საქმე ¹ას-884-1170-09 23 თებერვალი, 2010 წ.

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

მოსამართლეები:

ნ. კვანტალიანი (მომხსენებელი), ლ. ლაზარაშვილი

სხდომის მდივანი _ ლ.სანიკიძე

კასატორები _ ი. წ-ელი, მ., ე. და ვ. წ-ლების კანონიერი წარმომადგენელი ხ. კ-ძე (მოპასუხეები)

წარმომადგენელი _ ა.რ-ძე, ლ.ა-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარე _ გ. გ-ძე (მოსარჩელე)

წარმომადგენელი _ კ.შ-ძე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 18 ივნისის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი _ ნივთის გაუმჯობესებისათვის გაწეული ხარჯების ანაზღაურება, ნივთის მფლობელობაში გადაცემა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ. გ-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ი. წ-ლის მიმართ უძრავი ნივთის გაუმჯობესებისათვის გაწეული ხარჯების _ 73631 ლარის ანაზღაურებისა და აღნიშნული თანხის სრულ გადახდამდე სადავო უძრავი ნივთის მოსარჩელის მფლობელობაში დატოვების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: 2004 წელს გ.გ-ძე შეუთანხმდა რ. წ-ელსა და მის საქმიან პარტნიორებს მ. ბ-ძესა და დ. გ-შვილს ... ქ.¹1^ა-ში მდებარე “...ის სახლის” შესყიდვაზე, რის სანაცვლოდ გადაიხადა 8000 აშშ დოლარი, თუმცა ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმება იმჟამად ვერ მოხერხდა. ზემოხსენებული ნაგებობა, რომელიც სავალალო მდგომარეობაში იყო, გადაეცა მოსარჩელეს მფლობელობაში. გ.გ-ძემ იგი საკუთარი ხარჯით გაარემონტა. აღნიშნულის შესახებ ცნობილი იყო როგორც რ.წ-ლის, ისე მისი ოჯახის წევრებისათვის. მოგვიანებით რ.წ-ელი გარდაიცვალა. მოპასუხე რ. წ-ლის მემკვიდრე და მამაა. 2004-2007 წლებში მოსარჩელემ არაერთხელ მიმართა მას სადავო ნივთის თავის სახელზე გადაფორმების მოთხოვნით და მოპასუხეს აღნიშნულისათვის 200 ლარიც გადაუხადა, თუმცა ნასყიდობა არ გაფორმებულა.

საჩხერის რაიონული სასამართლოს 2008 წლის 13 იანვრის განჩინებით ი. წ-ელთან ერთად მოპასუხეებად ჩაბმულ იქნენ გარდაცვლილი რ. წ-ლის შვილები _ მ., ე. და ვ. წ-ლები.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს შემდეგი დასაბუთებით: სასამართლოს 2007 წლის 4 მაისის გადაწყვეტილებით დასტურდება, რომ მ.ბ-ძესა და დ.გ-შვილს სადავო უძრავი ნივთის გასხვისების უფლებამოსილება არ გააჩნდათ, შესაბამისად, უსაფუძვლოა მოსარჩელის მითითება, რომ მან შენობა ზემოხსენებულ პირთაგან შეიძინა. დაუსაბუთებელია მოსარჩელის პრეტენზია შენობის გაუმჯობესებისათვის გაწეული ხარჯების ანაზღაურების თაობაზე, ვინაიდან გ.გ-ძეს სადავო უძრავი ნივთის ფლობისა და მისთვის რაიმე სამუშაოების შესრულების ნება არც მესაკუთრისა და არც მისი მემკვიდრეებისაგან არ აუღია.

