¹ას-901-1187-09 23 თებერვალი, 2010წ.

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ.გოგიშვილი (თავმჯდომარე),

ლ. ლაზარაშვილი (მომხსენებელი), ნ. კვანტალიანი

სხდომის მდივანი _ ლ. სანიკიძე

კასატორი (მოსარჩელე) _ ვ. შ-ძე (წარმომადგენლები: რ. ბ-ძე, თ. ჭ-ძე)

მოწინააღმდეგე მხარეები (მოპასუხეები) _ გ. ბ-ძე, ჯ. ბ-ძე (წარმომადგენლები: ზ. ხ-ია, მ. ქ-ძე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილება

დავის საგანი _ ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2008 წლის 21 აპრილს ხელვაჩაურის რაიონულ სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართა ვ. შ-ძემ მოპასუხე ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის, მესამე პირების: ჯ. ბ-ძის, გ. ბ-ძისა და ნოტარიუს თ. ჩ-ას მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა: ა. ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2007 წლის 28 დეკემბრის საკუთრების უფლების ¹4183 მოწმობის გ. ბ-ძის ნაწილში ბათილად ცნობა; ბ. ამავე კომისიის 2008 წლის 11 აპრილის გადაწყვეტილების ვ. შ-ძის ნაწილში ბათილად ცნობა; გ. 2008 წლის 24 მარტის ჩუქების ხელშეკრულების (რეგისტრაციის ¹1-3216) ბათილად ცნობა; დ. ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისათვის ვ. შ-ძის 1955კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე გადაწყვეტილების მიღების დავალება.

სასარჩელო განცხადებიდან ირკვევა, რომ ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ 2007 წლის 14 დეკემბერს ვ. შ-ძის სახელზე გასცა საკუთრების უფლების მოწმობა ¹0430, რის საფუძველზეც ეს უკანასკნელი დარეგისტრირდა ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ ... მდებარე 1 600კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ. იმ მიზეზით, რომ საკადასტრო აზომვითი ნახაზი შედგენილი იყო შეცდომით, 2008 წლის 12 მარტს ვ. შ-ძემ განცხადებით მიმართა ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას. განმცხადებელი ითხოვდა დაშვებული შეცდომის გამოსწორებას და აღნიშნული კომისიის მიერ 1 955კვ.მ მიწის ნაკვეთზე მისი საკუთრების უფლების აღიარებას. ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2008 წლის 11 აპრილის ¹45 საოქმო გადაწყვეტილებით ვ. შ-ძეს განცხადების დაკმაყოფილებაზე ეთქვა უარი, ვინაიდან საკუთრების აღიარება ხდებოდა სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე, ხოლო მოცემული პერიოდისათვის საკუთრება აღიარებას დაქვემდებარებული მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა ფიზიკური პირის კერძო საკუთრებას, კერძოდ, დასახელებული გადაწყვეტილების თანახმად, ვ. შ-ძის მიერ საკუთრების უფლების აღიარებასთან დაკავშირებით მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთი ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ 2007 წლის 28 დეკემბერს გაცემული ¹4183 საკუთრების უფლების მოწმობის საფუძველზე წარმოადგენდა გ. ბ-ძის საკუთრებას.

მოსარჩელე მიიჩნევდა, რომ ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის ¹45 საოქმო გადაწყვეტილება იყო უკანონო და დაუსაბუთებელი. სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოტანისას ადგილი ჰქონდა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 95-ე მუხლის მე-2 პუნქტის დარღვევას. კანონის აღნიშნული ნორმის მიხედვით, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების შესახებ აცნობოს დაინტერესებულ მხარეს, თუ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით შეიძლება გაუარესდეს მისი სამართლებრივი მდგომარეობა, რასაც მოსარჩელესთან მიმართებით ადგილი არ ჰქონია.

