ას-912-860-2010 6 დეკემბერი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პ. ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, ნ. კვანტალიანი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ ზ. თ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე _ სს “თ.”

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი _ მატერიალური ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2010 წლის 13 იანვარს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ზ. თ-ძემ მოპასუხე სს “თ.-ს” მიმართ და მოითხოვა მოპასუხისაგან ელექტროენერგიის მიწოდების შეწყვეტის გამო ბინის გაქირავების შეუძლებლობით მიყენებული ზიანის _ 2 100 ლარის ანაზღაურება (ტომი I, ს.ფ. 1-9).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 25 თებერვლის გადაწყვეტილებით ზ. თ-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა საქმის მასალებით დადგენილ შემდეგ უდავო ფაქტობრივ გარემოებებზე:

ქ.თბილისში, ... ¹4 რეგისტრირებული იყო ზ. თ-ძის მეუღლის ზ. გ-ძის სახელზე, ეს უკანასკნელი იყო ასევე რეგისტრირებული სს “თ.-ში” აბონენტად. ზ. გ-ძე გარდაიცვალა 2009 წლის 23 ივნისს. ზ. თ-ძემ სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე ბინა საკუთრებაში დაირეგისტრირა 2009 წლის 25 დეკემბერს, იგი ასევე დარეგისტრირდა აბონენტად სს “თ.-ში”;

2009 წლის 27 აპრილს მოსარჩელეს შეუწყდა ელექტროენერგიის მიწოდება, რომელიც განუახლდა რამდენიმე დღეში, კერძოდ, 4 მაისს და უწყვეტად მიეწოდებოდა აგვისტოს თვის ბოლომდე;

2009 წლის აგვისტოს თვის ბოლოდან 2010 წლის იანვრის ჩათვლით მოსარჩელეს კვლავ შეუწყდა ელექტროენერგიის მიწოდება. ელექტროენერგიის მიწოდების შეწყვეტას სს “თ.-ს” მხრიდან საფუძვლად დაედო ელექტროენერგიის აღრიცხვიანობის შემოწმების ერთჯერადი აქტი, რომლის საფუძველზეც მოსარჩელეს გადასახდელად დაერიცხა 67,10 ლარი;

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 10 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ზ. თ-ძე გათავისუფლდა სს “თ.-ს” მიერ დარიცხული თანხის 67,10 ლარის გადახდისაგან.

საქალაქო სასამართლოს მითითებით, მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა, რომ 2009 წლის 27 აპრილიდან 4 მაისამდე სს “თ.-ს” მიერ მოსარჩელისათვის უკანანონოდ იყო შეწყვეტილი ელექტროენერგიის მიწოდება. ზ. თ-ძე სარჩელში სს “თ.-ს” მიერ ელექტროენერგიის უკანონოდ შეწყვეტის დამადასტურებელ მტკიცებულებად მიიჩნევდა სასამართლოს 2009 წლის 10 დეკემბრის გადაწყვეტილებას, მაშინ როდესაც ამ გადაწყვეტილების მსჯელობის საგანი არ ყოფილა მოსარჩელისათვის 2009 წლის 27 აპრილიდან 4 მაისამდე ელექტროენერგიის შეწყვეტის კანონიერება. აღნიშნული სასამართლო გადაწყვეტილება მოიცავს უფრო გვიანდელ პერიოდს, კერძოდ, 2009 წლის აგვისტოს თვეში განხორციელებული ელექტროენერგიის აღრიცხვიანობის შემოწმებას და აქტის საფუძველზე დარიცხული თანხის 67,10 ლარის კანონიერებას. ამდენად, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მიერ მითითებული მტკიცებულება _ სასამართლოს 2009 წლის 10 დეკემბრის გადაწყვეტილება, ვერ გამოდგებოდა 2009 წლის 27 აპრილიდან 4 მაისამდე ელექტროენერგიის მიუწოდებლობის არაკანონიერების დასადასტურებლად. სასამართლომ საქმეზე წარდგენილი აბონენტის ბრუნვის ისტორიის შესაბამისად ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებაზე, რომ 2009 წლის 29 აპრილს მოსარჩელემ დაფარა მიმდინარე დავალიანება 9,25 ლარი, ხოლო 4 მაისს განხორციელდა მოსარჩელის ქსელში ჩართვა, რაც გაგრძელდა 2009 წლის აგვისტოს თვის ბოლომდე.

