¹ას-840-1126-09 22 იანვარი, 2010წ.

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

ლ. ლაზარაშვილი (მომხსენებელი), ნ. კვანტალიანი

სხდომის მდივანი _ ლ. სანიკიძე

კასატორი (მოპასუხე) _ შპს “ს.-ა” (წარმომადგენელი ა. ს-შვილი)

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ შპს “ი.-ი”

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 24 ივნისის განჩინება

დავის საგანი _ დავალიანების არარასებობის აღიარება, ვალდებულების მომავალში შესრულება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 18 იანვრის განჩინებით შპს “ი.-ის” მოთხოვნა სარჩელის აღძვრამდე მისი უზრუნველყოფის შესახებ დაკმაყოფილდა: შპს “ს.-ს” დაევალა სავარაუდო მოსარჩელის სასარგებლოდ სარკინიგზო მომსახურების განხორციელება; ამავე განჩინებით განმცხადებელს დაევალა უზრუნველყოფის გარანტიის წარდგენა 100 000 ლაროს ოდენობით ფულადი თანხის ან ფასიანი ქაღალდების საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის სადეპოზიტო ანგარიშზე შეტანის ან იმავე ღირებულების საკრედიტო დაწესებულების მიერ გაცემული თავდებობის სასამართლოში წარდგენის გზით (ტომი I, ს.ფ. 47-49).

2008 წლის 31 იანვარს შპს “ი.-მა” იმავე სასამართლოში სარჩელი წარადგინა, სადაც მოპასუხედ დაასახელა შპს “ს.-ა”. მოსარჩელემ მოითხოვა იმ გარემოების აღიარება, რომ შპს “ი.-ს” არ გააჩნია შპს “ს.-ის” მიმართ სადგურ გორიდან სომხეთში გაგზავნილ 887 ვაგონზე სადგურის 24 საათზე მეტი მომსახურებისათვის დავალიანება _ 57 815.17 ლარისა და რკინიგზის სამანევრო ლოკომოტივის მომსახურებისათვის _ 2 407.20 ლარის ოდენობით. გარდა ამისა, მოსარჩელემ მოითხოვა შპს “ს.-ისათვის” სარკინიგზო მომსახურების სამომავლოდ შესრულების დავალება შპს “ი.-ის” სასარგებლოდ.

მოსარჩელის აღნიშნული მოთხოვნების საფუძვლები მდგომარეობდა შემდეგში:

შპს “ი.-ი” ახორციელებდა მარცვლოვანი კულტურების ექსპორტ-იმპორტის ოპერაციებს, რა დროსაც იგი ტვირთების გადაზიდვას აწარმოებდა შპს “ს.-ის” მეშვეობით;

2007 წლის 19 სექტემბრის ¹დსგ-7502 წერილით შპს “ს.-ამ” შპს “ი.-ისაგან” მოითხოვა დამატებითი ღირებულების გადასახადის სახით გადაზიდვებზე 99 497 ლარის, ხოლო სადგურის მომსახურებაზე _ 15 192.91 ლარის გადახდა. მოპასუხემ მოითხოვა აგრეთვე სადგურ გორიდან სომხეთში გაგზავნილ 887 ვაგონზე 24 საათზე მეტი მომსახურებისათვის დამატებით დარიცხული 57 815.17 ლარისა და რკინიგზის სამანევრო ლოკომოტივის მომსახურების საფასურის გადახდა 2 407.20 ლარის ოდენობით. ამავე წერილით მოპასუხემ გააფრთხილა შპს “ი.-ი”, რომ ორი კვირის ვადაში დავალიანების გადაუხდელობის შემთხვევაში შეუწყვეტდა სარკინიგზო მომსახურებას;

2007 წლის 19 სექტემბრის ¹დსგ-7502 წერილში შპს “ს.-ას” არ მიუთითებია სადგურ გორიდან სომხეთში გაგზავნილ რომელ 887 ვაგონზე არ მოხდა სადგურის 24 საათზე მეტი მომსახურების დარიცხვა დროულად, რა პერიოდში განხორციელდა სადავო მომსახურება. დასახელებული წერილიდან ასევე არ ირკვეოდა, თუ როდის და რომელ სადგურზე გაწეულ სამანევრო ლოკომოტივის მომსახურების ანაზღაურებაზე იყო საუბარი;

