ას-955-1234-09 24 მაისი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ნ. კვანტალიანი, თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – მ. ფ-შვილი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ზ. გ-ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 5 მაისის გადაწყვეტილება

დავის საგანი – იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და თანამდევი შედეგის გაუქმება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2007 წლის 8 იანვარს ზ. გ-ძემ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სარჩელის აღძვრამდე სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების შესახებ განცხადებით მიმართა და მომავალი მოპასუხის, მ. ბ-ძის სახელზე რეგისტრირებულ, ქ. თბილისში, ... გამზირზე ¹20-ში, მდებარე ¹30 ბინაზე ყადაღის დადება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 16 იანვრის განჩინებით ზ. გ-ძის განცხადება სარჩელის წინასწარი უზრუნველყოფის შესახებ დაკმაყოფილდა, მ. ბ-ძის სახელზე რეგისტრირებულ ქ. თბილისში, ... გამზირზე ¹20-ში, მდებარე ¹30 ბინას ყადაღა დაედო. განმცხადებელ ზ. გ-ძეს სარჩელის შეტანისათვის 7 დღე მიეცა.

2007 წლის 22 იანვარს ზ. გ-ძემ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სარჩელით მიმართა, მოპასუხეებად მ. ბ-ძე, თ. ბ-შვილი, რ. ჩ-შვილი, მ. ფ-შვილი და მ. მ-ძე დაასახელა.

მოსარჩელის განმარტებით, 1998 წლის 17 ნოემბერს შეიძინა ქ. თბილისში, ... გამზირზე ¹20-ში მდებარე ბინა. 2006 წლის ივნისიდან აღნიშნულ ბინაში დროებით საცხოვრებლად მ. ბ-ძე გადავიდა, რომელთანაც ქირავნობაზე იყვნენ შეთანხმებულები. სხვადასხვა მიზეზის გამო, მოსარჩელემ ქირავნობის შეწყვეტა გადაწყვიტა, რის შესახებაც მ. ბ-ძეს აცნობა. იგი ბინის დაცლას და ქირის გადახდას 2006 წლის 25 დეკემბრისათვის აპირებდა. დაახლოებით იმავე პერიოდში მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა, რომ ბინაში უცხო პირები იყვნენ მისული და მეზობლების წინაშე აცხადებდნენ, რომ ბინა მ. ბ-ძის ვალების უზრუნველსაყოფად იყო დატვირთული. ამ ფაქტის შესამოწმებლად მან საჯარო რეესტრს მიმართა და გაარკვია, რომ ბინა მ. ბ-ძის სახელზე იყო რეგისტრირებული, ხოლო რეგისტრაციის საფუძვლად მ. ბ-ძესა და ზ. გ-ძეს შორის დადებული ხელშეკრულება იყო მითითებული.

მოსარჩელის მტკიცებით, მას მოპასუხესთან ამგვარი ხელშეკრულება არ დაუდია, ამასთან, ხელშეკრულებაში მითითებულმა ნოტარიუსმა მის მიმართვაზე აცნობა, რომ აღნიშნული ხელშეკრულება არ დაუმოწმებია და ამ ნომრით სხვა სანოტარო მოქმედება იყო შესრულებული.

აღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე, მოსარჩლემ მოითხოვა:

1. 2005 წლის 29 ნოემბრის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა;

2. საჯარო რეესტრში მ. ბ-ძის სასარგებლოდ არსებული ჩანაწერის ბათილად ცნობა;

3. ქ. თბილისში, ... გამზირზე ¹20-ში მდებარე უძრავი ქონების ზ. გ-ძისათვის დაბრუნება;

4. 2006 წლის 16 აგვისტოს თ. ბ-შვილს, რ. ჩ-შვილს, მ. ფ-შვილსა და მ. ბ-ძეს შორის გაფორმებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა.

მოპასუხე მ. ფ-შვილმა სასამართლოს შეგებებული სარჩელით მიმართა და სესხის დაბრუნება მოითხოვა. მან მოპასუხეებად ზ. გ-ძე, თ. ბ-შვილი, რ. ჩ-შვილი და მ. მ-ძე დაასახელა.