გარდა ამისა, მოსარჩელე კანონსაწინააღმდეგოდ მიიჩნევდა გარდაბნის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2007 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილებას და ¹4183 საკუთრების უფლების მოწმობას, რომლის საფუძველზეც სადავო ტერიტორია საკუთრების უფლებით გადაეცა გ. ბ-ძეს. ამ შემთხვევაში მოსარჩელე მიუთითებდა მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის მე-5 ქვეპუნქტის მოთხოვნის დარღვევაზე, რომლის შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილი არ არის თავისი გადაწყვეტილება დააფუძნოს იმ გარემოებებზე, ფაქტებზე, მტკიცებულებებზე ან არგუმენტებზე, რომლებიც არ იქნა გამოკვლეული და შესწავლილი.

რაც შეეხებოდა 2008 წლის 24 მარტის ჩუქების ხელშეკრულების ბათილობის მოთხოვნას, აღნიშნულთან დაკავშირებით მოსარჩელე მიუთითებდა შემდეგზე:

სადავო ნაჩუქრობის ხელშეკრულების საფუძველზე გ. ბ-ძემ სადავო მიწის ნაკვეთი გააჩუქა შვილზე _ ჯ. ბ-ძეზე. ხელშეკრულების გაფორმება მოხდა მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყოლოდა. გ. ბ-ძე, რომელმაც იცოდა, რომ საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2007 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილებით 0.26ჰა მიწის ნაკვეთი უკანონოდ გადაეცა, მიიჩნევდა, რომ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგების შედეგად დასაჩუქრებული პირი _ ჯ. ბ-ძე, კეთილსინდისიერ შემძენად ჩაითვლებოდა. სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს.

ამასთან, მოსარჩელე მიიჩნევდა, რომ ჩუქების ხელშეკრულების 2008 წლის 24 მარტს გაფორმება შეუძლებელი იყო, რადგან მჩუქებელი _ გ. ბ-ძე გასაჩუქებელი ქონების მესაკუთრედ საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა მხოლოდ 2008 წლის 25 მარტს. შესაბამისად, აღნიშნული დროისათვის იგი არაუფლებამოსილი იყო, გაეჩუქებინა მის საკუთრებაში არარსებული ქონება (ტომი I, ს.ფ. 2-13, 88).

ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2008 წლის 10 ივნისის გადაწყვეტილებით ვ. შ-ძის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: ბათილად იქნა ცნობილი ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2007 წლის 28 დეკემბრის საკუთრების უფლების ¹4183 მოწმობა გ. ბ-ძის ნაწილში, ამავე კომისიის 2008 წლის 11 აპრილის გადაწყვეტილება ვ. შ-ძის ნაწილში, აგრეთვე, 2008 წლის 24 მარტის ჩუქების ხელშეკრულება (რეგისტრაციის ¹1-3216); დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

რაიონულმა სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ 2007 წლის 14 დეკემბერს ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ ... მდებარე 1 600კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლება აღიარა ვ. შ-ძის სახელზე და გასცა ¹0430 საკუთრების მოწმობა;

ამავე კომისიის 2007 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილებითა და საკუთრების უფლების ¹4183 მოწმობით გ. ბ-ძეს საკუთრებაში გადაეცა ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ ... მდებარე 0.26ჰა სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი;

პირველი ინსტანციის სასამართლო სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხული ვ. შ-ძის მეზობლების: ლ. ჩ-შვილის, თ. ჯ-ის, ლ. ჭ-ძის ჩვენებების საფუძველზე, რომლებიც იმავდროულად წარმოადგენდნენ სადავო მიწის ნაკვეთის მეზობელი ნაკვეთების მოსარგებლეებს, დასტურდებოდა, რომ სადავო მიწის ნაკვეთს წლების განმავლობაში ამუშავებდა ვ. შ-ძე, ხოლო ბ-ძეები არასდროს უნახავთ მითითებულ მიწის ნაკვეთში;

ჯ. ბ-ძე არის გ. ბ-ძის შვილი და პირველი რიგის მემკვიდრე და 2008 წლის 24 მარტს მათ შორის დადებულია ჩუქების ხელშეკრულება.

ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით რაიონულმა სასამართლომ მიუთითა “ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ” 2007 წლის 11 ივლისის კანონსა და საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 15 სექტემბრის ¹525 ბრძანებულებაზე, რომლის თანახმად, ფიზიკურ და იურიდიულ პირებს, რომლებიც სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთებს მართლზომიერად ფლობენ, სარგებლობენ ან რომლებსაც ეს ნაკვეთები თვითნებურად აქვთ დაკავებული, უფლება აქვთ, ასეთ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება მოითხოვონ.

რამდენადაც გ. ბ-ძეს სადავო მიწის ნაკვეთთან არ ჰქონდა არანაირი სამართლებრივი კავშირი, ე.ი. არ გააჩნდა მართლზომიერი მფლობელობისა და სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტი, თვითნებურად კი მას არასოდეს დაუფლებია, რაიონულმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ ამ ნაკვეთზე მისი საკუთრების უფლების აღიარება უკანონო იყო.

რაიონული სასამართლოს მოსაზრებით, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2007 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილების მიღებისას დაირღვა საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 15 სექტემბრის ¹525 ბრძანებულების მე-12 მუხლისა და ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის მოთხოვნები, კერძოდ, სათანადოდ არ შესწავლილა და არ გამოკვლეულა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები. ამასთან, ამავე საფუძვლით უკანონოდ უნდა მიჩნეულიყო ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2008 წლის 11 აპრილის ¹45 საოქმო გადაწყვეტილება ვ. შ-ძის ნაწილში, აგრეთვე ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2007 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილება და მითითებული კომისიის მიერ გაცემული ¹4183 საკუთრების უფლების მოწმობა გ. ბ-ძის ნაწილში, რამდენადაც ისინი ეწინააღმდეგებოდა კანონს, რაც ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მათი ბათილად ცნობის საფუძველს წარმოადგენდა.

რაიონული სასამართლოს მოსაზრებით, ასევე არსებობდა 2008 წლის 24 მარტის ჩუქების ხელშეკრულების ბათილობის საფუძველი. აღნიშნული ხელშეკრულებით გ. ბ-ძემ მოსაჩვენებლად, თვალთმაქცური გარიგებით, სადავო მიწის ნაკვეთი გადასცა თავის შვილს, ჯ. ბ-ძეს, რაც კანონსაწინააღმდეგო იყო, ვინაიდან გ. ბ-ძეს სადავო მიწის ნაკვეთთან არ ჰქონდა არანაირი სამართლებრივი კავშირი, ე.ი. მას არ გააჩნდა მართლზომიერი მფლობელობისა და სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტი, თვითნებურად კი მიწის ნაკვეთს არასდროს დაუფლებია. შესაბამისად, ჩუქების ხელშეკრულება დადებული იყო მოსაჩვენებლად, თვალთმაქცურად.

რაც შეეხებოდა მოსარჩელის მოთხოვნას, რომელიც მდგომარეობდა ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიმართ ვ. შ-ძისათვის 1 955კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების დავალებაში, რაიონული სასამართლოს მოსაზრებით, დასახელებულ ნაწილში სარჩელი უსაფუძვლო იყო, ვინაიდან ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 33-ე მუხლის თანახმად, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისათვის საჭიროა საქმის გარემოებათა დამატებითი გამოკვლევა, რაც შემდგომ ეტაპად უნდა იქნეს მიჩნეული (ტომი I, ს.ფ. 97-104).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს გ. ბ-ძემ, ჯ. ბ-ძემ და ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების აღიარების კომისიამ. აპელანტებმა მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება (ტომი I, ს.ფ. 110-118, 133-141, 147-155).

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაუკმაყოფილებელ ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა აგრეთვე ვ. შ-ძემ, რომელმაც მოითხოვა მითითებულ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება (ტომი I, ს.ფ. 158-166).

