ას-907-855-2010 6 დეკემბერი, 2010 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პ. ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, ნ. კვანტალიანი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ შპს “ჯ.” (წარმომადგენელი მ. ქ-ია)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ტ. ტ-ევა

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 2 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი _ თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2009 წლის 14 დეკემბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ტ. ტ-ევამ მოპასუხე შპს “ჯ.-ს” მიმართ და მოითხოვა მოპასუხისათვის მის სასარგებლოდ 24350 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის დაკისრება.

სარჩელის თანახმად, 2008 წლის 2 აპრილს ტ. ტ-ევასა და შპს “ჯ.-ს” შორის დაიდო ¹2/2/6-167 ხელშეკრულება საცხოვრებელი ფართის შეძენის შესახებ. ტ. ტ-ევამ ბინის შეძენის მიზნით შპს “ჯ.-ს” გადაუხადა 24350 აშშ დოლარი. შპს “ჯ.-მ” არ შეასრულა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება, რომლის საფუძველზე ბინის მშენებლობა უნდა დასრულებულიყო 2009 წლის აპრილის თვეში, ხოლო შენობის ექსპლუატაციაში შეყვანა 2009 წლის მაისში. 2009 წლის 13 ნოემბერს მოსარჩელემ წერილობით მიმართა მოპასუხეს, რა დროსაც მოითხოვა ინფორმაცია მშენებლობის მიმდინარეობის შესახებ, ასევე იმის თაობაზე, მოახერხებდა თუ არა შპს “ჯ.-” ნაკისრი ვალდებულების შესრულებას ხელშეკრულების 7.3 პუნქტით გათვალისწინებულ ხელშეკრულების შესრულების დამატებით ვადაში. როგორც შპს “ჯ.-ს” დირექტორის 2009 წლის 20 ნოემბრის წერილით ირკვეოდა, მოპასუხე ვერც დამატებით ვადაში ახერხებდა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულებას და მხოლოდ 2011 წლის გაზაფხულზე აპირებდა მშენებლობის დამთავრებას. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით ტ. ტ-ევამ 2009 წლის 25 ნოემბერს ცალმხრივად უარი თქვა ხელშეკრულებაზე და მოითხოვა გადახდილი თანხის უკან დაბრუნება, რაც შპს “ჯ.-ს” მისთვის არ დაუბრუნებია (ტომი I, ს.ფ. 1-10).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 24 თებერვლის გადაწყვეტილებით ტ. ტ-ევას სარჩელი დაკმაყოფილდა, შპს “ჯ.-ს” მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 24350 აშშ დოლარის გადახდა.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა საქმის მასალებით დადგენილ შემდეგ უდავო ფაქტობრივ გარემოებებზე:

2008 წლის 2 აპრილს ტ. ტ-ევასა და შპს “ჯ.-ს” შორის დაიდო საცხოვრებელი ფართის შეძენის შესახებ ¹2/2/6-167 ხელშეკრულება;

ტ. ტ-ევამ საცხოვრებელი ფართის შეძენის მიზნით შპს “ჯ.-ს” გადაუხადა 24350 აშშ დოლარი;

ტ. ტ-ევამ 2009 წლის 25 ნოემბერს ცალმხრივად უარი თქვა ხელშეკრულებაზე და მოითხოვა გადახდილი თანხის უკან დაბრუნება;

შპს “ჯ.-მ” დაარღვია მხარეებს შორის 2008 წლის 2 აპრილს გაფორმებული საცხოვრებელი ფართის შეძენის შესახებ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება.

საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლის თანახმად, თუ ხელშეკრულების ერთი მხარე არღვევს ორმხრივი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებას, მაშინ ხელშეკრულების მეორე მხარეს შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე ვალდებულების შესრულებისათვის მის მიერ დამატებით განსაზღვრული ვადის უშედეგოდ გასვლის შემდეგ. თუ ვალდებულების ხასიათიდან გამომდინარე არ გამოიყენება დამატებითი ვადა, მაშინ დამატებითი ვადის განსაზღვრას უთანაბრდება გაფრთხილება. თუკი ვალდებულება მხოლოდ ნაწილობრივ დაირღვა, მაშინ კრედიტორს შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ვალდებულების დარჩენილი ნაწილის შესრულებამ მისთვის ინტერესი დაკარგა. ამავე კოდექსის 355-ე მუხლის საფუძველზე ხელშეკრულებიდან გასვლა ხდება ხელშეკრულების მეორე მხარისათვის შეტყობინებით, ხოლო 352-ე მუხლის მიხედვით, თუ ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარე 405-ე მუხლით გათვალისწინებული პირობების არსებობისას უარს იტყვის ხელშეკრულებაზე, მაშინ მიღებული შესრულება და სარგებელი მხარეებს უბრუნდებათ.

