საქმე N:ას-843-792-2010

¹ას-843-792-2010 4 თებერვალი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, პ. ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ შპს „ჯ.უ.ე.ფ-რი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს «თ. ჯ.» (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 27 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად

დავის საგანი _ უკანონოდ დარიცხული გადასახადისაგან გათავისუფლება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს «თ. ჯ.-მ» სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს «თ. წ-ის» მიმართ უკანონოდ დარიცხული გადასახადისაგან გათავისუფლების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: 2007 წლის თებერვალში მოპასუხემ მოსარჩელეს დაარიცხა გადასახადი _ 14440,80 ლარი. აღნიშნულის შესახებ მოსარჩელისათვის მოგვიანებით გახდა ცნობილი. დარიცხული გადასახადის ოდენობა არ შეესაბამება რეალურ მაჩვენებელს, რის გამოც უნდა გაუქმდეს.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 26 ივნისის გადაწყვეტილებით შპს «თ. ჯ.-ს» სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოსარჩელე გათავისუფლდა 2007 წლის თებერვალში დარიცხული წყლის გადასახადის _ 14 440,80 ლარის გადახდისაგან, მხარეებს შორის 2008 წლის 22 აგვისტოს დადებული დავალიანების რესტრუქტურიზაციის შესახებ ხელშეკრულება გაუქმდა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება შპს «ჯ. უ. ე.ფ-მა» გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 27 ივლისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში დავის საგანია 2007 წლის 12 თებერვალს შედგენილი აქტის კანონიერების საკითხი და ამ დრომდე არსებული სამართლებრივი ურთიერთობები ნაკლებად მნიშვნელოვანია. უდავოა, რომ 2007 წლის თებერვალში (სადავო ატის შედგენის დროს) აბონენტს სწორედ მოწინააღმდეგე მხარე წარმოადგენდა.

სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის განმარტება, რომ მის მუშაკს ე.ა-იანს არ აუღია ანათვალი. აღნიშნული ფაქტი დასტურდება თავად ე.ა-იანის მიერ მოწმედ დაკითხვისას მიცემული ჩვენებიდან. მართალია, აქვე იგი აღნიშნავს, რომ კარი სხვა პირებმა გაუღეს, მაგრამ თავისთავად კარის გაღების ფაქტს მნიშვნელობა არ აქვს. სადავოა დარიცხული თანხის ოდენობა, რაც თავის მხრივ იანგარიშება ანათვალის აღების შედეგად.

პალატის მოსაზრებით, დაუსაბუთებელია აპელანტის არგუმენტი, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არ გამოიკვლია ე.ა-იანის განმარტება მილიდან წყლის დაღვრისა და მილის გამოცვლის თაობაზე.

პალატამ იხელმძღვანელა ქ.თბილისის საკრებულოს 2000 წლის 1 მარტის ¹3-3 გადაწყვეტილების 149-ე პუნქტით, რომლითაც «თბილწყალკანალის» წარმომადგენელი უფლებამოსილია, შეადგინოს აქტი (მოწერილობა), ობიექტის შემოწმების შედეგად აღმოჩენილი ხარვეზების შესახებ. შედგენილ აქტში «თბილწყალკანალის» წარმომადგენელი აბონენტს აღუნიშნავს სალიკვიდაციო ვადას. სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში საქმის მასალებით ასეთი აქტის შედგენის ფაქტი არ ირკვევა. მარტოოდენ მოწმის განმარტება კი საკმარისი არ არის, ვინაიდან ნორმატიული აქტით განსაზღვრული ასეთი ფაქტის დადგენის ერთდაერთი გზა – აქტის შედგენა არ განხორციელებულა და სხვა რაიმე მტკიცებულებით იგი ვერ დადასტურდება.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად განმარტა ქალაქ თბილისის საკრებულოს 2000 წლის 1 მარტის გადაწყვეტილება ¹3-3-ის 117-ე მუხლი, ვინაიდან მოწმე ე.ა-იანის განმარტებით, მან თავად აიღო ჩვენება აბონენტის რომელიმე მუშაკის თანდასწრების გარეშე, რაც წესების ზემოხსენებული პუნქტის დარღვევაა. სასამართლოს მოსაზრებით, ასევე დაუსაბუთებელია აპელანტის მოსაზრება, რომ, წესების 170-ე მუხლის მიხედვით, მას უფლება ჰქონდა, შეეწყვიტა წყლის მიწოდება აბონენტისათვის და პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 55-ე მუხლი.