შპს “ი.-მა” თავისი პოზიცია წერილობით აცნობა მოპასუხეს, რომლისგანაც 2007 წლის 5 დეკემბერს მიიღო საპასუხო წერილი ¹დსგ-9372. ამ უკანასკნელით შპს “ს.-მ” თავისი მოთხოვნები ძალაში დატოვა და მოსარჩელეს კვლავ განუსაზღვრა ორი კვირის ვადა დავალიანების დასაფარად, იმავდროულად გააფრთხილა გადაუხდელობის შედეგების, კერძოდ, მომსახურების შეწყვეტისა და ტვირთზე მოსალოდნელი გირავნობის შესახებ. წერილობითვე განემარტა ადრესატს, რომ დავალიანების არსებობა გამოვლინდა რევიზიის შედეგად;

მოსარჩელის მითითებით, შპს “ს.-ს” არ წარუდგენია მოთხოვნილი დავალიანების წარმოშობის დამადასტურებელი მტკიცებულებები. ამასთან, შპს “ი.-ს” ყოველგვარი ვალდებულება შპს “ს.-ის” მიმართ შესრულებული ჰქონდა სრულად;

მოსარჩელე აღნიშნავდა, რომ მიუხედავად სადავო საკითხის გარკვევის არაერთი მცდელობისა, მოპასუხესთან შეთანხმება არ შედგა და იგი უარს აცხადებდა სარკინიგზო მომსახურების გაწევაზე;

იმის გათვალისწინებით, რომ მოპასუხე საქართველოში სარკინიგზო მომსახურების სფეროში ერთადერთ სუბიექტს წარმოადგენდა და ბაზარზე დომინირებული მდგომარეობა ეკავა, მოსარჩელე მიიჩნევდა, რომ ამ შემთხვევაში მას ეკისრებოდა ხელშეკრულების დადების ვალდებულება (ტომი I, ს.ფ. 56-63).

შპს “ს.-მ” სარჩელი არ ცნო და მისი უარყოფა შემდეგი არგუმენტებით დაასაბუთა;

ტვირთის გადაზიდვის ხელშეკრულება იდება ზედდებულის ფორმით და წარმოადგენს სასყიდლიან გარიგებას, რომლის თანახმად, ტვირთმფლობელი ვალდებულია რკინიგზას აუნაზღაუროს ტვირთის გადაზიდვის და მის გაგზავნასთან დაკავშირებული სხვა მომსახურების საფასური;

ტვირთის გადაზიდვისა და მასთან დაკავშირებული მომსახურების საფასურს ტვირთგამგზავნი იხდის წინასწარ, რკინიგზის სადგურიდან ტვირთის გაგზავნამდე, რკინიგზას კი უფლება აქვს საფასურის გადახდამდე შეაჩეროს ტვირთის გაგზავნა;

დანიშნულების რკინიგზის სადგურში ტვირთი გაიცემა გადაზიდვის დოკუმენტში მითითებულ ტვირთმიმღებზე, ტვირთის გადაზიდვასა და ამასთან დაკავშირებული სხვა მომსახურების გაწევის საფასურის სრულად გადახდის შემდეგ;

იმ შემთხვევაში, თუ ტვირთმიმღები არ იხდის ტვირთის გადაზიდვისა და მასთან დაკავშირებული სხვა მომსახურების საფასურს, რკინიგზას უფლება აქვს, დააკავოს ტვირთი და გამოიყენოს მასზე გირავნობის უფლება;

მოპასუხის მითითებით, შპს “ს.-ს” მოსარჩელის ინტერესებიდან გამომდინარე არ გამოუყენებია ტვირთზე გირავნობის უფლება, რაც სამართლებრივად არ ნიშნავს მოსარჩელისათვის გაწეული მომსახურების ანაზღაურებაზე უარის თქმას.

