საქმე ¹ას-953-1232-09 16 მარტი, 2009 წ.

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

მოსამართლეები:

ნ. კვანტალიანი (მომხსენებელი), ლ. ლაზარაშვილი

სხდომის მდივანი _ ლ.სანიკიძე

კასატორი _ კ. ნ-ძე (მოსარჩელე)

წარმომადგენელი _ ზ.ბ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს “ს. რ.”, შპს “ს. რ.” ხაშურის სავაგონო საექსპლუატაციო სამმართველო

წარმომადგენელი _ ნ.მ-შვილი, მ.მ-ელი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 17 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ სამუშაოზე აღდგენა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

კ. ნ-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს “ს. რ.” სავაგონო დეპარტამენტის ხაშურის სარემონტო საექსპლუატაციო სამმართველოს მიმართ სამუშაოზე აღდგენის შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: მოსარჩელე მუშაობდა შპს „ს. რ.“ ხაშურის სავაგონო სარემონტო-საექსპლუატაციო სამმართველოში მოძრავი შემადგენლობის რემონტის მეოთხე თანრიგის ზეინკლად. 2008 წლის 7 აპრილიდან 16 აპრილამდე იმყოფებოდა საავადმყოფო ფურცელზე. საწარმოს ადმინისტრაციის 2008 წლის 10 აპრილის ¹79 ბრძანებით იგი გათავისუფლდა სამუშაოდან შრომითი ხელშეკრულების პირობების დარღვევისათვის. აღნიშნული ბრძანების ასლი მოსარჩელეს არ ჩაბარებია. სამუშაოზე გამოცხადებისას მან შეიტყო, რომ მის თანამდებობაზე მიღებულ იქნა სხვა პიროვნება. მოპასუხე შეჰპირდა სხვა სამუშაოზე მიღებას, თუმცა დანაპირები დღემდე არ შეუსრულებია.

ხაშურის რაიონული სასამართლოს 2008 წლის 30 ოქტომბრის განჩინებით საქმეში ხაშურის სავაგონო სარემონტო-საექსპლუატაციო სამმართველოსთან ერთად ჩაბმულ იქნა შპს “ს. რ.”.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს შემდეგი დასაბუთებით: 2003 წლის 13 ივნისიდან კ. ნ-ძე მუშაობდა ხაშურის სავაგონო-საექსპლუატაციო სამმართველოში სხვადასხვა თანამდებობებზე, ხოლო შემდგომ _ ვაგონების ტექნიკური მომსახურების პუნქტის მოძრავი შემადგენლობის რემონტის ზეინკალ-გადამდგმელად. 2008 წლის 10 აპრილის ბრძანებით იგი ამ თანამდებობიდან გათავისუფლდა სამუშაოდან, შრომითი კოდექსის 37-ე მუხლის „გ“ პუნქტის თანახმად, არასაპატიო მიზეზით სისტემატურად სამსახურის გაცდენისათვის, რასაც ცხადყოფს საქმეში წარმოდგენილი სამუშაო დროის გამოყენების აღრიცხვის ტაბელები. 2008 წლის 10 აპრილის ¹79 ბრძანება შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ მოსარჩელეს საკუთარი ბრალით არ ჩაბარდა, ვინაიდან დასახელებული ბრძანება მას 2008 წლის 11 აპრილს ფოსტით გაეგზავნა მოპასუხისათვის ცნობილ მისამართზე _ ქ.ხაშურში, ... ქ.¹48-ში, თუმცა ფოსტამ წერილი უკან დააბრუნა იმ მიზეზით, რომ აღნიშნულ მისამართზე ადრესატი არ ცხოვრობდა. მოსარჩელის სხვა მისამართი კი ორგანიზაციამ არ იცოდა.

