ას-95-85-2011 7 აპრილი, 2011 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ შპს «ს. რ-ა» (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ რ. ჯ-ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 24 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ სარჩოს ოდენობის გაზრდა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

რ. ჯ-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს «ს. რ-ის» მიმართ 2010 წლის ივნისიდან სარჩოს სახით ყოველთვიურად 841 ლარის, მიუღებელი შემოსავლის _ 14392,90 ლარისა და ადვოკატის მომსახურების ხარჯის _ 150 ლარის დაკისრების მოთხოვნით.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო უსაფუძვლობის გამო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა იმ საფუძვლით, რომ მოქმედი კანონმდებლობა სარჩოს გადაანგარიშებას შრომის ანაზღაურების ცვლილების შესაბამისად არ ითვალისწინებს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 9 ივლისის გადაწყვეტილებით რ. ჯ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა, შპს «ს. რ-ას» რ. ჯ-ძის სასარგებლოდ დაეკისრა 2007 წლის 1 მარტიდან 2010 წლის ივნისის ჩათვლით მიუღებელი შემოსავლის _ 14809,20 ლარის ანაზღაურება, შპს «ს. რ-ას» რ. ჯ-ძის სასარგებლოდ დაეკისრა სარჩოს ანაზღაურება 2010 წლის ივლისიდან ყოველთვიურად 841 ლარის ოდენობით, მოპასუხე შპს «ს. რ-ას» დაევალა მოსარჩელე რ. ჯ-ძის სასარგებლოდ წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯების 150 ლარის ანაზღაურება.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება შპს «ს. რ-ამ» გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 24 ნოემბრის განჩინებით შპს «საქართველოს რ-ზის» სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებანი:

ქ.თბილისის ...ის სახ. რაიონის სასამართლოს 1960 წლის 12 თებერვლის ¹2/421 გადაწყვეტილებით რ.ჯ-შვილის სარჩელი დაკმაყოფილდა, რკინიგზის სამმართველოს საფინანსო განყოფილებას საექსპლუატაციო თანხებიდან გადახდა მოსარჩელის სასარგებლოდ ერთდროულად 2417 მანეთი, 1959 წლის 9 დეკემბრიდან 1960 წლის 1 ივნისამდე, ე.ი. საექიმო გადამოწმების დღემდე _ 1754 მანეთი. გადაწყვეტილების თანახმად, რ. ჯ-შვილი 1959 წლის 24 სექტემბრამდე მუშაობდა თბილისის საელმავლო დეპოში მემანქანედ, 24 სექტემბერს კი, მოჰყავდა რა სახალხო ¹132 მატარებელი, დაცულ გადასასვლელთან უცხო მოქალაქის მიერ ნასროლი ქვა მოხვდა ელმავლის მინას, მიიღო სხეულის დაზიანება თავის არეში, რის გამოც ორთვენახევრის განმავლობაში შრომის უნარი დაკარგა 100%-ით, შემდეგ კი საერთო 50%-ით და პროფესიული 100%-ით. უბედური შემთხვევის აქტითა და ექსპერტიზის დასკვნით დადგინდა, რომ უბედური შემთხვევა გამოწვეული იყო რკინიგზის დაცვის სამსახურის განყოფილების ბრალით, ვინაიდან გადასასვლელი არ ყოფილა დაცული უცხო მოქალაქეებისაგან, რამაც უბედური შემთხვევა გამოიწვია.

სახელის, მამის სახელის, გვარის შეცვლის მოწმობის ასლის თანახმად, დადასტურებულია, რომ 1964 წლის 8 მაისს რ. ჯ-შვილმაAშეიცვალა გვარი და გახდა ჯ-ძე.

საქართველოს სსრ სოციალური უზრუნველყოფის სამინისტროს საექიმო შრომითი საექსპერტო კომისიის ცნობის თანახმად, რ. ჯ-ძე საწარმოო ტრავმის გამო ცნობილია მეორე ჯგუფის ინვალიდად.

საწარმოო ტრავმით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების მიზნით რ. ჯ-ძე შპს «ს. რ-საგან» ყოველთვიურად იღებს სარჩოს 424,77 ლარის ოდენობით.

შპს «ს. რ-ის» ფილიალის «მგზავრთა გადაყვანის» დირექტორის ტექნიკურ საკითხებში მოადგილის _ გ. ლ-ძის წერილის თანახმად, შპს «ს. რ-ზის» ფილიალ «მგზავრთა გადაყვანაში» მოქმედი ელმავლის პირველი კლასის მემანქანის ყოველთვიური საშუალო ხელფასი 2007 წლის მარტიდან 2008 წლის იანვრამდე შეადგენდა 657 ლარს, 2008 წლის 1 იანვრიდან თანამდებობრივი სარგო გაიზარდა 30%-ით, შესაბამისად, ყოველთვიურმა საშუალო ხელფასმა შეადგინა 841 ლარი. 2008 წლის იანვრიდან მოყოლებული დღემდე ელმავლის პირველი კლასის მემანქანის ყოველთვიური საშუალო ხელფასი არ შეცვლილა და შეადგენს 841 ლარს.

