ას-891-839-2010 20 დეკემბერი, 2010 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პ. ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, მ. სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი _ თ. ბ-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარე _ აჭარის ა/რ-ის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტრო

მოპასუხეები _ ნ. ა-ძე; ბინათმშენებლობა “ბ.”

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 9 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობის კრების ოქმისა და ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, საჯარო რეესტრის ჩანაწერის გაუქმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2008 წლის 24 დეკემბერს ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სარჩელით მიმართა აჭარის ა/რ-ის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტრომ მოპასუხეების: ნ. ა-ძის, თ. ბ-შვილისა და ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობა “ბ.-ს” მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა: ა. ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობა “ბ.-ს” 2008 წლის 20 სექტემბრის ¹3 ოქმის ბათილად ცნობა; ბ. ნ. ა-ძესა და თ. ბ-შვილს შორის 2008 წლის 20 ნოემბერს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა; გ. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახურში ქ.ბათუმში, ... ქ.¹9-ში მდებარე ანტრესოლზე თ. ბ-შვილის საკუთრების უფლების გაუქმება (ს.ფ. 1-9).

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 17 ნოემბრის გადაწყვეტილებით აჭარის ა/რ-ის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: ბათილად იქნა ცნობილი ამხანაგობის წევრ ნ. ა-ძეზე ქ.ბათუმში, ... ქ.¹9-ში 11.54 კვ.მ ფართის ანტრესოლის საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობა “ბ.-ს” საერთო კრების ოქმი; ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი ანტრესოლის 11.54 კვ.მ ნაწილზე 2008 წლის 20 ნოემბერს ნ. ა-ძესა და თ. ბ-შვილს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება; დადგინდა, რომ 2008 წლის 20 ნოემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობის შესაბამისად ცვლილება შესულიყო საჯარო რეესტრის სარეგისტრაციო სამსახურში არსებულ ჩანაწერებში, სადაც ანტრესოლი ფართით 11.54 კვ.მ აღრიცხულია თ. ბ-შვილის საკუთრებად.

საქალაქო სასამართლომ დაადგინა, რომ სადავო ფართი არ წარმოადგენდა ამხანაგობის საკუთრებას. საჯარო რეესტრის ჩანაწერების თანახმად, სადავო ანტრესოლი აღრიცხული იყო ბათუმის მერიის საკუთრებაში. შესაბამისად, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ამხანაგობა არ იყო უფლებამოსილი ეწარმოებინა “ანტრესოლის” გასხვისება. აქედან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლომ ჩათვალა, რომ ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილებულიყო მოსარჩელის მოთხოვნა ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და საჯარო რეესტრში შესაბამისი ცვლილების შეტანის თაობაზე (ს.ფ. 77-82).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს თ. ბ-შვილმა და ნ. ა-ძემ, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (ს.ფ. 87-98).

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 9 ივლისის განჩინებით ნ. ა-ძისა და თ. ბ-შვილის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 17 ნოემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ქ.ბათუმში, ... ქ.¹9-ში არსებული 29.72 კვ.მ ფართი რეგისტრირებულია სახელმწიფოს საკუთრებად;

ზემოთმითითებულ მისამართზე ნ. ა-ძეს საკუთრებაში რეგისტრირებული ჰქონდა 8.3 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი;

2008 წლის 20 სექტემბერს ჩატარდა ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობა “ბ.-ს” ¹3 საერთო კრება, სადაც მიწვეული არ ყოფილა ამხანაგობის წევრი, 29.72 კვ.მ ფართის მესაკუთრე სახელმწიფო. კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილებით ქ.ბათუმში, ... ქ.¹9-ში ნ. ა-ძეს საკუთრებაში გადაეცა 11.54 კვ.მ ფართის ე.წ. “ანტრესოლი”, რომელიც გადაცემამდე არავის დამოუკიდებელ სარგებლობაში არ ყოფილა. იგი 2008 წლის 20 ნოემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებით აღირიცხა თ. ბ-შვილის საკუთრებაში;