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 27 აგვისტოს განჩინებით ვ. შ-ძის სააპელაციო საჩივარი დატოვებულ იქნა განუხილველად (ტომი II, ს.ფ. 32-34).

სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება ვ. შ-ძემ კერძო საჩივრით გაასაჩივრა, რაც საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2009 წლის 8 იანვრის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა და ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 27 აგვისტოს განჩინება დარჩა უცვლელი (ტომი II, ს.ფ. 177-183, 219-225).

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 14 მაისის განჩინებით მოცემული საქმიდან ცალკე წარმოებად გამოიყო ვ. შ-ძის სასარჩელო მოთხოვნა გ. და ჯ. ბ-ძეებს შორის 2008 წლის 24 მარტს დადებული ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ და იგი განსჯადობით განსახილველად გადაეცა ამავე სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას.

იმის გათვალისწინებით, რომ სადავო ჩუქების ხელშეკრულების მხარეებს წარმოადგენდნენ ფიზიკური პირები, სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ მიიჩნია, რომ სახეზე იყო დავა სამოქალაქო ხელშეკრულებასთან დაკავშირებით. აქედან გამომდინარე, მისი ნამდვილობის საკითხის გადაწყვეტა უნდა მომხდარიყო სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული ნორმების საფუძველზე სამოქალაქო საქმეთა განმხილველი სასამართლოს მიერ იმ პრინციპების დაცვით, რასაც განსაზღვრავს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, არაგანსჯად სასამართლოში სარჩელის წარდგენის შემთხვევაში სასამართლო სარჩელს გადაუგზავნის განსჯად სასამართლოს და ამის შესახებ აცნობებს მოსარჩელეს (ტომი II, ს.ფ. 293-295).

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილებით გ. ბ-ძისა და ჯ. ბ-ძის სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2008 წლის 10 ივნისის გადაწყვეტილება 2008 წლის 24 მარტის ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ვ. შ-ძის სარჩელი 2008 წლის 24 მარტის ჩუქების ხელშეკრულების (რეგისტრაციის ¹1-3216) ბათილად ცნობის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილად მიჩნეული შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ 2007 წლის 14 დეკემბერს ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ ...ს 1 600კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე აღიარა ვ. შ-ძის საკუთრების უფლება და მის სახელზე გასცა ¹0430 საკუთრების უფლების მოწმობა;

ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2007 წლის 28 დეკემბერს გადაწყვეტილებით გ. ბ-ძეს საკუთრების უფლებით გადაეცა ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ ...ის 2 600კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რაზეც გაიცა ¹4183 საკუთრების უფლების მოწმობა;

ჯ. ბ-ძე წარმოადგენს გ. ბ-ძის შვილს; მათ შორის 2008 წლის 24 მარტს დადებულია ჩუქების ხელშეკრულება.

სააპელაციო სასამართლომ დამატებით მიუთითა შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე:

საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, ვ. შ-ძის სახელზე 2007 წლის 14 დეკემბერს გაცემული ¹0430 საკუთრების მოწმობის შესაბამისად, ამ უკანასკნელის საკუთრებაში რეგისტრირებულია ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ ... მდებარე სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომლის სარეგისტრაციო მონაცემებია: კოდი 22, კვარტლის ¹01, ნაკვეთის ¹536, ფართობი 1 600კვ.მ;

გ. ბ-ძის სახელზე 2007 წლის 28 დეკემბერს გაცემული ¹4183 საკუთრების მოწმობის შესაბამისად, გ. ბ-ძის საკუთრებაში რეგისტრირებულია ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ ... მდებარე სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომლის სარეგისტრაციო მონაცემებია: კოდი 22, კვარტლის ¹01, ნაკვეთის ¹660, ფართობი 2 600კვ.მ;

ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის გამგეობის --- თემის ტერიტორიული ორგანოს რწმუნებულის 2009 წლის 16 მარტის ცნობით დადგენილია, რომ გ. ბ-ძე ცხოვრობს ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ ......., ცოლთან და დედასთან ერთად, გააჩნია 1 500კვ.მ მიწის ნაკვეთი; ამავე სახლში ასევე ცხოვრობს მისი ვაჟი ჯ. ბ-ძე ცოლთან და შვილთან ერთად, რომელსაც არ გააჩნია საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა იმასთან დაკავშირებით, რომ 2008 წლის 24 მარტის ჩუქების ხელშეკრულება დაიდო მოსაჩვენებლად და თვალთმაქცური გარიგებით სადავო მიწის ნაკვეთი გადაეცა ჯ. ბ-ძეს.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის პირველ და მეორე ნაწილებზე, რომელთა თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება); თუ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით მხარეებს სურთ სხვა გარიგების დაფარვა, მაშინ გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები (თვალთმაქცური გარიგება).

კანონის ზემოაღნიშნული ნორმის დისპოზიციიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ შეიძლება გარიგება ერთდროულად მოჩვენებითიც იყოს და თვალთმაქცურიც, ვინაიდან მოჩვენებითი გარიგების დროს ნამდვილი გარიგება საერთოდ არ არსებობს და არარსებული გარიგებით სხვა გარიგების დაფარვა გამორიცხულია.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში გარიგების ნამდვილობაზე მიუთითებდა ის გარემოება, რომ ჩუქების ხელშეკრულების მხარეები არიან მამა-შვილი, რომლებიც თავიანთი ოჯახებითYცხოვრობდნენ ერთ საცხოვრებელ სახლში, ამასთან, გ. ბ-ძეს გააჩნდა 1 500კვ.მ მიწის ნაკვეთი, ხოლო ჯ. ბ-ძეს საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი არ გააჩნდა. აქედან გამომდინარე, მამის მიერ მასთან მცხოვრები შვილისათვის, რომელსაც მიწის ნაკვეთი საკუთრებაში არ გააჩნდა, ხოლო მამას დამოუკიდებლად გააჩნდა მიწის ნაკვეთი, მისი შვილზე გაჩუქება არ შეიძლებოდა მიჩნეულიყო მოჩვენებითად.

რამდენადაც საჯარო რეესტრში არსებობდა სადავო მიწის ნაკვეთზე გ. ბ-ძის საკუთრების უფლების შესახებ რეგისტრაცია, მოწმეთა ჩვენებებზე დაყრდნობით რაიონული სასამართლოს მსჯელობა იმის შესახებ, რომ გ. ბ-ძეს არ გააჩნდა ამ ქონების მართლზომიერი მფლობელობისა და სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტი, სააპელაციო სასამართლომ ჩუქების ხელშეკრულების მოჩვენებითობისა და თვალთმაქცურობის დასადასტურებლად დაუსაბუთებელ არგუმენტად მიიჩნია.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოსარჩელის მტკიცების საწინააღმდეგოდ გ. ბ-ძემ სასამართლოში წარადგინა საჯარო რეესტრის ამონაწერი, რომლითაც დასტურდებოდა ის გარემოება, რომ სადავო მიწის ნაკვეთის გ. ბ-ძის საკუთრებაში რეგისტრაცია განხორციელდა არა 2008 წლის 25 მარტს, არამედ 2008 წლის 20 მარტს. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2008 წლის 24 მარტის ჩუქების ხელშეკრულების გაფორმების დროისათვის გამყიდველი გ. ბ-ძე მართლზომიერი მფლობელი და მესაკუთრე იყო, გარიგება ნამდვილი ნების საფუძველზე, ფორმის დაცვით დაიდო და დასაჩუქრებული ჯ. ბ-ძე წარმოადგენდა კეთილსინდისიერ შემძენს. შესაბამისად, ვ. შ-ძის სასარჩელო მოთხოვნა 2008 წლის 24 მარტის ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე უსაფუძვლო იყო (ტომი III, ს.ფ. 34-43).

