ას-840-789-10 21 ოქტომბერი 2010 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი –ო. გ-ია (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - სს ,,...” (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება– თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 აგვისტოს განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი –ფულადი ვალდებულების შესრულება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 20 იანვრის გადაწყვეტილებით ო. გ-იას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა ო. გ-იამ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 აგვისტოს განჩინებით არ დაკმაყოფილდა სააპელაციო საჩივარი, ძალაში დარჩა გასაჩივრებული განჩინება.

პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი გარემოებები:

სს “...” შპს სავაჭრო სამრეწველო კომპანია “...” სამართალმემკვიდრეა.

ო. გ-იასა და შპს სავაჭრო სამრეწველო კომპანია “...” შორის 1994 წლის 19 მაისსა და 19 აგვისტოს გაფორმდა სესხის ხელშეკრულებები. 19 მაისის ხელშეკრულების თანახმად, სესხის დაბრუნების ვადად განისაზღვრა ექვსი თვე, ხოლო 19 აგვისტოს ხელშეკრულების თანახმად სამი თვე.

პალატამ ასევე აღნიშნა, რომ ო. გ-იამ გადაწყვეტილებასთან ერთად გაასაჩივრა პირველი ინსტანციის სასამართლოს 2009 წლის 6 მარტის, 2009 წლის 27 მაისის, 2009 წლის 8 აპრილის, 2009 წლის 29 აპრილის, 2009 წლის 5 იანვრის საოქმო განჩინებები, რომლებითაც მას უარი ეთქვა მოწმის სახით ვ. ბ-ძისა და გ. მ-შვილის დაკითხვაზე.

სააპელაციო პალატა განმარტავს, რომ სარჩელი პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარდგენილ იქნა 2009 წლის 6 ივლისს და ბუნებრივია, 2009 წლის 6 მარტის, 2009 წლის 27 მაისის, 2009 წლის 8 აპრილის, 2009 წლის 29 აპრილის, 2009 წლის 5 იანვრის ოქმები მოცემულ საქმეზე ვერ იარსებებს. თუ გავითვალისწინებთ ოქმების შინაარსს (ან იმ ოქმს, სადაც მას დასმული ჰქონდა საკითხი მოწმეთა დაკითხვის შესახებ), მაშინ აპელანტი ასაჩივრებს 2009 წლის 18 დეკემბრის მოსამზადებელი სხდომის ოქმს, რომლითაც მას უარი ეთქვა მოწმეების სახით ვ. ბ-ძისა და გ. მ-შვილის დაკითხვაზე.

პალატამ მიიჩნია, რომ მოწმეთა დაკითხვაზე უარი თქმის შესახებ პირველი ინსტაციის სასამართლოს განჩინება არაა დასაბუთებული, მაგრამ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად არ დააკმაყოფილა შუამდგომლობა მოწმეთა სახით ზემოხსენებული პირების დაკითხვის თაობაზე, ვინაიდან მოწმედ მოწვევის მიზანს წარმოადგენდა ის, რომ მათ დაედასტურებინათ ა) ინფორმაცია “...” რეგისტრაციის შესახებ და ბ) რა უფლებები გააჩნდა “...” აქციონერთა მიმართ და რა სახის გარანტიები წარუდგინა მან შესაბამის სამსახურს.

პალატამ მიიჩნია, რომ ისეთ ვითარებაში როდესაც დავის საგანს შეადგენს კონკრეტულ პირთა შორის კონკრეტული ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე სახელშეკრულებო ვალდებულებების შესრულება-შეუსრულებლობა, სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოწმეთა დაკითხვას ზოგადი ხასიათის ინფორმაციის მისაღებად არსებითად არ ჰქონდა რაიმე მნიშვნელობა საქმის გადაწყვეტისათვის, რის გამოც პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად არ დააკმაყოფილა აღნიშნული შუამდგომლობა.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრებას მასზედ, რომ იგი არის მეანაბრე, ვინაიდან საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ იმ საწარმოს, სადაც მან შეიტანა თანხა, საბანკო საქმიანობის ლიცენზია გააჩნდა. ლიცენზიის ქონა აუცილებელ წინაპირობას წარმოადგენდა საბანკო საქმიანობის დასაწყებად. კერძოდ, 1991 წლის 2 აგვისტოს კანონის მე-9 მუხლით “კომერციული ბანკები თავიანთ საქმიანობას ახორციელებენ საბანკო ოპერაციების წარმოებაზე საქართველოს რესპუბლიკის ეროვნული ბანკის მიერ გაცემული ლიცენზიების საფუძველზე”.