სადავო 11.54 კვ.მ ფართის ე.წ. “ანტრესოლსა” და ნ. ა-ძის საკუთრებაში რეგისტრირებულ 8.3 კვ.მ არასაცხოვრებელ ფართს შორის გავლებულია გამყოფი კედელი. სადავო ფართში მოხვედრა შესაძლებელია მხოლოდ სახელმწიფო საკუთრებაში რეგისტრირებულ ფართში (მაღაზია) არსებული კიბით და მას სხვა შესასვლელი არ გააჩნია.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა “ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-10 მუხლზე, რომლის თანახმად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების ისეთი განვითარება, რომელიც მნიშვნელოვნად ცვლის ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას და გავლენას ახდენს სხვა ბინის მესაკუთრეთა მიერ საერთო ქონების გამოყენებაზე, ხორციელდება ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრებაზე, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის ყველა წევრის მიერ ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილების საფუძველზე.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, რამდენადაც სადავოს არ წარმოადგენდა ის გარემოება, რომ ქ.ბათუმში, ... ქ.¹9-ში მდებარე საერთო საკუთრების 11.54 კვ.მ ფართის ე.წ. “ანტრესოლი” არავის დამოუკიდებელ სარგებლობაში არ ყოფილა, ამასთან, ამხანაგობის ¹3 საერთო კრების გადაწყვეტილებით იგი საკუთრებაში გადაეცა ნ. ა-ძეს, თუმცა კრებაზე მიწვეული არ ყოფილა ამხანაგობის წევრი (29.72 კვ.მ ფართის მესაკუთრე) სახელმწიფო, კრების მიერ მიღებული გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგებოდა “ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის მოთხოვნებს, რაც სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლიდან გამომდინარე, მისი ბათილობის საფუძველი იყო. ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა ქ.ბათუმში, ... ქ.¹9-ში მდებარე 11.54 კვ.მ ფართის ანტრესოლის ნ. ა-ძის საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობა “ბ.-ს” საერთო კრების ოქმის (გადაწყვეტილების) ბათილად ცნობის თაობაზე დაკმაყოფილებას ექვემდებარებოდა.

რაც შეეხება 2008 წლის 20 ნოემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობას, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა შემდეგი:

სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლის შესაბამისად, შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე. ამავე კოდექსის 312-ე მუხლის თანახმად, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. იმ პირის სასარგებლოდ, რომელიც გარიგების საფუძველზე სხვა პირისაგან იძენს უფლებას და ეს უფლება გამსხვისებლის სახელზე იყო რეესტრში რეგისტრირებული, რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ამ ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ შეტანილია საჩივარი, ან შემძენმა იცოდა, რომ ჩანაწერი უზუსტოა.