საჩხერის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 13 თებერვლის გადაწყვეტილებით გ. გ-ძის სარჩელი აწ გარდაცვლილი რ. წ-ლის მემკვიდრეების _ ი., ე., მ. და ვ. წ-ლების მიმართ ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხეებს გ.გ-ძის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 68120 ლარის გადახდა, ასევე სახელმწიფო ბაჟისა და ექსპერტიზის ხარჯების ანაზღაურება.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში გ. გ-ძემ, ხოლო სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში, მ., ე., ი. წ-ლებმა და ხ. კ-ძემ გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 18 ივნისის გადაწყვეტილებით გ. გ-ძის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მ., ე. და ი. წ-ლების სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა გ.გ-ძის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ი., მ., ე. და ვ. წ-ლებს გ. გ-ძის სასარგებლოდ დაეკისრათ ამ უკანასკნელის მიერ წარმომადგენლის მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯის _ 1000 ლარის ანაზღაურება, დანარჩენ ნაწილში კი გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 2000 წლის 31 მაისს სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოსა და რ. წ-ელს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება .... ქ.¹1^ა-ში მდებარე „...ის სახლის“ გასხვისების თაობაზე. ობიექტი გაიყიდა 6305 აშშ დოლარად. მოგვიანებით, აღნიშნული შენობა საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა რ. წ-ლის სახელზე. 2004 წლის 30 ივლისს რ. წ-ელი გარდაიცვალა და მისი სამკვიდრო მიიღეს ი., მ., ე. და ვ. წ-ლებმა. 2004 წელს რ. წ-ლის კუთვნილ შენობას _ ყოფილ „...ის სახლს“ ზეპირი გარიგების საფუძველზე დაეუფლა გ. გ-ძე. გ. გ-ძემ შენობა გაარემონტა და მის მიერ ჩატარებული სამუშაოების ღირებულებამ შეადგინა 68120 ლარი. სარემონტო სამუშაოების ჩატარების შედეგად უძრავი ნივთის ღირებულება გაიზარდა და 2008 წლის ოქტომბრისათვის შეადგინა 600000 ლარი. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, რაიონულმა სასამართლომ ექსპერტის დასკვნის საფუძველზე სწორად დაადგინა გ. გ-ძის მიერ სარემონტო სამუშაოებზე დახარჯული თანხის ოდენობა, მართებულად მიიჩნია, რომ ექსპერტის დასკვნა დასაბუთებულია, იგი ეყრდნობა სამშენებლო ნორმებსა და წესებს, სამშენებლო რესურსების ფასებსა და საგადასახადო კოდექსს, მასში ცხრილის სახით მოცემულია შესრულებული სამუშაოების ჩამონათვალი და ღირებულების დამაჯერებელი გაანგარიშება. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მეორე ნაწილის საფუძველზე სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ აღნიშნული დასკვნით სარწმუნოდ დგინდება გ. გ-ძის მიერ ჩატარებული სარემონტო სამუშაოების ღირებულება. სასამართლოს მითითებით, მოწინააღმდეგე მხარეს გ. გ-ძის მიერ შენობის გარემონტების ფაქტი სადავოდ არ გაუხდია. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ექსპერტიზის დასკვნაში ასახული გარემოებების საწინააღმდეგოს მტკიცების ტვირთი მოწინააღმდეგე მხარეს ეკისრებოდა, რაც მას არ განუხორციელებია. ამდენად, პალატამ დაადგინა, რომ „...ის სახლზე“ გ. გ-ძის მიერ გაწეულმა ხარჯმა შეადგინა 68129 ლარი, შესრულებული სარემონტო სამუშაოების შედეგად „...ის სახლის“ ღირებულება არსებითად გაიზარდა და რ. წ-ლის მემკვიდრეებმა მიიღეს გაზრდილი ღირებულების მქონე ქონება ისე, რომ ამის სამართლებრივი საფუძველი არ გააჩნდათ. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს პოზიცია გ. გ-ძის მიერ „...ის სახლის“ მართლზომიერად ფლობის თაობაზე. სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ გ.გ-ძე მხოლოდ იმ შემთხვევაში იქნებოდა კეთილსინდისიერი მფლობელი, თუ მას არ ეცოდინებოდა, რომ იგი სხვის ნივთს ეუფლებოდა ბათილი გარიგების საფუძველზე, მოცემულ შემთხვევაში კი დგინდება, რომ გ.გ-ძეს, გონივრული წინდახდულობის ფარგლებში, უთუოდ უნდა სცოდნოდა უძრავ ნივთზე ზეპირი ფორმით დადებული გარიგების სამართლებრივი შედეგი. პალატამ მიიჩნია, რომ აღნიშნულის მიუხედავად, სამოქალაქო კოდექსის 164-ე მუხლის თანახმად, არაკეთილსინდისიერ მფლობელსაც გააჩნია ნივთზე გაწეული ხარჯების ანაზღაურების უფლება იმ შემთხვევაშიც, თუ ამ ხარჯებს ნივთის დაბრუნების მომენტისათვის უფლებამოსილი პირის გამდიდრება მოჰყვება შედეგად. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოცემულ მომენტისათვის „...ის სახლი“ დაუბრუნდა უფლებამოსილ პირებს _ რ.წ-ლის მემკვიდრეებს, რ.წ-ლის მიერ შენობის შეძენისას მისი ღირებულება 6305 აშშ დოლარს შეადგენდა, მაშინ როცა მისი მემკვიდრეებისათვის ქონების დაბრუნების დროისათვის შენობის ღირებულება იყო 600000 ლარი, ამდენად, გ.გ-ძის მიერ ჩატარებული სამუშაოებით შენობის ღირებულება მნიშვნელოვნად გაიზარდა და რ.წ-ლის მემკვიდრეებმა იგი მიიღეს გაზრდილი ღირებულებით. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა გ.გ-ძის მოთხოვნა ე.