, რომ ის ოჯახში ერთადერთი მარჩენალია და დამოუკიდებელი შემოსავლის მქონე სხვა პირი ოჯახში არ ჰყავს.

სააპელაციო სასამართლოს 2005წ. 6 იანვრის განჩინებით გ. გ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, შესაბამისად უცვლელად დარჩა საქალაქო სასამართლოს განაჩივრებული განჩინება.

გივი გ-ის საკასაციო საჩივრის საფუძველზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2005წ. 27 აპრილის განჩინებით გაუქმდა სააპელაციო სასამართლოს 2005წ.06.01 განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

სააპელაციო სასამართლოში წარდგენილ დამატებით სააპელაციო საჩივარში გ. გ-ემ გაზარდა მოთხოვნა და “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 112-ე მუხლის თანახმად მოითხოვა მოპასუხისათვის იძულებითი განაცდურის 2000 ლარის ოდენობით დაკისრება სამუშაოდან დათხოვნის დღიდან, 2004წ. სექტემბრიდან.

სააპელაციო სასამართლოს 2005წ.06.07 სასამართლო სხდომაზე გ. გ-ის წარმომადგენელმა თ. ს-მ ასევე მოითხოვა მოწინააღმდეგე მხარისათვის გ. გ-ის მიერ წარმომადგენლისათვის გაწეული ხარჯების 100 აშშ დოლარის დაკისრება.

სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე მოწინააღმდეგე მხარის აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს წარმომადგენელმა ც. მ-ემ არ ცნო გ. გ-ის სააპელაციო საჩივარი და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

სააპელაციო სასამართლოს 2005წ. 6 ივლისის გადაწყვეტილებით გ. გ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2004წ.11.10 გადაწყვეტილება, გ. გ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2004წ. 16 აგვისტოს ¹09/კ ბრძანება გ. გ-ის გათავისუფლების თაობაზე, გ. გ-ე აღდგენილ იქნა აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სოციალური პროგრამების განყოფილების მთავარი ...ის თანამდებობაზე და აუნაზღაურდა იძულებით გაცდენილი დროის ხელფასი დათხოვნის დღიდან, გ. გ-ეს იურიდიული მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯების ანაზღაურებაზე უარი Eეთქვა უსაფუძვლობის გამო, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

გ. გ-ე მუშაობდა აჭარის ა/რ სოციალური დაცვის შრომისა და დასაქმების სამინისტროს სოციალურ საკითხთა განყოფილებაში მთავარი ...ის თანამდებობაზე. აჭარის ა/რ დროებითი საპრეზიდენტო საბჭოს 2004წ.18.05 ¹3 დადგენილების საფუძველზე ცვლილებები და დამატებები შევიდა აჭარის ა/რ მინისტრთა საბჭოს შესახებ აჭარის ა/რ ორგანულ კანონში. ამ კანონის 26.2. “გ” მუხლის თანახმად, განხორციელდა ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს, ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტროს, სოციალური დაცვის, შრომისა და დასაქმების სამინისტროს, აგრეთვე ვეტერანთა საქმეების სახელმწიფო დეპარტამენტის რეორგანიზაცია და შეიქმნა ჯანმრთელობის სოციალური დაცვის სამინისტრო. აჭარის ა/რ “მთავრობის სტრუქტურის უფლებამოსილების საქმიანობის წესის შესახებ” აჭარის ა/რ კანონის 20.2. გ” მუხლით განისაზღვრა სამინისტროს სრული სახელწოდება _ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო. 2004წ.16.08 აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრმა გამოსცა ბრძანება სოციალური დაცვის სამინისტროს ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტროს, სოციალური დაცვის შრომისა და დასაქმების სამინისტროს, ვეტერანთა საქმების სახელმწიფო დეპარტამენტის რეორგანიზაციის შესახებ. აპელანტი მუშაობდა სოციალურ საკითხთა განყოფილების მთავარ ...ად, რეორგანიზაციის შედეგად შემცირდა კონკრეტული თანამდებობები, მაგრამ საშტატო ერთეულების რაოდენობა, სადაც მუშაობდა გ. გ-ე, დარჩა უცლელად, რის გამოც სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხე ორგანიზაციაში განხორციელდა რეორგანიზაცია და არა ლიკვიდაცია.

სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის მე-2, 96-ე და 97-ე მუხლები და განმარტა, რომ აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის თანამშრომელი წარმოადგენს საჯარო მოსამსახურეს, რის გამოც მოცემულ შემთხვევაში გამოყენებული უნდა იქნეს მითითებული კანონის ნორმები, ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გ. გ-ისათვის სხვა თანამდებობა არ შეუთავაზებიათ.

სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა “შკკ-ის” 37-ე მუხლი და დაასკვნა, რომ აჭარის ა/რ სოციალური დაცვის სამინისტროში, სადაც მუშაობდა გ. გ-ე, არსებობდა პროფკომიტეტი, მიუხედავად აღნიშნულისა ადმინისტრაციამ გ. გ-ე გაათავისუფლა სამსახურიდან პროფკომიტეტთან შეთანხმების გარეშე, ამასთან იმ განყოფილებაში სადაც მუშაობდა აპელანტი, შტატების რაოდენობა არ შემცირებულა, არამედ მხოლოდ რეორგანიზაცია განხორციელდა, რომელსაც სისტემაში შტატების საერთო რაოდენობა არ შეუცვლია.

სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ იმ შემთხვევაშიც, როცა შტატების შემცირებას ჰქონოდა ადგილი, გ. გ-ე “შკკ-ის” 36-ე მუხლის თანახმად, თანამდებობაზე უპირატესი დარჩენის უფლებით სარგებლობდა კვალიფიკაციის და მუშაობის გამოცდილების გათვალისწინებით.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს წარმომადგენელმა ც. მ-ემ, რომლითაც მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოში დაბრუნება შემდეგი მოტივით:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას დარღვეულია სსსკ-ის 31.1. “გ” პუნქტის და 31.2. “თ” ქვეპუნქტის და 32-ე მუხლის მოთხოვნები, რადგან სამინისტროსათვის სასამართლო პროცესის დასრულების შემდეგ ცნობილი გახდა, რომ სასამართლო შემადგენლობის თავმჯდომარე ი. ქ-ე გარკვეული წლების განმავლობაში იყო, აპელანტ გ. გ-ის მოსწავლე ხულოს რ-ის სოფელ თხილვანაში და ხანგრძლივი დროის განმავლობაში ოჯახური ურთიერთობით იყვნენ დაკავშირებული, რის გამოც მოსამართლე ვალდებული იყო განეცხადებინა თვითაცილება. სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ ადრე არსებული აჭარის ა/რ შრომის და დასაქმების სამინისტროს სოციალურ საკითხთა განყოფილებისა და ამჟამად არსებული აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროში ჩამოყალიბებული სოციალური პროგრამების განყოფილების ფუნქციები ერთმანეთისაგან განსხვავდებოდა, ადრინდელი სოციალური დაცვის, Dშრომისა და დასაქმების სამინისტროს ინვალიდთა სოციალური დაცვის და სოციალურ საკითხთა განყოფილებები გაერთიანდა და ჩამოყალიბდა სოციალური პროგრამების განყოფილება, ამ ორ განყოფილებაში იყო 5 საშტატო ერთეული, შეერთების შემდეგ კი დარჩა 4 საშტატო ერთეული, შესაბამისად შტატები შემცირდა.

კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა “შკკ-ის” 36-ე მუხლი, რადგან განყოფილებების შეერთების შემდეგ სოციალური პროგრამების მთავარი სპეციოალისტის თანამდებობაზე კონკურსის გამოცხადებამდე დროებით მოვალეობის შემსრულებლად დაინიშნა ადრინდელი სოციალურ საკითხთა განყოფილების უფროსი ბ. ი-ე, რომელსაც გ. გ-ესთან შედარებით უფრო მაღალი კვალიფიკაცია და მუშაობის გამოცდილება ჰქონდა, ასევე, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიუთითა “შკკ-ის” 37-ე მუხლზე, რამდენადაც 2004წ. 16 აგვისტოს, გ. გ-ის სამსახურიდან გათავისუფლების დროს, შრომის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროში პროფკავშირი არ არსებობდა, იგი ჩამოყალიბდა 2004წ.28.12., რის გამოც გ. გ-ის სამსახურიდან გათავისუფლების დროს შეუძლებელი იყო პროფკავშირის თანხმობის არსებობა და ადმინისტრაცია “შკკ-ის” 37^I-ე მუხლის “დ” პუნქტის თანახმად, უფლებამოსილი იყო გაეთავისუფლებინა გ. გ-ე.

კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 96.3 და 31-ე მუხლები, რადგან შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს 2005წ.25.04 ¹01/ა ბრძანებით შექმნილმა საკონკურსო-საატესტაციო კომისიამ “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 34-ე მუხლის და საკონკურსო-საატესტაციო კომისიის 2005წ.26.10 ¹76/ნ ბრძანებით დამტკიცებული დებულების გათვალისწინებით შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროში გარკვეულ თანამდებობებზე, მათ შორის, სოციალური პროგრამების განყოფილებაში მთვარი ...ის თანამდებობაზე კონკურსის წესით შეარჩია და დანიშნა გამარჯვებული კანდიდატი, ხოლო გ. გ-ეს კონკურსში მონაწილეობა საერთოდ არ მიუღია.

საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილ შეპასუხებაში მოწინააღმდეგე მხარემ გ. გ-ემ არ ცნო აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება შემდეგი მოტივით:

კასატორის მითითება, რომ სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილველი სასამართლოს შემადგენლობის თავმჯდომარე ი. ქ-ე მხარესთან იმყოფება ახლო ოჯახურ ურთიერთობაში, სინამდვილეს არ შეესაბამება, აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულება არ არსებობს, ამასთან, ათეული წლების წინ არსებული მოსწავლესა და მასწავლებელს შორის არსებული ურთიერთობას ხელი არ შეუშლია იმისათვის, რომ აჭარის უმაღლესი სასამართლოს მიერ 2005წ. იანვარში გამოტანილ იქნა მისი საწინააღმდეგო გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლოს პოზიციების შეცვლა განაპირობა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მითითებებმა, როდესაც მოცემული საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს. სააპელაციო სასამართლოს მიერ შეფასებულ იქნა სამინისტროს რეორგანიზაციამდე და რეორგანიზაციის შემდეგ შექმნილი სოციალურ საკითხთა განყოფილების და სოციალური პროგრამების განყოფილებების დებულებები, რის შედეგადაც სასამართლომ მართებულად დაადგინა მათი მსგავსება; სააპელაციო სასამართლომ სწორად გამოიყენა “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 97-ე მუხლი, რომელიც ადგენს გათავისუფლებამდე მოხელისათვის სხვა თანამდებობის შეთავაზების აუცილებლობას. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება პროფკავშირის თანხმობის არარსებობის შესახებ, რადგან სამინისტროში პროფკავშირი არსებობდა და სამინისტრომ რამდენიმე მოხელის გათავისუფლებამდე მისგან გამოითხოვა თანხმობა, რაც მოწინაააღმდეგე მხარის მიმართ არ მომხდარა.

მოწინააღმდეგე მხარე მიიჩნევს, რომ დაუსაბუთებელია კასატორის მითითება “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 96.3. მუხლზე, რადგან გათავისუფლების ბრძანებას საფუძვლად ატესტაციის შედეგები არ დასდებია, მით უფრო, არც რეორგანიზაციამდე და არც რეორგანიზაციის მომენტში სამინისტროში მოხელეთა ატესტაცია არ ჩატარებულა, ხოლო 2005წ. აპრილში შექმნილი საკონკურსო-საატესტაციო კომისია და მისი საქმიანობის შედეგები, მოცემულ შემთხვევაში ვერ იქონიებდა გავლენას, რადგან გათავისუფლების შესახებ ბრძანება მიღებულია 2004წ. 16 აგვისტოს.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობის და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთლებისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, შესაბამისად, გაუქმდეს აჭარის ა/რ უმაღლესი სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 6 ივლისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს აჭარის ა/რ უმაღლეს სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ მიერ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას დარღვეულია სსსკ-ის 393.2. და 394 “ე” მუხლების მოთხოვნები, კერძოდ სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, გადაწყვეტილება იურიდიული თვალსაზრისით დაუსაბუთებულია.