ხაშურის რაიონული სასამართლოს 2008 წლის 6 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც კ.ნ-ძემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 17 მარტის განჩინებით კ. ნ-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: კ. ნ-ძე მუშაობდა შპს „ს. რ.“ ხაშურის სავაგონო სარემონტო-საექსპლოატაციო სამმართველოში მოძრავი შემადგენლობის მეოთხე თანრიგის ზეინკლად. 2008 წლის 7 აპრილიდან 16 აპრილამდე იგი იმყოფებოდა შრომისუუნარობის ფურცელზე. საწარმოს ადმინისტრაციის 2008 წლის 10 აპრილის ¹79 ბრძანებით შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის „გ“ პუნქტის საფუძველზე კ. ნ-ძე სამუშაოდან გათავისუფლდა, რასაც წინ უძღოდა ხაშურის ვაგონების ტექნიკური მომსახურების პუნქტის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლის 2008 წლის 7 აპრილის მოხსენებითი ბარათი, 2008 წლის 31 მარტიდან მოსარჩელის სამუშაოზე გამოუცხადებლობის გამო, მის მიმართ შესაბამისი ზომების გატარების თაობაზე. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის „გ“ პუნქტით და მიიჩნია, რომ საქმეში წარმოდგენილი სამუშაო დროის გამოყენების აღრიცხვის თაობაზე ტაბელებითა და ხაშურის ვაგონების ტექნიკური მომსახურების პუნქტის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლის 2008 წლის 7 აპრილის მოხსენებითი ბარათით დადასტურებულია, რომ აპელანტი ხშირად არღვევდა შრომის ხელშეკრულებით ნაკისრ ვალდებულებებს და სამსახურში არასაპატიო მიზეზით ხშირად არ ცხადდებოდა. შრომის კოდექსის 36-ე მუხლის პირველი ნაწილის, მეორე ნაწილის „ზ“ პუნქტის, მესამე და მეოთხე ნაწილების შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ შრომისუუნარობის ფურცელზე ყოფნა დამსაქმებლის მხრიდან შრომითი ურთიერთობის შეჩერებას თავისთავად არ იწვევს. აღნიშნულთან დაკავშირებით აუცილებელია დამსაქმებლის ნება შრომითი ურთიერთობის გონივრული ვადით შეჩერების შესახებ. ამდენად, დასაქმებულმა უნდა მიმართოს საწარმოს ადმინისტრაციას. პალატის მოსაზრებით, აპელანტმა სათანადოდ ვერ დაადასტურა ის ფაქტი, რომ 2008 წლის 7 აპრილიდან, შრომისუუნარობის გამო, საავადმყოფო ფურცელზე ყოფნის შესახებ საწარმოს ადმინისტრაციას აცნობა და მოითხოვა შრომითი ურთიერთობის შეჩერება. შრომის კოდექსის 36-ე მუხლის მეორე ნაწილის „ზ“ პუნქტისა და მესამე ნაწილის მიხედვით, კ. ნ-ძესა და მოპასუხე საწარმოს ადმინისტრაციას შორის შრომითი ურთიერთობა არ შეჩერებულა, შესაბამისად, შრომითი ხელშეკრულების პირობების დარღვევის გამო, საწარმოს ადმინისტრაციამ მოსარჩელე სამუშაოდან კანონიერად გაათავისუფლა. პალატის მოსაზრებით, შრომის კოდექსის 36-ე მუხლის მეექვსე ნაწილით გათვალისწინებული შრომითი ურთიერთობის შეჩერებისას შრომითი ხელშეკრულების მოშლის დაუშვებლობის შესახებ აკრძალვა მოცემულ შემთხვევაზე არ ვრცელდება.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება კ. ნ-ძემ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. პალატამ არ გაითვალისწინა, რომ კ. ნ-ძე სამუშაოდან გათავისუფლდა ბიულეტენზე ყოფნის პერიოდში მაშინ, როცა შრომის კოდექსის 36-ე მუხლის „ზ“ პუნქტი მუშაკის დროებით შრომისუუნარობას შრომითი ურთიერთობის შეჩერების საფუძვლად მიიჩნევს. აღსანიშნავია, რომ მოპასუხე ორგანიზაციამ ამავე კოდექსის 35-ე მუხლის მეექვსე პუნქტის მოთხოვნა შეასრულა და დასაქმებულს მკურნალობის ხარჯები სრულად აუნაზღაურა. გასაჩივრებული განჩინებით პალატამ კასატორის სამუშაოდან გათავისუფლების საფუძვლად მიუთითა კ.ნ-ძის უფროსის მიერ შედგენილ მოხსენებით ბარათზე, რომლის თანახმად, კასატორი სამუშაოს აცდენდა. სასამართლომ არ გამოიყენა შრომის კოდექსის 48-ე მუხლი, რომელიც შრომითი დავის გადაწყვეტის წესსა და პროცედურას განსაზღვრავს. პალატას არ უმსჯელია იმაზე, რომ დამსაქმებელმა მითითებული ნორმის დანაწესები დაარღვია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ კ. ნ-ძის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება დარჩეს უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” და “ბ” ქვეპუნქტების თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი და სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო პალატამ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, კერძოდ:

მოცემულ საქმეზე სადავოს წარმოადგენს კ.ნ-ძის საავადმყოფო ფურცელზე ყოფნის პერიოდში სამუშაოდან გათავისუფლების კანონიერება.