წ. ნივთის დაკავების უფლების გამოყენების თაობაზე, რადგან სამოქალაქო კოდექსის 164-ე მუხლი არაკეთილსინდისიერ მფლობელს ნივთის დაკავების უფლებას არ ანიჭებს.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ი. წ-ელმა, მ., ე. და ვ. წ-ლების კანონიერმა წარმომადგენელმა ხ. კ-ძემ გაასაჩივრეს საკასაციო წესით, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო პალატამ არ გაითვალისწინა, რომ გ.გ-ძემ აქამდე უკვე მიმართა სასამართლოს, რა დროსაც მოითხოვა რ.წ-ლის მემკვიდრეთათვის სადავო უძრავ ნივთზე დადებული გარიგების პირობების შესრულება და ნივთზე მის მიერ გაწეული ხარჯის ანაზღაურება. მოგვიანებით კი მოსარჩელემ ხარჯების დაკისრების ნაწილში მოთხოვნა მოხსნა. აღსანიშნავია, რომ მოცემული საქმის განხილვისას საჩხერის რაიონულმა სასამართლომ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დაადგინა გ.გ-ძის მიერ ნაგებობის შესასყიდად თანხის მ.ბ-ისა და დ.გ-შვილისათვის გადაცემის ფაქტი და ასევე ის გარემოება, რომ ამ უკანასკნელთYსადავო ნივთთან სამართლებრივი თვალსაზრისით შეხება არ ჰქონიათ. ამდენად, პალატას უნდა ემსჯელა იმაზე, რომ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების საფუძველზე გ.გ-ძისათვის ცნობილი იყო “...ის სახლზე” მისი უფლებების არარსებობის შესახებ, თუმცა მან მაინც გაარემონტა შენობა. სადავო უძრავი ნივთის გაუმჯობესების საფუძვლად მოწინააღმდეგე მხარემ არასწორად მიუთითა ჭიათურის მუნიციპალიტეტის მიმართვაზე, ქალაქის იერსახის გაუმჯობესების მიზნით, შენობის გარე ფასადის გარემონტების შესახებ, ვინაიდან აღნიშნული მიმართვა მუნიციპალიტეტის მოხელეთა ტენდენციურობაზე მეტყველებს. სააპელაციო პალატამ არ გაითვალისწინა, რომ საქმეზე ჩატარებული ექსპერტიზის დასკვნა უკანონოა, ვინაიდან ექსპერტს სადავო შენობა არ დაუთვალიერებია და შეაფასა მხოლოდ მისთვის წარდგენილი პროექტი. არც სასამართლოს და არც ექსპერტს ყურადღება არ გაუმახვილებია იმაზე, რომ აღნიშნული პროექტი სათანადო კომპეტენტური ორგანოს მიერ არ დამოწმებულა. სააპელაციო პალატამ არ იმსჯელა, რომ საქმეზე დაკითხულმა მოწმეებმა სრულიად განსხვავებული განმარტება მისცეს სასამართლოს, ვიდრე იმავე მხარეებს შორის, იმავე შენობაზე კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დასრულებული დავის განხილვისას დაფიქსირდა. სასამართლომ მითითებული იმით დაასაბუთა, რომ გ.გ-ძის ახალი სარჩელი თვისობრივად სხვა დავას ეხება. ამდენად, პალატას არ შეუფასებია, თუ რატომ არ იქნა გათვალისწინებული კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები. აღნიშნულის დასადასტურებლად საკმარისია 2007 წლისა და 2009 წლის გადაწყვეტილებათა სამოტივაციო ნაწილების შედარება. სააპელაციო სასამართლომ მხედველობაში არ მიიღო, რომ გ.გ-ძის მიერ სადავო შენობის მითვისებით კასატორებმა ზიანი განიცადეს მიუღებელი შემოსავლის სახით და დამატებით დააკისრა მათ იმ თანხის გადახდა, რაც მოწინააღმდეგე მხარემ მესაკუთრის ნებართვის გარეშე, კანონით განსაზღვრული პროექტის არარსებობის პირობებში შენობის ირგვლივ გასწია. ამასთან, ნიშანდობლივია ისიც, რომ ნაგებობა წარმოადგენდა ე.წ. “...ის სახლს”, მასში ფუნქციონირებდა აბანო, სამღებრო, სადალაქე, ელექტროხელსაწყოთა შემკეთებელი საამქრო და საქართველოს ქონების მართვის სამინისტროს მიმართვით მოსარჩელეს აეკრძალა შენობისათვის პროფილის შეცვლა, შესაბამისად, შენობის გაუმჯობესებად ვერ ჩაითვლება გ.გ-ძის მიერ მასში არსებულ დაწესებულებათა დანგრევა და სავაჭრო ობიექტის გახსნა. ამდენად, შენობის გამოთავისუფლების შემდეგ კასატორებს მოუხდებათYმისი პირვანდელ მდგომარეობაში მოსაყვანად დამატებითი ხარჯის გაწევა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 2000 წლის 31 მაისს სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოსა და რ. წ-ელს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება ქ.ჭიათურაში, ... ქ.¹1^ა-ში მდებარე „...ის სახლის“ გასხვისების თაობაზე. ობიექტი გაიყიდა 6305 აშშ დოლარად. აღნიშნული შენობა საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა რ. წ-ლის სახელზე. 2004 წლის 30 ივლისს რ. წ-ელი გარდაიცვალა და მისი სამკვიდრო მიიღეს ი., მ., ე. და ვ. წ-ლებმა. 2004 წელს რ. წ-ლის კუთვნილ შენობას _ ყოფილ „...ის სახლს“ დაეუფლა გ. გ-ძე. გ. გ-ძემ შენობა გაარემონტა და მის მიერ ჩატარებული სამუშაოების ღირებულებამ შეადგინა 68120 ლარი. უძრავი ნივთის ღირებულებამ 2008 წლის ოქტომბრისათვის შეადგინა 600000 ლარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ი. წ-ლისა და მ., ე. და ვ. წ-ლების კანონიერ წარმომადგენელ ხ. კ-ძის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდეს და საქმე დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო და სადავოს არ წარმოადგენს ის გარემოება, რომ გ. გ-ძე სადავო ფართს არაკეთილსინდისიერად ფლობდა. შესაბამისად, მისი სასარჩელო მოთხოვნა გაწეული ხარჯების ანაზღაურების თაობაზე სწორედ არაკეთილსინდისიერი მფლობელის უფლებამოსილების ფარგლებში უნდა შეფასდეს.