ამდენად, მოსარჩელის მიერ მითითებულ მტკიცებულებაზე დაყრდნობით საქალაქო სასამართლომ დადგენილად არ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს ელექტროენერგია უკანონოდ ჰქონდა გათიშული 27 აპრილიდან 4 მაისამდე.

საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, მოსარჩელეს სს “თ.-ს” მიერ ელექტროენერგიის მიწოდება არაკანონიერად ჰქონდა შეწყვეტილი 2009 წლის აგვისტოდან 2010 წლის იანვრის ჩათვლით. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 10 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მოსარჩელე გათავისუფლდა 2009 წლის აგვისტოს თვეში შემოწმების აქტის საფუძველზე დარიცხული თანხის გადახდისაგან. აბონენტის ბრუნვის ისტორიის მიხედვით დასტურდებოდა, რომ აგვისტოს თვის ბოლოს შეწყვეტილი ელექტროენერგიის მიწოდება მოსარჩელეს აღუდგა სწორედ სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე. მოსარჩელეს არ წარუდგენია მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ ქ.თბილისში, ... მდებარე ერთოთახიანი ბინის (ფართობი 17 კვ.მ) ქირა თვეში საშუალოდ შეადგენდა 300 ლარს. სასამართლომ ამ ფაქტის მტკიცებისათვის საკმარისად არ მიიჩნია მხოლოდ მოსარჩელის ახსნა-განმარტება. D

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 412-ე მუხლზე და განმარტა, რომ იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება; ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს. იმისათვის, რომ დადგეს მოვალის პასუხისმგებლობის საკითხი, სახეზე უნდა იყოს მოვალის მართლსაწინააღმდეგო ბრალეული ქმედება, ზიანი და მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და ზიანს შორის. რომელიმე ერთ-ერთი ელემენტის არარსებობა გამორიცხავს მოვალის პასუხისმგებლობას.

რამდენადაც საქმეზე არ დგინდებოდა, რომ 2009 წლის აპრილის თვეში რამდენიმე დღით ელექტროენერგიის გათიშვა გამოიწვია მოპასუხის უკანონო მოქმედებამ, საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ვეღარ გახდებოდა, უკავშირდებოდა თუ არა რამდენიმე დღით ელექტროენერგიის გათიშვა 2009 წლის მაისის თვიდან აგვისტოს თვემდე მოსარჩელის მხრიდან ბინის გარემონტების და გაქირავების შეუძლებლობას.

რაც შეეხებოდა მოპასუხის ბრალით 2009 წლის აგვისტოს თვის ბოლოდან იანვრის თვის ჩათვლით ელექტროენერგიის მიწოდების შეწყვეტას, საქალაქო სასამართლომ მართალია დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხის მითითებული ქმედება იყო მართლსაწინააღმდეგო, მაგრამ აღნიშნა, რომ სახეზე არ იყო მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და შედეგს შორის და თავად დამდგარი შედეგი ზიანის სახით. საქმის მასალებით დგინდებოდა, რომ 2009 წლის აგვისტოს თვემდე მოსარჩელეს ბინა გაქირავებული არ ჰქონია და შესაბამისად არც დამქირავებელს შეუწყვეტია ქირავნობის ხელშეკრულება ელექტროენერგიის მიწოდების შეწყვეტის გამო. სამოქალაქო კოდექსის 412-ე მუხლის თანახმად, ანაზღაურებას ექვემდებარება არა ყოველგვარი, მათ შორის თეორიული ზიანი, არამედ ისეთი ზიანი, რაც მოვალისათვის სავარაუდო უნდა ყოფილიყო. საქმის მასალებით არც ის დასტურდებოდა, ჰქონდა თუ არა გაქირავებული მოსარჩელეს ბინა, ასევე არ დასტურდებოდა, რამდენად რეალური იყო ბინის გაქირავება თუნდაც მოლაპარაკების წარმოების პროცესის სახეზე არსებობისას, ასევე არ დასტურდებოდა ზიანის ოდენობა, კერძოდ ის, რომ სწორედ 300 ლარი იყო მოსარჩელის კუთვნილი ბინის ყოველთვიური ქირის ოდენობა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ზ. თ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილებას არ ექვემდებარებოდა (ტომი I, ს.ფ. 57-61).

