საქმე ¹ას-91-86-2010 15 მარტი, 2010 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თ. თოდრია (თავმჯდომარე)

მოსამართლეები:

ნ. კვანტალიანი (მომხსენებელი), ლ. ლაზარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ზ. ჯ-ძე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ი. ბ-ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 15 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – ხელშეშლის აღკვეთა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ი. ბ-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ზ. ჯ-ძის მიმართ სასმელი წყლით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთის თაობაზე შემდეგი საფუძვლებით: 2005 წელს მოპასუხემ მოჭრა მოსარჩელის კუთვნილი რამდენიმე ძირი ხე, გადაუჭრა მას სასმელი წყალი, რის გამოც 9-სულიანი ოჯახი დარჩა უწყლოდ. მათი სახლების ზემოთ სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ ტერიტორიაზე განთავსებულია ორი წყლის ავზი, რომელთაგან ერთი უშუალოდ მოპასუხის საკუთრებაშია და მისივე აშენებულია, ხოლო მეორე ააშენა და ეკუთვნის სახელმწიფოს, შესაბამისად, მოპასუხე არ არის უფლებამოსილი, ხელი შეუშალოს მოსარჩელეს ამ ავზით სარგებლობაში.

ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2007 წლის 17 დეკემბრის განჩინებით საქმეში დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის გარეშე მესამე პირებად მოპასუხის მხარეს ჩაებნენ ნ. გ-ძე და გ. ჯ-ძე.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: მოსარჩელის მიერ მითითებული ავზები განლაგებულია მოპასუხის კუთვნილ ნაკვეთზე. მართალია, მითითებული მიწა მას ჯერჯერობით თავის სახელზე არ დაურეგისტრირებია, მაგრამ აღნიშნულის ყველა წინაპირობა არსებობს. სადავო წყლის ავზი 50-იან წლებში, მოპასუხის ბებიის ნებართვით, მწვანე კონცხზე არსებული მაშინდელი ტურბაზის დირექტორმა ზეპირი შეთანხმების საფუძველზე ააშენა იმ პირობით, რომ მოპასუხის ოჯახთან ერთად წყლით ტურბაზაც ისარგებლებდა, რა დროიდანაც ავზით 3 ოჯახი სარგებლობს. იმის გამო, რომ წყალი ყველას არ ჰყოფნიდა, მოპასუხის მამა გ. ჯ-ძემ იქვე მეორე ავზიც მოაწყო. 1974 წელს გ.ჯ-ძემ მოსარჩელეს სახლის მშენებლობასთან დაკავშირებით დროებით დართო ნება, რეზინის მილის საშუალებით ესარგებლა წყლით, თუმცა მოსარჩელემ მოპასუხის ეზოში მდებარე წყლის მილზე თვითნებურად მიაბა მილი. მოგვიანებით, მოსარჩელის მილები დალპა და წყალმა მოპასუხის ეზოში დაიწყო დენა. ზ.ჯ-ძემ არაერთხელ უშედეგოდ სთხოვა ი.ბ-ძეს, გაერემონტებინა მილები, რის შემდგომ იძულებული გახდა, დაელუქა ისინი თავის ეზოში. ამჟამად საერთო ავზს სამი ოჯახი მოიხმარს. წყლის დონე მათში იმდენად დაბალია, რომ წყალი ყველას არ ჰყოფნის. ამ ტერიტორიაზე არსებობს სხვა წყაროებიც, რომლებითაც მოსარჩელეს შეუძლია მოაწყოს ავზი და ისარგებლოს წყლით.

ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2008 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილებით ი. ბ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხე ზ. ჯ-ძესა და მესამე პირებს აეკრძალათ მოსარჩელისათვის სასმელი წყლის ავზით სარგებლობაში ხელშეშლა, რაც ზ.ჯ-ძემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 15 დეკემბრის განჩინებით ზ. ჯ-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო სასამართლომ უდავოდ დადგენილად მიიჩნია, რომ მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც სადავო წყლის ავზია განთავსებული მისი აშენების დროსაც და ამჟამადაც სახელმწიფო საკუთრების ობიექტს წარმოადგენს. სადავო ავზიდან გამომდინარი წყლის გარდა მოსარჩელეს უფრო მოსახერხებელი ალტერნატიული სასმელი წყალი არ გააჩნია. სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ სადავო მიწის ნაკვეთზე განთავსებულია ორი ავზი, რომელთაგან ერთი (სადავო), უფრო მომცრო, საკუთრივ მოპასუხის აშენებულია. პალატამ მიუთითა, რომ შეჯიბრებითობა, როგორც სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობის ერთ-ერთი ძირითადი პრინციპი, გულისხმობს მხარეებს თანაბარ შესაძლებლობას, დაასაბუთონ თავიანთი მოსაზრებები და არგუმენტები, თავიდანვე განსაზღვრონ თუ რომელი ფაქტი ან მტკიცებულება უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნას, ამდენად, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, მოპასუხე ვალდებულია ამტკიცოს, რომ სადავო ავზი მოპასუხის წინაპრის მიერაა აშენებული და მოსარჩელეს გააჩნია შესაძლებლობა წყალი სხვა წყაროდან მოიმარაგოს, რადგან აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებები სარჩელის გასაქარწყლებლად სწორედ მისი შესაგებლის არგუმენტებია. სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ მოპასუხემ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მეორე და მესამე ნაწილების შესაბამისად, ვერ წარადგინა მტკიცებულებები, რომლებიც მოპასუხის მოსაზრებას ზემოაღნიშნულ საკითხებთან დაკავშირებით სარწმუნოს გახდიდა. ამასთან, სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ სადავო ავზის მოპასუხის წინაპრის მიერ აშენების ფაქტის დადასტურების შემთხვევაშიც, სამოქალაქო კოდექსის 150-ე მუხლის თანახმად, აღნიშნული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველი ვერ გახდებოდა. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სადავო წყლის ავზი სწორედ სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის არსებითი შემადგენელი ნაწილია, რომლის მიწის ნაკვეთისაგან გამოცალკევებაც შეუძლებელია, იგი არ შეიძლება იყოს ცალკე უფლების ობიექტი და მისი სამართლებრივი ბედი მთლიანად დამოკიდებულია ძირითად ნივთზე. ამდენად სასამართლომ ჩათვალა, რომ სახელმწიფოს კუთვნილ მიწასა და მასზე განთავსებულ ავზზე მოდავე მხარეებს ერთნაირი უფლება გააჩნიათ და აღნიშნული უფლების ბოროტად გამოყენება რომელიმე მხარის მიერ დაუშვებელია. სამოქალაქო კოდექსის 115-ე მუხლის საფუძველზე სასამართლომ მიუთითა, რომ ზ. ჯ-ძის ოჯახს გააჩნია რა სადავო ავზის გვერდით მდებარე დამოუკიდებელი ავზი, ხოლო მოსარჩელეს სხვა სასმელი წყალი არ აქვს, მოსარჩელეს სადავო სამოქალაქო უფლება ბოროტად არ გამოუყენებია. სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ მხარეთა შორის წარმოშობილი ურთიერთობის გასარკვევად და გადასაწყვეტად გამოყენებული უნდა იქნეს სამეზობლო სამართლის ნორმები, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 175-ე მუხლის მეორე ნაწილი, რომელიც ითვალისწინებს სამეზობლო თმენის ვალდებულებას. აღნიშნულიდან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ კანონმდებელი ზ. ჯ-ძეს მისი ოჯახისათვის წყლის მოცულობის შემცირდების შემთხვევაში აკისრებს სამეზობლო თმენის ვალდებულებას, რადგან ი. ბ-ძემ სადავო ავზით უნდა ისარგებლოს ჩვეულებრივი საქმიანობიდან გამომდინარე და მიიღოს სასმელი წყალი.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ზ. ჯ-ძემ და ნ. გ-ძემ გაასაჩივრეს საკასაციო წესით და მოითხოვეს მისი გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით: სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ საქმეში არსებული ექსპერტიზის დასკვნისა და ექსპერტის ახსნა-განმარტების თანახმად, მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილების შემთხვევაში კასატორის ოჯახს წყლის მიწოდება საერთოდ შეუწყდება. სასამართლოს თვით ი.ბ-ძის სარჩელის სათანადო გაცნობის შედეგად შეეძლო დაედგინა, რომ მისი მოთხოვნა არის არა წყალი, არამედ ზ.ჯ-ძის ოჯახისათვის ზიანის მიყენება. სადავო ავზიდან წყლის მიღებაზე კასატორებს მოწინააღმდეგე მხარისათვის უარი არასდროს უთქვამთ. სასამართლომ არ გამოიკვლია ის გარემოება, რომ წყლის მილი სადავო ავზზე ი.ბ-ძის კუთვნილ კომუნიკაციებზე მიერთებული არ ჰქონია. სადავო წყლის ავზით ი.ბ-ძე 1976 წლიდან სარგებლობდა სწორედ იმ ფორმით, როგორსაც ამჟამად კასატორი სთავაზობდა, ანუ წყალი მიედინებოდა იმავე მილიდან, რომელიც კასატორს აქვს სადავო ავზიდან გამოყვანილი, იმ განსხვავებით, რომ ი.ბ-ძისკენ მიმავალი წყლის მილი ზ.ჯ-ძის ეზოს შიგნით იყო მიმაგრებული. სასამართლო დაეყრდნო რა მხოლოდ ი.ბ-ძის ახსნა-განმარტებას, დადგენილად ჩათვალა, რომ ზ.ჯ-ძემ გადაუჭრა მას წყალი, რაც არასწორია. მისი მილები გაურემონტებლობის გამო დალპა და თავისით ჩაიშალა. იმისათვის, რომ ისედაც მცირე წყალი მთლიანად არ დაღვრილიყო, კასატორი იძულებული გახდა, დაელუქა იგი. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს წყლის მილების გაყვანის სხვა საშუალება არ აქვს, თუმცა ი.ბ-ძის სარჩელიდან და ექსპერტიზის დასკვნიდან საწინააღმდეგო გარემოება მტკიცდება. პალატის მითითებით, კასატორს გააჩნია მეორე წყლის ავზიც, თუმცა ექსპერტმა შეამოწმა რა ორივე ავზი, დასკვნაში აღნიშნა, რომ მათში ერთად არის 5 ადამიანისათვის საკმარი წყალი. ამდენად, სასამართლო ექსპერტის დასკვნას სათანადოდ არ გასცნობია. უკანონოა სააპელაციო სასამართლოს განჩინება კასატორის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულების მიღებაზე უარის თქმის თაობაზე. სააპელაციო პალატას მტკიცებულების სახით წარედგინა ქ.ბათუმის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომელიც, მართალია, სხვა საქმეს ეხებოდა, მაგრამ ამ გადაწყვეტილებაში აღნიშნული იყო, რომ ბ-ძეების ოჯახს აქვს წყლის ორი ავზი, რომლითაც ამჟამადაც სარგებლობენ. აღნიშნული გარემოება დადგენილ იქნა სასამართლოს მიერ და მოცემული დავისათვის მნიშვნელოვან ფაქტს წარმოადგენდა. შესაბამისად, სააპელაციო პალატას უნდა მიეღო ზემოაღნიშნული მტკიცებულება, მისი უარი უკანონოა და ამით ილახება კასატორის საპროცესო უფლებები. სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმესთან დაკავშირებული გარემოებები, არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა მის მიერ გამოყენებული კანონის დანაწესები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 5 თებერვლის განჩინებით ნ.გ-ძის საკასაციო საჩივარი დარჩა განუხილველად, ხოლო ზ. ჯ-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ზ. ჯ-ძის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

მოცემული დავის საგანია უკანონო ხელშეშლის აღკვეთის მართლზომიერება. კასატორის ასევე სადავოდ ხდის მტკიცებულებათა საქმეზე დართვის შესახებ სასამართლოს უარს. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ეფუძნება სამოქალაქო კოდექსის 115-ე მუხლსა და 175-ე მუხლის მეორე ნაწილს. აღნიშნული პრაქტიკა ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

კასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ზ. ჯ-ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.