¹ას-887-1173-09 4 თებერვალი, 2010წ.
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე),
თ. თოდრია (მომხსენებელი), რ.ა ნადირიანი
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – ე. ს-ძე (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – შ. ბ-შვილი (მოსარჩელე)
დავის საგანი – თანხის დაკისრება და საზიარო უფლების გაუქმება
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს
2009 წლის 22 ივნისის გადაწყვეტილება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2007 წლის 2 აპრილს შ. ბ-შვილმა, როგორც გ. ბ-შვილის წარმომადგენელმა, სარჩელი აღძრა ოზურგეთის რაიონულ სასამართლოში – მოპასუხე ე. ს-ძის მიმართ იმასთან დაკავშირებით, რომ 2000 წლის 8 თებერვალს გ. ბ-შვილმა სარჩელი აღძრა ოზურგეთის რაიონულ სასამართლოში, რომელშიც მიუთითა, რომ მისი დედა, მ. ბ-შვილი 1977 წლიდან ფაქტობრივ ცოლ-ქმრულ ურთიერთობაში იმყოფებოდა მოპასუხის მამასთან – ა. ს-ძესთან. ისინი თავდაპირველად ცხოვრობდნენ ქ.რუსთავში, ხოლო 1978 წელს ა. ს-ძე მ. ბ-შვილთან ერთად საცხოვრებლად გადავიდა ოზურგეთის რაიონის სოფ. .... ა. ს-ძე ადრე რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდა მოპასუხის დედასთან, რომელთანაც გაწყვეტილი ჰქონდა ცოლქმრული ურთიერთობა, მაგრამ მასთან განქორწინებული არ ყოფილა. მ. ბ-შვილი ჩაეწერა ა. ს-ძის კომლში და ერთად ცხოვრების პერიოდში ააშენეს ახალი საცხოვრებელი სახლი. 1996 წელს ა. ს-ძე გარდაიცვალა, ხოლო 1999 წელს გარდაიცვალა მ. ბ-შვილიც. ამ უკანასკნელის გარდაცვალების შემდეგ ე. ს-ძემ მემკვიდრეობის მისაღებად მიმართა სანოტარო ბიუროს, სადაც წარადგინა ცნობა, რომ ა. ს-ძე იყო კომლის უკანასკნელი წევრი. იმის გამო, რომ გასული იყო მემკვიდრეობის მიღების ვადა, სანოტარო ბიურომ მოითხოვა ვადის აღდგენა. სასამართლოს 1999 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ე. ს-ძის მოთხოვნა დაკმაყოფილდა და ხანდაზმულობის ვადა აღდგენილ იქნა. აღნიშნულის საფუძველზე ოზურგეთის სანოტარო ბიურომ კანონიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობა გასცა ე.ს-ძეზე და სადავო კომლის მთელი ქონება შევიდა სამკვიდრო მასაში. გ.ბ-შვილი კი სარჩელით ითხოვდა სანოტარო ბიუროს მიერ ე. ს-ძის სახელზე გაცემული კანონიერი, მემკვიდრეობის უფლების მოწმობის ბათილად ცნობა, ასევე ე. ს-ძის უღირს მემკვიდრედ ცნობას იმ მოტივით, რომ ამ უკანასკნელმა მემკვიდრეობა მიიღო ყალბი დოკუმენტის წარდგენით. მისივე განცხადებით კომლის უკანასკნელი წევრი იყო დედამისი – მ. ბ-შვილი. ე. ს-ძემ შეგებებული სარჩელი შეიტანა სასამართლოში გ.ბ-შვილის მიმართ და მოითხოვა კომლში მ. ბ-შვილის რეგისტრაციის გაუქმება და მატერიალური და მორალური ზიანის სახით 24032 ლარის ანაზღაურება. ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 8 ივნისის გადაწყვეტილებით მოსარჩელე გ. ბ-შვილს უარი ეთქვა სარჩელზე, ხოლო ე. ს-ძის შეგებებული სარჩელი დარჩა განუხილველი. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ. ბ-შვილმა. ქუთაისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2000 წლის 13 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა გ. ბ-შვილის სააპელაციო საჩივარი და გაუქმდა ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2000 წლი 8 ივნისის გადაწყვეტილება, კერძოდ, ბათილად იქნა ცნობილი ოზურგეთის რაიონის ნოტარიუსის მიერ 2006 წლის 10 იანვარს ე. ს-ძის სახელზე გაცემული კანონიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობა, მასვე აღედგინა მ. ბ-შვილის დანაშთი ქონების მემკვიდრეობით მიღების ვადა, ხოლო ე. ს-ძის უღირს მემკვიდრედ ცნობაზე – უარი ეთქვა. ე. ს-ძემ საკასაციო საჩივრით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს და მოითხოვა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების გამოტანით ნგ.