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ზ. თ-ძემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მოპასუხისაგან ზიანის ანაზღაურება 2 000 ლარის ოდენობით (ტომი I, ს.ფ. 66-76).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 ივნისის განჩინებით ზ. თ-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 25 თებერვლის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებები და დასკვნები საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით და მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება კანონიერი, დასაბუთებული იყო და მისი გაუქმების საფუძველი არ არსებობდა (ტომი II, ს.ფ. 33-41).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ზ. თ-ძემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილებით მოწინააღმდეგე მხარისაგან 6405 ლარის ოდენობით ზიანის ანაზღაურება.

კასატორის ზემომითითებული მოთხოვნა ემყარება შემდეგ საფუძვლებს:

გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით უგულებელყოფილია საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების ეროვნული კომისიის 2008 წლის 18 სექტემბრის ¹20 დადგენილება, რომელიც სპეციალურად შემუშავებულია ორივე მხარისათვის სახელმძვანელოდ და რომელიც დღემდე ძალაშია. ამ დადგენილებით განსაზღვრულია ელექტროენერგიის მიწოდებისა და მოხმარების წესები. დადგენილება სამართლებრივად აწესრიგებს მომხმარებელთა უფლებების დაცვას, ელექტროენერგიის განაწილების ლიცენზიატებს, მცირე სიმძლავრის ელექტროსადგურებსა და მომხმარებლებს შორის ურთიერთობებს. აღნიშნული დადგენილების 1-ლი მუხლის მე-4 და მე-5 პუნქტების მიხედვით, ამ წესებით დადგენილი შემთხვევების გარდა, საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის (შემდგომში კომისია) წინასწარი ნებართვის გარეშე იკრძალება მომხმარებელთა ელექტროენერგიით მომარაგების შეწყვეტა; ნებისმიერ პირს, თუკი ირღვევა მისი უფლებები, უფლება აქვს შეიტანოს საჩივარი კომისიასთან არსებულ მომხმარებელთა ინტერესების საზოგადოებრივ დამცველთან, კომისიაში ან მიმართოს სასამართლოს. მას ასევე უფლება აქვს, სასამართლოს მეშვეობით მოსთხოვოს დამრღვევს იმ ზიანის ანაზღაურება, რომელიც გამოწვეულ იქნა ამ წესებით გარანტირებული უფლებების დარღვევით ან/და დაკისრებული ვალდებულებების შეუსრულებლობით.

კასატორი არასწორად მიიჩნევს სასამართლოს მსჯელობას იმის შესახებ, რომ თითქოს საქმის მასალებით არ დასტურდება, 2009 წლის 29 აპრილს მოსარჩელისათვის სს “თ.-ს” მიერ ელექტროენერგიის მიწოდების უკანონოდ შეწყვეტა. იგი აღნიშნავს, რომ საქმეზე წარადგინა სს “თ.-ს” მიერ დამტკიცებული და ბეჭდით დადასტურებული საბუთი (საბუთი დათარიღებულია 2010 წლის 9 თებერვლის რიცხვით), რომელიც ადასტურებს, რომ მოხმარებული ელექტროენერგიის მოხმარების საფასურის გადახდა მოხდა მე-20 დადგენილების ნორმებით გათვალისწინებულ ვადაზე ადრე. ამდენად, სს “თ.-ს” მხრიდან ელექტროენერგიის მიწოდების შეწყვეტა უკანონო იყო. ამასთან, ამავე საბუთის მიხედვით, ელექტროენერგიის მიწოდება შეწყდა ზუსტად 9 თვის მანძილზე, 2010 წლის 28 იანვრამდე.