მოპასუხის განმარტებით, 2006 წლის იანვარში, თებერვალსა და მარტში შედგენილი სავაგონო უწყისებით დასტურდებოდა, რომ მოცემულ პერიოდში რკინიგზის მხრიდან ადგილი ჰქონდა შპს “ი.-ისათვის” ვაგონებით ოცდაოთხ საათზე მეტი დროით მომსახურების გაწევას, რომლის საფასურიც მოსარჩელეს არ აუნაზღაურებია (ტომი I, ს.ფ. 111-109).

საქალაქო სასამართლოს მთავარ სხდომაზე შპს “ს.-ის” წარმომადგენელმა დამატებით განმარტა, რომ მოსარჩელეს დავალიანება წარმოეშვა 2006 წლის იანვარ, თებერვალსა და მარტში შპს “ფ.-ს” ჩიხში განხორციელებული სარკინიგზო მომსახურებისას, კერძოდ, 24 საათზე მეტი დროის განმავლობაში ვაგონებით ადგილზე მომსახურების გამო. მოპასუხის მოსაზრებით, იმის გამო, რომ მოსარჩელე სარგებლობდა შპს “ფ.-ს” ლიანდაგით, მასზე ვრცელდებოდა შპს “ფ.-ს” და შპს “ს.-ს” შორის დადებული რკინიგზის მისასვლელი ლიანდაგის მომსახურების წესებისა და რკინიგზის მისასვლელი ლიანდაგის ექსპლოატაციის 56/6 ხელშეკრულებით დადგენილი წესები, მათ შორის, მოცემული ხელშეკრულების მე-10 პუნქტი, რომლის თანახმად, მოსარჩელე ვალდებული იყო ვაგონების დაცლის თაობაზე წერილობითი შეტყობინება გაეგზავნა შპს “ს.-ისათვის”.

მოპასუხემ მიუთითა, რომ სადგურ გორიდან სომხეთისაკენ მიმავალ 887 ვაგონზე ადგილზე მომსახურების გაწევის და შესაბამისად დავალიანების არსებობის ფაქტი დადგინდა რევიზიის შედეგად, კერძოდ, დადგინდა, რომ ადგილი არ ჰქონია ვაგონების დაცლას ოცდაოთხ საათში, ვინაიდან დაცლის თაობაზე წერილობითი შეტყობინება არ განხორციელებულა (ტომი I, ს.ფ. 222-235).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილებით შპს “ი.-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა: აღიარებულ იქნა შპს “ი.-ის” დავალიანების არარსებობა შპს “ს.-ის” მიმართ სადგურ გორიდან სომხეთში გაგზავნილ 887 ვაგონზე 24 საათზე მეტი მომსახურების საფასურის _ 57 815.17 ლარისა და რკინიგზის სამანევრო ლოკომოტივის მომსახურების საფასურის _ 2 407.20 ლარის ოდენობით; აღიარებულ იქნა შპს “ს.-ის” ვალდებულება მომავალშიც გაუწიოს მომსახურება შპს “ი.-ს”.

საქალაქო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

შპს “ს.-ა” მოსარჩელეს ედავება 2006 წლის იანვარ-თებერვალსა და მარტში შპს “ფ.-ს” ჩიხში გორიდან სომხეთისაკენ მიმავალ 887 ვაგონზე ადგილზე განხორციელებული სარკინიგზო მომსახურებისათვის ანაზღაურებას;

სადავო პერიოდში (2006 წლის იანვარ-თებერვალსა და მარტში) შპს “ი.-ი” ქ. გორში სარგებლობდა შპს “ფ.-ს” ლიანდაგით;

სადგურ გორიდან სომხეთში მიმავალი 887 ვაგონი, რომელიც იმყოფებოდა შპს “ფ.-ს” ჩიხში, წარმოადგენდა შპს “ს.-ის” საკუთრებას;

2006 წლის იანვარ-თებერვალსა და მარტში შპს “ი.-ი” და შპს “ს.-ა” იმყოფებოდნენ და ამჟამადაც იმყოფებიან სახელშეკრულებო ურთიერთობაში და შპს “ი.-ის” გადაზიდვებს ახორციელებს შპს “ს.-ა”;

