ას-926-873-2010 20 დეკემბერი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ვ. როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ლ. მურუსიძე, პ. სილაგაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ქ. თ-ძე (მოპასუხე)

წარმომადგენელი – დ. შ-ია, გ. ნ-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარე – ლ. ლ-ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 ივნისის განჩინება

დავის საგანი – ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2009 წლის 6 ნოემბერს ლ. ლ-ძემ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სარჩელის აღძვრამდე უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების შესახებ განცხადებით მიმართა და მოითხოვა ქ. თ-ძის სახელზე რიცხული, ქ თბილისში, ... ქ. ¹35^ა-ში მდებარე ¹69 ბინისათვის ყადაღის დადება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 12 ნოემბრის განჩინებით ლ. ლ-ძის განცხადება დაკმაყოფილდა და ზემომითითებულ უძრავ ქონებას ყადაღა დაედო, ამასთან მხარეს სარჩელის აღძვრისათვის განჩინების გამოტანიდან 10 დღე განესაზღვრა.

ლ. ლ-ძემ დადგენილ ვადაში იმავე სასამართლოს ქ. თ-ძის მიმართ სასარჩელო განცხადებით მიმართა და ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

მოსარჩელის მტკიცებით, 2009 წლის 27 აპრილს ნოტარიუს მ. ა-შვილთან გამოსყიდვის უფლებით უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება გაფორმდა, რომლითაც თითქოს მან მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება, კერძოდ, თბილისში, ... ქ. 35ა-ში მდებარე ¹69 ბინა ვინმე ქ. თ-ძეზე გაასხვისა, რისთვისაც თითქოსდა 8 000 აშშ დოლარი მიიღო, ხოლო უკან უნდა დაებრუნებინა 9 440 აშშ დოლარი. აღნიშნული ხელშეკრულებით უძრავი ქონების გამოსყიდვის უფლება 2009 წლის 27 ივლისამდე იყო გათვალისწინებული, ხოლო ამ ვადის გასვლის შემდეგ ქ. თ-ძეს შეეძლო საჯარო რეესტრისათვის მიემართა სრულუფლებიან მესაკუთრედ დასარეგისტრირებლად.

მოსარჩელის განმარტებით, აღნიშნული ნასყიდობის ხელშეკრულების მონაწილე იგი არ ყოფილა. ხელშეკრულების დადებამდე რამდენიმე დღით ადრე დაკარგა პირადობის მოწმობა და მისთვის ბინის გასხვისების თაობაზე მოგვიანებით გახდა ცნობილი, რის შემდეგაც დაუყოვნებლივ მიმართა სამართალდამცავ ორგანოებს. მისი განცხადების საფუძველზე სისხლის სამართლის საქმეა აღძრული და იგი დაზარალებულადაა ცნობილი. მოსარჩელემ, ასევე, აღნიშნა, რომ იგი სადავო ბინაში თავის მცირეწლოვან შვილთან და ძმასთან ერთად ცხოვრობდა, მისთვის ბინის გაყიდვის ფაქტი ცნობილი გახდა სრულიად შემთხვევით, მოპასუხეს კი არასოდეს შეხვედრია. ამასთან, ქ. თ-ძე კეთილსინდისიერი შემძენი არ იყო, რასაც ადასტურებდა მისი წარმომადგენლის დ. შ-იას მიმართვა საჯარო რეესტრში სრულუფლებიან მესაკუთრედ დარეგისტრირების შესახებ, იმის გათვალისწინებით, რომ მათთვის ცნობილი იყო შესაბამისი ქონების გასხვისებასთან დაკავშირებით სისხლის სამართლის საქმის აღძვრის თაობაზე. მოპასუხეს ბინა პირადად არ უნახავს და არც ქონების რეალური ღირებულებით დაინტერესებულა.

მოპასუხემ სარჩელი არ სცნო და აღნინა, რომ იგი კეთილსინდისიერი შემძენი იყო. მისი განმარტებით, ინფორმაცია ყიდვა-გაყიდვის ბიუროს მეშვეობით მიიღო, რომლის წარმომადგენელიც პირადად იყო მისული სახლის და პირობების შესამოწმებლად. მისთვის უძრავი ქონების ფასი მისაღები იყო, ამასთან, ნოტარიუსს არანაირი საფუძველი არ ქონია მათ პიროვნებასა და ქმედუნარიანობაში ეჭვის შესატანად, რასაც თავად ხელშეკრულებაც ადასტურებდა. საჯარო რეესტრისათვის ქონების დასარეგისტრირებლად მიმართვა კი კანონიერი მოქმედება იყო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილებით ლ. ლ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ნოტარიუს მ. ა-შვილის მიერ დამოწმებული უძრავი ქონების გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულება ¹0900066922 ბათილად იქნა ცნობილი; მოპასხეს დაეკისრა მოსარჩელის მიერ გაღებული ადვოკატის ხარჯების – 1000 ლარის ანაზღაურება.