პალატამ განმარტა, რომ მხარეთა შორის 1994 წლის 19 მაისის ხელშეკრულებებით წარმოიშვა არა საბანკო ურთიერთობა მენაბრესა და ბანკს შორის, არამედ სასესხო ურთიერთობა მსესხებელსა და გამსესხებელს შორის. ამას ადასტურებს ხელშეკრულების პირველი მუხლის შინაარსი - “შემოტანილი თანხა ექვსი თვის შემდეგ დაუბრუნდება თანხის შემომტანს სამ თვეში ერთხელ 70% სარგებლის გატანით”.

პალატის აზრით, ის გარემოება, რომ სახელმწიფოს მეთაურის 1995 წლის 22 ივნისის ბრძანებულება ¹252-ში დაზარალებული პირები მოხსენიებული არიან ტერმინით “მეანაბრეები”, არ ცვლის იმ პირთა სამართლებრივ სტატუსს, რომლებიც არა ბანკების, არამედ სხვა ტიპის საწარმოების კონტრაჰენტები იყვნენ, მაგალითად, ამავე ბრძანებულების დანართში ¹1 აღნიშნულია, რომ “...” იყო არა ბანკი, არამედ შპს სავაჭრო-სამრეწველო კომპანია, მაშინ როცა იქვე აღნიშნულ “იმპერიალზე” მითითებულია, რომ ის კომერციული ბანკი გახლდათ.

პალატამ ასევე დაუსაბუთებელად მიიჩნია აპელანტის განმარტება მასზედ, რომ სარჩელი ხანდაზმული არ არის. 1994 წელს მოქმედი სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 75-ე მუხლით “საერთო ვადა უფლების დაცვისა იმ პირის სარჩელით, რომლის უფლებაც დარღვეულია განისაზღვრება სამი წლით”. ხოლო ამავე კოდექსის მე-80 მუხლით “სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა იწყება სარჩელის უფლების წარმოშობის მომენტიდან. სარჩელის უფლება წარმოიშობა იმ დღეს, როდესაც პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო თავისი უფლების დარღვევა”. მოცემულ შემთხვევაში 1994 წლის 19 მაისის ხელშეკრულება გაგრძელდა 19 აგვისტოს 3 თვის ვადით ანუ 1994 წლის 19 ნოემბრამდე, რის შემდეგაც იგი აღარ შესრულებულა. ამდენად, აპელანტს ხანდაზმულობის ვადის დენა დაეწყო ამ დღიდან და ეს ვადა ამოიწურა 1997 წლის 19 ნოემბერს. სარჩელი სასამართლოში წარმოდგენილია 2009 წლის 6 ივლისს.