სამოქალაქო კოდექსის 164-ე მუხლის თანახმად, არაკეთილსინდისიერმა მფლობელმა უფლებამოსილ პირს უნდა დაუბრუნოს როგორც ნივთი, ასევე მიღებული სარგებელი, ნივთის ან უფლების ნაყოფი. მფლობელი ვალდებულია აანაზღაუროს ის ნაყოფი, რომელიც მან ბრალეულად არ მიიღო. ნივთზე გაწეული ხარჯები და გაუმჯობესებანი მას შეუძლია მხოლოდ მაშინ მოითხოვოს, თუ მათ ნივთის უკან დაბრუნების მომენტისათვის უფლებამოსილი პირის გამდიდრება მოჰყვა შედეგად. სხვა მოთხოვნები არაკეთილსინდისიერი მფლობელის მიმართ უცვლელი რჩება.

მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სავსებით სწორად დაასკვნა, რომ, სამოქალაქო კოდექსის 164-ე მუხლის თანახმად, არაკეთილსინდისიერ მფლობელს უფლება აქვს, მოითხოვოს ნივთზე გაწეული ის ხარჯები, რომელსაც უფლებამოსილი პირის გამდიდრება მოჰყვა შედეგად, თუმცა მითითებული ნორმით განსაზღვრული მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის აუცილებელია ამ ნორმით გათვალისწინებული აუცილებელი წინაპირობების არსებობა, კერძოდ, უფლებამოსილი პირის გამდიდრების ფაქტის არსებობა, რაც ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში უტყუარად უნდა დადგინდეს. ამავდროულად, უფლებამოსილი პირის გამდიდრება უშუალოდ უნდა მოყვეს არაკეთილსინდისიერი მფლობელის მიერ ნივთზე გაწეულ ხარჯებსა და გაუმჯობესებას. ნივთზე გაწეული ხარჯები და გაუმჯობესება მიმართული უნდა იყოს არსებულიდან უკეთესისაკენ და იგი უნდა ზრდიდეს ნივთის ღირებულებას. მხოლოდ ამ გარემოებათა დადასტურებისას შეიძლება არაკეთილსინდისიერი მფლობელის მოთხოვნის დაკმაყოფილება.