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ვ. შ-ძემ (წარმომადგენლები: რ. ბ-ძე, თ. ჭ-ძე), რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასატორის მითითებით, საქმეში წარმოდგენილია ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილება, რომლითაც გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტების ბათილად ცნობის ნაწილში ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2008 წლის 10 ივნისის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილებით დადასტურებულია ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიიის მიერ გ. ბ-ძის სახელზე გაცემული აქტების კანონსაწინააღმდეგობა.

კასატორის განმარტებით, სადავო ჩუქების ხელშეკრულების მოჩვენებითობას სწორედ ის გარემოება ასაბუთებს, რომ აღნიშნული ხელშეკრულების დადების დროისათვის გ. ბ-ძისათვის ცნობილი იყო მის სახელზე გაცემული საკუთრების მოწმობის არაკანონიერება, კერძოდ, მჩუქებელმა იცოდა ის ფაქტი, რომ იგი არ წარმოადგენდა მიწის ნაკვეთის არც მართლზომიერ მფლობელს და არც თვითნებურად დამკავებელს. ამიტომ, იმისათვის, რომ არ დაეკარგა მიწის ნაკვეთი, გ. ბ-ძემ მოახდინა ხელშეკრულებით მისი შვილზე გაჩუქება. ჯ. ბ-ძე, როგორც მჩუქებლის პირველი რიგის მემკვიდრე, აღნიშნულ ნაკვეთს მემკვიდრეობით მაინც მიიღებდა, რის გამოც საუბარი იმის შესახებ, რომ მამას ჰქონდა სურვილი შვილისათვის ეჩუქებინა მიწის ნაკვეთი, საფუძველს მოკლებულია.

კასატორის მითითებით, ერთადერთ მტკიცებულებას, რომლის საფუძველზეც სასამართლო მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ სადავო ჩუქების ხელშეკრულება არის ნამდვილი, წარმოადგენს მაჭახლის თემის ტერიტორიული ორგანოს რწმუნებულის მიერ გაცემული ცნობა, რომლითაც დგინდება, რომ გ. ბ-ძე ცხოვრობს ხელვაჩაურის რაიონში ცოლ-შვილთან ერთად, რომლებსაც არ გააჩნიათ საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი. სასამართლოს მოცემულ მსჯელობას კასატორი უსაფუძვლოდ მიიჩნევს და აღნიშნავს, რომ დღემდე გ. და ჯ. ბ-ძეები ცხოვრობენ ერთ ოჯახში, ჯ. ბ-ძე არ წარმოადგენს ცალკე კომლს (ტომი III, ს.ფ. 47-55).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატაში საკასაციო საჩივრის განხილვისას საკასაციო საჩივრის არსებითად მოსმენის დაწყებამდე მხარეები მორიგდნენ და წარმოადგინეს შემდეგი შინაარსის მორიგების აქტი:

1. ჯ. ბ-ძე (პირადი ¹...) თანახმაა, უსასყიდლოდ საკუთრების უფლებით გადასცეს მის საკუთრებაში რიცხული უძრავი ქონება, კერძოდ, 2600 კვ.მ-დან 700 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, მდებარე ხელვაჩაურის რაიონი, სოფელი ... (სარეგისტრაციო ზონა ხელვაჩაური _ 22, სექტორი ... 05, კვარტალი 01, ნაკვეთი 660) მორიგების აქტზე თანდართული აზომვითი ნახაზის შესაბამისად ვ. შ-ძეს (პირადი ¹...);

2. ვ. შ-ძე (პირადი ...) თანახმაა, ჯ. ბ-ძისაგან (პირადი ¹...) უსასყიდლოდ საკუთრების უფლებით მიიღოს უძრავი ქონება, კერძოდ, 2600 კვ.მ-დან 700 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, მდებარე ხელვაჩაურის რაიონი, სოფელი ... (სარეგისტრაციო ზონა ხელვაჩაური 22, სექტორი ... 05, კვარტალი 01, ნაკვეთი 660) მორიგების აქტზე თანდართული შპს “გ...ის” აზომვითი ნახაზის შესაბამისად და უარს აცხადებს საკასაციო საჩივარზე;

მხარეები ითხოვენ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ დაამტკიცოს ზემოაღნიშნული მორიგების აქტი და საქმეზე ¹ას-901-1187-09 მხარეთა მორიგების გამო შეწყდეს საქმის წარმოება.

