ას-929-876-2010 13 დეკემბერი, 2010 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ გ. წ-ილი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ სს “... ბანკი” (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 15 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ ვალდებულების შესრულება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ. წ-ილმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში სს “... ბანკის” მიმართ დავალიანების – 31789,034 აშშ დოლარის ანაზღაურების მოთხოვნით შემდეგი საფუძვლებით: 1993 წლის 22 ოქტომბრის სადეპოზიტო ხელშეკრულების თანახმად, 1993 წლის 27 ოქტომბერს, მის მიერ ცხინვალის კოოპერატივ „ე.-ს“, რომლის დირექტორიც თავად იყო, ანგარიშიდან სს „კ.ბანკის“ ანგარიშზე გადარიცხულ იქნა 900 000 კუპონი, რაც მთლიანობაში შეადგენდა 41 აშშ დოლარს. იმდროინდელი კურსით 22.450 კუპონი შეადგენდა 1 აშშ დოლარს. მხარეთა მიერ ხელმოწერილი სადეპოზიტო ხელშეკრულების შესაბამისად, სს „კ.ბანკი“ ვალდებული იყო, დაერიცხა მის მიერ გადარიცხული თანხის წლიური სარგებელი 180%-ის ოდენობით, ხელშეკრულება რჩება ძალაში და გრძელდება იმავე ვადით. ამასთან, ხორციელდება სადეპოზიტო თანხის საპროცენტო განაკვეთის შესაბამისად ზრდა, ანუ 180%-ის დარიცხვა წელიწადში. ამჟამად, სს “კ.ბანკის“ სამართალმემკვიდრეა სს „... ბანკი“ და შესაბამისად, თანხის გადახდის ვალდებულებაც მას ეკისრება.

სს „... ბანკმა“ არ ცნო სარჩელი და მიუთითა, რომ მოსარჩელეს წარმოადგენს ფიზიკური პირი გ. წ-ილი, რომელიც 1993 წელს იყო კოოპერატივ “ე.-ს” დირექტორი. საქართველოს მეწარმეთა შესახებ კანონის მე-2 მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, კოოპერატივი იურიდიული პირის სატატუსის მქონე საწარმოა, რომელიც რეგისტრირებული უნდა იყოს სამეწარმეო რეესტრში. მოცემულ შემთხვევაში, სარჩელს არ ერთვის უფლებამოსილების დამადასტურებელი არავითარი მტკიცებულება იმის თაობაზე, რომ გ.წ-ილი არის კოოპერატივის დირექტორი და ასევე არ ერთვის თავად კოოპერატივის სარეგისტრაციო დოკუმენტაცია. არავითარი ხელშეკრულება სს “კ. ბანკსა” და კოოპერტივ “ე.-ს” შორის და სს “კ. ბანკსა” და გ. წ-ილს შორის არ გაფორმებულა. მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი თანხის - 900 000 კუპონის გადაანგარიშება შეუსაბამოა აშშ დოლართან მიმართებაში. მოპასუხემ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 75-ე და 84-ე მუხლების საფუძველზე (1994 წლის 26 დეკემბრის რედაქციით) სარჩელი ხანდაზმულად მიიჩნია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 8 ივნისის გადაწყვეტილებით გ. წ-ილის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის გამოუცხადებლობის გამო, რაც გაასაჩივრა მოსარჩელემ. ამავე სასამართლოს 2009 წლის 27 ივლისის განჩინებით საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და დაუსწრებელი გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

