¹ას-858-1144-09 25 მარტი, 2010წ.

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე)

რ. ნადირიანი (მომხსენებელი), თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ლ. დ-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. ტ-ინა

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილება

დავის საგანი _ საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2007 წლის 16 თებერვალს ლ. დ-შვილმა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე მ. ტ-ინას მიმართ და მოითხოვა თავის მიერ დაკავებულ საცხოვრებელ სადგომზე მესაკუთრედ ცნობა მისი საბაზრო ღირებულების 10%-ის გადახდის სანაცვლოდ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილებით ლ. დ-შვილის სარჩელი დაკმაყოფილდა და იგი ცნობილ იქნა თბილისში, ... ქ.¹41-ში მდებარე 27,08 კვ.მ ოთახისა და მის ქვეშ განთავსებული 6 კვ.მ სარდაფის მესაკუთრედ და სანაცვლოდ მას მ. ტ-ინას სასარგებლოდ დაეკისრა ამ ფართის საბაზრო ღირებულების 10%-ის _ 2406,4 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა.

სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

საქმეში წარმოდგენილი 1976 წლის პირველი თებერვლის ხელწერილის შესაბამისად, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ლ. დ-შვილმა მ. ტ-ინას გადაუხადა მისი ოთახისა და სარდაფის ღირებულება 8000 მანეთი (6000 მანეთი წინასწარ, ხოლო დანარჩენი 2000 ჩაწერის შემდგომ); ამავე ხელწერილის შესაბამისად, ლ. დ-შვილი მ. ტ-ინას უხდიდა თვეში 3 მანეთს;

თბილისში, ... ქ. ¹41-ში მდებარე სახლის 1/3 ეკუთვნის მ. ტ-ინას, 1/3 მის დას _ ტ. ს-ძეს, ხოლო დანარჩენი 1/3 _ ღ-შვილ-თ-ელს;

ლ. დ-შვილის მიერ დაკავებული ფართი ღ-შვილ-თ-ელის ფაქტობრივ სარგებლობაში არსებულ ფართთან შემხებლობაში არ ყოფილა.

საქმეში წარმოდგენილი 1983-2007 წლის კომუნალური გადასახადების ქვითრებში გადამხდელად დაფიქსირებული იყო ლ. დ-შვილი;

აუდიტორული დასკვნის შესაბამისად, ლ. დ-შვილის მიერ დაკავებული ფართი _ ერთი ოთახი 21,38 კვ.მ, ე.წ. შუშაბანდი _ 5,7 კვ.მ და 6 კვ.მ სარდაფი შეფასებული იყო 24064 აშშ დოლარის ეკვივალნეტით ლარებში;

საქმეში არსებული 1989 წლის სასამართლოს გადაწყვეტილების თანახამდ, მ. ტ-ინას სახელზე საკუთრების უფლებით აღრიცხული ოთხი ოთახიდან, ერთი ოთახი _ ფართით 21,38 კვ.მ დაკავებული ჰქონდა ლ. დ-შვილის ოჯახს მდგმურის უფლებით, რომლებიც ამ ფართში ჩაწერილები იყვნენ 1976 წლიდან. აღნიშნული გადაწყვეტილებით ლ. დ-შვილს მ. ტ-ინას სასარგებლოდ დაეკისრა ერთი ოთახის გადაუხდელი ქირა;

ლ. დ-შვილი ფართში შესახლდა ნასყიდობის წერილობითი შეთანხმების საფუძველზე.

“საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონის შესახებ პირველი და მეორე მუხლის შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმეში წარმოდგენილი ხელწერილიდან გამომდინარე, მხარეებს შორის არსებობდა ე.წ. ატსტუპნიკის ურთიერთობა ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, იმდენად რამდენადაც მოსარჩელეს მ. ტ-ინასთავის გადახდილი ჰქონდა ერთი ოთახისა და სარდაფის სანაცვლოდ 8000 მანეთი. სასამართლომ მიუთითა, რომ მ. ტ-ინას სადავოდ არ გაუხდია ლ. დ-შვილის მოსარგებლის სტატუსი დაკავებულ ფართთან მიმართებით და დაადასტურა, რომ იგი სწორედ ხელშეკრულების საფუძველზე იყო შესული დაკავებულ ფართში.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება თანხის დაკისრების ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ. ტ-ინამ, მოითხოვა მისი გაუქმება აღნიშნულ ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით ლ. დ-შვილისათვის მ. ტ-ინას სასარგებლოდ მის მიერ დაკავებული ფართის საბაზრო ღირებულების 25%-ის დაკისრება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 29 ივნისის გადაწყვტილებით მ. ტ-ინას სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, შეიცვალა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილება ლ. დ-შვილისათვის თანხის დაკისრების ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ლ. დ-შვილი ცნობილ იქნა თბილისში, ... ქ. ¹41-ში მდებარე 27,08 კვ.მ ოთახისა და მის ქვეშ განთავსებული 6 კვ.მ სარდაფის მესაკუთრედ და მას მ. ტ-ინას სასარგებლოდ დაეკისრა ამ ფართის საბაზრო ღირებულების 25%-ის _ 6016 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში სადავო იყო მხარეთა შორის სამართლებრივი ურთიერთობის შინაარსი, რაც უნდა დადგენილიყო ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების შედეგად.

“საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონის ფარგლებში, სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარგებლის კვალიფიკაციის გადაწყვეტისათვის განმსაზღვრელი იყო ის ფაქტები, რაც საფუძვლად ედო მოსარგებლის სტატუსის მინიჭებას, კერძოდ, ის, რომ მოსარჩელე რეგისტრირებუილი იყო სადავო საცხოვრებელ სადგომში, იხდიდა კომუნალურ გადასახადებს და გადახდილი ჰქონდა დაკავებული სადგომის ღირებულება.

მითითებული კანონის მე-2 მუხლის მე-4 პუნქტიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარგებლის სტატუსის განსაზღვრისათვის აუცილებელი იყო კუმულაციური პირობა _ სადგომში რეგისტრაცია და კომუნალური გადასახადების გადახდა, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში სახეზე იყო;

საქმეში წარმოდგენილი ხელწერილის შინაარსიდან გამომდინარე და 1964 წლის სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 237-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მესაკუთრისათვის ერთჯერადად გადახდილი თანხა არ მიუთითებდა ნასყიდობის ხელშეკრულების არსებობაზე. მხარეებს შორის სამართლებრივი ურთიერთობა გამომდინარეობდა სპეციალური კანონის 2.4 და 2.6 მუხლებიდან, რომლის თანახმად, თუ მესაკუთრე უარს აცხადებს მოსარგებლისათვის ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული კომპენსაციის გადახდაზე, მოსარგებლეს უფლება აქვს მესაკუთრეს მოსთხოვოს შესაბამისი ანაზღაურების (დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%) სანაცვლოდ დაკავებულ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივარი დასაბუთებული იყო, სახეზე იყო საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობა დათმობის გარიგების საფუძველზე, რის გამოც ლ. დ-შვილს დაკავებულ სადგომზე საკუთრების უფლების გადასაცემად მ. ტ-ინას სასარებლოდ უნდა დაკისრებოდა მისი საბაზრო ღირებულების _ 24064 აშშ დოლარის 25% _ 6016 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ლ. დ-შვილმა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვტილებით პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება.

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონი.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ სრულიად დაუსაბუთებლად მიიჩნია, რომ 1976 წლის პირველი თებერვლის ხელწერილი არ იყო საცხოვრებელი სადგომის ნასყიდობის ხელშეკრულება, მიუხედავად იმისა, რომ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით აღნიშნული დასტურდებოდა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ შეისწავლა საქმის მასალები, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი დასაბუთებულობა და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

“საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ” საქართველოს კანონის 1.1 მუხლის “ა” ქვეპუნქტის თანახმად, “მოსარგებლეა _ პირი, რომელიც კანონის მიღების მომენტისათვის კეთილსინდისიერად ფაქტობრივად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს მესაკუთრესთან სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე ან მფლობელობის უფლება მიღებული აქვს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით ან ადმინისტრაციული აქტით”.

მითითებული ნორმის თანახმად, ერთ შემთხვევაში, საცხოვრებელი სადგომის გადაცემა ხდებოდა მესაკუთრესთან სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ხოლო, მეორე შემთხვევაში, საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით ან ადმინისტრაციული აქტით.

ამავე კანონის მე-2 მუხლის მე-4 ნაწილში მითითებულია იმ გარემოებებზე, რომელითაც უნდა დასტურდებოდეს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების ფაქტი. ერთ-ერთ მტკიცებულებას, წარმოადგენს მესაკუთრესათვის გარკვეული ოდენობის საფასურის გადახდა. აღნიშნული საფასური შესაძლებელია ყოფილიყო როგორც ერთჯერადი, ასევე ყოველთვიურად გადასახდელი თანხა.

ამდენად, ორივე შემთხვევებში (საცხოვრებელი სადგომის გადაცემა სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე და საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობა მესაკუთრესათვის გარკვეული ოდენობის საფასურის გადახდით) ადგილი ჰქონდა საცხოვრებელი სადგომის სასყიდლიან გადაცემას. მაგრამ პირველ შემთხვევაში ადგილი ჰქონდა საკუთრების გადაცემას ყოველგვარი დათქმის გარეშე, მეორე შემთხვევაში კი სარგებლობის უფლების დათმობას, რაც გამოიხატებოდა საცხოვრებელი ფართის სასყიდლიან გადაცემაში, მაგრამ დამატებით ხელშეკრულების მხარეთა მიერ სხვადასხვა პირობების დათქმაში.

განსახილველ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი ხელწერილით დასტურება სარგებლობის უფლების სასყიდლიანი გადაცემის თაობაზე გარიგების არსებობა მხარეთა შორის, რაც გამორიცხავს მხარისათვის საკუთრების უფლების გადაცემას. შესაბამისად, მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობა არ შეიძლება შეფასდეს, როგორც მათ შორის არსებული შეთანხმება ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების თაობაზე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის მტკიცებას იმის თაობაზე, რომ სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტი.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორის მიერ არ არის წარმოდგენილი დასაბუთებული პრეტენზია. კონკრეტულ შემთხვევაში დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს, რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება და სამართლებრივ-მატერიალური ნორმის არასწორად გამოყენება ან განმარტება. საქმეში არ მოიპოვება ისეთი მტკიცებულებები, რომლებიც გამორიცხავდა სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებებს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დაკმაყოფილების საფუძველი, რადგან, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ მითითებული კანონი არ დარღვეულა. სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოტანილ გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ლ. დ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილება;

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.