ას-852-801-2010 25 ნოემბერი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ე. ტ-იანი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ შ. და თ. მ-ძეები (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 23 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ე. ტ-იანმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში შ. და თ. მ-ძეების მიმართ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: მოსარჩელე აღრიცხულია ქ.თბილისში, ... ქ.¹6-ში მდებარე უძრავი ქონების 27/28-ის მესაკუთრედ. აღნიშნული ქონების ნაწილში ჩაწერილი იყო თ. კ-შვილი, რომელიც ფლობდა და სარგებლობდა სადავო ფართით.

1978 წლიდან თ.კ-შვილი გაემგზავრა უკრაინაში და მიიღო იქური მოქალაქეობა, რის გამოც, სამოქალაქო კოდექსის 156-ე მუხლის შესაბამისად, სადავო ნივთზე მფლობელობა შეუწყდა. ამჟამად აღნიშნული ფართით ყოველგვარი სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე სარგებლობენ მოპასუხეები _ თ.კ-შვილის ნათესავები და არ ათავისუფლებენ მას.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს იმ მოტივით, რომ ისინი არიან სადავო ფართის მოსარგებლის _ თ. კ-შვილის ნათესავები და აღნიშნულ ქონებას ფლობენ კანონიერი საფუძვლით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 26 თებერვლის გადაწყვეტილებით ე. ტ-იანის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 23 ივნისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებანი:

ქ.თბილისში, ... ქ.¹9-ში მდებარე უძრავი ქონება საკუთრების უფლებით ეკუთვნის მოსარჩელე ე. ტ-იანს, თუმცა სადავო ფართს ფლობენ მოპასუხეები. ისინი არიან თ. კ-შვილის ნათესავები, რომელიც ჩაწერილი იყო ამ მისამართზე და პირადად, უშუალოდ ფლობდა მას 1978 წლამდე. მოსარჩელის განმარტებით, თ. კ-შვილს ფლობის უფლება შეუწყდა 1978 წლიდან.

თ.კ-შვილის საქართველოდან წასვლის შემდეგ მან სადავო ფართში საცხოვრებლად დატოვა მისი ნათესავი, რომლებიც მუდმივად, მონაცვლეობით ცხოვრობდნენ იქ. მესაკუთრე ე. ტ-იანი თ. კ-შვილის საქართველოდან წასვლის მერეც არ დაუფლებია სადავო ნივთს, რადგან კ-შვილის ნათესავებს იგი არ გამოუთავისუფლებია.

თ. კ-შვილს სადავო ნივთის ფლობის უფლება არ დაუკარგავს და, შესაბამისად, მისი უფლების ფარგლებში და მისივე ნების შედეგად, სადავო ბინაში მცხოვრები პირებიც ვერ ჩაითვლებიან სადავო ნივთის უკანონო მფლობელებად, რადგან მათი უფლება გამომდინარეობს თავად თ. კ-შვილის უფლებიდან, რომელიც ნივთის მფლობელია.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ თ. კ-შვილის მიერ 1978 წლიდან სხვა ქვეყნის მოქალაქეობის მიღებას შედეგად მისი უფლებადაკარგულად ცნობა არ უნდა მოჰყვეს, რადგან “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონის მიზნებისათვის, პირი სადგომზე მფლობელობის უფლებას მოიპოვებს მასში 1996 წლამდე რეგისტრაციით, რაც დაცულია. აღნიშნული გარემოება განაპირობებს ფართზე უფლების მოპოვებას, ხოლო შემდგომში მოქალაქეობის შეცვლა მოპოვებული სამოქალაქო უფლების უპირობო დაკარგვას ვერ გამოიწვევს, რადგან კანონი მოსარგებლის საქართველოს მოქალაქედ ყოფნას სავალდებულო პირობად არ მიიჩნევს.

ამდენად, სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ სადავო ფართში რეგისტრაციით თ. კ-შვილმა მოიპოვა ფართზე უფლება, რომლის დაკარგვაც მხოლოდ მოქალაქეობის შეცვლით და თუნდაც რეგისტრაციიდან მოხსნითაც (თუმცა ამას მოსარჩელე ვერ ადასტურებს) ვერ მოხდება, რადგან, ამ შემთხვევაში, უფლებამოპოვებული პირის მიერ ფართზე უფლების მიტოვების ნებელობითი ელემენტი არ იკვეთება.

თ. კ-შვილს სადგომზე მფლობელობა არ მიუტოვებია და ფართში მცხოვრები მოპასუხეები წარმოადგენენ თ. კ-შვილის კუთვნილი უფლების მატარებელ პირებს.

“საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონის თანახმად, პირის მოსარგებლედ ცნობისათვის სავალდებულო პირობას წარმოადგენს ფართის ფაქტობრივი ფლობა. სასამართლოს მოსაზრებით, თ. კ-შვილი, მართალია, გავიდა საქართველოდან, მაგრამ მან კუთვნილ ფართში (სადგომში) საცხოვრებლად დატოვა მისი ნათესავები, რომლებიც, როგორც დადგენილია, განუწყვეტლივ მონაცვლეობით ამ ფართში ცხოვრობდნენ.

ამდენად, სასამართლომ დაასკვნა, რომ თ.კ-შვილს ფართი არ მიუტოვებია, მფლობელობის უფლების განკარგვა (პრაქტიკულად ნივთის თხოვება) მოხდა მოსარგებლის ნებით, მისი შეხედულებისამებრ, რაც მფლობელობის უფლების გარკვეული რეალიზაციაა. ამრიგად, მოპასუხეების უფლება ამ ფართზე ნაწარმოებია თ. კ-შვილის უფლებისაგან და მათი მხრიდან უკანონო მფლობელობა არ დასტურდება.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მართებულად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე, 172-ე მუხლებით.

უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის თაობაზე მესაკუთრის მიერ აღძრული სარჩელის (ვინდიკაციური სარჩელი) საფუძვლიანობისათვის უნდა არსებობდეს შემდეგი გარემოებები: პირი, რომელიც ითხოვს ნივთის გამოთხოვას, უნდა იყოს ამ ნივთის მესაკუთრე, მოპასუხე უნდა ფლობდეს მოსარჩელის კუთვნილ ნივთს და მოპასუხეს არ უნდა გააჩნდეს ნივთის ფლობის კანონიერი საფუძველი.

განსახილველ შემთხვევაში სასამართლომ უდავოდ ჩათვალა ის გარემოება, რომ მოპასუხეები სადავო ფართში ცხოვრობენ თ.კ-შვილთან შეთანხმების საფუძველზე. თ. კ-შვილი ჩაწერილი იყო ამ მისამართზე და პირადად, უშუალოდ ფლობდა მას 1978 წლამდე. შესაბამისად, მას გააჩნია “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონით დაცული უფლება. მართალია, აღნიშნული დავის ფარგლებში სასამართლო ვერ განსაზღვრავს თ.კ-შვილის, როგორც მოსარგებლის სტატუსსა და უფლებებს, მაგრამ ის გარემოება, რომ მოპასუხეთა მიერ სადავო ფართის მფლობელობა ხორციელდება თ.კ-შვილის ნებართვით, საკმარისი საფუძველია იმისათვის, რომ მოპასუხეები ამ ეტაპზე ჩაითვალონ სადავო ფართის მართლზომიერ მფლობელებად.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ე. ტ-იანმა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო პალატამ არასწორად მიიჩნია, რომ თ.კ-შვილს სადავო ნივთის ფლობის უფლება არ დაუკარგავს. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ თ.კ-შვილი სადავო ბინას ფლობდა და სარგებლობდა 1978 წლამდე. აღნიშნული დროიდან იგი გახდა სხვა ქვეყნის მოქალაქე, რის შედეგადაც მან, “საქართველოს მოქალაქობის შესახებ” საქართველოს კანონის 32-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტის თანახმად, დაკარგა საქართველოს მოქალაქეობა და, შესაბამისად, სადავო ბინაზე მფლობელობა შეუწყდა.

დაუსაბუთებელია სასამართლოს მოსაზრება, რომ თ.კ-შვილმა ნივთის რეალიზება მოახდინა თხოვების გზით, ვინაიდან თხოვება წარმოადგენს დროებით და არა მუდმივ მოვლენას. მოცემულ შემთხვევაში პალატას არ გამოურკვევია, სადავო ფართის მოსარგებლეს ჰქონდა თუ არა მისი მესაკუთრის ნებართვა ნივთის გათხოვებაზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 6 ოქტომბრის განჩინებით ე. ტ-იანის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ე. ტ-იანის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

მოცემული დავის საგანია უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ეფუძნება სამოქალაქო კოდექსის 170-ე, 172-ე მუხლებს. აღნიშნული პრაქტიკა ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

კასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ე. ტ-იანს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ გადახდილი 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ე. ტ-იანის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

კასატორ ე. ტ-იანს დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟი _ 210 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.