სასამართლომ დადგენილად შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები მიიჩნია:

1. ლ. ო.-ს ასული ლ-ძის, განცხადების საფუძველზე 2009 წლის 16 ოქტომბერს დაიწყო წინასწარი გამოძიება სისხლის სამართლის საქმეზე, რომელზეც იგი ცნობილია დაზარალებულად;

2. ნოტარიუს მ. ა-შვილის მიერ 2009 წლის 27 აპრილს დამოწმებული იქნა გამოსყიდვის უფლებით უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება ¹090066922. აღნიშნული ხელშეკრულების მხარეები ლ. ლ-ძე და ქ. თ-ძე არიან. ხელშეკრულების თანახმად, გამყიდველს უფლება აქვს გამოისყიდოს ნასყიდობის საგანი. ნასყიდობის საგნის გამოსყიდვის პირობებია: ა. გამოსყიდვის ვადა - 2009 წლის 27 ივლისის ჩათვლით ნებისმიერ დროს. ბ. გამოსყიდვის ფასი 9 440 აშშ დოლარი. გ. გამოსყიდვის უფლების რეალიზაციამდე 2009 წლის 27 ივლისამდე მყიდველს ეკრძალება ნასყიდობსი საგნის განკარგვა (გასხვისება, იპოთეკით დატვირთვა, გაჩუქება). გამოსყიდვის უფლების ვადის გასვლამდე მყიდველის მიერ ნასყიდობის საგნის განკარგვის შესახებ დადებული გარიგება ბათილია. ეს შეზღუდვა საჯარო რეესტრის ჩანაწერებში უნდა აისახოს. ამასთანავე, იმ შემთხვევაში, თუ გამყიდველი არ ისარგებლებს გამოსყიდვის უფლებით, მყიდველს უფლება აქვს ცალმხრივი განცხადებით მიმართოს საჯარო რეესტრს და მოითხოვოს ნასყიდობის საგანზე შეზღუდვის მოხსნა. ხელშეკრულება საჯარო რეესტრში 2009 წლის 28 აპრილს დარეგისტრირდა;

3. ქ. თ-ძემ გამოსყიდვის უფლებით უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებასთან დაკავშირებული ყველა საქმიანობის განხორციელების უფლებამოსილება დ. შ-იას მიანიჭა;

4. ქ. თბილისში, ... ქ. ¹35ª-ში მდებარე ¹69 ბინის, მესაკუთრედ, გამოსყიდვის უფლებით უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების, საფუძველზე ქ. თ-ძე დარეგისტრირდა;

5. ლ. ლ-ძეს მის საკუთრებაში არსებული ბინის გასხვისების ნება არ გამოუვლენია. გამოსყიდვის უფლებით უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისას - 2009 წლის 27 აპრილს იგი ნოტარიუს მ. ა-შვილთან არ ყოფილა და შესაბამის სანოტარო აქტზე ხელი არ მოუწერია.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვინაიდან ქონების გასხვისების ნება საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ მესაკუთრეს არ გამოუვლენია, ქ. თ-ძე კეთილსინდისიერ შემძენად ვერ ჩაითვლებოდა და ნასყიდობის ხელშეკრულება ბათილი იყო.

აღნიშნული გადაწყვეტილება ქ. თ-ძემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა, მისი გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 ივნისის განჩინებით ქ. თ-ძის საააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და პირველი ინსტანციის სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ აპელანტი სადავოდ არ ხდიდა პირველი სადავო გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და აღნიშნულის გათვალისწინებით, დაეთანხმა პირველი ინსტანციის მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებს

სააპელაციო სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლის დებულებანი იცავენ კეთილსინდისიერი შემძენის ინტერესებს მხოლოდ საჯარო რეესტრის მონაცემთა სისწორისა და რეგისტრირებული მესაკუთრის უფლებამოსილების მიმართ. აღნიშნული მუხლი მოიცავს შემთხვევას, როდესაც უძრავ ნივთის გასხვისების ნებას ავლენს რეგისტრირებული მესაკუთრე, მაგრამ მისი საკუთრების უფლება შეცილებულია სხვა, მესამე პირთა მხრიდან, რისი არ ცოდნაც შემძენის მიერ წარმოგვიჩენს მას (შემძენს) კეთილსინდისიერად, მაგრამ განსახილველ შემთხვევაში უძრავი ნივთი გაასხვისა საამისოდ არაუფლებამოსილმა პირმა. ვინაიდან სადავო ბინის გასხვისება მესაკუთრის ნამდვილი ნების გამოვლენის გარეშე მოხდა, სახეზე იყო გარიგება, რომელმაც კანონით დადგენილი წესრიგი დაარღვია.

სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული განჩინება ქ. თ-ძის წარმომადგენლებმა საკასაციო წესით გაასაჩივრეს, მისი გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება მოითხოვეს.

კასატორებმა საჩივრის დასასაბუთებლად შემდეგ ფაქტობრივ- სამართლებრივ წანამძღვრებზე მიუთითეს:

1. ქ. თ-ძე კეთილსინდისიერი შემძენი იყო, რის გამოც ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა არ უნდა მომხდარიყო;

2. ლ. ლ-ძეს ზიანის ანაზღაურების მითოხვნის უფლება გააჩნა იმ პირის მიმართ, ვინც მისი პირადობის მოწმობა გააყალბა;

3. სასამართლომ არ დაჰკითხა მოწმე მ. მ-შვილი, რომელიც დაადასტურებდა, რომ ბინის განსხვისების თაობაზე მისული იყო ლ. ლ-ძესთან;

4. მოსარჩელეს შეეძლო პირადობის მოწმობის აღდგენის შემდეგ გადაემოწმებინა საჯარო რეესტრის მონაცემები, რაც მას არ განუხორციელებია;

5. სამოქალაქო კოდექსის 79-ე მუხლის მიხედვით, შეცდომით დადებული გარიგების შეცილების ვადა 1 თვეა, ლ. ლ-ძემ ხელშეკრულება სადავოდ ამ ვადის გასვლის შემდეგ გახადა;

6. სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ ნასიდობის ხელშეკრულებას სამართლებრივი შედეგი არ მოჰყოლია. ასეთი შედეგი დამდგარია, რადგანაც ბინა ქ. თ-ძის სახელზე აღირიცხა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 5 ოქტომბრის განჩინებით ქ. თ-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თ-ძის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებზე დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას ქ. თ-ძის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1335 ლარის) 70% - 934,5 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ქ. თ-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1335 ლარის) 70% - 934,5 ლარი;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.