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებიდან გამომდინარე, მხარეთა შორის წარმოშობილია შრომითი სამართლებრივი ურთიერთობა, რომლის ძალითაც დასაქმებული ვალდებულია, შეასრულოს შრომითი ხელშეკრულებით ნაკისრი სამუშაო შეთანხმებული სამუშაო დროის ხანგრძლივობით. მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ კ. ნ-ძე მუშაობდა რა შპს “საქართველოს რკინიგზის” ხაშურის სავაგონო სარემონტო-საექსპლუატაციო სამმართველოში მოძრავი შემადგენლობის მეოთხე თანრიგის ზეინკლად, 2008 წლის 7 აპრილიდან 16 აპრილამდე იმყოფებოდა შრომისუუნარობის ფურცელზე. საწარმოს ადმინისტრაციის 2008 წლის 10 აპრილის ¹79 ბრძანებით კ. ნ-ძე სამუშაოდან გათავისუფლდა შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის „გ“ პუნქტის საფუძველზე. აღნიშნულს წინ უძღოდა ხაშურის ვაგონების ტექნიკური მომსახურების პუნქტის უფროსის მოხსენებითი ბარათი, 2008 წლის 31 მარტიდან მოსარჩელის სამუშაოზე გამოუცხადებლობის გამო, მის მიმართ შესაბამისი ზომების გატარების თაობაზე. სააპელაციო პალატამ დადგენილად ცნო და კასატორს არ გაუქარწყლებია კ.ნ-ძის მიერ სამუშაოს არასაპატიოდ გაცდენის სხვა ფაქტების არსებობაც. აღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე, კანონიერია დამსაქმებლის გადაწყვეტილება შრომითი ურთიერთობის შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის „გ“ პუნქტის საფუძველზე შეწყვეტის თაობაზე.

შრომის კოდექსის 36-ე მუხლის მეორე ნაწილის “ზ” ქვეპუნქტის თანახმად, პირის დროებითი შრომისუუნარობა შრომითი ურთიერთობის შეჩერების საფუძველია, ხოლო, ამავე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, შრომითი ურთიერთობის შეჩერება არის შრომითი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოს დროებით შეუსრულებლობა, რომელიც არ იწვევს შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტას.

შრომითი ურთიერთობის შეჩერების საფუძვლებით კანონმდებელი ითვალისწინებს ისეთ ობიექტურ გარემოებებს, რომელიც პირის ნებისაგან დამოუკიდებლად შრომითი ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების _ სამუშაოს შესრულების შეუძლებლობას იწვევს. ამავდროულად, შრომის კოდექსის 36-ე მუხლის მესამე ნაწილი ადგენს, რომ დასაქმებულის მიერ შრომითი ურთიერთობის შეჩერების კანონით გათვალისწინებული საფუძვლით შრომითი ურთიერთობის შეჩერების მოთხოვნის შემთხვევაში დამსაქმებელი ვალდებულია, შრომითი ურთიერთობა გონივრული ვადით შეაჩეროს. აღნიშნული ნორმა ცალსახად ადგენს, რომ დასაქმებული ვალდებულია, მიაწოდოს ინფორმაცია დამსაქმებელს შრომითი ურთიერთობის შეჩერების საფუძვლების არსებობის თაობაზე. დასაქმებულის ეს ვალდებულება მომდინარეობს შრომითი ხელშეკრულების არსიდანაც, კერძოდ:

შრომითი ხელშეკრულება კერძო სამართლის სუბიექტებს შორის დადებული შეთანხმებაა დასაქმებულის მიერ დამსაქმებლისათვის განსაზღვრული სამუშაოს შესრულების სანაცვლოდ საზღაურის გადახდის თაობაზე. ამასთან, მხარეები თანხმდებიან შრომითი ხელშეკრულების სხვა პირობებზე, მათ შორის, სამუშაო დროის ხანგრძლივობაზე სამუშაო დღეებისა და საათების განსაზღვრით. აღნიშნული შრომითი ხელშეკრულების არსებითი პირობაა და მისი დაუცველობა ვალდებულების დარღვევის ტოლფასია. სამოქალაქო სამართალი (394-ე მუხლის პირველი ნაწილი) და, მათ შორის, შრომის სამართალიც (36-ე მუხლი) ითვალისწინებს ვალდებულების შესრულების შეუძლებლობას. კანონი ასეთ შემთხვევაში პირს ვალდებულების დამრღვევად არ რაცხავს და ათავისუფლებს მას სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობისაგან. თუმცა შესრულების შეუძლებლობის შემთხვევაშიც მხარე ვალდებულია, აცნობოს მეორე მხარეს შექმნილ გარემოებათა თაობაზე. ასეთი ვალდებულება მომდინარეობს როგორც სამოქალაქო სამართლის ძირითადი _ კეთილსინდისიერების პრინციპიდან, ასევე კანონიდანაც (შრომის კოდექსის 36-ე მუხლის მესამე ნაწილი).

შრომის კოდექსის ამგვარი დათქმა, რომ დასაქმებული ვალდებულია, აცნობოს დამსაქმებელს შრომითი ურთიერთობის შეჩერების საფუძვლების არსებობის თაობაზე, გამოწვეულია თვით ამ სახელშეკრულებო ურთიერთობის სპეციფიკიდანაც, ვინაიდან შრომითი ხელშეკრულების მოულოდნელად შეჩერებამ შეიძლება გარკვეული უარყოფითი გავლენა მოახდინოს საწარმოს საქმიანობაზე და ზიანი მიაყენოს მას. დამსაქმებლისათვის ინფორმირება ხელშეკრულების შეჩერების საფუძვლების წარმოშობის თაობაზე შესაძლებელს ხდის, დამსაქმებელმა დროულად იზრუნოს შეჩერებით გამოწვეული უარყოფითი შედეგების აღმოფხვრაზე, თავიდან აირიდოს მოსალოდნელი ზიანი და აუცილებლობის შემთხვევაში, დასაქმებულისათვის დაკისრებული სამუშაოს შესრულება სხვა პირს დაავალოს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სავსებით მართებულია სააპელაციო პალატის დასკვნა, რომ დასაქმებული კ.ნ-ძე ვალდებული იყო, ეცნობებინა დამსაქმებლისათვის საავადმყოფო ფურცელზე ყოფნის თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ მან ავადმყოფობის შესახებ აცნობა მოპასუხეს. ასეთ გარემოებას მოპასუხე არ ადასტურებს და არც საქმის მასალებით არ დგინდება. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი, კ.ნ-ძე ვალდებულია, სარწმუნოდ დაადასტუროს სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები.

საკასაციო სასამართლო ეთანხმება კასატორის მოსაზრებას, რომ შრომის კოდექსის 36-ე მუხლის მეექვსე ნაწილის თანახმად, შრომითი ურთიერთობის შეჩერების საფუძვლების არსებობა გამორიცხავს შრომითი ხელშეკრულების მოშლისა და შეწყვეტის კანონიერებას, ანუ შრომითი ხელშეკრულების მოშლა და შეწყვეტა ასეთ შემთხვევაში დაუშვებელია. თუმცა აღნიშნული მოცემულ დავაზე ვერ გავრცელდება, ვინაიდან დამსაქმებლისათვის უცნობი იყო ასეთი საფუძვლის არსებობა, ხოლო დასაქმებულის მიერ სამუშაოს შეუსრულებლობა ვალდებულების დარღვევაა, რაც უფლებამოსილს ხდის დასაქმებულს, შეწყვიტოს სახელშეკრულებო ურთიერთობა.

საკასაციო სასამართლო კ.ნ-ძის სასარჩელო მოთხოვნას სამუშაოზე აღდგენის თაობაზე უსაფუძვლოდ მიიჩნევს იმის გამოც, რომ, როგორც საქმის მასალებით იკვეთება (ტ. 1 ს.ფ. 58), მოდავე მხარეთა შორის გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება განსაზღვრული ვადით 2008 წლის 30 იანვრიდან 2008 წლის 30 ივლისამდე, ხოლო სამუშაოზე აღდგენის მოთხოვნით სასამართლოს მიმართა 2008 წლის 24 სექტემბერს _ სახელშეკრულებო ვადის გასვლის შემდეგ. შრომითი უფლებების დარღვევებთან დაკავშირებით სხვა სასარჩელო მოთხოვნა კი მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

კ. ნ-ძის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 17 მარტის განჩინება დარჩეს უცვლელად.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.