სსსკ-ის 407.2. მუხლის შესაბამისად, საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

კონკრეტულ შემთხვევაში საკასაციო პრეტენზია დასაბუთებულია, რამდენადაც საქმის მასალებით დადგენილია, რომ, აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროში ჩატარებული რეორგანიზაციის შედეგად შტატების შემცირდა, რამდენადაც სამინისტროში არსებული ინვალიდთა სოციალური დაცვის და სოციალურ საკითხთა განყოფილებები გაერთიანდა და ჩამოყალიბდა სოციალური პროგრამების განყოფილება. მითითებულ განყოფილებებში ერთად იყო 5 საშტატო ერთეული, რეორგანიზაციის შედეგად კი დარჩა 4 საშტატო ერთეული, ამასთან, მთავარი ...ის საშტატო ერთეული, რომელიც გათავისუფლებამდე ეკავა გ. გ-ეს, არ შემცირებულა.

საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის მითითებას “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 96.3. მუხლზე, რომ დაწესებულების რეორგანიზაციისას, რომელსაც თან სდევს შტატების შემცირება, დაწესებულების ხელმძღვანელი უფლებამოსილია, გაითვალისწინოს ატესტაციის შედეგები. აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ გ. გ-ის გათავისუფლების ბრძანებას საფუძვლად დაედო სამინისტროს რეორგანიზაცია და არა ატესტაციის შედეგები, რამდენადაც ატესტაცია აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროში ჩატარდა 2005წ. 26.10, ხოლო გ. გ-ე სამსახურიდან გათავისუფლდა 2005წ. 16 აგვისტოს, რის გამოც მითითებული ნორმის მოცემულ სამართალურთიერთობის მოსაწესრიგებლად გამოყენება კანონშეუსაბამოა ამასთან, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახალი განხილვისას უნდა იმსჯელოს იმ გარემოებაზე, რომ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროში 2005წ.25.04 ¹01/ა ბრძანებით შეიქმნა საკონკურსო-საატესტაციო კომისია, ხოლო ამავე კომისიის 2005წ.26.10 ¹76/ნ ბრძანებით დამტკიცებული დებულების შესაბამისად შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროში გარკვეულ თანამდებობებზე, მათ შორის, მთავარი ...ის თანამდებობაზე გამოცხადდა კონკურსი, კონკურსის წესით შერჩეულ იქნა კანდიდატი და დაინიშნა მითითებულ თანამდებობაზე. დადგენილია, რომ მოსარჩელეს კონკურსში მონაწილეობა არ მიუღია, არც კონკურსის დანიშვნის შესახებ გადაწყვეტილება გაუსაჩივრებია, შესაბამისად, მისი აღდგენა იმ თანამდებობაზე, რომელიც საკონკურსო ვაკანსიით იქნა დაკავებული სხვა პირის მიერ, არ შეესაბამება “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 29.1. მუხლით გათვალისწინებულ შესაძლებლობას. სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნულ ფაქტობრივ გარემოებაზე არ უმსჯელია და არ მიუცია სამართლებრივი შეფასება.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა იმსჯელოს მითითებულ გარემოებაზე, მისცეს სამართლებრივი შეფასება სარჩელის /სამუშაოზე აღდგენის ნაწილში/ საფუძვლიანობას რეალურ ფაქტობრივ მდგომარეობასთან მიმართებით.