უფლების შემძენს ტვირთად აწევს რეესტრის არა ყოველგვარი უზუსტო მონაცემის მიმართ ცოდნა, არამედ მხოლოდ ისეთის, რაც ეჭვის ქვეშ აყენებს უფლების შეძენის ნამდვილობას. შემძენს არ შეიძლება მოეთხოვოს ისეთი გარემოების ცოდნა, რომელიც აღემატება (სცილდება) მისი შესაძლებლობის ფარგლებს. კეთილსინდისიერების შეფასებისას მთავარია შემძენის მხრიდან ფაქტების გაცნობიერების შესაძლებლობა და არა თავად ინტერესი ამ ფაქტებისადმი, ანუ შეფასების საგანია აღნიშნული ფაქტების ცოდნა და არა მიზანმიმართული ცოდნა.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმების დროისათვის შემძენს თ. ბ-შვილს, გონივრული წინდახედულობის გამოჩენის შემთხვევაში, შეეძლო გაერკვია ნასყიდობის საგნის უფლებრივი ნაკლი და მასთან დაკავშირებული დავის ფაქტი, რამდენადაც ნასყიდობის საგნის ფუნქციონირებისათვის აუცილებელი მისასვლელი კიბე განთავსებული იყო სხვის (სახელმწიფო) საკუთრებაში და იგი ვალდებული იყო მეზობელ მესაკუთრესთან გაერკვია ნასყიდობის საგანთან დაკავშირებული უფლებები და ვალდებულებები. პალატამ მიუთითა, რომ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით (სადავო “ანტრესოლში” ასასვლელი კიბე განთავსებულია სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებულ მაღაზიაში და მასში მოხვედრა შესაძლებელია მხოლოდ ამ მაღაზიის (სხვისი საკუთრების) გავლით) ნ. ა-ძის საკუთრების უფლების ნამდვილობაზე ნებისმიერ პირს წარმოეშობოდა ეჭვი, შესაბამისად, რეესტრში არსებული ჩანაწერი ვერ გახდებოდა თ. ბ-შვილის, როგორც შემძენის კეთილსინდისიერების გარანტი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, 2008 წლის 20 ნოემბერს ნ. ა-ძესა და თ. ბ-შვილს შორის დადებული ხელშეკრულება ქ.ბათუმში, ... ქ.¹9-ში მდებარე 11.54 კვ.მ ფართის ანტრესოლის ნასყიდობის თაობაზე, ბათილი იყო.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა აპელანტის მითითება იმის შესახებ, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმეზე წარდგენილი აზომვითი (ტქნიკური) ნახაზი და მასზე დაყრდნობით არასწორად მიიჩნია სადავო ფართი სახელმწიფოს ინდივიდუალურ საკუთრებად. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მარტოოდენ აზომვით ნახაზზე უძრავი ქონების დაფიქსირებით საკუთრების უფლების მოპოვებას კანონი არ ითვალისწინებს. აზომვითი (ტექნიკური) ნახაზი, მხოლოდ უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტთან ერთად, წარმოადგენს პირის ფაქტობრივ სარგებლობაში არსებული ქონების ტექნიკურ დახასიათებას. მიუხედავად ამისა, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ რამდენადაც ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლომ სარჩელის დაკმაყოფილებით არსებითად სწორი გადაწყვეტილება გამოიტანა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 386-ე მუხლის შესაბამისად სააპელაციო საჩივარი დაუკმაყოფილებლობას, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დატოვებას ექვემდებარებოდა (ს.ფ. 196-209).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ. ბ-შვილმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის მითითებით, მოცემული საქმის პირველი ინსტანციის წესით განმხილველმა სასამართლომ დაადგინა, რომ სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება არ წარმოადგენდა თვალთმაქცურ და მოჩვენებით გარიგებას. სასამართლოს აღნიშნული დასკვნის უარმყოფელი რაიმე სახის პრეტენზია აჭარის ა/რ-ის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოში არ წარუდგენია. არსებულ ვითარებაში სააპელაციო სასამართლომ ყურადღების მიღმა დატოვა სააპელაციო საჩივარში ასახული მოსაზრება იმის თაობაზე, თუ როგორ შეიძლებოდა ამხანაგობის კრების ოქმის ბათილად ცნობა საფუძვლად დადებოდა ამ კრების შემდგომ მხარეებს შორის დადებული სრულიად სხვა გარიგების ბათილობას, მით უფრო, როდესაც არ დასტურდებოდა მისი თვალთმაქცური და მოჩვენებითი ხასიათი. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა აპელანტის მსჯელობა იმის შესახებ, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა საქმეზე წარდგენილ აზომვით (ტექნიკურ) ნახაზს და მასზე დაყრდნობით არასწორად ჩათვალა სადავო ფართი სახელმწიფოს საკუთრებად. აღნიშნული მსჯელობის პარალელურად სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო, რომ ფართი, რომელიც ნ. ა-ძეს ამხანაგობის კრების ოქმით საკუთრებაში გადაეცა, წარმოადგენდა ამხანაგობის საერთო საკუთრებას. კასატორის მოსაზრებით, იმ ვითარებაში, როდესაც საქმეზე არ დადასტურდა მოსარჩელის მიერ მითითებული ორი ძირითადი ფაქტობრივი გარემოება _ ფართის სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებობა და გარიგების თვალთმაქცურობა-მოჩვენებითობა, წარდგენილი სარჩელი ცალსახად უსაფუძვლო იყო.

კასატორი არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმის შესახებ, რომ მას უნდა გამოეჩინა წინდახედულება და გაერკვია, რომ ქონება უფლებრივი ნაკლის მქონე იყო. სადავო ქონება არ არის უფლებრივი ნაკლის მქონე. ამ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ მის საკუთრებაში არსებულ ფართში მოხვედრა შესაძლებელი იყო ისე, რომ მოპასუხეს შეხება არ ექნებოდა მოსარჩელის საკუთრებასთან, კერძოდ, შეძენილ ფართში მოხვედრა შესაძლებელი იყო საერთო საკუთრების ეზოს მხრიდან, რაც თ. ბ-შვილმა ქონების შეძენისას გაითვალისწინა კიდეც.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ. ბ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას თ. ბ-შვილის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (მთლიანობაში 477.85 ლარის, მათ შორის, თავდაპირველად თ. ბ-შვილის მიერ გადახდილი 150 ლარის, შემდგომში, წარმომადგენელ რ. შ-ძის მიერ გადახდილი 327.85 ლარის) 70% _ 334.49 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. თ. ბ-შვილის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. თ. ბ-შვილს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (მთლიანობაში 477.85 ლარის, მათ შორის, თ. ბ-შვილის მიერ გადახდილი 150 ლარის და წარმომადგენელ რ. შ-ძის მიერ გადახდილი 327.85 ლარის) 70% _ 334.49 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.