მ. ფ-შვილის განმარტებით, მ. ბ-ძის მიმართ სისხლის სამართლის საქმე იყო აღძრული, მისი და მოპასუხეებად დასახელებული პირების განცხადების საფუძველზე. მათ ბინა პირველად 2006 წლის აგვისტოში ნახეს, იმავე წლის სექტემბერში ბინასთან დაკავშირებით ეჭვი შეეპარათ და გაარკვიეს, რომ იგი ზ. გ-ძეს ეკუთვნოდა, რის შემდეგაც, პროკურატურას მიმართეს საჩივრით. ზ. გ-ძისათვის ცნობილი იყო გამოძიების მიმდინარეობის თაობაზე, რაც დაკითხვის ოქმებით დასტურდება. მოსარჩელის მტკიცებით, გაუგებარია, როგორ მოხვდა მ. ბ-ძის ხელში 1998 წლის 17 ნოემბერს გაფორმებული უძარვი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, ან 2005 წლის 28 ოქტომბერს გაცემული მიწის სარეგისტრაციო განაცხადის რეგისტრაციის ნომერი და საჯარო რეესტრის მიერ ზ. გ-ძის სახელზე გაცემული ცნობა ყადაღის არ არსებობის შესახებ. ზ. გ-ძის ჩვენებით, აღნიშნული დოკუმენტების გაყალბებული არ არის, ასევე ემთხვევა მისი პირადობის დამადასტურებელი მოწმობის ნომრები. რაც შეეხება ზ. გ-ძის მოთხოვნას სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ, მ. ფ-შვილის მტკიცებით, მისი დაკმაყოფილების კანონიერი საფუძველი არ არსებობს, რადგანაც თვითონ კეთილსინდისიერ მხარეს წარმოადგენდა და მისთვის ცნობილი არ იყო ხელშეკრულების სიყალბის შესახებ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 13 ნოემბრის განჩინებით საქმეში რ. ჩ-შვილის უფლებამონაცვლედ აკაკი გიორგაძე ჩაება.

საქმის განხილვის პერიოდში მ. ფ-შვილმა თ. ბ-შვილისა და მ. მ-ძის მიმართ მოთხოვნა მოხსნა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ზ. გ-ძის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, 2005 წლის 29 ნოემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულება ბათილად იქნა ცნობილი და უძრავი ქონება ზ. გ-ძეს დაუბრუნდა საკუთრებში. სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ მოსარჩელის მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა; მ. ფ-შვილის შეგებებული სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 15 თებერვლის განაჩენით სამოქალაქო სარჩელის დაკმაყოფილების შედეგად მ. ფ-შვილის სასარგებლოდ მ. ბ-ძისათვის დაკისრებული 4400 აშშ დოლარის ამოღების მიზნით სარეალიზაციოდ მიექცა იპოთეკით დატვირთული თბილისში, ... გამზირზე ¹20-ში მდებარე ¹30 ბინა, დანარჩენ ნაწილში შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება ზ. გ-ძემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა და მისი შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების, ასევე, 2006 წლის 16, 29 აგვისტოს ხელშეკრულებების ბათილად ცნობაზე უარის თქმის ნაწილში გაუქმება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 5 მაისის გადაწყვეტილებით ზ. გ-ძის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ზ. გ-ძის სარჩელის 2006 წლის 16, 29 აგვისტოს სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების იპოთეკის ნაწილში ბათილად ცნობაზე უარის თქმის, მ. ფ-შვილის შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებისა და ზ. გ-ძისათვის სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის – 120 ლარის დაკისრების ნაწილში გაუქმდა; ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ზ. გ-ძის სარჩელი, 2006 წლის 16, 29 აგვისტოს სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების იპოთეკის ნაწილში ბათილად ცნობის შესახებ, დაკმაყოფილდა; 2006 წლის 16 აგვისტოს მ. ბ-ძეს და თ. ბ-შვილს, რ. ჩა-შვილს, მ. ფ-შვილს შორის, ასევე 2006 წლის 29 აგვისტოს მ. ბ-ძეს და მ. მ-ძეს შორის დადებული სეხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება სესხის უზრუნველსაყოფად ქ. თბილისში ... გამზირზე ¹20-ში მდებარე ¹30 ბინის დატვრითვის ნაწილში ბათილად იქნა ცნობილი; მ. ფ-შვილის შეგებებული სარჩელი იპოთეკით დატვრითული ზემომითითებული უძრავი ქონების სარეალიზაციოდ მიქცევის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის საფუძველზე, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 15 თებერვლის განჩინებით დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები პრეიუდიციური ძალის მქონედ მიიჩნია:

1. მ. ბ-ძემ 2006 წლის ივნისში ზ. გ-ძისაგან თბილისში, ... გამზირზე ¹20-ში მდებარე ¹30 ბინა იქირავა. იგი ბინის მეპატრონეს 2006 წლის დეკემბრამდე ყოველთვიურად 270 აშშ დოლარს უხდიდა;

2. ამავე პერიოდში მ. ბ-ძემ გამოიძიებისათვის დაუდგენელ ვითარებაში დაამზადა 2005 წლის 29 ნოემბრით დათარიღებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც, მან თითქოსდა შეიძინა ზემოთდასახელებული საცხოვრებელი ბინა;

3. აღნიშნული ყალბი ხელშეკრულების გამოყენებით მ. ბ-ძემ საჯარო რეესტრის სამსახურში 2006 წლის 5 ივნისს ბინა თავის სახელზე დაარეგისტრირა;

4. ამის შემდეგ მ. ბ-ძე უკავშირდებოდა მოქალაქეებს და მოტყუებით აფორმებდა მათთან სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებებს, რის შემდეგაც მართლსაწინააღმდეგოდ, თაღლითურად ეუფლებოდა მათ კუთვნილ თანხებს, კერძოდ, 2006 წლის 16 აგვისტოს მ. ბ-ძე დაეუფლა თ. ბ-შვილის 3300 აშშ დოლარს, რ. ჩ-შვილის 6600 აშშ დოლარს, მ. ფ-შვილის 4400 აშშ დოლარს, ხოლო იმავე წლის 20 აგვისტოს – მ. მ-ძის კუთვნილ 18 700 აშშ დოლარს.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ზ. გ-ძეს არ გამოუვლენია ბინის გასხვისების ნება, რის გამოც ნასყიდობის ხელშეკრულება ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი, გარდა ამისა, იმ გარემოებების გათვალისწინებით, რომ 2005 წლის 29 ნოემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულება ბათილად იქნა ცნობილი, ხოლო სეხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება ძალაში დარჩა, სასამართლომ აღნიშნა, რომ იპოთეკით დატვრთული იყო ზ. გ-ძის ქონება, რომელიც სესხის ხელშეკრულების მხარეს არ წარმოადგენდა, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მესაკუთრის ნების გამოვლენის გარეშე დადებული იპოთეკის ხელშეკრულების ნამდვილად აღიარება ეწინააღმდეგებოდა საკუთრების აბსოლუტურ ხასიათს.

სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება მ. ფ-შვილმა საკასაციო წესით გაასაჩივრა და მისი გაუქმება მოითხოვა. კასატორის მტკიცებით, სასამართლომ დაარღვია პროცესის საჯაროობის პრინციპი, მხარეები რამდენჯერმე დაიბარა გადაწყვეტილების გამოცხადებისათვის, მაგრამ გამოცხადება უსაფუძვლოდ გადადო, გარდა ამისა, 5 მაისის სხდომაზე მხოლოდ სარეზოლუციო ნაწილი გამოცხადდა, მაშინ, როდესაც მხარეებს გასაჩივრებაზე უარი არ ჰქონდათ ნათქვამი, დასაბუთებული გადაწყვეტილება კი, 2 თვის დაგვიანებით მომზადდა. კასატორი ასევე აცხადებს, რომ სასამართლომ არ გამოიყენა სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის დროისათვის მოქმედი კანონმდებლობა, არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ ბინის იპოთეკით დატვირთვისას იგი მ. ბ-ძის სახელზე იყო რეგისტრირებული, რეესტრის ჩანაწერების მიმართ კი სისრულისა და უტყუარობის პრეზუმფცია მოქმედებს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 4 თებერვლის განჩინებით მ. ფ-შვილის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა არსებითად განსახილველად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ განიხილა საკასაციო საჩივარი, შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთებულობა და მიიჩნია, რომ მ. ფ-შვილის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცეოსო კოდექსის 106-ე მუხლით და პრეიდიუციული ძალის მქონედ მიიჩნია თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 15 თებერვლის განჩინებით დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