ბ-შვილის სარჩელის უარყოფა, აგრეთვე მისი შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება – ბ-შვილის მიერ სამკვიდრო ქონებიდან დატაცებული სამშენებლო მასალების, პირუტყვის, ნარგავებისა და სხვა ღირებულებისა და მორალური ზიანის – 24032 ლარის ანაზღაურება, თუმცა საკასაციო სასამართლოში საქმის ზეპირი განხილვის დროს უარი განაცხადა შეგებებულ სარჩელში დაყენებულ მოთხოვნებზე. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2001 წლის 20 აპრილის გადაწყვეტილებით ქუთაისის საოლქო სასამართლოს 2000 წლის 13 ნოემბრის გადაწყვეტილება კანონიერი მემკვიდრეობის მოწმობის ბათილად ცნობისა და მთლიანი სახლის მფლობელობის გ. ბ-შვილისათვის მიკუთვნების ნაწილში გაუქმდა და ამ ნაწილში გამოტანილ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. კერძოდ, ბათილად იქნა ცნობილი ოზურგეთის რაიონის ნოტარიუსის მიერ ე. ს-ძის სახელზე 2000 წლის 10 იანვარს გაცემული კანონისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობა და მოსარჩელე გ. ბ-შვილი ცნობილ იქნა ოზურგეთის რიონის სოფ. ...... მდებარე სახლთმფლობელობის მ. ბ-შვილის კუთვნილი 1/2½ წილის მემკვიდრედ და იგი საკუთრების უფლებით მიეკუთვნა გ. ბ-შვილს, ხოლო აღნიშნული სახლთმფლობელობის 1/2 ნაწილი, რომელიც საკუთრების უფლებას ეკუთვნოდა აწ გარდაცვლილ ა. ს-ძეს, კანონისმიერი მემკვიდრეობის წესით, საკუთრების უფლებით მიეკუთვნა ე. ს-ძეს. დანარჩენ ნაწილში ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი. აღნიშნული გადაწყვეტილება არ აღსრულებულა, რადგან სადავო ქონება აღწერილი და შეფასებული არ ყოფილა, ამასთან, არ არსებობდა სპეციალისტის დასკვნა საცხოვრებელი სახლის და დამხმარე ნაგებობების ორად გაყოფის ტექნიკური შესაძლებლობის შესახებ. სამკვიდრო ქონებას წარმოადგენს ორსართულიანი საცხოვრებელი სახლი, შეფაფსებული 2212 ლარად. სამზარეულო შეფასებული – 857 ლარად, ხის ეღელი – 160 ლარად, საქათმე – 15 ლარად, თონე – 15 ლარად, საქონის სადგომი – 280 ლარად, სასიმინდე – 105 ლარად და მრავალწლიანი ნარგავი 578 ლარად, სულ სადავო ქონება შეფასებულია 4222 ლარად, საიდანაც მას ეკუთვნვის 2111 ლარის ქონება. საცხოვრებელი სახლიდან ითხოვს მიეკუთვნოს წარმოდგენილი სქემის მიხედვით: პირველ სართულზე 49 მ2 ოთახი ¹2, ღირებული 400 ლარად, ხოლო სახლის მე-2 სართულზე 49 მ2 ოთახი ¹6, ღირებული 410 ლარი სულ 810 ლარის ღირებულების 98 მ2 ფართი. მეორე მხარეს კი დარჩება სახლის პირველ სართულზე – 13 მ2 ოთახი ¹4, ღირებული 132 ლარად, 14,1 აბაზანა ¹3, ღირებული 150 ლარად, ხოლო მეორე სართულზე 41 მ2 ფართის ოთახი ¹5, ღირეულ 460 ლარად, რაც შეეხება ¹7 აივანს 27,3 კვ.მ. ფართის ოთახი ¹5, ღირებული 260 ლარად და 41 მ2 აივანს ¹1, ღირებულს 390 ლარად, სულ 69,1 მ2 ფართის მქონეს ღირებულს 650 ლარად დარჩეს საერთო სარგებლობაში. გაყოფით მოპასუხეს რჩება 68 ლარით ნაკლები ღირებულების ფართი, რაც გათვალისწივნებული უნდა იქნას სხვა ქონების გაყოფისას. დამხმარე ნაგებობებიდან მას მიეკუთვნოს: ხის ბეღელი შეფასებული 160 ლარად და სასიმინდე – 105 ლარად, სულ 265 ლარის ღირებულების, მეორე მხარეს დარჩეს საქონლის სადგომი შეფასებული 280 ლარად, საქათმე 15 ლარად და თონე – 15 ლარად, სულ 310 ლარის ღირებულების ქონება. დამხმარე ნაგებობების ასეთი გაყოფისას მოპასუხეს დარჩება 45 ლარის ღირებულებით მეტი ქონება. დამხმარე სათავსოდან – „კუხნიდან“ ითხოვს მიეკუთვნოს წარმოდგენილი სქემის მიხედვით 21,1 კვ.