პალატამ ასევე არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება რომ სს “ნ.-ს” 1997 წლის 18 აგვისტოს ¹76 წერილი წარმოადგენს წერილობით აღიარებას. მოცემულ წერილში აღნიშნულია შემდეგი “ამ ეტაპზე სს “ნ.-ს” არანაირი თანხების გაცემის საშუალება არ გააჩნია. თანხების გადმოცემასთან დაკავშირებით მიმდინარეობს მოლაპარაკება სს “...” ხელმძღვანელობასთან, რომლებმაც იკისრეს ვალდებულება სს “ნ.-ში” გაწევრიანებული მეანაბრეების ვალების გასტუმრებაზე, რაზედაც გაცნობებთ, რომ დაზარალებულ მეანაბრეს ო. გ-იას თანხა, რომელიც შეტანილი ჰქონდა “...” მიეცემა ყოველ ვადაგადაცილებულ თვეზე 3% სარგებლის მიცემის გარანტიით 2001 წლის ბოლომდე, ხოლო, თუ არ მოხდება სს “ნ.-ზე” შესაბამისი თანხებისა და ქონების გადაცემა სს “...” 2001 წლამდე, მაშინ “ნ.-ში” გაწევრიანებულ ყველა დაზარალებულ მეანაბრეზე პასუხისმგებელია სს “...”, რომლის ხელმძღვანელობა ვალდებულებას იღებს, გაისტუმროს ო. გ-ია და მასავით დაზარალებული ყველა მეანაბრე 2007 წლის ბოლომდე კომპანია “...” გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე, ამ ხელშეკრულების ვადის გასვლიდან ყოველ ვადაგადაცილებულ თვეზე 3%-ის დარიცხვით”.

აღნიშნულთან დაკავშირებით პალატა განმარტავს, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა ის გარემოება არსებობს თუ არა ის აუცილებელი პირობა, რომელსაც ზემოხსენებული წერილი უკავშირებდა ვალდებულებების გასტუმრებას ანუ - “ნ.-ზე” შესაბამისი თანხები და ქონება სს “...”გადაეცა თუ არა. . გარდა ამისა, გაურკვეველია გ. მ-შვილის, როგორც სს “...” უფლებამოსილი პირის ხელმოწერის საკითხი ანუ ჰქონდა თუ არა მას უფლება, ერთპიროვნულად მოეწერა ხელი სს “...” სახელით, ვინაიდან როგორც სს “...” 1995 წლის 6 ნოემბრის წერილიდან ირკვევა, ამ საწარმოს სახელით გასულ კორესპონდენციას ხელს აწერდნენ როგორც ყველა დირექტორი, ასევე სამეთვალყურეო საბჭოს წევრები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 აგვისტოს განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა ო. გ-იამ

კასატორის განმარტებით, საქმეში არსებული მტკიცებულება, კერძოდ სს „...“ და სს „ნ.-ს“ წერილობითი გარანტია რომელიც გამოცემულ იქნა ინდივიდუალურად მის მიმართ 1997 წლის 11 აგვისტოს ¹76 ერთობლივი გარანტიით, რაც ადასტურებს სააქციო საზოგადოება „...“ დირექტორ გ. მ-შვილის, რომელიც იყო სს კომპანია „...“ დამფუძნებელი და სს „ნ.-ს“, რომლებიც იყვნენ სს კომპანია „...“ ფუძეზე შექმნილი საზოგადოებების დირექტორები ვალის აღიარებას. ასეთივე ვალდებულების წერილი გაეგზავნა 1997 წლის 3 აპრილს და 1997 წლის 15 აპრილს ¹148 წერილით კრედიტორებს ბ. ვ-იასა და თ. გ-შვილს, რაც თანდართულია საქმეზე, მაგრამ სასამართლომ ამ მეტად სერიოზულ მტკიცებულებებს მისცა არასწორი სამართლებრივი შეფასება და ის დოკუმენტი, რის საფუძველზედაც იგი ითხოვდა თანხის გადახდევინებას მოპასუხისთვის და ვალის აღიარების დადასტურებულად ცნობას, სასამართლომ ეს დოკუმენტი ხან სააქციო საზოგადოების დირექტორის გაცემულად მიიჩნია და ხან ყოფილი დირექტორის გაცემულად და მას არ მისცა მტკიცებულების ძალა იმიტომ, რომ მოვალემ არ ცნო იგი, ანუ იმ მოვალემ, რომლის დირექტორი შეიცვალა ყოფილი დირექტორით და ასე გამოვიდა, რომ ორგანიზაციაში დირექტორის ცვლაზე ყოფილა დამყარებული მოპასუხის გაცემულ დოკუმენტზე მტკიცებულების ძალის მინიჭება, რაც არის არასწორი და რისთვისაც საკასაციო სასამართლომ სამართლებრივად სწორად უნდა შეაფასოს.