1. მ. ბ-ძემ 2006 წლის ივნისში ზ. გ-ძისაგან თბილისში, ... გამზირზე ¹20-ში მდებარე ¹30 ბინა იქირავა. იგი ბინის მეპატრონეს 2006 წლის დეკემბრამდე ყოველთვიურად 270 აშშ დოლარს უხდიდა;

2. ამავე პერიოდში მან გააყალბა ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც საჯარო რეესტრში ზემოაღნიშნული უძრავი ქონების მესაკუთრედ დარეგისტრირდა;

3. ამის შემდეგ მ. ბ-ძე უკავშირდებოდა მოქალაქეებს და მოტყუებით აფორმებდა მათთან სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებებს, რის შემდეგაც მართლსაწინააღმდეგოდ, თაღლითურად ეუფლებოდა მათ კუთვნილ თანხებს, კერძოდ, 2006 წლის 16 აგვისტოს მ. ბ-ძე დაეუფლა თ. ბ-შვილის 3300 აშშ დოლარს, რ. ჩ-შვილის 6600 აშშ დოლარს, მ. ფ-შვილის 4400 აშშ დოლარს, ხოლო იმავე წლის 20 აგვისტოს – მ. მ-ძის კუთვნილ 18 700 აშშ დოლარს.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებები და არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა.

სამოქალაქო კოდექსის 286-ე მუხლის თანახმად (2006 წლის რედაქცია) უძრავი ნივთი შეიძლება მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად ისე იქნეს გამოყენებული, რომ კრედიტორს მიეცეს უფლება, სხვა კრედიტორებთან შედარებით პირველ რიგში მიიღოს თავისი მოთხოვნის დაკმაყოფილება ამ ნივთიდან. შესაბამისად, კასატორმა მ. ბ-ძესთან დადებული ხელშეკრულებით შეიძინა უფლება იპოთეკით დატვირთული ნივთით მისი მოთხოვნის უპირატესი დაკმაყოფილებისა. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნული იპოთეკის ხელშეკრულება მიიჩნია ბათილად იმის გამო, რომ იგი დადებულია არამესაკუთრის მიერ. მოცემულ შემთვევაში სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ ბინის იპოთეკით დატვირთვის დროს საჯარო რეესტრის მონაცემებით მესაკუთრედ მითითებული იყო პირი, რომელიც დებდა ხელშეკრულებას. აღნიშნული კი უკავშირდება სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის შედეგებს.

ზემოთ მითითებული ნორმის თანახმად, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. იმ პირის სასარგებლოდ, რომელიც გარიგების საფუძველზე სხვა პირისაგან იძენს რომელიმე უფლებას და ეს უფლება გამსხვისებლის სახელზე იყო რეესტრში რეგისტრირებული, რეესტრის ჩანაწერი ითვლება სწორად, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ამ ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ შეტანილია საჩივარი, ან შემძენმა იცოდა, რომ ჩანაწერი უზუსტოა.

როგორც ვხედავთ, ზემოაღნიშნული ნორმების საფუძველზე, პირის კეთილსინდისიერ შემძენად მიჩნევისათვის აუცილებელია სუბიექტურ და ობიექტურ ფაქტორთა ერთობლიობა. ობიექტური ფაქტორები მოიცავს შემდეგი გარემოებების კუმულაციას:

1. საჯარო რეესტრში უძრავი ქონების მესაკუთრედ უფლების გამსხვისებელი უნდა იყოს დარეგისტრირებული;

2. რეესტრის ჩანაწერების მიმართ შეტანილი არ უნდა იყოს საჩივარი.

რაც შეეხება სუბიექტურ ფაქტორს, აღნიშნული გულისხმობს შემძენის სუბიექტურ დამოკიდებულებას ნამდვილი მესაკუთრის ვინაობისადმი, ანუ, გარიგების დადების მომენტისათვის, შემძენისათვის უცნობი უნდა იყოს რეესტრის ჩანაწერების უზუსტობის თაობაზე.

