ას-925-872-10 11 ნოემბერი, 2010 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს სადაზღვევო კომპანია “...” (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ლ. გ-ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 28 მაისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი _ თანხის დაკისრება, ვალდებულების შესრულების ვადის გადაცილებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ლ. გ-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს სადაზღვევო კომპანია “...” მიმართ თანხის გადახდის, ვალდებულების შესრულების ვადის გადაცილებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: 2007 წლის 19 დეკემბერს ლ.გ-ძესა და სს “... ბანკს” შორის დაიდო საკრედიტო ხელშეკრულება 6000 აშშ დოლარზე მოსარჩელის მიერ ავტომანქანის შეძენის მიზნით.

ლ.გ-ძის მიერ შეძენილი ავტომანქანა 2007 წლის 19 დეკემბრის ხელშეკრულებით დაზღვეულ იქნა მოპასუხე კომპანიის მიერ.

2008 წლის 4 ივლისის ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად მოსარჩელის კუთვნილი ავტომანქანა დაზიანდა. ექსპერტიზის დასკვნით, მის აღსადგენად საჭირო იყო 6200 ლარი. სადაზღვევო კომპანიამ აღნიშნული თანხის ანაზღაურებაზე უარი განაცხადა. მოსარჩელის დანახარჯებმა მოცემულ დავასთან დაკავშირებით შეადგინა 2633 ლარი.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ სადავო თანხის გადახდის ვალდებულება მას არ ეკისრებოდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 4 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ლ. გ-ძის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, შპს სადაზღვევო კომპანია „...“ მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 6200 ლარის გადახდა, ლ. გ-ძის მოთხოვნა მოპასუხისთვის 2008 წლის 4 ივლისიდან გადაწყვეტილების მიღებამდე 6200 ლარის 3% დაკისრების შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება შპს სადაზღვევო კომპანია “...” გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 28 მაისის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ნაწილობრივ გაუქმდა და ახალი გადაწყვეტილებით შპს სადაზღვევო კომპანია “...” მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 5580 ლარის, წარმომადგენლისათვის გაწეული ხარჯის _ 223 ლარისა და სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 143 ლარის ანაზღაურება შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 2007 წლის 19 დეკემბერს სს „... ბანკსა“ და ლ. გ-ძეს შორის დაიდო საკრედიტო ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, ლ. გ-ძეს ავტოსატრანსპორტო საშუალების შესაძენად გადაეცა კრედიტი _ 6690 აშშ დოლარი. აღნიშნული ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების უზრუნველსაყოფად, 2007 წლის 19 დეკემბერს, მხარეთა შორის დაიდო გირავნობის ხელშეკრულება და დაგირავდა ლ. გ-ძის კუთვნილი ავტომანქანა “ჯიპ ვრანგლერი”. 2007 წლის 19 დეკემბერს ლ. გ-ძესა და შპს სადაზღვევო კომპანია „...“ შორის დაიდო ავტოსატრანსპორტო საშუალების დაზღვევის ¹I/I-00037/07 ხელშეკრულება, რომლითაც ლ. გ-ძის კუთვნილი ავტომანქანა დაზღვეულ იქნა. სადაზღვევო თანხამ შეადგინა 15000 აშშ დოლარი. სადაზღვევო პერიოდი განისაზღვრა 2007 წლის 19 დეკემბრიდან 2008 წლის 19 დეკემბრამდე.

სასამართლოს მითითებით, ლ. გ-ძე საკუთარ ავტომანქანას აჩერებდა ქ.თბილისში, ...... ქ.¹8-ში მდებარე თავისი საცხოვრებელი სახლის ეზოში, აღნიშნულ ეზოს გააჩნია რკინის კარი და მასში სხვა მანქანის შესვლა შეუძლებელია. მოწმის სახით დაკითხული პირების – ზ.ც-შვილის, მ.ს-ავასა და ნ.რ-იანის ჩვენებებით პალატამ დაასკვნა, რომ ზემოაღნიშნული ტერიტორია შეიძლება მიჩნეულ იქნას ლ. გ-ძესა და შპს სადაზღვევო კომპანია „...“ შორის დადებული ავტომანქანის დაზღვევის ხელშეკრულების 5.1.6 პუნქტით განსაზღვრულ მეთვალყურეობის ქვეშ არსებულ სადგომად.

დაზღვეული ავტომანქანით ლ. გ-ძის გარდა სარგებლობდნენ სხვა პირებიც, კერძოდ, ნ. რ-იანი და ზ. ნ-შვილი, რის შესახებაც აღნიშნულია ავტოტრანსპორტის დაზღვევის პოლისში (2009 წლის 29 ოქტომბრის სხდომის ოქმი, ავტოტრანსპორტის დაზღვევის პოლისი ¹I/I-00037/07, 2008 წლის 18 ნოემბრის სადაზღვევო შემთხვევის აქტი).

2008 წლის 4 ივლისის ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად ლ. გ-ძის ავტომანქანა დაზიანდა. 2008 წლის 7 აგვისტოს და 31 ოქტომბრის ექსპერტიზის ¹კ2464/14, ¹კ-2866/14 დასკვნებით, ავტომანქანის წინა და უკანა ძელების (ხიდების) დაზიანება განვითარებულია ზემოაღნიშნული ავტოავარიის შედეგად. ავტომანქანის ნორმალური, სრულყოფილი ექსპლუატაციისათვის აუცილებელია წინა და უკანა ძელების შეცვლა.