კასატორის მითითებით, 2009 წლის აგვისტოს ბოლოდან 2010 წლის იანვრის ბოლომდე მისთვის ელექტროენერგიის მიწოდების შეწყვეტას საფუძვლად დაედო ელექტროენერგიის აღრიცხვიანობის შემოწმების ერთჯერადი აქტი, რომლის საფუძველზეც მას გადასახდელად დაეკისრა 67,10 ლარი. ამ აქტის არსებობა საფუძვლად ვერ დაედება ელექტროენერგიის მიწოდების შეწყვეტას, რამდენადაც საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების ეროვნული კომისიის 2008 წლის 18 სექტემბრის ¹20 დადგენილების მე-12 მუხლის 1-ლი და მე-2 პუნქტების შესაბამისად, დაუშვებელია მომხმარებლისათვის ელექტროენერგიის მომარაგების შეწყვეტა, მოთხოვნის წაყენებისა და ამ მოთხოვნის შესრულებისათვის გონივრული ვადის განსაზღვრის გარეშე (ამ წესებით განსაზღვრული პირობების და პროცედურების დაცვით), ხოლო ამ წესებით განსაზღვრული პროცედურების დაცვის გარეშე ელექტროენერგიის მომარაგების შეწყვეტის შემთხვევაში მომარაგება უნდა აღდგეს დაუყოვნებლივ; კომისიის ან სასამართლოს მიერ მომხმარებელსა და განაწილების ლიცენზიატს შორის დავის განხილვის პერიოდში დაუშვებელია, კომისიის მოთხოვნის ან სასამართლოს განჩინების გარეშე, სადავო საკითხებიდან გამომდინარე ან/და მის საფუძველზე მომხმარებლისათვის ელექტროენერგიით მომარაგების შეწყვეტა. მოცემულ შემთხვევაში, მიუხედავად იმისა, რომ მოპასუხისათვის ცნობილი იყო ზ. თ-ძის განცხადების თაობაზე, მან მოსარჩელეს შეუწყვიტა ელექტროენერგიის მიწოდება, რაც არასწორია.

საკასაციო საჩივრის თანახმად, ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ ზ. თ-ძემ 2009 წლის 20 აპრილს დაიწყო ბინის რემონტი, ხოლო მანამდე ბინა გაქირავებული ჰქონდა 300 ლარად, დასტურდებოდა მოწმის ჩვენებით. იმის გამო, რომ მოსარჩელეს თავდაპირველად სასამართლოსათვის არ შეეძლო დაედასტურებინა, თუ რა შემოსავლის მიღება შეეძლო რემონტის ჩატარების შემდეგ, სარჩელში ამ შემოსავლის ოდენობად მიუთითა თვეში 300 ლარი (იგი ამ თანახას იღებდა გაურემონტებელ ბინაში). მას შემდგომ, რაც მოსარჩელემ ბინის გარემონტება დაასრულა, ამასთან, მას დენის მიწოდება აღუდგინეს, მისი შემოსავალი სოლიდურად გაიზარდა და 2010 წლის თებერვლიდან დღემდე შეადგენს თვეში 500 აშშ დოლარს, რაც ეროვნულ ვალუტასთან მიმართებით 7 თვის განმავლობაში შეადგენს 6 405 ლარს (500 X 1.83 X 7 =6 405). ესაა ის სავარაუდო შემოსავალი, რომელსაც მოსარჩელე მიიღებდა ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო. ამასთან, ზ. თ-ძემ გარემონტებული ბინა, რომლისთვისაც საკმაო თანხა გაიღო, დააგირავა 10000 აშშ დოლარად, თვეში 5% სარგებლის მიღებით (ტომი II, ს.ფ. 47-57).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 28 სექტემბრის განჩინებით ზ. თ-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ზ. თ-ძის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ზ. თ-ძის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

“სახელმწიფო ბაჟის შესახებ” საქართველოს კანონის 5.1 მუხლის “მ” ქვეპუნქტის საფუძველზე კასატორი განთავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ზ. თ-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.