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მითითებას, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში არსებობდა სასამართლო შემადგენლობის თავმჯდომარის ი. ქ-ის აცილების საფუძვლები სსსკ-ის 31.1. “გ”, 31.1. “თ” ქვეპუნქტების და 32-ე მუხლების შესაბამისად, რაც კასატორისათვის სასამართლო სხდომის დამთავრების შემდეგ გახდა ცნობილი, კერძოდ, სასამართლო კოლეგიის თავმჯდომარე ი. ქ-ე იმყოფებოდა გ. გ-ესთან ხანგრძლივი დროის განმავლობაში მჭიდრო ოჯახურ ურთიერთობებში, ასევე სხდომის თავმჯდომარე ი. ქ-ე იყო წლების განმავლობაში გ. გ-ის მოსწავლე ხულოს რ-ის სოფელ თხილვანაში.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სსსკ-ის 31-ე მუხლი ადგენს მოსამართლის აცილების საფუძვლებს. მითითებული ნორმის 1-ლი ნაწილის “გ” პუნქტის შესაბამისად, მოსამართლემ არ შეიძლება განიხილოს საქმე და მონაწილეობა მიიღოს საქმის განხილვაში, თუ ის მხარის ან მისი წარმომადგენლის ახლო ნათესავია, ხოლო მოცემულ შემთხვევაში საქმის მასალებში არ მოიპოვება მტკიცებულება მოსარჩელის _ გ. გ-ისა და სხდომის თავმჯდომარის _ თ. ქ-ის ნათესაური კავშირის არსებობის შესახებ, ასევე, მითითებული ნორმის მე-2 ნაწილის “თ” პუნქტის შესაბამისად, ნათესავებად ითვლებიან პირები, რომლებიც ხანგრძლივი დროის განმავლობაში ოჯახური ურთიერთობითYარიან დაკავშირებული, ხოლო აღნიშნული გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმის მასალებში არ მოიპოვება, კერძოდ, მხარის მიერ არ იქნა წარდგენილი არც რაიონულ და არც სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საპროცესო კანონმდებლობა ადგენს აცილების შესახებ განცხადების წარდგენის წესს, კერძოდ, სსსკ-ის 33-ე მუხლის თანახმად, მხარეებს შეუძლიათ წერილობით განაცხადონ აცილება. განცხადება აცილების შესახებ მოტივირებული უნდა იქნეს და გაკეთდეს საქმის წინასწარი სასამართლო განხილვისათვის მომზადების დროს. აცილების თაობაზე შემდგომი განცხადება დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ აცილების საფუძველი იმ პირისათვის, რომელიც აცილებას მოითხოვს, ცნობილი გახდა ან წარმოიშვა მთავარი სხდომის დაწყების შემდეგ. ასეთ შემთხვევაში განცხადება აცილების შესახებ დასაშვებია მხარეთა პაექრობამდე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, კანონმდებელმა აცილების შესახებ განცხადების წარდგენის შესაძლებლობის ვადად განსაზღვრა სასამართლოს მოსამზადებელი სხდომა. გამონაკლისს წარმოადგენს ისეთი გარემოება, როცა მხარისათვის აცილების საფუძვლების არსებობის შესახებ ცნობილი გახდა მთავარი სხდომის დაწყების შემდეგ. ამ შემთხვევაშიც განცხადება დასაშვებია მხარეთა პაექრობამდე, რაც არ იქნა დაცული კასატორის მიერ, ასევე, აცილების დამადასტურებელი მტკიცებულებები და გარემოებები ვერ იქნა მითითებული /წარმოდგენილი/ საკასაციო სასამართლოში.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 97.2 მუხლი ამკრძალავი ხასიათისაა და დაუშვებლად მიიჩნევს მოხელის გათავისუფლებას, თუ იგი თანახმაა სხვა თანამდებობაზე დაინიშნოს. ამგვარი თანხმობა კი თავისთავად განაპირობებს ადმინისტრაციის მხრიდან შეთავაზების აუცილებლობას. აღნიშნული პირობა საჯარო მოხელეთათვის კანონით დადგენილი გარანტიების ერთ-ერთი სახეა და ადმინისტრაციის მხრიდან ექვემდებარება დაცვას, რაც მოცემულ შემთხვევაში გ. გ-ესთან მიმართებაში დაცული არ ყოფილა.