მხარეებისათვის ცნობილია, რომ საქმის წარმოების შეწყვეტის შემთხვევაში სასამართლოსათვის ხელმეორედ მიმართვა დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით არ შეიძლება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, მხარეთა მიერ წარმოდგენილი მორიგების აქტის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მორიგების აქტი უნდა დამტკიცდეს და მოცემულ საქმეზე წარმოება შეწყდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მე-2 ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. ამავე კოდექსის 272-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტის თანახმად, სასამართლო საქმის წარმოებას შეწყვეტს, თუ მხარეები მორიგდებიან.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 49-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, თუ სასამართლოს მთავარ სხდომამდე მხარეები მორიგდებიან, მხარეები მთლიანად თავისუფლდებიან სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, ხოლო ამავე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო და საკასაციო სასამართლოებში სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან მთლიანად გათავისუფლება ხდება ამ მუხლით დადგენილი წესით, ამ ინსტანციებისათვის განსაზღვრული სახელმწიფო ბაჟის ოდენობის ფარგლებში. აქედან გამომდინარე, კასატორს _ ვ. შ-ძეს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 2 600 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე მუხლით, 272-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტით, 257-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

I. დაკმაყოფილდეს მხარეთა შუამდგომლობა და დამტკიცდეს მორიგება მხარეთა შორის შემდეგი პირობებით:

1. ჯ. ბ-ძე (პირადი ¹...) თანახმაა, უსასყიდლოდ საკუთრების უფლებით გადასცეს მის საკუთრებაში რიცხული უძრავი ქონება, კერძოდ, 2600 კვ.მ-დან 700 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, მდებარე ხელვაჩაურის რაიონი, სოფელი ... (სარეგისტრაციო ზონა ხელვაჩაური _ 22, სექტორი ... 05, კვარტალი 01, ნაკვეთი 660) მორიგების აქტზე თანდართული აზომვითი ნახაზის შესაბამისად ვ. შ-ძეს (პირადი ¹...);

2. ვ. შ-ძე (პირადი ¹...) თანახმაა, ჯ. ბ-ძისაგან (პირადი ¹...) უსასყიდლოდ საკუთრების უფლებით მიიღოს უძრავი ქონება, კერძოდ, 2600 კვ.მ-დან 700 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, მდებარე ხელვაჩაურის რაიონი, სოფელი ... (სარეგისტრაციო ზონა ხელვაჩაური 22, სექტორი ... 05, კვარტალი 01, ნაკვეთი 660) მორიგების აქტზე თანდართული შპს “გ...ის” აზომვითი ნახაზის შესაბამისად და უარს აცხადებს საკასაციო საჩივარზე.

II. მხარეთა შორის მორიგების დამტკიცების გამო, გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილება და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტის თანახმად, შეწყდეს საქმის წარმოება.

III. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 273-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მხარეებს განემარტოთ, რომ სასამართლოსათვის ხელმეორედ მიმართვა დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით არ შეიძლება. მორიგების პირობების შეუსრულებლობის შემთხვევაში მოხდება გადაწყვეტილების იძულებითი აღსრულება.

IV. ვ. შ-ძეს დაუბრუნდეს 2009 წლის 7 ოქტომბერს (გატარებულია 2009 წლის 8 ოქტომბერს) ვ. შ-ძის (გ. ჯ-ი) მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 2 600 ლარი ანგარიშიდან: ხაზინის ერთიანი ანგარიშის ნომერი _ 200122900, მიმღები ბანკი _ სახელმწიფო ხაზინა 220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ ¹300773150, დანიშნულება _ სახელმწიფო ბაჟი სასამართლოებში განსახილველ საქმეებზე.

V. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.