კასატორის აზრით, სასამართლომ, ხანდაზმულობის ვადის გასვლის გამო, უთხრა უარი მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე, ხოლო სხვა დაზარალებულ მეანაბრეებს ვ-იას და გ-შვილს სხვა სასამართლო შემადგენლობამ უარი უთხრა იმ საფუძვლით, რომ არიან აქციონერები და საქართველოს კანონი „მეწარმეთა შესახებ“ 57-ე6 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად აქციონერს არ შეიძლება მიეცეს სხვა საზღაური გარდა დივიდენდისა“, მაშინ, როდესაც მოპასუხეს არ წარმოუდგენია მტკიცებულება, თუ რა სახის აქციებს ფლობდა, არის თუ არა სს „...“ დამოუკიდებელი რეგისტრატორი.

კასატორის განმარტებით, გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში პირველი და სააპელაციო სასამართლოს მოსამართლეებმა არასწორად განმარტეს სსსკ-ის 131-ე მუხლი და არასწორად შეაფასა. არ გამოიყენა სსკ-ის 341-ე მუხლი, რომლის თანახმადაც გ.მ-შვილის და მ.ფ-იას წერილი არის ვალის აღიარება და წერილობითი ვალდებულება, არა როგორც კერძო პირის, ან ყოფილი კომპანია „...“ დირექტორის, არამედ მოპასუხის სააქციო საზოგადოება „...“, რაც ხაზგასმით აღნიშნავს რომ სსკ-ის 131-ე და სსკ-ის 341-ე მუხლი.

სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სსკ-ის 361-ე მუხლი, რადგან მასა და კომპანია „...“ შორის გაფორმებული ხელშეკრულების აღსრულებაზე პასუხისმგებლობა იკისრა სააქციო საზოგადოება „...“, როგორც კომპანიის სრულმა უფლებამონაცვლემ პირველი ინსტანციის სასამართლომ და სააპელაციო სასამართლომ კი, სააქციო საზოგადოება „...“ დირექტორი ჩათვალა არაუფლებამოსილ პირად, რაც ეწინააღმდეგება კანონს. სააპელაციო სასამართლომ ისე როგორც საქალაქო სასამართლომ, უგულებელყო საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1994 წლის 16 ნოემბრის დადგენილება, სახელმწიფო მეთაურის 1995 წლის 22 ივნისის ¹252 ბრძანებულება, სსკ-ის 361-ე მუხლის მოთხოვნა, ასევე სსსკ-ის 131-ე და სსკ-ის 341-ე მუხლის მოთხოვნები და გადაწყვეტილება დააფუძნა მოპასუხის „კეთილ ნებას”.

კასატორის აზრით, საქალაქო და სააპელაციო სასამართლოებმა არანაირი სამართლებრივად არ შეაფასეს სააქციო საზოგადოება „... სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარის ე.ბახუტაშვილის და საზოგადოების დირექტორის გ.მ-შვილის მიერ შედგენილი განცხადება მეანაბრე-აქციონერთა ზედამხედველობის სამსახურის უფროს ვ. ბ-ძესთან. სააპელაციო პალატამ არ გაითვალისწინა ის გარემოება რომ მეწარმეთა კანონის საფუძველზე შექმნილი საზოგადოებას უარყოფითი საწესდებო კაპიტალი არ გააჩნია და არ შეიძლება ერთ შემთხვევაში ისარგებლო მეწარმეთა კანონის მოთხოვნებით და იგი გამოიყენო მის წინააღმდეგ და მეორე შემთხვევაში რომლითაც დასტურდება, რომ საზოგადოებას ევალებოდა სს კომპანია „...“ მენაბრეების გასტუმრება მათთან დადებული ხელშეკრულებების საფუძველზე აღნიშნულზე მსჯელობაც არ იქონია. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მუღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ო. გ-იას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძველით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას ო. გ-იას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლი.

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ო. გ-იას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.