ტვირთის გადაზიდვა ხორციელდებოდა და ხორციელდება ტვირთის გადაზიდვის შესახებ ხელშეკრულებების _ ზედნადებების საფუძველზე;

სადავო პერიოდში (2006 წლის იანვარ-თებერვალსა და მარტში) მოქმედებდა შპს “ს.-ასა” და შპს “ფ.-ს” შორის რკინიგზის მისასვლელი ლიანდაგის ექსპლოატაციის ¹56/5 ხელშეკრულება;

სარკინიგზო მომსახურებისათვის თანხის გადაუხდელობის გამო შპს “ს.-ას” მოსარჩელის ტვირთი არ დაუკავებია და მასზე გირავნობის უფლება არ გამოუყენებია;

სადავო პერიოდში შპს “ი.-ი” იმყოფებოდა სამართლებრივ ურთიერთობაში შპს “ფ.-სთან” იჯარისა და მომსახურების ხელშეკრულების საფუძველზე;

მოპასუხის მიერ წარდგენილ 2006 წლის იანვარ-თებერვლისა და მარტის სავაგონო უწყისებში თანხებზე მითითება განხორციელებულია გრაფაში “გადახდილი თანხა”. მოცემული უწყისები არ შეიცავს რაიმე აღნიშვნას გადასახდელ თანხაზე;

მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ქვითრები გაცემულია შპს “ს.-ის” მიერ და მას ხელს აწერს შპს “ს.-ისათვის” გადასახდელი თანხის მიღებაზე უფლებამოსილი პირი _ მოლარე. მოცემული ქვითრები ადასტურებს, რომ მათში მითითებული თანხები შპს “ი.-ს” შპს “ს.-ისათვის” გადახდილი აქვს;

მოპასუხის მიერ წარდგენილი 2006 წლის იანვარ-თებერვლისა და მარტის სავაგონო უწყისების და მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ქვითრების ურთიერთშედარების შედეგად დგინდებოდა, რომ სავაგონო უწყისებში მითითებული ქვითრების ნომრები და ფულადი თანხების ოდენობა ემთხვევა შპს “ი.-ის” მიერ წარდგენილი ქვითრების ნომრებსა და მასში მითითებული გადახდილი თანხების ოდენობას. აქედან გამომდინარე დგინდებოდა, რომ 2006 წლის იანვარ-თებერვლისა და მარტის სავაგონო უწყისებში მითითებული მომსახურებისათვის მასშივე მითითებული თანხები შპს “ი.-ს” გადახდილი ჰქონდა.

საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, მოპასუხის მიერ წარდგენილი ტვირთის მიმღებ-ჩამბარებლის სამახსოვროები ვერ განიხილებოდა შპს “ი.-ის” დავალიანების არსებობისა და გორიდან სომხეთში გაგზავნილ 887 ვაგონზე 24 საათზე მეტი მომსახურების გაწევის ფაქტის დამადასტურებელ მტკიცებულებად, რამდენადაც მოცემულ სამახსოვროებზე არ იყო დაფიქსირებული მათი შედგენის თარიღი, ამასთან, სამახსოვროები არ შეიცავდა შესაბამისი უფლებამოსილი პირის ხელმოწერას და მითითებას რაიმე გადასახდელ თანხაზე.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სარკინიგზო კოდექსის მე-2 მუხლის “ძ” ქვეპუნქტზე, მე-10, მე-11 მუხლებზე და განმარტა, რომ სატარიფო პოლიტიკა განსაზღვრავს სარკინიგზო მომსახურების საფასურის მოწესრიგების ზოგად წესს, ხოლო უშუალოდ მომსახურების საფასურის ოდენობა უნდა განსაზღვროს რკინიგზამ და შესთავაზოს იგი მომხმარებელს. მომსახურების საფასური უნდა დაწესდეს სატარიფო პოლიტიკის ძირითადი პრინციპების გათვალისწინებით, მაგრამ ამავე დროს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.

მოცემულ შემთხვევაში სადავო არ იყო ის გარემოება, რომ სადავო თანხა ზედნადებში მითითებული არ ყოფილა.

საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის პოზიცია იმის თაობაზე, რომ რკინიგზის მისასვლელი ლიანდაგის მომსახურების წესებისა და რკინიგზის მისასვლელი ლიანდაგის ექსპლოატაციის 56/6 ხელშეკრულება მოქმედებდა, როგორც შპს “ფ.-ს”, ისე შპს “ი.-ის” მიმართ, კერძოდ, მოსარჩელე სარგებლობდა რა შპს “ფ.-ს” ლიანდაგით, მასზე ვრცელდებოდა ყველა ის გარემოება და პირობა, რაც აღნიშნულია შპს “ფ.-სთან” დადებულ ხელშეკრულებაში და ხელშეკრულების მე-10 პუნქტის თანახმად, მოსარჩელე ვალდებული იყო ვაგონის დაცლის თაობაზე წერილობითი შეტყობინება გაეგზავნა შპს “ს.-ისათვის”, რაც მას არ განუხორციელებია.

ზემოაღნიშნულთან დაკავშირებით საქალაქო სასამართლომ განმარტა შემდეგი: ვალდებულებითი ურთიერთობა ორ მხარეს _ კრედიტორსა და მოვალეს შორის წარმოშობილი ურთიერთობაა. ვალდებულების წარმოშობის ერთ-ერთ საფუძველს ხელშეკრულება წარმოადგენს. სახელშეკრულებო ბოჭვა ხორციელდება მხოლოდ იმ პირებზე, რომლებიც მოცემული ხელშეკრულების მხარეებს წარმოადგენენ, კერძოდ კი მათზე, რომელთა შორისაც მოცემული ხელშეკრულება დაიდო, ვინაიდან ხელშეკრულება კერძო პირთა შეთანხმებაა, რომლითაც ამ უკანასკნელთ წარმოეშობათ ერთმანეთის მიმართ სამოქალაქო უფლებები და მოვალეობები.

გარდა ამისა, საქალაქო სასამართლომ მიუთითა სარკინიგზო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-2 და მე-6 ნაწილებზე, რომელთა მიხედვით, ტვირთის გადაზიდვისა და მასთან დაკავშირებული სხვა მომსახურების გაწევის საფასურს ტვირთგამგზავნი იხდის წინასწარ, რკინიგზის სადგურიდან ტვირთის გაგზავნამდე, თუ ამ კოდექსითა და ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. გამგზავნ რკინიგზის სადგურში ტვირთის გადაზიდვისა და მასთან დაკავშირებული სხვა მომსახურების გაწევის (სამუშაოს) შესრულების საფასურის გადახდის ვადა არის გადასაზიდად ტვირთის მიღების დღე, ხოლო დანიშნულების რკინიგზის სადგურში _ ტვირთმიმღებისათვის ტვირთის გადაცემის დღე, რომელიც აღინიშნება ზედნადებში.