2008 წლის 18 დეკემბრის ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელის ავტომობილისთვის ავტოავარიით მიყენებული დაზიანების ოდენობა შეადგენს 6200 ლარს.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოპასუხის პოზიცია, რომ ლ. გ-ძის კუთვნილ ავტომანქანას ექსპერტიზის დასკვნებში მითითებული დაზიანებები დაზღვევამდეც გააჩნდა და მიიჩნია, რომ ავტოსატრანსპორტო საშუალების დაზღვევის ხელშეკრულების 5.1.6 პუნქტის მოთხოვნა მოცემულ შემთხვევაში არ დარღვეულა.

საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს “ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს” 2008 წლის 7 აგვისტოს ¹კ2464/14 და 2008 წლის 31 ოქტომბრის ¹კ-2866/14 სატრანსპორტო-ტრასოლოგიური ექსპერტიზის დასკვნების შესაბამისად პალატამ დადასტურებლად ჩათვალა, რომ ექსპერტიზაზე გამოსაკვლევად წარდგენილ ავტომობილ „ვრანგლერს“, მოცემული შეჯახების შედეგად შეიძლებოდა დაზიანებოდა (გაღუნვოდა) წინა და უკანა ხიდების ძელების მარჯვენა ნაწილი, რომელთა შეცვლა ვარგისი ძელებით ავტომობილის ნორმალური ექსპლუატაციისათვის აუცილებელია.

სააპელაციო პალატამ ასევე გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოება ზიანის ოდენობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, საქმის მასალებში წარმოდგენილი 2008 წლის 18 დეკემბრის ¹3770/14 სასაქონლო ექსპერტიზის დასკვნის მიხედვით, გამოსაკვლევად წარდგენილი ავტომობილისათვის დაზიანებით მიყენებული მატერიალური ზარალის ოდენობა, ხარისხის კარგვის პროცენტის გათვალისწინებით, შეადგენს 6 200 ლარს.

სასამართლომ მიუთითა, რომ ავტოსანტრანსპორტო დაზღვევის პოლისის მიხედვით, გათვალისწინებულია არაანაზღაურებადი მინიმუმი _ ფრანშიზა, რომელზეც მზღვეველი არ არის პასუხისმგებელი. ფრანშიზა დგინდება მზღვეველისა და დამზღვევის ურთიერთშეთანხმებით და აისახება შესაბამის სადაზღვევო პოლისში. საქმეში წარმოდგენილი ავტოტრანსპორტის დაზღვევის პოლისით, ფრანშიზა შეადგენს ზარალის 10%-ს, მაგრამ არანაკლებ 150 აშშ დოლარს თითოეულ სადაზღვევო შემთხვევაზე. დავის პირველი ინსტანციის სასამართლოში განხილვისას შპს სადაზღვევო კომპანია „...“ მიუთითებდა აღნიშნულზე და განმარტავდა, რომ სარჩელის დაკმაყოფილების შემთხვევაში გათვალისწინებული უნდა ყოფილიყო ფრანშიზა. შესაბამისად, ზარალის ოდენობას უნდა გამოკლებოდა 10%.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მზღვევლის პასუხისმგებლობის განსაზღვრისას სასამართლოს უნდა გაეთვალისწინებინა მხარეთა შეთანხმება არაანაზღაურებად მინიმუმზე, რაც მოცემულ შემთხვევაში შეადგენს 620 ლარს (6200 ლარის 10%-ს). შესაბამისად, შპს სადაზღვევო კომპანიას „...“ ლ. გ-ძის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს 5 580 (6200-620=5580) ლარის გადახდა.

სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სასამართლომ სავსებით სწორად გამოიყენა და განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 316-ე, 317-ე, 361-ე, 394-ე და 799 მუხლები.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება შპს სადაზღვევო კომპანია “...” გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო პალატამ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 799-ე მუხლი და არ გაითვალისწინა, რომ სადაზღვევო შემთხვევა არ დამდგარა.

დაუსაბუთებელია განჩინებით მსჯელობა, რომ ლ. გ-ძეს არ დაურღვევია ავტოსატრანსპორტო საშუალების დაზღვევის ხელშეკრულების 5.1.6 პუნქტი. სადაზღვევო შემთხვევის შესახებ საქმეში არსებულ განაცხადში და ლ. გ-ძის მიერ პატრულისათვის მიცემულ ახსნა-განმარტებაში მითითებულია, რომ ხსენებული ავტომობილი ღამის 24.00 საათიდან 07.00 საათამდე იდგა გზის სავალ ქუჩაზე.

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება, რომ ავტომობილს სწორედ 2008 წლის 4 ივლისის ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად დაუზიანდა წინა და უკანა ძელები, რადგანაც საქმეში არსებობს ურთიერთგამომრიცხავი, სავარაუდო ხასიათის საექსპერტო დასკვნები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 28 სექტემბრის განჩინებით შპს სადაზღვევო კომპანია “...” საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შპს სადაზღვევო კომპანია “...” საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

მოცემული დავის საგანია სადაზღვევო შემთხვევის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მართლზომიერება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ეფუძნება სამოქალაქო კოდექსის 316-ე, 317-ე, 394-ე და 799-ე მუხლებს. აღნიშნული პრაქტიკა ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში.

კასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ შპს სადაზღვევო კომპანია “...” უნდა დაუბრუნდეს 2010 წლის 10 სექტემბერს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ გადახდილი 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

შპს სადაზღვევო კომპანია “...” საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

კასატორ შპს სადაზღვევო კომპანია “...” დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟი _ 210 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.