განსახილველ შემთხვევაში, სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების დადებისას, სადავო უძრავი ქონება გამსხვისებელზე_მ. ბ-ძის სახელზე იყო რეგისტრირებული. რეგისტრაციის საფუძვლად მითითებული იყო მასსა და ზ. გ-ძეს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომელიც, თავის მხრივ, სანოტარო წესით იყო დამოწმებული. იმის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება, რომ მ. ფ-შვილისათვის ცნობილი იყო ხელშეკრულების სიყალბისა და ნამდვილი მესაკუთრის ვინაობის შესახებ, სასამართლოში წარდგენილი არ ყოფილა. აღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორი კეთილსინდისიერი შემძენია და იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა მისი ინტერესების საწინააღმდეგოდ არამართებულია.

რაც შეეხება სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ მ. ბ-ძის ვალების დაფარვა ზ. გ-ძის კუთვნილი ბინის რეალიზაციის ხარჯზე საკუთრების აბსოლუტურ ბუნებას ეწინააღმდეგება, საკასაციო პალატა აღნიშნავს შემდეგს:

მიუხედავად იმისა, რომ საკუთრება კერძოსამართლებრივი ურთიერთობების ქვაკუთხედია, კანონმდებლობა ითვალისწინებს მისი შეზღუდვის გარკვეულ საფუძვლებს. ერთ-ერთი შემთხვევა, როდესაც, სხვა პირის ინტერესების დაცვის შედეგად, მესაკუთრის უფლება იზღუდება, არის სწორედ კეთილსინდისიერი შემძენის ინსტიტუტი.

სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლის მიხედვით, შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე.

მითითებული ნორმის დანაწესიდან ნათლად ირკვევა, რომ კანონმდებელი, მესაკუთრის უფლებებთან კონფლიქტისას, უძრავი ნივთის კეთილსინდისიერი შემძენის ინტერესებს ანიჭებს უპირატესობას. აღნიშნული, პირველ რიგში, უძრავი ნივთზე უფლების შეძენის განსხვავებული რეჟიმის არსებობის შედეგია. მოძრავ ნივთზე საკუთრების გადაცემისაგან განსხვავებით, უძრავი ნივთის შემძენს რისკისაგან საჯარო რეესტრის არსებობა ათავისუფლებს. შესაბამისად, აუცილებელი წინდახედულობის ფარგლებიც უფრო ვიწროა და საჯარო რეესტრის მონაცემების გადამოწმებით შემოიფარგლება. ამგვარი ვითარება კი იმითაა განპირობებული, რომ კეთილსინდისიერებისადმი პრიორიტეტის მინიჭებით კანონმდებელი იცავს თავად სამოქალაქო ბრუნვას, როგორც ფასეულობას და ამ გზით ბრუნვის მონაწილეთა ინტერესებს. მესაკუთრის უფლებებისადმი უპირატესობის მინიჭება ბრუნვას შეაფერხებდა, რომ არაფერი ვთქვათ, საჯარო რეესტრის მონაცემების მიმართ ნდობის დაკარგვაზე. თუ შემძენი დაცული არ იქნება კეთილსინდისერების შემთხვევაშიც კი, ცხადია, მას ნაკლები დაინტერესება ექნება უძრავ ქონებაზე უფლების შეძენისადმი. ეს კი მთელი კერძო სამართლებრივი ურთიერთობების პარალიზებას გამოიწვევს.

უნდა აღინიშნოს ის გარემოებაც, რომ სამოქალქო კოდექსის საფუძველზე ზ. გ-ძე ჩაითვლება იპოთეკით დატვირთული უძრავი ქონების მესაკუთრედ, რომელიც არ არის კრედიტორის პირადი მოვალე. იგი 304-ე მუხლის საფუძველზე უფლებამოსილია თავიდან აიცილოს იპოთეკის თანმდევი შედეგი_აუქციონი. მასვე ენიჭება უფლება აინაზღაუროს დანაშაულით მიყენებული ზიანი.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის მთელი რიგი ნორმები, აღნიშნული კი, სამოქალაქო საპროცეოს კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ა” და “გ” ქვეპუნქტების მიხედვით, გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველია.