დავის გადაწყვეტისას სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო, რომ რ. წ-ლის მიერ შენობის შეძენის დროისათვის მისი ღირებულება შეადგენდა 6305 აშშ დოლარს მაშინ, როდესაც მისი მემკვიდრეებისათვის ქონების დაბრუნების დროისათვის შენობის ღირებულება იყო 600 000 ლარი. აღნიშნულიდან გამომდინარე სააპელაციო პალატამ დაასკვნა, რომ გ.გ-ძის მიერ ჩატარებული 68120 ლარის სამუშაოებით “...ის სახლის” ღირებულება არსებითად გაიზარდა, რ. წ-ლის მემკვიდრეები გამდიდრდნენ და არაკეთილსინდისიერი მფლობელის _ გ.გ-ძის მოთხოვნა კანონიერია.

საკასაციო სასამართლო სააპელაციო პალატის ზემოაღნიშნულ დასკვნას დაუსაბუთებლად მიიჩნევს, ვინაიდან სასამართლოს არ გამოურკვევია საკითხები, რომელთა გარეშეც უფლებამოსილი პირის გამდიდრების ფაქტის დადგენა და დავის კანონიერი გადაწყვეტა შეუძლებელია, კერძოდ:

1. როგორც საქმის მასალებით დგინდება, რ.წ-ელმა სადავო ქონება შეიძინა 2000 წლის 31 მაისს, ხოლო გ. გ-ძე ნივთს დაეუფლა 2004 წელს. ქონების ღირებულება 600 000 ლარის ოდენობით შეფასებულია 2008 წლის ოქტომბრის მდგომარეობით. იმ პირობებში, როდესაც სადავო ნივთის თავდაპირველ და საბოლოო ღირებულებას შორის აშკარად დიდი სხვაობაა, სააპელაციო სასამართლოს უნდა ემსჯელა, ნივთის ღირებულების გაზრდაზე გავლენა მოახდინა თუ არა ნივთის საბაზრო ღირებულების შეცვლამაც. წინააღმდეგ შემთხვევაში სარწმუნოდ უნდა დასაბუთდეს, რომ 68 120 ლარის ღირებულების ხარჯებმა მოცემული ოდენობით გაზარდა ნივთის ღირებულება;