საქალაქო სასამართლოს დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და განჩინება მისი უცვლელად დატოვების თაობაზე სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ.წ-ილმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 15 ივნისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და განჩინება დარჩა უცვლელად შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-78-ე, 215-ე, 229-ე, 233-ე და 240-ე მუხლების გამოყენებასთან დაკავშირებით და მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის დამაბრკოლებელი გარემოება არ არსებობდა. პალატამ დაადგინა, რომ მხარეებს საქმის განხილვის დრო კანონის მოთხოვნათა დაცვით ეცნობათ, თუმცა აპელანტი სასამართლოს მიერ განსაზღვრულ დროს პროცესზე არ გამოცხადდა. საქმეში წარმოდგენილი სასამართლო უწყებით (ხელწერილით), რომელსაც ხელს აწერს მოსარჩელე, დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე გ. წ-ილს, საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოში განხილვის დრო და ადგილი, კერძოდ, 2009 წლის 8 ივნისს 14.00 საათზე, ¹20 სხდომის დარბაზი, ეცნობა კანონით დადგენილი წესის დაცვით. ამასთან, არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მას სასამართლომ ზეპირად განუმარტა სხდომის დრო 2009 წლის 8 ივნისი, 15.00 საათი და რომ 2009 წლის 8 ივნისს, 14 საათსა და 10 წუთზე მოსარჩელე გამოცხადდა სასამართლოში ¹20 დარბაზთან. პალატამ მიუთითა, რომ საქმეში წარმოდგენილი 2009 წლის 8 ივნისის სასამართლო სხდომის ოქმის მიხედვით, სასამართლო სხდომა დაიწყო 14.30 საათზე, შესაბამისად, მხარეს, იმ შემთხვევაში, თუ იგი გამოცხადდა მის მიერ მითითებულ დროს, შეეძლო მონაწილეობა მიეღო საქმის განხილვაში. ამასთან, მოსარჩელეს არ უცნობებია სასამართლოსთვის მისი გამოუცხადებლობის მიზეზის თაობაზე და არც შემდგომში საჩივრის განხილვისას არ წარუდგენია იმ გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ მისი სასამართლოში გამოუცხადებლობა მიჩნეულიყო საპატიოდ. ამასთან აღნიშნა, რომ აპელანტმა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 96-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების მოთხოვნათა დაცვით ვერ დაადასტურა მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ სს “... ბანკს” სასამართლოს აღნიშნულ სხდომებზე წარმოადგენდა არაუფლებამოსილი პირი და, შესაბამისად, სასამართლოს მისი შუამდგომლობის საფუძველზე არ უნდა მიეღო დაუსწრებელი გადაწყვეტილება. პალატამ დადგენილად ცნო, რომ 2008 წლის 7 ივლისის სანოტარო აქტით სს „... ბანკის“ გენერალურმა დირექტორმა ი. გ-ურმა, ბანკის სახელით სხვადასხვა ინსტანციის სასამართლოებში საქმის წარმოების უფლებამოსილება მიანიჭა გენერალური დირექტორის მოადგილე ა. ნ-შვილს. მინდობილობა გაიცა გადანდობის უფლებით და მისი ვადა განისაზღვრა 2009 წლის 4 ივლისამდე. თავის მხრივ, ა. ნ-შვილმა 2009 წლის 1 აპრილს, უფლებამოსილება სასამართლოებში გ. წ-ილის სარჩელზე მოპასუხის ბანკის სახელით საქმის წარმოების თაობაზე მიანიჭა დ. რ-შვილს. აღნიშნა, რომ იმ შემთხვევაში, თუ დ. რ-შვილის სახელზე სს „... ბანკის“ გენერალური დირექტორის მოადგილის – ა. ნ-შვილის მიერ მინდობილობა გაცემულ იქნა 2008 წლის 7 ივლისის სანოტარო აქტით სს „... ბანკის“ გენერალური დირექტორის - ი. გ-ურის მიერ დ. ნ-შვილზე გადანდობის უფლებით გაცემული მინდობილობის საფუძველზე, იგი იმავე ვადით უნდა ყოფილიყო გაცემული, რა ვადითაც სს „... ბანკის“ დირექტორის მოადგილეზე ა. ნ-შვილის სახელზე გაიცა მინდობილობა, ე.ი. იმის გათვალისწინებით, რომ გადანდობის უფლებით მინდილობა გაიცა 2009 წლის 4 ივლისამდე ვადით, შესაბამისად, ა. ნ-შვილის მიერ ამ ვადით უნდა გაცემულიყო დ. რ-შვილზე მინდობილობა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ 2009 წლის 8 ივნისის სასამართლო სხდომაზე დ. რ-შვილი უფლებამოსილი იყო, წარედგინა სასამართლოში მოპასუხე მხარე – სს „... ბანკი“ და დაეცვა მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში მხარის ინტერესები და, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 229-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, მოსარჩელის გამოუცხადებლობის გამო შუამდგომლობით მოეთხოვა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანა. ამავე კოდექსის 240-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ, ვინაიდან ამ სხდომაზე იხილებოდა გ. წ-ილის საჩივარი სასამართლოს 2009 წლის 8 ივნისის დაუსწრებელ გადაწყვეტილებაზე, ამ სხდომაზე მოპასუხის გამოუცხადებლობის შემთხვევაც ვერ გახდებოდა საქმის წარმოების განახლების საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ. წ-ილმა და მოითხოვა განჩინების გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით: თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას 2009 წლის 25 მაისის სხდომაზე შუამდგომლობით მიმართა სასამართლოს საქმის გადადების მოთხოვნით, რაც სასამართლოს მიერ დაკმაყოფილდა. საქმის განხილვა სასამართლოს ზეპირი განცხადებით გადაიდო 2009 წლის 8 ივნისს 15.00 საათზე, მე-20 დარბაზში. აღელვების გამო ვერ წაიკითხა ხელწერილის ტექსტი და ბრმად მოაწერა ხელი ხელწერილს შინაარსის გაცნობის გარეშე. მდივნის ზეპირი განმარტებით, სასამართლო სხდომა დანიშნული იყო 2009 წლის 8 ივნისს, 15 საათზე. იგი (გ. წ-ილი) არ იქნა მოწვეული სასამართლო სხდომაზე სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-78-ე მუხლების მოთხოვნათა დაცვით.

კასატორის მოსაზრებით, სასამართლოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეეძლო, დაეტოვებინა ძალაში დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, თუ მოსარჩელე დაკარგავდა სარჩელის მიმართ ინტერესს. ვინაიდან მან (მოსარჩელემ) შეიტანა საჩივარი დაუსწრებელ გადაწყვეტილებაზე, იგულისხმებოდა, რომ მას არ დაუკარგავს ინტერესი სარჩელის მიმართ. 2010 წლის 1 ივნისის სასამართლო სხდომაზე მოპასუხე სს “... ბანკის” სახელით მონაწილეობას იღებდა დ. რ-შვილი, რომელსაც არ გააჩნდა მოპასუხის წარმომადგენლობის უფლებამოსილება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 23 სექტემბრის განჩინებით გ. წ-ილის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა გ. წ-ილის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

კასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

გ. წ-ილის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.