სასამართლომ აღნიშნა, რომ აპელანტი ბუნებრივ მონოპოლიას წარმოადგენს და მომხმარებლებს ამ სფეროში საშუალება არა აქვთ, ისარგებლონ სხვა, კონკურენტი საწარმოს მომსახურებით. მარტოოდენ ეს ფაქტი წარმოადგენს საყურადღებო გარემოებას სამოქალაქო კოდექსის 55-ე მუხლთან მიმართებაში. სასამართლომ უნდა გამოიკვლიოს პირველ რიგში ის გარემოება, დაიდო თუ არა გარიგება საბაზრო ძალაუფლების ბოროტად გამოყენების შედეგად. ყოველი ასეთი გარიგების შემოწმებისას სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ სწორედ ბუნებრივმა მონოპოლიამ უნდა ამტკიცოს საბაზრო ძალაუფლების ბოროტად, იძულებითი კონტრაჰირების მიზნით გამოუყენებლობის ფაქტი. ამდენად, უნდა შეფასდეს მხარეთა შორის 2008 წლის 22 აგვისტოს შეთანხმება.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ ისეთ ვითარებაში, როდესაც სადავოა მნიშვნელოვანი საბაზრო ძალაუფლების მქონე საწარმოს მიერ გაწეული მომსახურების ოდენობისა თუ ანაზღაურების საკითხი, სადავო საკითხებთან დაკავშირებით ავტომატურად მომსახურების შეწყვეტა ან შეწყვეტის უფლებით მანიპულირება (რაც აპელანტს არა კანონით, არამედ კანონქვემდებარე ნორმარტიული აქტით აქვს მინიჭებული) სადავო საკითხის მოწესრიგების გარეშე თავისთავად წარმოადგენს საბაზრო ძალაუფლების ბოროტად გამოყენებას. შესაბამისად, ისეთ პირობებში, როდესაც მოწინააღმდეგე საწარმოს ერთადერთი საქმიანობა ქალაქის დასუფთავებაა, მასთან წყლის შეწყვეტის მუქარა და ამის შესახებ სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად შეთანხმების დადება სამოქალაქო კოდექსის 55-ე მუხლის დარღვევას წარმოდგენს. შესაბამისად, უმნიშვნელოა, ამ შეთანხების მიხედვით ხდებოდა თუ არა ანაზღაურება 341-ე მუხლის შესაბამისად, ვინაიდან თავად ეს შეთახმება ბათილია.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება შპს «ჯ.უ.ე.ფ-მა» გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა ქალაქ თბილისის საკრებულოს 2000 წლის 1 მარტის ¹3-3 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული წყლის მოხმარების წესების 149-ე პუნქტი 2007 წლის თებერვალში კი აღმრიცხველი გამოცხადდა არა ობიექტის შესამოწმებლად, არამედ აბონენტის მრიცხველზე არსებული მოხმარებული წყლის მონაცემის ასაღებად, რაც ზემოაღნიშნული ნორმით არ რეგულირდება.

როგორც პირველი ინსტანციის, ისე სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა ქალაქ თბილისის საკრებულოს 2000 წლის 1 მარტის ¹3-3 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული საქალაქო წყალსადენით სარგებლობის წესების 117-ე მუხლის დისპოზიცია, როდესაც მიიჩნია, რომ აღნიშნული მუხლი შპს „თ. წ-ის“ წარმომადგენლებს სავალდებულო პირობად უყენებს აბონენტის წარმომადგენლის დასწრებას აბონენტის შემოწმებისას.

სასამართლომ დაუსაბუთებლად ჩათვალა აპელანტის პოზიცია შპს „თ. ჯ.-სათვის“ წყლის მიწოდების შეწყვეტის საფუძვლად, სარგებლობის წესების 170-ე მუხლზე მითითებით. თბილისის საკრებულოს 2000 წლის 1 მარტის ¹3-3 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული სამოქმედო წესების 170-ე მუხლის თანახმად – „თბილწყალკანალს“ უფლება აქვს შეუწყვიტოს აბონენტს წყლის მიწოდება დადგენილ ვადაში წყლის საფასურის გადაუხდელობის შემთხვევაში. შესაბამისად, მოსარჩელე კომპანიას წყლის მიწოდება შეუწყდა მოქმედი კანონმდებლობის თანახმად და უსაფუძვლოა სასამართლოს აპელირება სამოქალაქო კოდექსის 55-ე მუხლზე.

სასამართლომ არასწორად მიუთითა აპელანტის პოზიცია ფაქტობრივ გარემოებასთან დაკავშირებით და აღნიშნა, რომ სააპელაციო საჩივარში აპელანტი ამტკიცებდა, თითქოს აღმრიცხველ ე.ა-იანს არ აუღია ანათვალი. შპს „ჯ. უ. ე. ფ-ის“ სააპელაციო საჩივარში განვითარებული მსჯელობა შეეხება იმ გარემოებას, რომ შპს „თ. ჯ.-ს“ ტერიტორიაზე მისულმა შპს „ჯ.უ.ე.ფ-ის“ აღმრიცხველმა ანათვალი აიღო სამოქმედო წესების მოთხოვნების დაცვით.

საკასაციო სასამართლოში საქმის განხილვის დაწყებამდე მხარეებმა წარმოადგინეს მორიგების აქტი და იშუამდგომლეს მისი დამტკიცება შემდეგი პირობებით:

1. შპს «თ. ჯ.» უარს აცხადებს შპს «ჯ. უ. ე. ფ-თვის» 2008 წლის 22 აგვისტოს რესტრუქტურიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე გადახდილი 11446,86 ლარის ნახევრის _ 5723,43 ლარის მოთხოვნაზე, ხოლო მეორე ნახევარი _ 5723,43 ლარი შპს «თ. ჯ.-ს» დაუჯდება კრედიტში;

2. 2008 წლის 22 აგვისტოს რესტრუქტურიზაციის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული გადაუხდელი თანხა 14170,65 ლარი შპს «თ. ჯ.-ს» ჩამოეწეროს 2009 წლის 22 დეკემბრის შპს «რ.წ-ის», შპს «მ.წ-ის», შპს «ს.წ-ის», შპს «თ.წ-ის» 100% წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების დამატებითი განმარტებისა და მასში ცვლილებების შეტანის შესახებ ¹1 შეთანხმების შესაბამისად;

3. მხარეები უარს აცხადებენ სასამართლო და სასამართლოს გარეშე ხარჯების მოთხოვნაზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გაეცნო რა მხარეთა მიერ წარმოდგენილ მორიგების აქტს, თვლის, რომ მათი მოთხოვნა მორიგების დამტკიცების თაობაზე კანონიერია და უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს ამ საქმეზე სასამართლოს მიერ მიღებული ყველა გადაწყვეტილება, ხოლო მოცემული საქმის წარმოება შეწყდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მეორე ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მითითებული ნორმა ითვალისწინებს მოდავე მხარეთა მიერ გარკვეული შეთანხმების მიღწევის შემთხვევაში საქმის მორიგებით დამთავრების შესაძლებლობას. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში მხარეთა მიერ შეთანხმებული მორიგების პირობები არ ეწინააღმდეგება კანონს და არ ლახავს მესამე პირთა ინტერესებს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, წარმოდგენილი მორიგების აქტი უნდა დამტკიცდეს.

მოდავე მხარეების მიერ შედგენილი მორიგების აქტი დაერთო საქმეს.

მხარეებს განემარტათ, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის «დ» ქვეპუნქტის თანახმად, მხარეთა მორიგების შედეგად მოცემულ დავაზე სამოქალაქო საქმის წარმოება უნდა შეწყდეს, ხოლო, ამავე კოდექსის 273-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, საქმის წარმოების შეწყვეტის შემთხვევაში სასამართლოსათვის ხელმეორედ მიმართვა დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით არ შეიძლება.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ შპს „ჯ. უ. ე. ფ-ს“ სახელმწიფო ბიუჯეტიდან უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ 2010 წლის 1 ოქტომბერს სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 722,04 ლარის ნახევარი _ 361,02 ლარი, კერძოდ: სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 49-ე მუხლის პირველი და მეოთხე ნაწილების შესაბამისად, თუ სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მხარეები მორიგდებიან, სახელმწიფო ბაჟის ოდენობა ნახევრდება. ამასთან, სააპელაციო და საკასაციო სასამართლოებში სახელმწიფო ბაჟის ოდენობის განახევრება ხდება ამ მუხლით დადგენილი წესით, მხოლოდ ამ ინსტანციებისათვის განსახილველი სახელმწიფო ბაჟის ოდენობის ფარგლებში. მითითებული ნორმიდან გამომდინარე, მხარეთა მორიგების შემთხვევაში, გადახდილ უნდა იქნეს სახელმწიფო ბაჟის კანონით გათვალისწინებული ოდენობის ნახევარი. მოცემულ შემთხვევაში კასატორმა წინასწარ გადაიხადა სახელმწიფო ბაჟი 722 ლარის ოდენობით, ამდენად, მას უნდა დაუბრუნდეს მითითებული თანხის ნახევარი _ 361,02 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

დამტკიცდეს მორიგება შპს „ჯ. უ. ე. ფ-სა“ და შპს «თ. ჯ.-ს» შორის შემდეგი პირობებით:

1. შპს «თ. ჯ.» უარს აცხადებს შპს «ჯ. უ. ე. ფ-ათვის» 2008 წლის 22 აგვისტოს რესტრუქტურიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე გადახდილი 11446,86 ლარის ნახევრის _ 5723,43 ლარის მოთხოვნაზე, ხოლო მეორე ნახევარი _ 5723,43 ლარი შპს «თ. ჯ.-ს» დაუჯდება კრედიტში;

შეწყდეს სამოქალაქო საქმის წარმოება შპს „ჯ.უ.ე.ფ-ის“ სარჩელის გამო შპს «თ. ჯ.-ს» მიმართ უკანონოდ დარიცხული გადასახადისაგან გათავისუფლების შესახებ.

გაუქმდეს მოცემულ საქმეზე მიღებული ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებები.

შპს „ჯ. უ. ე. ფ-ს“ დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი 361,02 ლარის ოდენობით.

განემარტოთ მხარეებს, რომ სასამართლოში დავა იმავე მხარეებს შორის, იმავე საფუძვლითა და იმავე საგანზე დაუშვებელია.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.