მოცემულ შემთხვევაში დგინდებოდა, რომ შპს “ი.-ი” სარკინიგზო მომსახურების საფასურს იხდიდა წინასწარ და თანხის გადაუხდელობის გამო ტვირთზე გირავნობას რკინიგზის სასარგებლოდ ადგილი არ ჰქონია. შპს “ს.-ამ” მოითხოვა უკვე განხორციელებულ სარკინიგზო მომსახურებაზე დამატებით თანხის გადახდა. მას არ წარუდგენია მტკიცებულება, რომელიც მოსარჩელისათვის ამ უკანასკნელის მიერ აუნაზღაურებელი სარკინიგზო მომსახურების გაწევას და შესაბამისად, დავალიანების არსებობას დაადასტურებდა.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ შპს “ი.-ის” სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი არ არსებობდა (ტომი I, ს.ფ. 239-248).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს “ს.-ამ”, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (ტომი I, ს.ფ. 254-263).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 24 ივნისის განჩინებით შპს “ს.-ის” სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ საქმე განიხილა არსებითი ხასიათის საპროცესო დარღვევების გარეშე, ამასთან, სწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა მათ.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე, 103-ე მუხლების შესაბამისად, მოსარჩელე შპს “ი.-მა” პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარადგინა ის მტკიცებულებები, რომლებიც ადასტურებდა მოპასუხე შპს “ს.-ის” მიმართ დავალიანების არარსებობას. ამ გარემოების საპირისპიროს მტკიცების ტვირთი ეკისრებოდა მოწინააღმდეგე მხარეს _ შპს “ს.-ას”, რომელმაც ვერ მოახდინა თავისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და თავის სააპელაციო საჩივარში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დასახელებული ნორმების მოთხოვნათა დარღვევით მიუთითა, რომ სასამართლოს თავისი ინიციატივით უნდა მოეთხოვა მოსარჩელისათვის მიმღებ-ჩამბარებლის სამახსოვროების მასთან არსებული ეგზემპლარების წარდგენა და მოეხდინა მოპასუხის მიერ წარდგენილ ანალოგიურ დოკუმენტებთან შედარება.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ის ფაქტი, რომ შპს “ს.-ამ” ვერ შეძლო შესაგებელში მითითებული გარემოებების დადასტურება, ცალსახად დგინდებოდა პირველი ინსტანციის სასამართლო სხდომაზე მისი წარმომადგენლების ახსნა-განმარტებიდან. უფრო მეტიც, შპს “ს.-ის” წარმომადგენელი მოსარჩელის შეკითხვაზე _ ჰქონდა თუ არა გადასახდელი შპს “ი.-ს” სადავო თანხა, პასუხობდა: “გადასახდელია, მაგრამ წარმოდგენილი საანგარიშგებო დოკუმენტის მიხედვით ეს არ ჩანს”.

სააპელაციო სასამამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება იმის შესახებ, რომ სასამართლომ მოპასუხეს არ მისცა საკმარისი დრო მტკიცებულებების წარსადგენად. აქვე სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ აპელანტს არ გაუსაჩივრებია პირველი ინსტანციის სასამართლოს ის საოქმო განჩინება, რომლითაც მისი შუამდგომლობა მტკიცებულებების წარდგენის მიზნით დამატებითი ვადის დაწესების შესახებ დარჩა განუხილველი (ტომი II, ს.ფ. 75-84).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს “ს.-ამ”, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი საფუძვლებით:

მოსარჩელემ სასამართლო შეცდომაში შეიყვანა დავის საგნის ძირითად შინაარსთან მიმართებით, კერძოდ, შპს “ი.-ის” მითითებით, შპს “ს.-ა” მოსარჩელისაგან ითხოვდა სომხეთის მიმართულებით გადაზიდულ 887 ვაგონზე 57 815.17 ლარის დავალიანების გადახდას იმ მოტივით, თითქოს ეს იყო სატრანსპორტო ზედდებულით გათვალისწინებული საფასურის სრულად გადაუხდელობის შედეგად წარმოშობილი დავალიანება. შპს “ს.-ამ” სასამართლო სხდომებზე არაერთხელ განაცხადა, რომ ზემოაღნიშნული დავალიანება წარმოშობილია ხსენებული ვაგონების 24 საათზე მეტი მომსახურეობისათვის გაწეული სამანევრო სამუშაოებისა და ვაგონების მოცდენის დროს მოსარჩელის მიერ არასრულად და არასწორად გადახდის გამო.

ზემოთ დასახელებული საფასური იანგარიშება კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებით _ რკინიგზით გადაზიდვის წესების 394-ე მუხლითა და ¹44/ნ ტვირთის გადაზიდვის სფეროში სადგურის კომერციული ანგარიშგების ინსტრუქციის 38-ე თავით გათვალისწინებული დოკუმენტით, ანუ გუ-38 ფორმის მიმღებ-ჩამბარებლის ბარათით. ამ დოკუმენტით იანგარიშება ადგილობრივი მომსახურების საფასური და სატრანსპორტო ზედდებულის ირგვლივ მსჯელობა სასამართლოს არ უნდა მოეხდინა. ამდენად, სასამართლომ მსჯელობა წარმართა იმ დოკუმენტების მიხედვით, რომლებსაც არაფერი ჰქონდა საერთო დავის საგანთან.

კასატორის აზრით, სასამართლომ სრულიად უსაფუძვლოდ გაათავისუფლა მოსარჩელე შპს “ს.-ასა” და შპს “ფ.-ს” შორის დადებული ¹56/5 ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებისაგან, ვინაიდან ზემოაღნიშნული ინსტრუქციის 38-ე თავის მოთხოვნათა შესაბამისად 2005 წლის 12 ოქტომბერს შპს “ი.-ი” დადგენილი წესით შეუერთდა ¹56/5 ხელშეკრულებას.

კასატორისათვის ასევე გაუგებარია სასამართლოს მიერ შპს “ი.-ის” გათავისუფლება რკინიგზის სამანევრო ლოკომოტივით მომსახურებისათვის წარმოქმნილი დავალიანების _ 2 407.20 ლარის გადახდისაგან, რამდენადაც, მისი აზრით, ამ სამუშაოების გაწევა უდავოდ დასტურდება საქმეში მოსარჩელის წარმომადგენლის მიერ ხელმოწერილი დოკუმენტებით (ტომი II, ს.ფ. 89-97).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს “ს.-ის” საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 24 ივნისის განჩინება, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე არასწორი განჩინების გამოტანას.

მოცემულ შემთხვევაში საქმეში არსებული მტკიცებულებები _ მოსარჩელის მიერ წარდგენილი გადახდის ქვითრები, მოპასუხის მიერ წარდგენილი 2006 წლის იანვარ-თებერვლისა და მარტის სავაგონო უწყისები, დასახელებული ქვითრებისა და უწყისების ურთიერთშედარება ადასტურებს შპს “ი.-ის” სარჩელის მოთხოვნების საფუძვლიანობას.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებები, რომლებზეც ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამავე კოდექსის 103-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მტკიცებულებებს სასამართლოს წარუდგენენ მხარეები. სასამართლოს შეუძლია შესთავაზოს მხარეებს, წარმოადგინონ დამატებითი მტკიცებულებები. აქედან გამომდინარე, შპს “ი.-მა” უნდა დაადასტუროს, რომ შპს “ს.-ის” მიმართ მოთხოვნილი დავალიანება არა აქვს, ხოლო ამ უკანასკნელმა შესაბამისი მტკიცებულებებით უნდა დაამტკიცოს მითითებული დავალიანების არსებობის ფაქტი.

მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებების, კერძოდ, ს.ფ. 140-157-ზე (ტომი I) განთავსებული დოკუმენტების მოპასუხის მიერ წარდგენილ სავაგონო უწყისებთან ურთიერთშედარებით დასტურდება, რომ შპს “ი.-ს” 2006 წლის იანვარ-თებერვლისა და მარტის სავაგონო უწყისებში მითითებული მომსახურებისათვის მოპასუხის მიერ მოთხოვნილი თანხები გადახდილი აქვს. შპს “ს.-ას” აღნიშნულის საწინააღმდეგო სასამართლოსათვის არ წარუდგენია. იგი ვერ ასახელებს საქმეში არსებულ რომელიმე მტკიცებულებას, რომელიც სადავო დავალიანების არსებობას დაადასტურებს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მხარეთა მტკიცების ტვირთის შეფასების საფუძველზე სწორად დაადგინა 2006 წლის იანვარ-თებერვლისა და მარტის სავაგონო უწყისებში მითითებული მომსახურებისათვის მოპასუხის მიერ მოთხოვნილი თანხების მოპასუხის მიერ მიღება და შესაბამისად, ეს უკანასკნელი სწორად არ ცნო დავალიანების ანაზღაურებაზე ვალდებულ პირად. ამასთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ სწორად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ სამოქალაქო კოდექსის 316-ე, 361-ე, 427-ე მუხლებზე მითითება და განმარტება იმის შესახებ, რომ შესაბამისი ვალდებულებით-სამართლებრივი საფუძვლის არარსებობის გამო შპს “ს.-ა” არაუფლებამოსილია, მოსთხოვოს შპს “ი.-ს” სადავო დავალიანების ანაზღაურება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო არ აკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს და უცვლელად ტოვებს სააპელაციო სასამართლოს განჩინებას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

შპს “ს.-ის” საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 24 ივნისის განჩინება;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.