მეტრი ფართის აივანი ¹3, ღირებული 185 ლარად და 23,1 კვ.მეტრი ფართის ოთახი ¹4, ღირებული 265 ლარად, სულ ღირებული 450 არად. მეორე მხარეს დარჩება – 20,8 კვ.მეტრი ფართის აივანი ¹1, ღირებული 200 ლარად და 18,2 კვ.მეტრი ოთახი ¹2, ღირებული 207 ლარად, სულ 407 ლარის ღირებულების. „კუხნის“ ამ ვარიანტით გაყოფისას მოპასუხეს დარჩება 43 ლარით ნაკლები ქონება, რაც გათვალისწინებული უნდა იქნას სხვა ქონების გაყოფისას. გაყოფას ექვემდებარება ასევე მიწის ნაკვეთი ერთი ჰექტარის ოდენობით და საკარმიდამო ნაკვეთზე განლაგებული მრავალწლიანი ნარგავები შეფასებული 578 ლარად. იმის გათვალისწინებით, რომ მიწის ნაკვეთი დანაწილებულია ოთხ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთად და დაქედან საკარმიდამო ნაკვეთიძ შეადგენს 7185 კვ.მეტრს. ითხოვს აღნიშნული საკარმიდამო ნაკვეთიდან გამოეყოს 5000 კვ. მეტრი, რომლის გამიჯვნაც შესაძლებელია. ამ შემთხვევაში მეორე მხარეს საკარმიდამო ნაკვეთიდან დარჩება 2185 კვ.მეტრი ფართი, რომელზეც განლაგებულია ნარგავ-ნამყენები, შეფასებული 578 ლარად. ასევე ცალკე ნაკვეთი, რომელიც ერთიან ჯამში შეადგენს 5000 კვ.მეტრს. ამ შემთხვევაში მოპასუხემ მოსარჩელეს ფულადი სახით უნდა აუნაზღაუროს ნარგავ-ნამყენების ღირებულების ნახევარი – 289 ლარი, რასაც დააკლდა სხვა ქონების განაწილებისას მოსარჩელისათვის ზედმეტად მიკუთვნებული 66 ლარი (68-45=23 ლარი და 43+23=66 ლარი) და სხვაობა – 223 ლარი გადასახდელი დარჩება მოპასუხეს. მოპასუხეს დაეკისროს ასევე სარჩელის მომზადებასთან დაკავშირებით მის მიერ გაწეული ხარჯები, კერძოდ, სახელმწფო ბაჟის სახით შეტანილი 101 ლარი, საცხოვრებელი სახლისა და დამხმარე ნაგებობების შეფასების ღირებულება 50 ლარი, გეოსამსახურისათვის გადახდილი 160 ლარი, აუდიტისათვის გადახდილი 150 ლარი და ადვოკატის მომსახურების – 100 ლარი, სულ 561 ლარი.
ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2007 წლის 5 ივლისის გადაწყვეტილებით შ. ბ-შვილის სარჩელი დაკმაყოფილდა.
აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი შეიტანა ე. ს-ძემ.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 22 ივნისის გადაწყვეტილებით ე. ს-ძის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა.
აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა ე. ს-ძემ.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2009 წლის 16 ოქტომბრის განჩინებით ე. ს-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში დასაშვებობის შესამოწმებლად. მოწინააღმდეგე მხარეს განესაზღვრა 10 – დღიანი ვადა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებთან დაკავშირებით მოსაზრებების წარმოსადგენად.
კასატორის მოწინააღმდეგე მხარემ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხზე საკასაციო სასამართლოში წარმოადგინა მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, რადგან იგი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ე. ს-ძის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.
კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით არსებობს.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, რომ დაუშვას ე. ს-ძის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ე. ს-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. ე. ს-ძეს დაუბრუნდეს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – (300 ლარის) 70% - 210 ლარი;
3. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