საკასაციო სასამართლო დაუსაბუთებლობის გამო არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში განვითარებულ მსჯელობას, რომ თუნდაც შტატები შემცირებულიყო, გ. გ-ე სარგებლობდა სამსახურში უპირატესი დარჩენის უფლებით, რამდენადაც სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია და არ დაუდგენია, თუ რაში გამოიხატა მოსარჩელის უპირატესი უფლება სხვა მუშაკებთან შედარებით დადებითად, მით უფრო, რომ ადმინისტრაცია შკკ-ის 36-ე მუხლის გამოყენებისას სარგებლობს დისკრეციული უფლებამოსილებით, კერძოდ, მუშაკთა შტატების ან რიცხოვნობის შემცირებისას ადმინისტრაცია წყვეტს იმ მუშაკთა სამუშაოზე დარჩენის საკითხს, რომლებიც შრომის მაღალი ნაყოფიერებითა და კვალიფიკაციით გამოირჩევიან.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასამართლო კონტროლი საჯარო დაწესებულებათა გადაწყვეტილებების შემოწმებისას ვრცელდება ამ გადაწყვეტილებების კანონშესაბამისობა-დასაბუთებულობაზე, ხოლო ადმინისტრაციული ორგანო გადაწყვეტილებას იღებს კანონიერების და მიზანშეწონილობის მიხედვით, ხოლო ამ უკანასკნელის შეფასება კი არ განეკუთვნება სასამართლო იურისდიქციის სფეროს.

საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ გ. გ-ის სამსახურიდან გათავისუფლების დროს არ არსებობდა პროფკავშირის თანხმობა, რამაც გ. გ-ის კანონიერი უფლებების დარღვევა განაპირობა. საქმის მასალებში, წარმოდგენილია აჭარის ა/რ სოციალური დაცვის შრომის და დასაქმების სამინისტროს 2005წ. 19 ივლისის პროფკომიტეტის გაფართოებული სხდომის ოქმი, რომლითაც სამინისტროს უფლება მიეცა რიგი თანამშრომლების გათავისუფლებაზე, ხოლო გ. გ-ის გათავისუფლების დროს პროფკომიტეტის თანხმობის არსებობის აუცილებლობას კანონმდებლობა არ განსაზღვრავს, რამდენადაც “შკკ-ის” 37I-ე მუხლი ადგენს შემთხვევებს, რომლის დროსაც აუცილებელია ასეთი თანხმობის არსებობა, კერძოდ, საწარმოს, დაწესებულებასა და ორგანიზაციაში, სადაც არსებობს პროფკავშირი, დაუშვებელია ადმინისტრაციის ინიციატივით შრომის ხელშეკრულების (კონტრაქტის) მოშლა პროფკავშირის თანხმობის გარეშე, ხოლო გ. გ-ე წარმოადგენს “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის მე-6 მუხლის შესაბამისად შტატით გათვალისწინებულ თანამდებობაზე დანიშნულ საჯარო მოსამსახურეს და არა შრომითი კონტრაქტით (ხელშეკრულებით) აყვანილ პირს, რის გამოც, სახეზე არ იყო “შკკ-ის” 37^I მუხლით გათვალისწინებული პროფკავშირის თანხმობის გაცემის აუცილებელი პირობები.

ყოველივე ზემოღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სსსკ-ის 411-ე მუხლის შესაბამისად, შეუძლებელია საკასაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღება, რამდენადაც სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვისას არ იქნა დადგენილი საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ყველა ფაქტობრივი გარემოება, რის გამოც მოცემული საქმე ექვემდებარება ხელახლა განხილვას, რა დროსაც სააპელაციო სასამართლომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მინიჭებული უფლებამოსილების საფუძველზე, გამოიკვლიოს მითითებული გარემოებები საქმეზე ობიექტური და კანონიერი გადაწყვეტილების დადგენის მიზნით.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა რა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2; სსკ-ის 372-ე, 390-ე, 399-ე, 408.3, 411-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს ჭარის ა/რ უმაღლესი სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 6 ივლისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს აჭარის ა/რ უმაღლეს სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას;

3. სასამართლო ხარჯები გადანაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების დადგენისას;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.