კანონის ზემოთ დასახელებული ნორმების შესაბამისად, ასევე იმის გათვალისწინებით, რომ შპს “ჯ.-მ” დაარღვია მხარეებს შორის საცხოვრებელი ფართის შეძენის შესახებ 2008 წლის 2 აპრილის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხეს ტ. ტ-ევას სასარგებლოდ უნდა დაკისრებოდა ამ უკანასკნელის მიერ გადახდილი 24350 აშშ დოლარი (ტომი I, ს.ფ. 92-95).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს “ჯ.-მ”, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება (ტომი I, ს.ფ. 104-113).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 2 ივნისის განჩინებით შპს “ჯ.-ს” სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 24 თებერვლის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და ამ გარემოებებთან მიმართებით პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ გაკეთებული დასკვნები და სამართლებრივი შეფასებები.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის განმარტება იმის შესახებ, რომ 2008 წლის 2 აპრილის ხელშეკრულებაში დაშვებულია შეცდომა, კერძოდ, მშენებლობის დასრულების ვადად შეცდომით მითითებულია 2009 წლის აპრილი და შპს “ჯ.” ვალდებულია მშენებლობა დაასრულოს 2011 წლის აპრილში, რამდენადაც აღნიშნული საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა. საქმის მასალების თანახმად, შპს “ჯ.-მ” დაარღვია მხარეებს შორის 2008 წლის 2 აპრილს საცხოვრებელი ფართის შეძენის შესახებ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება. კერძოდ, საქმეზე წარდგენილი იყო შპს “ჯ.-ს” დირექტორის გიორგი მაისურაძის წერილი ტ. ტ-ევას მიმართ, რომელშიც აღნიშნულია, რომ ხელშეკრულებით დადგენილ ვადებში მშენებლობის დასრულება ვერ ხერხდება, შპს “ჯ.” იღებს ვალდებულებას, რომ 2010 წლის გაზაფხულამდე მშენებარე ფართებს დაარეგისტრირებს საჯარო რეესტრში და მყიდველებს გადასცემს საკუთრების მოწმობას. საქმის მასალებით არ დგინდებოდა 2010 წლის აპრილისათვის მშენებლობის დასრულების შესახებ გარემოება.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და სამოქალაქო კოდექსის 405-ე, 352-ე, 355-ე მუხლებზე დაყრდნობით სწორად დააკმაყოფილა სარჩელი.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლის მე-3 ნაწილი ითვალისწინებს იმ გარემოებებს, რომელთა არსებობის შემთხვევაშიც დაუშვებელია ხელშეკრულებაზე უარი, კერძოდ, თუ: ა. ვალდებულების დარღვევა უმნიშვნელოა; ბ. დარღვეულია 316-ე მუხლის მეორე ნაწილის მოთხოვნები და ამის მიუხედავად, კრედიტორს შეიძლება მოეთხოვოს ხელშეკრულების ძალაში დატოვება; გ. ვალდებულების დარღვევისათვის კრედიტორი მთლიანად ან უმთავრესად თვითონ არის პასუხისმგებელი; დ. მოთხოვნას უპირისპირდება შესაგებელი, რომელიც მოვალემ უკვე წარადგინა ან დაუყოვნებლივ წარადგენს ხელშეკრულებაზე უარის თქმის შემდეგ. მოცემულ შემთხვევაში აპელანტი სააპელაციო საჩივარში არ უთითებდა ზემოაღნიშნული ნორმით გათვალისწინებულ გარემოებებზე, ხოლო მისი განმარტება ობიექტურ გარემოებათა გამო შედეგის მიუღწევლობის შესახებ, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, არ წარმოადგენდა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე (ხელშეკრულებიდან გასვლა) უარის თქმის კანონით გათვალისწინებულ საფუძველს (ტომი II, ს.ფ. 28-34).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს “ჯ.-მ”, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა იმის შესახებ, რომ შპს “ჯ.-მ” მოითხოვა გონივრული ვადა ტ. ტ-ევასათვის გადასაცემი ფართის რეალიზაციისა და ამ უკანასკნელის ფულადი მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის. სასამართლომ ტ. ტ-ევას არასწორად მიანიჭა 2008 წლის 2 აპრილის ხელშეკრულებიდან დაუყოვნებლივ გასვლის უფლება და შპს “ჯ.-ს” ყოველგვარი დამატებითი პირობების გარეშე დააკისრა ერთდროულად 24350 აშშ დოლარის გადახდის ვალდებულება. 2008 წლის 2 აპრილის ხელშეკრულების 8.2.1 პუნქტის თანახმად, შპს “ჯ.” მხოლოდ მაშინ არის ვალდებული დააბრუნოს თანხა, თუ მოხდა ტ. ტ-ევას ბინის გასხვისება.

კასატორი აღნიშნავს, რომ შპს “ჯ.-სა” და ტ. ტ-ევას შორის ხელშეკრულების დადების შემდეგ მშენებლობა შეფერხდა ისეთი ობიექტური გარემოებების გამო, როგორიცაა რუსეთ-საქართველოს ომი, საქართველოში არსებული ფინანსური კრიზისი. დასახელებული გარემოებები პირდაპირ იყო დაკავშირებული კონტრაგენტების გადახდისუუნარობასთან. ქვეყანაში შექმნილი მძიმე ეკონომიური მდგომარეობის გამო მყიდველებმა ვერ შეძლეს დარჩენილი ფინანსური ვალდებულებების შესრულება, რამაც საბოლოო ჯამში გამოიწვია არა მარტო შპს “ჯ.-ს”, არამედ მისი კრედიტორების დაზარალებაც.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი მიიჩნევს, რომ სასამართლომ უნდა გაითვალისწინოს შპს “ჯ.-ს” ინტერესები და ტ. ტ-ევასათვის 24350 აშშ დოლარის დაბრუნებისათვის მოპასუხეს უნდა მისცეს გონივრული ვადა (ტომი II, ს.ფ. 38-47).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 18 ოქტომბრის განჩინებით შპს “ჯ.-ს” (წარმომადგენელი მ. ქ-ია) საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს “ჯ.-ს” საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს “ჯ.-ს” საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (2201,12 ლარი) 70% _ 1540,784 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს “ჯ.-ს” საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. კასატორს _ შპს “ჯ.-ს” დაუბრუნდეს გ. ბ-შვილის მიერ შპს “ჯ.-ს” საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (2201,12 ლარი) 70% _ 1540,784 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.