2. როგორც დადგენილია, გ.გ-ძე ფლობდა რა სადავო ნივთს, სხვადასხვა სახის სამეწარმეო დანიშნულებით იყენებდა მას. სააპელაციო სასამართლოს არ გამოურიცხავს გ.გ-ძის მიერ შესრულებული სარემონტო სამუშაოების მისივე სამეწარმეო ინტერესებისათვის გაწევის შესაძლებლობა;

3. სააპელაციო სასამართლო სარემონტო სამუშაოებისა და უძრავი ნივთის ღირებულების შეფასებისას დაეყრდნო ექსპერტის დასკვნას და სარწმუნოდ ჩათვალა იგი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ მოწინააღმდეგე მხარეს საწინააღმდეგო გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება არ წარმოუდგენია. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის თანახმად, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, უნდა აისახოს გადაწყვეტილებაში.

სასამართლოს მიერ მითითებული ექსპერტის დასკვნა ეყრდნობა მხოლოდ და მხოლოდ საქმეში წარმოდგენილი შპს “ლ...ის” მონაცემებს. მოწინააღმდეგე მხარე უარყოფს და არც ექსპერტის დასკვნით დგინდება ექსპერტის მიერ შეფასებული ნივთის ადგილზე დათვალიერება. განმარტებას არ საჭიროებს ის ფაქტი, რომ ამგვარი გარემოებები მტკიცებულების უტყუარობას ეჭვქვეშ აყენებს. საქმის ხელახლა განმხილველმა სასამართლომ ყოველმხრივ და სრულად უნდა გამოიკვლიოს მითითებული დასკვნა. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 162-ე მუხლის თანახმად, თუ საქმის განხილვასთან დაკავშირებულ საკითხზე მოსამართლეს სპეციალური ცოდნა არ გააჩნია, სასამართლოს შეუძლია თავისი ინიციატივით დანიშნოს ექსპერტიზა საქმის განხილვის ნებისმიერ სტადიაზე, მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ აღნიშნული საკითხის განმარტებას არსებითი მნიშვნელობა აქვს საქმის გადაწყვეტისათვის და მის გარეშე გადაწყვეტილების გამოტანა შეუძლებელია.

4. სამოქალაქო კოდექსის 164-ე მუხლის დანაწესიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ უნდა შეამოწმოს, გ.გ-ძის მიერ კონკრეტულად რა სახის ხარჯები იქნა გაწეული, რამდენად აუცილებელი იყო ამ ხარჯის გაწევა და ემსახურებოდა თუ არა ეს ხარჯები სადავო ნივთის გაუმჯობესებას, თუ იგი გ.გ-ძის, როგორც მეწარმის ინტერესებიდან გამომდინარე იქნა გაწეული (შესაფასებელია ის გარემოებაც, რომ ზოგ შემთხვევაში ნივთის გაუმჯობესება (მაგ; ფასადის რემონტი და სხვა) მესაკუთრის ინტერესში უნდა ყოფილიყო და, ბუნებრივია, მას მესაკუთრის გამდიდრება მოჰყვა);

5. დადგენილია, რომ ნივთზე 68120 ლარის ხარჯები გაწეულ იქნა 2004 წელს, ხოლო მესაკუთრეს იგი გადაეცა 2008 წელს. საქმის მასალებით ირკვევა, რომ სარემონტო სამუშაოები მოიცავს სხვადასხვა სახის, მათ შორის, სამღებრო სამუშაოებს, რომლებზედაც, ბუნებრივია, გარკვეულ გავლენას ახდენს დრო, ნივთის ექსპლოატაცია, ბუნებრივი მოვლენები. აღნიშნულის გათვალისწინებით, უნდა გაირკვეს 2004 წელს გაწეული სარემონტო სამუშაოების რეალური ღირებულება 2008 წლისათვის.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

მ., ე., ვ. წ-ლების კანონიერ წარმომადგენელ ხ. კ-ძისა და ი. წ-ლის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 18 ივნისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.