დადგენილი გარემოებების გათვალისწინებით, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ მართებულად დაეკისრა გადაწყვეტილების გამოტანამდე მიუღებელი სხვაობის ანაზღაურება, რაც შეადგენს 14809,20 ლარს.

პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მსჯელობა საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის ¹53 დადგენილების სასამართლოს მიერ არასწორად განმარტების თაობაზე და მიუთითა, რომ «შრომის მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ» საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულება გაუქმდა საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 6 თებერვლის ¹93 ბრძანებულებით 2007 წლის 1 მარტიდან, ხოლო, ამჟამად შრომის მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ვნების ანაზღაურების მომწესრიგებელი ნორმატიული აქტია საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის ¹53 დადგენილებით დამტკიცებული «შრომის მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესი”.

აღნიშნული დადგენილებით ახლებურად მოწესრიგდა შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებული პირისათვის ზიანის ანაზღაურების წესები. სხეულის დაზიანებითა და ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენებით გამოწვეული ზიანი ანაზღაურდება არასახელშეკრულებო (დელიქტური) პასუხისმგებლობის ფორმით.

ზემოაღნიშნული დადგენილებით დამტკიცებული წესის პირველი მუხლის პირველი ნაწილის, მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, პალატას მიიჩნია, რომ რ. ჯ-ძის მიმართ წარმოშობილი ვალდებულება წარმოადგენს დელიქტურ ვალდებულებას, რომლის ნაწილობრივ ანაზღაურებას ახორციელებს შპს «ს. რ-ა”.

სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის თანახმად, მოცემულ შემთხვევაში ზიანის მიყენების ფაქტი და მიზეზობრივი კავშირი მოპასუხის ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის, დგინდება საქართველოს სსრ სოციალური უზრუნველყოფის სამინისტროს საექიმო შრომითი საექსპერტო კომისიის ცნობით, რომლითაც დადასტურებულია, რომ რ. ჯ-ძე წარმოების ტრავმის გამო ცნობილია მეორე ჯგუფის ინვალიდად. რაც შეეხება ბრალეულობას, უბედური შემთხვევა გამოწვეული იყო რკინიგზის დაცვის სამსახურის განყოფილების ბრალით, ვინაიდან გადასასვლელი არ ყოფილა დაცული უცხო მოქალაქეებისაგან, რამაც გამოიწვია უბედური შემთხვევა.

სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების შესაბამისად, რადგან მოსარჩელეს პროფესიული შრომის უნარი დაკარგული აქვს მუდმივად, სარჩოს გადახდა უნდა განხორციელდეს მოსარჩელის სიცოცხლის ბოლომდე, ხოლო ოდენობა უნდა განისაზღვროს იმ ოდენობით, რა ოდენობითაც მოსარჩელე მიიღებდა ხელფასს ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება რომ არ დამდგარიყო.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება შპს «ს. რ-ამ» გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლი, საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულება და მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის დადგენილება, რის გამოც საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება მიიღო. ¹48 ბრძანებულებაში ცვლილების შეტანით, ¹53 დადგენილების შინაარსიდან გამომდინარე, კანონმდებელმა დაუშვებლად ჩათვალა სარჩოს ოდენობის გადაანგარიშება. სასამართლოს სადავო ურთიერთობა უნდა მოეწესრიგებინა სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის მეორე ნაწილის საფუძველზე და მასზე ამავე მუხლის პირველი ნაწილი არ უნდა გაევრცელებინა.

სააპელაციო პალატამ არ გაითვალისწინა, რომ რ.ჯ-ძემ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, ვერ დაასაბუთა, მიიღებდა თუ არა სადავო ხელფასს უბედური შემთხვევის შედეგად შრომის უნარი რომ არ დაეკარგა. აღნიშნული გარემოება მნიშვნელოვანია, რამდენადაც უამრავ ფაქტორს შეეძლო ხელი შეეშალა მოსარჩელისათვის მთელი ცხოვრების განმავლობაში ხელფასის მიღებაში. გასათვალისწინებელია ისიც, რომ მაქსიმალური საპენსიო ასაკი 65 წელს შეადგენს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 18 თებერვლის განჩინებით შპს «ს. რ-ის» საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შპს «ს. რ-ზის» საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

მოცემული დავის საგანია შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის მიერ მიღებული საწარმოო ტრავმის გამო სარჩოს ოდენობის გადაანგარიშების მართლზომიერება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 24 ივლისის ¹ას-169-497-09 გადაწყვეტილება), რომელიც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

კასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ შპს «ს. რ-ას» უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2011 წლის 26 იანვარს გადახდილი 990 ლარის 70% _ 693 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

შპს «ს. რ-ზის» საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

კასატორ შპს «ს. რ-ზას» (საიდენტიფიკაციო კოდი ¹...) დაუბრუნდეს შემდეგ ანგარიშზე: თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების ¹200122900, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი _ ¹220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ ¹300773150, დანიშნულება _ «სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე» გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 693 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.