იმავე კოდექსის 411-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში დაბრუნების საფუძვლები.

ვინაიდან განსახილველ შემთხვევაში არასწორი გადაწყვეტილების მიღება ფაქტობრივი გარემოებების მცდარი სამართლებრივი შეფასებითაა განპირობებული და არ არსებობს მტკიცებულებათა დამატებით გამოკლვლევის აუცილებლობა, საკასაციო პალატა უფლებამოსილია, თავად მიიღოს გადაწყვეტილება.

პალატა მიიჩნევს, რომ მ. ფ-შვილის შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა სესხის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხის დაბრუნების მიზნით იპოთეკით დატვირთული ბინის რეალიზაციის ნაწილში საფუძვლიანია და უნდა დაკმაყოფიდეს. რაც შეეხება კასატორის მოთხვნას ზიანის ასანაზღაურებლად პროცენტების დაკისრების თაობაზე, საკასაციო პალატა ვერ დაითანხმება შემდეგ გარემოებათა გამო:

შეგებებული სარჩელის ავტორი ზიანის ანაზღაურებას არა მ. ბ-ძისაგან, არამედ ზ. გ-ძისაგან ითხოვს, იმ საფუძვლით, რომ ისიც მ. ბ-ძის მიერ ჩადენილი თაღლითობის თანამონაწილეა, რადგანაც თავიდანვე იცოდა ნასყიდობის ხელშეკრულების არსებობის შესახებ, გარდა ამისა, მათი ქმედებების შედეგად, დროულად ვერ მიიღო სესხის სახით გადაცემული თანხა, რაც პროცენტების დარიცხვის საფუძველია.

მოცემულ შემთხვევაში სისხლის სამართლის საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით მ. ფ-შვილის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა და მ. ბ-ძეს მ. ფ-შვილის სასარგებლოდ მისთვის სესხის სახით გადაცემული 4400 აშშ დოლარის გადახდა დაეკისრა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მ. ფ-შვილის მოვალე მ. ბ-ძეა, ზ. გ-ძესთან კი მას არავითარი ვალდებულებითისამართლებრივი ურთიერთობა არ აკავშირებს, ამდენად, ცხადია ვალდებულების დარღვევისათვის ეს უკანასკნელი პასუხისმგებელი ვერ იქნება.

სამოქალაქო კოდექსსი 992-ე მუხლის მიხედვით, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი.

კასატორი ვერ უთითებს ზ. გ-ძის მიერ მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით ზიანის მიყენების კონკრეტულ ფაქტებს და არც შესაბამისი მტკიცებულებები წარუდგენია სასამართლოსათვის. კაატორი ვერც იმ გარემოებას ადასტურებს, რომ ზ. გ-ძე მ. ბ-ძის თანამონაწილე იყო. ამდენად, მისთვის 11 000 აშშ დოლარის დაკისრების მოთხოვნა უსაფუძვლოა.

რაც შეეხება მ. ბ-ძისათვის პროცენტების დაკისრებას, ამ საკითხზე იმსჯელა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის კოლეგია სისხლის სამართლის საქმეზე წარდგენილი სამოქალაქო სარჩელის ფარგლებში და მ. ფ-შვილის ეს მოთხოვნა არ დააკმაყოფილა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე, მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

მ. ფ-შვილის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 5 მაისის გადაწყვეტილება, იპოთეკის ხელშეკურლების ბათილად ცნობის შესახებ ზ. გ-ძის სარჩელის დაკმაყოფილებისა და მ. ფ-შვილის შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება:

ზ. გ-ძის სარჩელი იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში არ დაკმაყოფილდეს;

მ. ფ-შვილის შეგებებული სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 15 თებერვლის განაჩენით სამოქალაქო სარჩელის დაკმაყოფილების შედეგად მ. ფ-შვილის სასარგებლოდ მ. ბ-ძისათვის დაკისრებული 4400 აშშ დოლარის გადახდევინების მიზნით სარეალიზაციოდ მიექცეს იპოთეკით დატვირთული თბილისში, ... (პეკინის) გამზირზე ¹20-ში მდებარე ¹30 ბინა.

გადაწყვეტილება დანარჩენ ნაწილში დარჩეს უცვლელი

საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება