ას-832-781-2010 22 ნოემბერი, 2010 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები _ მ. ბ-შვილი, ლ. ხ-ძე, გ. ა-ოვი, რ. ა-ოვი, ც. კ-ძე, ლ. ლ-ძე, ლ. ჯ-შვილი, გ. რ-ძე, ნ. მ-ელი (მოსარჩელეები)

წარმომადგენელი _ მ. პ-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარეები _ მ. ქ-ავა, ა. მ-ძე (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 29 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსხილველად დაბრუნება

დავის საგანი _ დანაშაულებრივი ქმედებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სს “... ცენტრის” აქციონერებმა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში მ. ქ-ავასა და ა. მ-ძის მიმართ დანაშაილებრივი ქმედებით მიყენებული მატერიალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით, შემდეგი საფუძვლით: მოსარჩელეები არიან სს “... ცენტრის” აქციონერები, მოპასუხე ა. მ-ძე და საზოგადოების დირექტორი, მ. ქ-ავა კი, ამავე საზოგადოების სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილეა. 2006 წლის 29 იანვარს საზოგადოების სამეთვალყურეო საბჭომ მიიღო გადაწყვეტილება საზოგადოების კუთვნილი უძრავი ქონების, ქ,თბილისში, ... ¹2-ში მდებარე საბაზრო ღირებულების შეფასებისა და შემდეგში მისი გასხვისების შესახებ; იმავე წლის 30 იანვარს საზოგადოების აქციონერთა საერთო კრებაზე კენჭისყრის შედეგად გადაწყდა მითითებული უძრავი ქონების გაყიდვა. მოპასუხეებმა ქონების საბაზრო ღირებულების დადგენის მიზნით, მოიწვიეს დამოუკიდებელი აუდიტორი ლ. ღ-ძე, რომელმაც მოპასუხეების თხოვნით ქონება შეაფასა 400000 აშშ დოლარად; 2006 წლის 6 მარტის სამეთვალყურეო საბჭოს გადაწყვეტილებით საზოგადოების დირექტორს ნება დაერთო გაეყიდა ქონება არანაკლებ 400000 აშშ დოლარად. 2006 წლის 7 მარტს ა. მ-ძესა და შ. ბ-ძეს შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც შ. ბ-ძემ საზოგადოების კუთვნილი ნივთი იყიდა 500000 აშშ დოლარად, 2006 წლის 18 აპრილს კი, შ. ბ-ძემ შეძენილი უძრავი ნივთი გაასხვისა სს “... ბანკზე” 12 742 750 ლარად, ე.ი. ფასთა სხვაობამ შეადგინა 1 550 458 ლარი, რაც მიითვისეს მოპასუხეებმა; 2006 წის 23 ოქტომბერს მოსარჩელეთა განცხადების საფუძველზე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის საგამოძიებო დეპარტამენტმა დაიწყო მოკვლევა მოპასუხეების მიერ საზოგადოების კუთვნილი ქონების მითვისების ფაქტზე; 2007 წლის 6 თებერვალს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის განაჩენით დამტკიცდა საპროცესო შეთანხმება საქართველოს გენერალური პროკურატურის ფინანსთა სამინისტროს თბილისის ტერიტორიულ ორგანოებში გამოძიების საპროცესო ხელმძღვანელობის სამმართველოს პროკურორსა და განსასჯელებს - ა. მ-ძესა და მ. ქ-ავას შორის, რომლითაც მოპასუხეებმა სრულად აღიარეს ჩადენილი დანაშული.

მოსარჩელეებმა აღნიშნეს, რომ საქმის წინასწარი გამოძიების მსვლელობისას დადგინდა, რომ ა. მ-ძე და მ.ქ-ავა, თავისივე უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენებით, სს “... ცენტრის” და მოსარჩელეების, როგორც ამ საზოგადოების აქციონერების კანონიერი ინტერესების საწინააღმდეგოდ, პირადი გამორჩენის მიღების მიზნით, დაეუფლნენ საზოგადოების აქციათა 81%-ის შესაბამის ქონებას; მოსარჩელეებმა მოითხოვეს მოპასუხეებისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დაკისრება, რასაც ისინი მიიღებდნენ დივიდენდის სახით: თ. ვ-შვილმა – 1249.6 ლარი, ვ. ვ-შვილმა – 8747.2 ლარი, ლ. ბ-შვილმა – 1249.6 ლარი, ლ. ხ-ძემ – 14995,2 ლარი, ა. ა-ოვამ – 7497.6 ლარი, გ. ა-ოვამ – 11246.4 ლარი, რ. ა-ოვმა – 16 244.8 ლარი, გ. გ-შვილმა – 11246.4 ლარი, ც. კ-ძემ – 2497.6 ლარი, ლ. ლ-ძემ – 7497.6 ლარი, ნ. მ-ელმა – 6248 ლარი, მ. უ-შვილმა 7497.6 ლარი, მ. ბ-შვილმა – 6248 ლარი, დ. ი-შვილმა – 7497.6, ლ. ჯ-შვილმა – 11246.4 ლარი, გ. რ-ძემ – 1246.4 ლარი, ც. შ-შვილმა – 7497.6 ლარი, პ. კ-ევმა – 8747.2 ლარი, მ. კ-ძემ – 7497.6 ლარი, გ. ფ-შვილმა – 7497.6 ლარი, ნ. ყ-შვილმა - 8747.2 ლარი, ე. მ-შვილმა – 6248 ლარი, ე. ც-შვილმა – 7497.6 ლარი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 13 თებერვლის საოქმო განჩინებით საქმის წარმოება შეწყდა თ. ვ-შვილის სარჩელზე მოსარჩელეთა მიერ სარჩელზე უარის თქმის გამო. ამავე სასმართლოს 2008 წლის 26 მარტის განჩინებით საქმის წარმოება შეწყდა მ. უ-შვილის სარჩელზე მოსარჩელის მიერ სარჩელზე უარის თქმის გამო. ამავე სასამართლოს 2008 წლის 13 ივნისის საოქმო განჩინებით ა. ა-ოვას, გ. გ-შვილის, ც. შ-შვილისა და დალი ი-შვილის სარჩელები დარჩა განუხილველად სასამართლოს მთავრ სხდომაზე მოსარჩელეთა გამოუცხადებლობის გამო, ხოლო ე. ც-შვილისა და ნ. ა-იას სარჩელი გამოიყო ცალკე წარმოებად.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენით დადგენილია მოპასუხეების მიერ საზოგადოებისათვის ზიანის მიყენების ფაქტი, შესაბამისად, მოპასუხეებს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება ეკისრებათ საზოგადოებისა და არა აქციონერების წინაშე; მიუხედავად იმისა, რომ მოსარჩელეებს არ აქვთ მიუღებელი დივიდენდის სახით ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება, მოპასუხეებმა საზოგადოებას აუნაზღაურეს მიყენებული ზიანი. მოპასუხეებმა მოითხოვეს უარი ეთქვათ მოსარჩელეებს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 8 ივლისის გადაწყვეტილებით ვ. ვ-შვილის, ლ. ბ-შვილის, ლ. ხ-ძის, რ. ა-ოვის, მ. ბ-შვილის, გ. ა-ოვის, ც. კ-ძის, ლ. ლ-ძის, ნ. მ-ელის, ლ. ჯ-შვილის, გ. რ-ძის, პ. კ-ევის, მ. კ-ძის, გ. ფ-შვილის, ნ. ყ-შვილისა და ე. მ-შვილის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მ. ბ-შვილმა, ლ. ხ-ძემ, გ. ა-ოვმა, რ. ა-ოვმა, ც. კ-ძემ, ლ. ლ-ძემ, ლ. ჯ-შვილმა, გ. რ-ძემ და ნ. მ-ელმა და მოითხოვეს განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 29 ოქტომბრის განჩინებით მ. ბ-შვილის, ლ. ხ-ძის, გ. ა-ოვის, რ. ა-ოვის, ც. კ-ძის, ლ. ლ-ძის, ლ. ჯ-შვილის, გ. რ-ძისა და ნ. მ-ელის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 8 ივლისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტების მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ მოპასუხეებს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება ეკისრებათ სააქციო საზოგადოებისა და არა აქციონერების წინაშე და მიუთითა, რომ განაჩენით დადასტურებულია მ. ქ-ავასა და ა. მ-ძის მიერ მართლსაწინააღმდეგოდ სს “... ცენტრის” ქონების მითვისების ფაქტი და, შესაბამისად, ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება გააჩნია სააქციო საზოგადოებას და არა აქციონერებს. პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხეების მოქმედების უშუალო შედეგს წარმოადგენს საზოგადოების ქონების მითვისება.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა აპელანტების მოსაზრება იმის შესახებ, რომ, თუ საზოგადოება შემოსავლის სახით მიიღებდა მოპასუხეების მიერ მითვისებულ ქონებას, მაშინ აქციონერებიც მიიღებდნენ კუთვნილ დივიდენდებს. პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად გამოიყენა “მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის 52.1 მუხლი და ამავე კანონის 54.6 მუხლის “დ” ქვეპუნქტი და სწორად განმარტა, რომ აქციონერის უფლება, მიიღოს საზოგადოების მოგებიდან მისი კუთვნილი აქციის შესაბამისი წილი – დივიდენდის მიღების უფლება წარმოიშობა საზოგადოების აქციონერად გახდომის მომენტიდან, მაგრამ აქციონერად ყოფნა არ ნიშნავს საზოგადოების მოგებიდან დივიდენდის უპირობოდ მიღების უფლებას. ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, მოგების აქციონერებზე განაწილების შესახებ გადაწყვეტილების მიღება აქციონერთა საერთო კრების პრეროგატივაა. პალატამ ჩათვალა, რომ იმ შემთხვევაშიც კი, თუ უძრავი ქონების გასხვისების შედეგად საზოგადოება რეალურად მიიღებდა იმ თანხას, რომელიც მოპასუხეებმა მიითვისეს, მოგების განაწილება დამოკიდებული იქნებოდა აქციონერთა კრების გადაწყვეტილებაზე და მოსარჩელეთა მოსაზრება, რომ ისინი უპირობოდ მიიღებდნენ დივიდენდს, საფუძველს მოკლებულია.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მ. ბ-შვილმა, ლ. ხ-ძემ, გ. ა-ოვმა, რ. ა-ოვმა, ც. კ-ძემ, ლ. ლ-ძემ, ლ. ჯ-შვილმა, გ. რ-ძემ და ნ. მ-ელმა და მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება.

კასატორების მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებია, არასწორად განმარტა კანონი, კერძოდ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე დაყრდნობით არასწორად შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები; სასამართლომ არ შეაფასა და არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ ა. მ-ძისა და მ. ქ-ავას ბრალდების საქმეზე გამოძიებამ მოსარჩელეები ცნო დაზარალებულად და, შესაბამისად, სამოქალაქო მოსარჩელეებად, ხოლო ა.მ-ძე დ მ.ქ-ავა ცნო სამოქალაქო მოპასუხეებად, რაც მოსარჩელეთა მოთხოვნის ძირითადი საფუძველია, ვინაიდან, სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 68-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, დაზარალებული შეიძლება იყოს სახელმწიფო, ფიზიკური ან იურიდიული პირი, რომელსაც მორალური, ფიზიკური თუ ქონებრივი ზიანი მიადგა უშუალოდ დანაშაულის შედეგად. სისხლის სამართლის საქმის აღძვრის მომენტისათვის გამოძიებას სააქციო საზოგადოება რომ მიეჩნია დაზარალებულად, დაზარალებულად ცნობდა სს “... ცენტრს და არა ფიზიკურ პირებს, აქციონერებს. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის “გ” პუნქტის მოთხოვნები, ამასთან არ გამოკვლია ის გარემოება, აქციათა რამდენი პროცენტის მფლობელები იყვნენ მოსარჩელეები და რამდენ პროცენტს ფლობდნენ მოპასუხეები, რასაც არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა იმის დასადგენად, თუ ვის მიმართ უნდა წარმოშობოდათ მოთხოვნა აქციონერებს მიუღებელ დივიდენდებზე, საზოგადოების თუ დამნაშავეთა მიმართ.

კასატორების მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს არ გაიზიარა აპელანტთა მოსაზრება იმის შესახებ, რომ ,თუ საზოგადოება შემოსავლის სახით მიიღებდა მოპასუხეების მიერ მიღებულ ქონებას, მაშინ, აქციონერებიც მიიღებდნენ კუთვნილ დივიდენდებს. მოცემულ შემთხვევაში, საასამართლომ არ შეაფასა მოპასუხე მხარის მიერ წარმოდგენილი სს “... ცენტრის” მოგების გადასახადის წლიური დეკლარაცია და საგადასახადო დავალება, რაც იმის მანიშნებელია, რომ გამოძიებისა და სასამართლოს მიერ დადგენილი თანხა საზოგადოებამ მიიჩნია წმინდა მოგებად, რაც დაიბეგრა და მოპასუხეებმა გადაიხადეს ამ მოგების შესაბამისი გადასახადი.

კასატორები მიუთითებენ, რომ გაურკვეველია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება ერთი აქციის რეალურ ღირებულებასთან დაკავშირებით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 25 ოქტომბრის განჩინებით მ. ბ-შვილის, ლ. ხ-ძის, გ. ა-ოვის, რ. ა-ოვის, ც. კ-ძის, ლ. ლ-ძის, ლ. ჯ-შვილის, გ. რ-ძისა და ნ. მ-ელის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა მ. ბ-შვილის, ლ. ხ-ძის, გ. ა-ოვის, რ. ა-ოვის, ც. კ-ძის, ლ. ლ-ძის, ლ. ჯ-შვილის, გ. რ-ძისა და ნ. მ-ელის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

მოცემული საკასაციო საჩივრის საგანია ზიანის ანაზღაურება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ეფუძნება “მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის 52.1 მუხლსა და ამავე კანონის 54.6 მუხლის “დ” ქვეპუნქტს. აღნიშნული პრაქტიკა ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

კასატორები ვერ ასაბუთებენ და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

მ. ბ-შვილის, ლ. ხ-ძის, გ. ა-ოვის, რ. ა-ოვის, ც. კ-ძის, ლ. ლ-ძის, ლ. ჯ-შვილის, გ. რ-ძისა და ნ. მ-ელის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.